Bản án 21/2025/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: Theo “giấy vay tiền” ghi ngày 02 tháng 7 năm 2019 do nguyên đơn dùng làm căn cứ khởi kiện và lời khai của các đương sự có nội dung nguyên đơn cho bị đơn vay số tiền tổng cộng là 200.000.000 đồng, có thỏa thuận lãi suất 0.9166%/tháng, thời hạn vay là 03 năm đến hết ngày 30/6/2022, kỳ hạn trả nợ 03 tháng trả tiền lãi một lần, còn tiền gốc trả dần trong ba năm thì trả đủ cả gốc và lãi, cho đến nay đã quá thời hạn trả nợ nhưng bị đơn chưa thanh toán hết tiền vay gốc và lãi cho nguyên đơn. Xét quan hệ pháp luật dân sự về việc vay tiền giữa các bên là hoàn toàn tự nguyện, phù hợp với quy định của pháp luật, do đó quyền và nghĩa vụ của các bên được pháp luật bảo vệ. Tuy nhiên nguyên đơn xác định bị đơn không trả nợ đúng thời hạn theo thoả thuận như đã cam kết làm ảnh hưởng đến lợi ích hợp pháp của nguyên đơn nên nguyên đơn là người có quyền khởi kiện và bị đơn cư trú tại buôn T, xã Đắk L, huyện L (nay là buôn T, xã Đ), tỉnh Đắk Lắk nên vụ án thuộc quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Lắk (nay là Tòa án nhân dân Khu vực 6 - Đắk Lắk) theo quy định tại khoản 3 Điều 26, khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng Dân sự; Luật sửa đổi, bổ sung số 85/2025/QH15 ngày 25/6/2025 của Quốc hội; Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao, do đó Tòa án thụ lý và giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền.

[2] Về thủ tục tố tụng: Tòa án đã thông báo cho các đương sự tham gia phiên họp để giao nộp tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải, nguyên đơn có mặt thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình, bị đơn vắng mặt nhưng không có ý kiến phản hồi gì. Tại phiên tòa lần hai bị đơn tiếp tục vắng mặt không có lý do, vi phạm quyền, nghĩa vụ của đương sự được quy định tại Điều 70, 72 Bộ luật tố tụng Dân sự; không có đương sự nào cung cấp thêm tài liệu, chứng cứ gì khác; nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227 và khoản 3 Điều 228 Bộ luật tố tụng Dân sự, HĐXX tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn và xem xét các tài liệu chứng cứ do Tòa án thu thập và đương sự giao nộp có lưu trong hồ sơ để giải quyết vụ án.

[3] Về nội dung vụ án: Theo giấy ghi nội dung “giấy vay tiền” ngày 02/7/2019 mà nguyên đơn dùng để làm căn cứ khởi kiện bị đơn (bút lục số 29) và lời khai của nguyên đơn xác định vào 02/7/2019 giữa nguyên đơn và bị đơn có thỏa thuận nguyên đơn cho bị đơn vay số tiền gốc 200.000.000 đồng, có thỏa thuận lãi suất 0.9166%/tháng, thời hạn vay là 03 năm đến hết ngày 30/6/2022 trả đủ gốc và lãi, kỳ hạn trả nợ 03 tháng trả tiền lãi một lần, còn tiền gốc trả dần trong ba năm thì trả đủ cả gốc và lãi. Đến thời hạn trả nợ nguyên đơn cho rằng bị đơn vẫn chưa thanh toán số tiền gốc đã vay cho nguyên đơn là xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn. Đối với bị đơn đã được Tòa án triệu tập hợp lệ nhưng không tham gia tố tụng mà không có ý kiến phản hồi gì nên HĐXX không có căn cứ để xem xét. Nguyên đơn xác định chữ viết và chữ ký tại giấy vay tiền là do bị đơn viết và ký người vay tiền. Tại kết luận giám định số 200/KL-KTHS ngày 15/8/2025 của Phòng kỹ thuật Hình sự Công an tỉnh Đắk Lắk kết luận có nội dung:“Chữ ký, chữ viết mang tên Y Ta và H L trên các tài liệu cần giám định ký hiệu A so với chữ ký, chữ viết mang tên Y Ta và H L trên các tài liệu mẫu so sánh kí hiệu M1, M2, M3, M4, M5, M6, M7 và M8 là do cùng một người ký và viết ra”. Do đó HĐXX xác định vào ngày 02/07/2019 bị đơn ông Y Ta và bà H L có vay của nguyên đơn là ông Y T số tiền gốc 200.000.000 đồng, với lãi suất 0.9166%/tháng, thời hạn vay là 03 năm, đến hết ngày 30/6/2022 trả đủ gốc và lãi, kỳ hạn trả nợ 03 tháng trả tiền lãi một lần, còn tiền gốc trả dần trong ba năm thì trả đủ cả gốc và lãi. Đến nay đã quá thời hạn trả nợ nhưng bị đơn chưa trả cho nguyên đơn khoản tiền nào là vi phạm sự thỏa thuận về việc vay tài sản giữa các bên, vi phạm nguyên tắc thực hiện hợp đồng, vi phạm nghĩa vụ trả tiền. Căn cứ vào các điều 280, 463, 466 Bộ luật Dân sự năm 2015, HĐXX xét thấy việc vay tiền giữa các bên là phù hợp với quy định của pháp luật nên cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và ý kiến phát biểu của Đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa. Buộc ông Y Ta và bà H L phải có nghĩa vụ trả cho nguyên đơn ông Y Tăm Ông tổng số tiền gốc đã vay 200.000.000 đồng.

[4] Đối với tiền lãi: Theo nội dung giấy vay tiền có ghi thỏa thuận tiền lãi 0.9166%/tháng nên HĐXX xác định trường hợp vay tiền giữa các đương sự là vay có lãi suất, nguyên đơn xác định từ ngày vay 02/7/2019 đến ngày 31/3/2020 bị đơn đã trả dầy đủ tiền lãi, nhưng từ ngày 01/4/2020 cho đến nay bị đơn chưa thanh toán khoản tiền lãi nào. Nay yêu cầu bị đơn trả số tiền lãi 0.9%/tháng (làm tròn) = 10,9%/năm cho đến khi trả hết nợ, xét thấy là phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự, do đó áp dụng điểm a và điểm b khoản 5 Điều 466 và khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự năm 2015 và Nghị quyết 01/2019/NQQ-HĐTP ngày 11 tháng 01 năm 2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao để giải quyết về tiền lãi kể từ ngày vay 01/4/2020 đến ngày xét xử sơ thẩm ngày 23/9/2025 như sau: Tiền lãi đến hạn chưa trả: Tiền nợ gốc 200.000.000 đồng x 10,9% x 2.000 ngày/365 ngày = 119.452.000 đồng.

[4.1] Kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm cho đến khi thi hành án xong, ông Y Ta và bà H L còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành theo mức lãi suất các bên thỏa thuận nhưng phải phù hợp với quy định của pháp luật; nếu không có thỏa thuận về mức lãi suất thì quyết định theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015.

[4.2] Vậy, ông Y Ta và bà H L phải có nghĩa vụ trả cho ông Y T tổng cộng số tiền 319.452.000 đồng, trong đó tiền nợ gốc 200.000.000 đồng, tiền nợ lãi 119.452.000 đồng.

[5] Về tiền án phí và tạm ứng án phí: Áp dụng điểm đ khoản 1 Điều 12; Điều 14; Điều 15 khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án và danh mục án phí, lệ phí Tòa án ban hành kèm theo Nghị quyết xác định tiền án phí mà đương sự phải nộp như sau:

[5.1] Về án phí: Do toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn được chấp, bị đơn không có đơn yêu cầu đề nghị miễn, giảm tiền án phí nhận nên phải chịu toàn bộ tiền án phí dân sự sơ thẩm là 319.452.000 đồng x 5% = 15.972.000 đồng (mười lăm triệu chín trăm bảy mươi hai nghìn đồng).

[5.2] Về tạm ứng án phí: Nguyên đơn thuộc trường hợp người đồng bào dân tộc thiểu số cư trú tại xã có điều kiện, kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn nên đã được miễn nộp toàn bộ tiền tạm ứng án phí trước khi thụ lý vụ án nên không xem xét.

[6] Về tiền chi phí tố tụng: Do kết luận giám định là có căn cứ nên bị đơn phải chịu toàn bộ số tiền chi phí giám định chữ ký là 8.100.000 đồng theo quy định tại Điều 160 và 161 Bộ luật tố tụng Dân sự. Số tiền này nguyên đơn đã nộp tạm ứng và đã chi, do đó áp dụng khoản 2 Điều 162 Bộ luật tố tụng Dân sự buộc bị đơn phải hoàn trả cho nguyên đơn số tiền chi phí giám định này.