Bản án 20/2026/HNGĐ-ST — Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

NỘI DUNG VỤ ÁN:

* Tại đơn khởi kiện, quá trình tham gia tố tụng tại Tòa án và tại phiên tòa nguyên đơn anh Doãn Văn H trình bày: Anh H và chị Trần Thị Như Ý đã ly hôn theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 222/2024/QĐST-HNGĐ ngày 12/9/2024 của Tòa án nhân dân huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai. Theo quyết định trên, về con chung: Giao con chung cháu Doãn Quang V, sinh ngày 13/8/2022 cho chị Ý trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng cho đến khi cháu đủ 18 tuổi.

Hiện nay do điều kiện thay đổi nên anh H làm đơn xin thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn với các lý do sau:

Thứ nhất: Về khả năng đảm bảo điều kiện sống ổn định và định hướng phát triển cho con: Về chỗ ở: Anh H có đất và nhà ở sở hữu hợp pháp, cam kết tạo môi trường sống lâu dài, ổn định cho cháu. Ngược lại, chị Ý hiện không có nhà riêng, điều kiện sinh hoạt của con vì thế mà thiếu sự ổn định, lâu dài. Về tài chính: Anh H có công việc làm nhân viên kỹ thuật tại xưởng quảng cáo và đang kinh doanh cà phê tổng thu nhập khoảng 12 triệu/tháng, đủ khả năng tài chính để chăm lo cho cháu được phát triển toàn diện. Về định hướng và sự nghiệp của mẹ cháu: Chị Ý thiếu kiên trì trong công việc (02 lần bỏ dở việc kinh doanh tiệm bánh) và không có ý định làm việc theo chuyên môn đã học. Anh H lo ngại về tư tưởng mơ mộng thiếu thực tế của bà Ý ảnh hưởng đến sự học tập và định hướng sau này của cháu.

Thứ hai: Về môi trường sống hiện tại không đảm bảo: Môi trường gia đình phức tạp: Ông bà ngoại đã ly hôn, có 02 thành viên ruột thịt mắc bệnh tâm thần sống chung. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý và nhân cách của cháu. Điều kiện vệ sinh kém: Chuồng trại, nhà vệ sinh đặt sát vách nhà gây ô nhiễm, mùi hôi nồng nặc ảnh hưởng đến sức khỏe của cháu. Cản trở quyền thăm con: Chị Ý thường xuyên gây khó khăn, cản trở quyền thăm con của anh H.

Do đó, anh H yêu cầu Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn: Giao cháu Doãn Quang V, sinh ngày 13/8/2022 cho anh H trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng đến khi cháu đủ 18 tuổi. Anh H cam kết tạo mọi điều kiện tốt nhất để cháu phát triển toàn diện.

Về cấp dưỡng nuôi con chung: Không yêu cầu Tòa án giải quyết.

* Người đại diện ủy quyền cho bị đơn chị Trần Thị Như Ý có chị Nguyễn Nguyên H1 trình bày: Anh Doãn Văn H và chị Trần Thị Như Ý đã ly hôn theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 222/2024/QĐST-HNGĐ ngày 12/9/2024 của Tòa án nhân dân huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai. Theo quyết định trên, về con chung: Giao con chung cháu Doãn Quang V, sinh ngày 13/8/2022 cho chị Ý trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng cho đến khi cháu đủ 18 tuổi. Nay anh H làm đơn xin thay đổi người trực tiếp nuôi con thì bà Ý không đồng ý, bởi lẽ:

Việc bà Trần Thị Như Ý là người trực tiếp nuôi dưỡng cháu Doãn Quang V từ sau khi ly hôn là phù hợp với Quyết định công nhận thuận tình ly hôn của Tòa án và đã được thực hiện ổn định cho đến nay;

Bà Trần Thị Như Ý hiện có đầy đủ điều kiện về kinh tế, chỗ ở, thời gian và tinh thần để trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục con. Thu nhập từ công việc làm công nhân, chăn nuôi heo, gà cùng gia đình và từ rẫy cà phê ước tính khoảng hơn 15.000.000 đồng/tháng;

Thực tế từ khi cháu Doãn Quang V được bà Trần Thị Như Ý trực tiếp nuôi dưỡng, cháu luôn được chăm sóc đầy đủ, phát triển ổn định cả về thể chất lẫn tinh thần như những trẻ em cùng độ tuổi; Ngược lại, phía anh H không cung cấp được căn cứ pháp lý và thực tế chứng minh việc thay đổi người trực tiếp nuôi con là cần thiết hoặc có lợi hơn cho cháu; Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con trong thời điểm hiện tại sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sự ổn định tâm lý và sự phát triển toàn diện của cháu. Do đó, đề nghị Tòa án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh H.

Về cấp dưỡng nuôi con chung: Không yêu cầu Tòa án giải quyết.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn trình bày: Thống nhất với ý kiến của người đại diện hợp pháp cho bị đơn. Do nguyên đơn không chứng minh được việc chị Ý không có đủ điều kiện nuôi con, việc thay đổi người nuôi con là cần thiết hoặc có lợi hơn cho sự phát triển của cháu. Ngược lại, hiện nay điều kiện kinh tế, thu nhập của chị Ý ổn định, công việc thuận lợi cho việc chăm sóc, nuôi dưỡng con chung được tốt và thực tế cháu V vẫn đang sống tốt cùng mẹ, ổn định về tâm lý nên việc thay đổi người nuôi con sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý, học tập và đời sống ổn định của cháu. Do đó, căn cứ Điều 84 Luật hôn nhân và gia đình 2014 đề nghị HĐXX không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh Doãn Văn H.

Qua biên bản xác minh ngày 24/12/2025 thì Chính quyền địa phương cho biết: Chị Ý có hộ khẩu thường trú và đang sinh sống ổn định cùng con là cháu Doãn Quang V, sinh ngày 13/8/2022 tại Thôn P (trước đây là Tổ dân phố I), xã K, tỉnh Đắk Lắk. Hiện chị Ý làm công nhân, có chăn nuôi tại gia đình nên thu nhập ổn định. Cháu V được chị Ý cho đi học mẫu giáo đầy đủ, việc trông nom chăm sóc cháu V được đảm bảo. Mặt khác, chị Ý còn được mẹ (Bà ngoại cháu V) hỗ trợ cùng chăm sóc cháu V nên đảm bảo cho cháu phát triển về mọi mặt.

* Ý kiến của Kiểm sát viên:

- Về tố tụng: Thẩm phán xác định đúng quan hệ pháp luật, thẩm quyền giải quyết vụ án; xác định đúng tư cách tham gia tố tụng của các đương sự; việc thu thập chứng cứ, trình tự giải quyết vụ án theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS).

Trong quá trình thụ lý, giải quyết, xét xử vụ án thì Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và nguyên đơn, người đại diện theo ủy quyền cho bị đơn đã chấp hành đúng các quy định của pháp luật.

- Về nội dung: Qua các tài liệu, chứng cứ thu thập trong hồ sơ vụ án, đề nghị HĐXX căn cứ khoản 3 Điều 28, Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025); Điều 81, 82, 83, 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn của anh Doãn Văn H đối với cháu Doãn Quang V, sinh ngày 13/8/2022.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử (HĐXX) nhận định:

Xét yêu cầu khởi kiện xin thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn của nguyên đơn anh Doãn Văn H, HĐXX xét thấy:

Ngoài ra, hiện cháu Doãn Quang V, sinh ngày 13/8/2022 còn rất nhỏ, đang trong giai đoạn cần sự chăm sóc trực tiếp, thường xuyên và ổn định từ người mẹ. Từ khi cha mẹ ly hôn đến nay, cháu V vẫn do chị Trần Thị Như Ý trực tiếp nuôi dưỡng liên tục, ổn định. Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con trong thời điểm hiện tại, khi không có căn cứ chứng minh người mẹ không đủ điều kiện nuôi con, có thể gây xáo trộn môi trường sống, ảnh hưởng không tốt đến tâm lý và sự phát triển toàn diện của cháu.

Đối với các ý kiến của anh H cho rằng môi trường sống của cháu không đảm bảo do điều kiện vệ sinh hoặc hoàn cảnh gia đình bên ngoại, anh H không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh các yếu tố này gây ảnh hưởng trực tiếp, nghiêm trọng đến sức khỏe, tâm lý và sự phát triển của cháu Doãn Quang V. Do đó, Hội đồng xét xử không có cơ sở chấp nhận ý kiến này.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

- Áp dụng khoản 3 Điều 28; Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 1 Điều 147, Điều 266, Điều 271 và Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025).

- Áp dụng Điều 81, 82, 83, 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014;

- Áp dụng khoản 5 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn của anh Doãn Văn H đối với cháu Doãn Quang V, sinh ngày 13/8/2022.

Về cấp dưỡng nuôi con chung: Các đương sự không yêu cầu giải quyết nên HĐXX không xem xét giải quyết.

2. Về án phí: Anh Doãn Văn H phải chịu 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) án phí hôn nhân gia đình sơ thẩm về việc xin thay đổi người trực tiếp nuôi con, được khấu trừ vào số tiền 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) đã nộp theo biên lai số 0001899 ngày 09/10/2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Đắk Lắk.

3. Thông báo quyền kháng cáo: Nguyên đơn, bị đơn (thông qua người đại diện theo ủy quyền của bị đơn) có mặt tại phiên tòa được quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM