Bản án 20/2025/HNGĐ-ST — Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện, quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn chị Cao Thị O trình bày:

Chị Cao Thị O và anh Nguyễn Hồng P trước đây là vợ chồng. Quá trình chung sống vợ chồng có nhiều mâu thuẫn nên đã làm thủ tục ly hôn. Tại Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 164/2018/QĐST-HNGĐ ngày 05/11/2018 của Tòa án nhân dân huyện Lâm Thao đã quyết định: chị Cao Thị O trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng cháu Nguyễn Linh Đ, sinh ngày 10/11/2014; anh Nguyễn Hồng P trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng cháu Nguyễn Tuấn A, sinh ngày 12/10/2012 cho đến khi con chung thành niên. Sau khi ly hôn, cháu A đã sinh sống cùng với anh P và bà nội là bà Nguyễn Thị Thúy L. Tuy nhiên, ngay sau đó anh P đã đi lao động xuất khẩu tại N kể từ năm 2019 đến tháng 6/2022. Thời điểm anh P đi vắng, bà L là người trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng cháu Tuấn A. Cháu Linh Đ cũng về sống chung cùng bà L và cháu Tuấn A, chị O vẫn thường xuyên qua lại thăm nom con cái và có hỗ trợ bà về kinh tế để nuôi cháu.

Kể từ tháng 6/2022, anh P về nước sống chung cùng bà L và các con. Chị có nghe thông tin từ gia đình anh P và cháu Tuấn A, anh P khi uống rượu hay đánh, chửi cháu A. Kể từ 06/02/2025, do anh P có đánh, đe dọa cháu A nên bà L (bà nội của cháu) đã đưa cháu Tuấn A và cháu Linh Đ đi Hà nội và gửi đến Ngôi nhà bình yên thuộc Trung tâm hỗ trợ phụ nữ phát triển đồng thời gọi chị đến để cùng chăm sóc cháu. Ba mẹ con tạm ở ngôi nhà bình yên để tránh việc anh P có những đe dọa gây ảnh hưởng đến tâm lý của các cháu.

Nay để đảm bảo cho cháu Tuấn A ổn định về tâm lý để phát triển, chị O đề nghị Tòa án thay đổi, cho chị được trực tiếp nuôi dưỡng cháu Tuấn A, chị không đề nghị anh P phải cấp dưỡng nuôi con.

Quá trình giải quyết vụ án, anh Nguyễn Hồng P trình bày:

Anh P và chị Cao Thị O đã ly hôn ngày 05/11/2018. Khi ly hôn, anh là người được giao trực tiếp nuôi dưỡng cháu Nguyễn Tuấn A. Đầu năm 2019 đến tháng 6/2022, do anh phải đi lao động ở nước ngoài nên đã giao cháu Tuấn A cho bà Nguyễn Thị Thúy L là mẹ đẻ của anh trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng nhưng anh vẫn gửi tiền về cho bà để chu cấp nuôi cháu. Kể từ tháng 6/2022 anh P về nước sống chung cùng bà L và các con. Trong sinh hoạt hàng ngày, khi kèm cặp và dạy dỗ cháu, đôi lúc cháu có hư nên anh có dùng roi quất vào chân cháu Tuấn A với mục đích răn đe và dạy dỗ. Anh không đánh đập, gây thương tích cho cháu Tuấn A.

Giữa anh và mẹ đẻ (bà L) có mâu thuẫn trong việc nuôi dạy cháu Tuấn A, bà L cho rằng cách dậy con của anh là quá nghiêm khắc nên đã đưa các con của anh đến ngôi nhà bình yên tại T, Hà Nội. Anh không có hành vi ngược đãi cháu Tuấn A, việc dùng roi quất cháu chỉ nhằm mục đích giáo dục.

Nay chị Cao Thị O khởi kiện đề nghị thay đổi người trực tiếp nuôi con, anh P không đồng ý. Anh cho rằng chị O hiện không có đất đai, nhà cửa và công việc ổn định. Anh xin được tiếp tục trực tiếp nuôi dưỡng cháu Tuấn A. Còn việc đã nghiêm khắc trong việc dạy con anh sẽ rút kinh nghiệm trong giao tiếp với con.

Quá trình giải quyết vụ án, bà Nguyễn Thị Thúy L (người làm chứng) trình bày:

Anh P là con trai bà. Trước đây bà vẫn sống chung cùng anh P. Năm 2018, sau khi anh P và chị O ly hôn, Tòa án có giao cháu Nguyễn Tuấn A cho anh P trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng. Tuy nhiên, sau khi ly hôn, anh P đã đi lao động tại Nhật Bản, việc chăm sóc, nuôi dưỡng cháu A do bà là bà nội trực tiếp đảm nhận. Đến tháng 6/2022, anh P về nước, bà cùng anh P trực tiếp nuôi dạy cháu A. Bà khẳng định cháu A là đứa trẻ ngoan, hiền. Tuy nhiên giữa bà và anh P có xảy ra nhiều mâu thuẫn trong việc nuôi dạy cháu. Anh P thỉnh thoảng khi uống rượu hay đánh chửi cháu A nhưng chưa xảy ra thương tích nghiêm trọng nào. Thường anh P đánh mắng cháu A vì những lí do rất đơn giản như chưa thực hiện các công việc trong sinh hoạt gia đình theo đúng ý của anh P hoặc các lý do khác rất nhỏ nhặt như quên sách vở đi học, mang sách vở đi học chưa khoa học….

Thời điểm tết cuối năm 2024 sang năm 2025 bà đi làm xa không có nhà. Bà được nghe thấy các cháu nói anh P có đánh cháu A. Khi bà về nhà thấy con gái bà đưa cháu A đến nhà con gái của bà ở và nói ở nhà cháu A bị anh P đánh. Bà đã về nhà, có giàn xếp và đưa cháu về nhà để ở với bố còn đi học vào tối mùng 6 tết. Ngày 07 tết, do câu chuyện giữa hai đứa trẻ rất nhỏ nhặt mà anh P nổi nóng, không cho cháu A đi học, bắt nghỉ học và giữ trong phòng kín, đóng cửa lại không cho bà vào.

Do lo sợ khi bà đi vắng, anh P sẽ tiếp tục đánh mắng cháu nên bà đã đưa cháu đến ngôi nhà B tại Hà Nội giao cháu A cho mẹ (chị O) vào ngôi nhà bình yên.

Bà L có quan điểm đề nghị Tòa án giao cháu Nguyễn Tuấn A cho chị Cao Thị O là mẹ đẻ của cháu trực tiếp nuôi dưỡng trong thời gian còn bé bởi vì hiện nay cháu A rất sợ bố và có nguyện vọng tha thiết được ở với mẹ. Bà không có điều kiện để ở cùng với anh P chăm cháu A. Nếu để một mình anh P chăm sóc cháu A thì không đảm bảo cho cháu về sức khỏe, tinh thần, vật chất. Khi nào cháu A lớn, có nguyện vọng đến ở cùng với ai thì do cháu quyết định.

Tại phiên toà, Kiểm sát viên phát biểu quan điểm:

Về việc tuân theo pháp luật: Quá trình Tòa án thụ lý, giải quyết vụ án đã thực hiện đúng quy định pháp luật. Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử, thư ký phiên tòa thực hiện đúng quy định pháp luật. nguyên đơn đã chấp hành đúng, đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình; Bị đơn (anh P) không tham gia phiên tòa là chưa thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của đương sự.

Đề nghị Hội đồng xét xử: chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị Cao Thị O: Giao cho chị Cao Thị O trực tiếp nuôi dưỡng cháu Nguyễn Tuấn A, sinh ngày 12/10/2012 kể từ tháng 04/2025 cho đến khi con chung thành niên (18 tuổi) và có khả năng lao động được. Anh P không phải cấp dưỡng nuôi con cùng chị O do chị O không yêu cầu.

Về án phí: Anh P có nghĩa vụ nộp tiền án phí sơ thẩm theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Tòa án đã thực hiện thủ tục tống đạt văn bản tố tụng cho anh P theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự nhưng anh P vắng mặt tại phiên tòa lần thứ hai mà không có đơn đề nghị giải quyết vắng mặt; Chị O vắng mặt tại phiên tòa (có đơn đề nghị xét xử vắng mặt), căn cứ Khoản 1 Điều 227, Khoản 1, 3 Điều 228, Điều 238 Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vụ án vắng mặt đương sự là phù hợp quy định của pháp luật.

Đối với yêu cầu của chị Cao Thị O về việc đề nghị thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng cháu Tuấn A, cụ thể đề nghị giao cháu Tuấn A cho chị trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, Hội đồng xét xử xét thấy:

Tại Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 164/2018/QĐST-HNGĐ ngày 05/11/2018 của Tòa án nhân dân huyện Lâm Thao đã quyết định: anh Nguyễn Hồng P trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng cháu Nguyễn Tuấn A, sinh ngày 12/10/2012 cho đến khi con chung thành niên. Kể từ khi có Quyết định của Tòa án, cháu Tuấn A ở chung cùng anh P và bà L (mẹ đẻ anh P) được thời gian ngắn thì anh P đi lao động tại nước ngoài, việc trực tiếp chăm sóc cháu Tuấn A do bà L đảm nhiệm. Kể từ tháng 6/2022 anh P về nước và sinh sống cùng con. Bản thân anh P cũng thừa nhận trong quá trình chung sống nuôi dạy con, anh P có tác động cháu Tuấn A bằng phương thức dùng roi quất vào chân con vì cho rằng cháu Tuấn A hư, anh thực hiện việc dạy dỗ cháu..

Qua xác minh tại địa phương cung cấp thông tin: địa phương có nhận được tin báo của gia đình về việc anh P bạo hành đối với cháu A. Khi tổ công tác đến gia đình thì bà L và cháu Tuấn A không có nhà, tổ công tác có làm việc với anh P và tuyên truyền, vận động khuyên anh P không đánh con. Anh P đã trình bày bản thân hay uống rượu và có dạy bảo, có lấy roi quất vào chân con chứ không đánh đập con.

Mặc dù không có tài liệu cụ thể nào để chứng minh anh P có thường xuyên bạo hành đánh đập cháu Tuấn A nhưng qua các thông tin từ gia đình và bản thân cháu Tuấn A thì thấy:

Tại các bản trình bày của cháu Tuấn A đều khẳng định anh P nhiều lần đánh chửi cháu bằng những lí do nhỏ nhặt hoặc không có lý do. Vào dịp tết 2024 sang 2025, do anh P có đánh cháu nên bà nội (bà L) đã phải mang cháu đi đến ngôi nhà bình yên để ở cùng mẹ và em gái. Lời trình bày trên của cháu Tuấn A phù hợp và trùng khớp với lời trình bày của bà L và sự kiện cháu Tuấn A cùng chị O và cháu Linh Đ cùng nhau xin tạm trú tại Ngôi nhà bình yên thuộc Trung tâm hỗ trợ phụ nữ phát triển tại Hà Nội. Bà L là mẹ đẻ của anh P và là người trực tiếp giúp anh P nuôi dưỡng cháu Tuấn A khi anh P xa nhà.

Anh P cho rằng chị O không có nhà cửa đất đai và công việc ổn định. Chị O trình bày và xác định, trước khi sự việc cháu A và chị đến ngôi nhà bình yên để lánh tạm tránh việc anh P tìm và gây khó khăn, chị vẫn làm việc ở doanh nghiệp thuộc khu công nghiệp Đ, có thu nhập ổn định.

Như vậy có thể thấy, trong thời gian cháu Tuấn A trực tiếp chung sống cùng với anh P, cháu Tuấn A đã có tổn thương về mặt tinh thần do có sự tác động của anh P. Cháu Tuấn A là con chung của chị O và anh P đã phải chịu tổn thương về mặt tâm lý và tình cảm khi chị O và anh P ly hôn. Trong thời gian sau khi ly hôn, cháu thiếu tình cảm, chăm sóc trực tiếp từ bố mẹ ở độ tuổi còn bé. Lẽ ra, khi anh P về nước trực tiếp chăm sóc cháu, anh phải dành nhiều tình cảm và mềm mỏng để thể hiện tình cảm, yêu thương quan tâm chăm sóc cháu nhưng anh đã có những tác động mang tính nghiêm khắc như đánh, mắng cháu. Qua việc trình bày nguyện vọng của cháu tha thiết được ở với mẹ và có tâm lý lo sợ sẽ phải ở với bố đã cho thấy cháu có sự tổn thương về mặt tâm lý. Anh P cho rằng việc đánh cháu là do cháu hư cần dạy dỗ. Tuy nhiên, cháu A là một đứa trẻ còn nhỏ, cha mẹ cần có những giải pháp dạy dỗ thể hiện được tình yêu thương của cha mẹ đối với con cái để trẻ em có cơ hội phát triển hạnh phúc. Qua xác minh tại nhà trường nơi cháu A học tập được cung cấp thông tin, cháu A là một học sinh ngoan, có chăm chỉ tiến bộ trong học tập. Khu dân cư cũng cung cấp thông tin, quá trình cháu A sống ở khu dân cư không nhận được thông tin nào về việc cháu A hư.

Việc tiếp tục duy trì một môi trường sống mà bản thân cháu Tuấn A không cảm thấy có thể hòa hợp sẽ có thể kéo theo những hệ lụy về mặt phát triển tâm sinh lý của trẻ em.

Căn cứ quy định khoản 3 Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình quy định: “3.Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên” và theo Điều 6 của Nghị quyết số 01/ NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao ban hành ngày 16/5/2024 (có hiệu lực vào ngày 01/7/2024) nhận thấy việc giao cháu Tuấn A cho chị O trực tiếp nuôi dưỡng là phù hợp; đảm bảo mọi mặt quyền lợi của cháu Tuấn A cũng như phù hợp với nguyện vọng của cháu.

Do vậy, có căn cứ để chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị Cao Thị O.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 81, 82, 83, 84 của Luật hôn nhân và gia đình; khoản 3 Điều 28; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 4 Điều 147; Khoản 1, Đ1 b Khoản 2 Điều 227; Khoản 1, 3 Điều 228; Khoản 1 Điều 238; Điều 271, khoản 1 Điều 273 của Bộ luật tố tụng dân sự; Khoản 1 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Xử:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị Cao Thị O về việc yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn của anh Nguyễn Hồng P đối với cháu Nguyễn Tuấn A. Giao cháu Nguyễn Tuấn A, sinh ngày 12/10/2012 cho chị Cao Thị O trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng cho đến khi cháu Tuấn A thành niên (đủ 18 tuổi) và có khả năng lao động được. Anh P1 không phải cấp dưỡng nuôi con chung do chị O không yêu cầu.

Người không trực tiếp nuôi dưỡng con chung có quyền, nghĩa vụ thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng giáo dục con chung, không ai được cản trở.

Về án phí: Anh Nguyễn Hồng P phải chịu 300.000đ (ba trăm nghìn đồng chẵn) án phí hôn nhân gia đình sơ thẩm.

Chị O không phải chịu án phí hôn nhân gia đình sơ thẩm. Trả lại cho chị Cao Thị O số tiền tạm ứng án phí đã nộp 300.000đ (Ba trăm nghìn đồng chẵn) tại biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Toà án số 0000828 ngày 28/02/2025 tại Chi cục thi hành án dân sự huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.

Chị O, anh P vắng mặt có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày được giao nhận bản án hoặc bản án được niêm yết để đề nghị Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ xét xử theo trình tự phúc thẩm.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7, 7a và 9 Luật thi hành án dân sự; Thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại điều 30 Luật thi hành án dân sự.