Bản án 196/2023/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện của nguyên đơn và người đại diện theo ủy quy n của những người kế thừa quy n, nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn cụ Lý Đồng ong — bà Nguyễn Thị Dung trình bày:

Vào năm 1941, cụ Lý Đồng Song và cụ Lâm Thị Ky cho cụ Liêu Văn Ân thuê căn nhà số A48 phố Gia Long, nay là số 293 (số cũ 245) Đường Cách Mạng Tháng Tám, khu phố 2, Phường 2, thành phố Tây Ninh, với diện tích 4m x 30m. Sau khi cụ Ân chết, cụ Song tiếp tục cho ông Liêu Văn Thân (con cụ Ân) thuê nhà.

Ngày 29/12/1983, cụ Song làm giấy ủy quyền cho ông Liêu Văn Thân ở căn nhà này nhưng không được sang nhượng (bán) cho người khác.

Năm 1983, ông Thân đăng ký xin cấp quyền sở hữu căn nhà này. Hiện nay căn nhà và đất trên do gia đình ông Liêu Văn Thân đang sử dụng.

Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn trả lại nhà, đất cho cụ Lý Đồng Song. Giá trị đất tranh chấp là 4.356.185.145 đồng.

Tại phiên tòa, người đại diện theo ủy quyền của bên nguyên đơn trình bày: Trong trường hợp thỏa thuận được thì bên nguyên đơn yêu cầu bên bị đơn có nghĩa vụ thanh toán (trả) cho gia đình cụ Song 50% giá trị căn nhà đất tranh chấp này theo định giá và đồng ý giao nhà, đất này cho bên bị đơn được sở hữu, sử dụng. Nếu không thỏa thuận được thì giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, buộc gia đình bị đơn trả lại nhà, đất cho nguyên đơn.

Người đại diện theo ủy quy n của những người kế thừa quy n, nghĩa vụ tố tụng của ng Liêu Văn Thân (gồm bà Liêu Thị Hòa, bà Liêu Thị Thuận, bà Liêu Thị Ngọc Lâm, bà Liêu Thị Ngọc Thủy, bà Liêu Thị Ngọc Bích, bà Liêu Thị Ngọc Lan, bà Liêu Thị Ngọc Huy n, bà Liêu Thị Ngọc Trân) - bà Liêu Thị Ngọc Hương trình bày:

Vào năm 1941, cụ Liêu Văn Ân có thuê của cụ Lý Đồng Song và cụ Lâm Thị Ky căn nhà số 34 Thái Hiệp, huyện Phú Khương, tỉnh Tây Ninh, với diện tích 04m x 15m = 60 m2, nhà gạch tô vôi, lợp ngói, cửa cây, được xây dựng từ năm 1930.

Đến năm 1983, cụ Lâm Thị Ky định cư tại Hoa Kỳ, cụ Song thỏa thuận làm giấy ủy quyền cho ông Liêu Văn Thân căn nhà đang thuê và ông Thân trả cho cụ Song một số tiền tương xứng giá trị căn nhà, nếu hai bên không thỏa thuận thì Nhà nước sẽ quản lý nhà theo Quyết định 111 CP ngày 14/4/1977 của Hội đồng Chính phủ về quản lý nhà đất cho thuê từ trước năm 1975.

Ngày 29/12/1983, cụ Lý Đồng Song làm giấy ủy quyền cho ông Thân căn nhà này.

Ngày 06/7/1988, ông Thân được Nhà nước cho đóng trước bạ sang tên căn nhà này. ông Thân đã sử dụng căn nhà này từ năm 1941 đến nay, không có tranh chấp và làm đầy đủ nghĩa vụ thuế sử dụng đất đối với Nhà nước và ông Liêu Văn Thân là người đứng tên kê khai đăng ký quyền sử dụng đất, thuộc thửa đất số 27, tờ bản đồ số 4, ứng với thửa cũ số 9, tờ bản đồ số 5 (năm 1996 mảnh bản đồ số 12D-III-a).

Do chiến tranh và thời gian sử dụng đã lâu, bị hư hỏng nặng nên gia đình ông Thân đã nhiều lần nâng cấp sửa chữa, xây dựng mới (căn nhà cũ không còn) và quá trình sử dụng gia đình ông Thân đã khai phá, mua thêm nên diện tích đất tăng lên 132,6 m2 như hiện nay.

Nay những người thừa kế quyền và nghĩa vụ tố tụng của bị đơn không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; vì nhà này ông Thân đã không còn thuê từ năm 1983, ông Thân đã là chủ sở hữu hợp pháp căn nhà này nên không đồng ý theo yêu cầu đòi nhà đất của nguyên đơn.

Để thể hiện thiện chí cho hòa giải thành, bị đơn tự nguyện thanh toán (trả) cho những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của cụ Song, cụ Ky số tiền 1.300.000.000 (một tỷ, ba trăm triệu) đồng. Nếu nguyên đơn không đồng ý, đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Người đại diện theo ủy quy n của những người có quy n lợi, nghĩa vụ liên quan (gồm bà Liêu Thị Hòa, bà Liêu Thị Thuận, bà Liêu Thị Ngọc Lâm, bà Liêu Thị Ngọc Thủy, bà Liêu Thị Ngọc Bích, bà Liêu Thị Ngọc Lan, bà Liêu Thị Ngọc Huy n, bà Liêu Thị Ngọc Trân) - bà Liêu Thị Ngọc Hương trình bày: Thống nhất với lời trình bày của chị Liêu Thị Ngọc Hương.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 09/2022/DS-ST ngày 18/4/2022 của Tòa án nhân dân tỉnh Tây Ninh quyết định:

Căn cứ Điều 157, Điều 165, Điều 227, Điều 228, Điều 271, Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 164, Điều 176, khoản 2 Điều 177, Điều 192, Điều 196, Điều 201 của Bộ luật dân sự năm 1995; khoản 1 Điều 155, Điều 170, Điều 171, Điều 185, Điều 190, Điều 195, Điều 256 của Bộ luật dân sự năm 2005; Điều 150, Điều 166, Điều 187, Điều 191, Điều 221 của Bộ luật dân sự năm 2015; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về án phí và lệ phí Tòa án,

1/ Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn cụ Lý Đồng Song gồm: ông Lý Đồng Vân, ông Lý Thái Bạch, ông Lý Hồng Minh, bà Phan Kim Danh đối với những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bị đơn ông Liêu Văn Thân gồm: Bà Liêu Thị Ngọc Hương, bà Liêu Thị Hòa, bà Liêu Thị Thuận, bà Liêu Thị Ngọc Lâm, bà Liêu Thị Ngọc Thủy, bà Liêu Thị Ngọc Bích, bà Liêu Thị Ngọc Lan, bà Liêu Thị Ngọc Huyền, bà Liêu Thị Ngọc Trân, về việc “Tranh chấp đòi nhà đất cho ở nhờ”

2/ Buộc những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bị đơn ông Liêu Văn Thân (gồm: Bà Liêu Thị Ngọc Hương, bà Liêu Thị Hòa, bà Liêu Thị Thuận, bà Liêu Thị Ngọc Lâm, bà Liêu Thị Ngọc Thủy, bà Liêu Thị Ngọc Bích, bà Liêu Thị Ngọc Lan, bà Liêu Thị Ngọc Huyền, bà Liêu Thị Ngọc Trân) có trách nhiệm liên đới thanh toán (trả) cho những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ Lý Đồng Song và cụ Lâm Thị Ky (gồm: ông Lý Đồng Vân, ông Lý Thái Bạch, ông Lý Hồng Minh, bà Phan Kim Danh) được hưởng chung số tiền 1.971.124.000 (một tỷ chín trăm bảy mươi một triệu, một trăm hai mươi bốn nghìn) đồng.

3/ Giao cho những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bị đơn ông Liêu Văn Thân (gồm: Bà Liêu Thị Ngọc Hương, bà Liêu Thị Hòa, bà Liêu Thị Thuận, bà Liêu Thị Ngọc Lâm, bà Liêu Thị Ngọc Thủy, bà Liêu Thị Ngọc Bích, bà Liêu Thị Ngọc Lan, bà Liêu Thị Ngọc Huyền, bà Liêu Thị Ngọc Trân) được quyền sở hữu, sử dụng chung căn nhà, đất có diện tích 130,3m2 (đo đạc thực tế 132,6m2), thuộc thửa đất số 27, tờ bản đồ số 4, tọa lạc tại số 293, đường Cách Mạng Tháng Tám, khu phố 2, Phường 2, thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh; trên đất có căn nhà và các công trình phụ; nhà đất có tứ cận: Đông giáp đất ông Lý Khoành Thải, thửa 70; Tây giáp thửa 26; Nam giáp đường Cách Mạng Tháng Tám; Bắc giáp thửa 25.

(có Bản đồ trích đo hiện trạng thửa đất kèm theo)

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí dân sự sơ thẩm, chi phí tố tụng, lãi suất chậm thi hành án và quyền kháng cáo theo luật định.

- Sau khi xét xử sơ thẩm, bà Nguyễn Thị Dung là người đại diện theo ủy quyền của những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Lý Đồng Song (gồm có: ông Lý Đồng Vân, ông Lý Thái Bạch, ông Lý Hồng Minh, bà Phan Kim Danh) cho rằng án sơ thẩm xét xử chỉ buộc bị đơn trả lại giá trị 60m2 đất cho các đồng thừa kế của nguyên đơn giá trị bằng 1.971.124.000 đồng là không khách quan, không đúng với các tình tiết có trong hồ sơ vụ án (vì nhà nguyên đơn cho bị đơn mượn có diện tích 132,6m2 chứ không phải 60m2. Tại phiên tòa phúc thẩm, bà Dung yêu cầu trả lại giá trị 50% của diện tích 130m2, 50% bằng 65m2 x 32.852.075đ m2 = 2.135.384.875 đồng.

- Sau khi xét xử sơ thẩm, bà Liêu Thị Ngọc Hương đại diện theo ủy quyền của những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bị đơn ông Liêu Văn Thân kháng cáo cho rằng vào năm 1983 thì ông Thân có thỏa thuận mua lại nhà của ông Lý Đồng Song. Năm 1988 ông Thân được nhà nước cho nộp thuế trước bạ, nên thuộc quyền sở hữu hợp pháp của ông Thân, diện tích nhà lúc mua là 60m2, sau khi mua có khai phá và mua thêm nên có diện tích 132,6m2 như hiện nay, nên bị đơn không đồng ý với án sơ thẩm xử, cũng như không đồng ý trả lại giá trị 50% diện tích đất bằng 2.135.3843875 đồng theo như yêu cầu của bà Nguyễn Thị Dung đại diện cho những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Song yêu cầu tại tòa.

- Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị phúc xử: không chấp nhận kháng cáo của cả hai bên, giữ nguyên bản án sơ thẩm xử.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

- Về nguồn gốc đối với nhà-đất tranh chấp thuộc thửa số 27 tờ bản đồ số 4, tại số 293 đường Cách Mạng Tháng Tám, khu phố 2, Phường 2, thành phố Tây Ninh, cna8 cứ vòa tờ bán đất giữa cụ Lâm Thị Ky với ông Nguyễn Văn Diên lập ngày 30 12 1939 và giấy ủy quyền lập ngày 29 12 1983 giữa cụ Lý Đồng Song với ông Liêu Văn Thân thể hiện: nguồn gốc nhà-đất tranh chấp là của cụ Ky mua, sau đó cho cụ Ân, ông Thân thuê. Sau khi cụ Ky đi định cư tại Mỹ, ngày 29 12 1983 thì cụ Song làm giấy ủy quyền cho ông Liêu Văn Thân ở nhờ, không được mua bán. Theo ông Thân, bà Trích cho rằng vào năm 1983 thì ông bà mua lại căn nhà này của cụ Song, cụ Ky và đã trả bằng vàng cho cụ Song là 4,5 lượng vàng 24K, nhưng ông Thân, bà Trích không có chứng cứ chứng minh nên không có cơ sở để chấp nhận.

- Về hiện trạng căn nhà, xác định là: nhà mái lợp ngói, sườn gỗ, trần vôi rơm, nền lót gạch tàu, năm 1968 do chiến tranh nên nhà bị hư hỏng nặng, gia đình ông Thân sửa chữa lại, đến năm 1999 gia đình ông Thân phá bỏ nhà cũ, xây dựng lại nah2 mới như hiện nay.

- Về phần đất thể hiện: năm 1940 cụ Ky mua của ông Nguyễn Văn Diên diện tích 0ha.02a.60ca theo đơn vị đo lường quốc tế Wikipedia xác định 0ha.02a.60ca bằng 260m2 cho hai căn phố, nên mỗi căn có diện tích bằng 130m2. Tại công văn số 4700 STNMT-CCQLĐĐ ngày 29 10 2015 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Tây Ninh cũng xác định theo đơn vị tính 0ha.02a.60ca thì có diện tích của 02 căn phố bằng 260m2. Khi khởi kiện, cụ Song đòi lại căn nhà có diện tích là 130m2 x 32.852.075đ m2 bằng 4.270.769.750 đồng, yêu cầu trả giá trị 50% bằng 2.135.384.875 đồng (tại cấp sơ thẩm thì nguyên đơn yêu cầu đến 132,6m2, nhưng tại cấp phúc thẩm thì nguyên đơn chỉ yêu cầu trả lại giá trị 50% của 130m2 đất). Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ vào biên bản kiểm tra ngày 30 6 1988 của Phòng xây dựng quản lý nhà-đất thị xã Tây Ninh thể hiện nhà-đất có diện tích 04m x 15m = 60m2. Theo kê khai nhà đất của ông Thân ngày 19 10 1985 và theo biên lai đóng thuế nhà đất từ năm 1992 đến năm 2000 của gia dih92 ông Thân thể hiện diện tích đất 60m2; Từ năm 2001 đến 2004 có diện tích 120m2; Năm 2005 ông Thân đăng ký diện tích 130,3m2;

Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ vào biên bản kiểm tra nhà-dât của Phòng xây dựng quản lý nhà-đất thị xã Tây Ninh và giai đoạn kê khai nộp thuế của ông Thân từ năm 1985 đến năm 2000 để xác định nhà-đất có diện tích 60m2. Rồi tính giá 32.852.075đ m2 bằng 1.971.124.500 đồng để buộc những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Thân phải có trách nhiệm thanh toán lại giá trị 60m2 đất nêu trên bằng 1.971.124.500 đồng cho những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của cụ Song, cụ Ky là không đảm bảo quyền lợi cho những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của cụ Song, cụ Ky, nên chấp nhận kháng cáo của những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn, sửa bản án sơ thẩm như sau: Theo yêu cầu của phía nguyên đơn bằng 130m2 x 32.852.075đ m2 = 4.270.769.750 đồng. Nguyên đơn yêu cầu ½ số tiền trên bằng 2.135.384.875 đồng.

- Đối với kháng cáo của bà Liêu Thị Ngọc Hương đại diện cho những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bị đơn, cho rằng nhà-đất nêu trên ông Thân, bà Trích đã mua lại của cụ Lý Đồng Song bằng 4,5 lượng vàng 24K. Tuy nhiên, lời trình bày này không được phía nguyên đơn thừa nhận, bị đơn cũng không đưa ra được chứng cứ chứng minh có việc mua bán, hoặc việc nếu cụ Song không ở tại căn nhà trên thì sẽ bị nhà nước quản lý theo chính sách nhà vắng chủ; Vấn đề này được Phòng quản lý đô thị thị xã Tây Ninh xác định nhà-đất trên không thuộc diện nhà nước quản lý, nên kháng cáo của bà Hương đại diện cho phía bị đơn nêu ra không được chấp nhận.

- Đối với số tiền các nguyên đơn được nhận bằng 2.135.384.875 đồng. Do ông Lý Thái Bạch và ông Lý Hồng Minh có văn bản đồng ý để lại cho ông Lý Đồng Vân, bà Phan Danh Kim được hưởng, nên ông Lý Đồng Vân và bà Phan Danh Kim mỗi người được nhận là 1.067.692.437 đồng.

- Do sửa án sơ thẩm, nên phần án phí dân sự sơ thẩm được sửa lại như sau:

+ Phần bà Liêu Thị Hòa, bà Liêu Thị Thuận, bà Liêu Thị Ngọc Lâm được miễn án phí như án sơ thẩm đã tuyên.

+ Các bà bà Liêu Thị Ngọc Thủy, bà Liêu Thị Ngọc Bích, bà Liêu Thị Ngọc Lan, bà Liêu Thị Ngọc Huyền, bà Liêu Thị Ngọc Trân: Bà Liêu Thị Ngọc Hương, mỗi người phải nộp là 6.225.641 đồng chứ không phải nộp đến 7.937.000 đồng như án sơ thẩm xử.

- Phần chi phí tố tụng tại cấp sơ thẩm, không có kháng cáo, kháng nghị nên có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

- Quan điểm đề nghị của đại diện Viện kiểm sát không phù hợp với nhận định trên nên không được chấp nhận.

Bởi các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

[1] - Không chấp nhận kháng cáo của bà Liêu Thị Ngọc Hương đại diện cho các đồng thừa kế của ông Liêu Văn Thân kháng cáo.

- Chấp nhận một phần kháng cáo của bà Nguyễn Thị Dung đại diện cho các đồng thừa kế của ông Lý Đồng Song kháng cáo.

[2] Căn cứ vào khoản 2 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015;

Sửa một phần bản án sơ thẩm, cụ thể:

1/ Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn cụ Lý Đồng Song gồm: ông Lý Đồng Vân, ông Lý Thái Bạch, ông Lý Hồng Minh, bà Phan Kim Danh đối với những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bị đơn ông Liêu Văn Thân gồm: Bà Liêu Thị Ngọc Hương, bà Liêu Thị Hòa, bà Liêu Thị Thuận, bà Liêu Thị Ngọc Lâm, bà Liêu Thị Ngọc Thủy, bà Liêu Thị Ngọc Bích, bà Liêu Thị Ngọc Lan, bà Liêu Thị Ngọc Huyền, bà Liêu Thị Ngọc Trân, về việc “Tranh chấp đòi nhà đất cho ở nhờ”

2/ Giao cho những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bị đơn ông Liêu Văn Thân (gồm: Bà Liêu Thị Ngọc Hương, bà Liêu Thị Hòa, bà Liêu Thị Thuận, bà Liêu Thị Ngọc Lâm, bà Liêu Thị Ngọc Thủy, bà Liêu Thị Ngọc Bích, bà Liêu Thị Ngọc Lan, bà Liêu Thị Ngọc Huyền, bà Liêu Thị Ngọc Trân) được quyền sở hữu, sử dụng chung căn nhà, đất có diện tích 130,3m2 (đo đạc thực tế 132,6m2), thuộc thửa đất số 27, tờ bản đồ số 4, tọa lạc tại số 293, đường Cách Mạng Tháng Tám, khu phố 2, Phường 2, thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh; trên đất có căn nhà và các công trình phụ; nhà đất có tứ cận: Đông giáp đất ông Lý Khoành Thải, thửa 70; Tây giáp thửa 26; Nam giáp đường Cách Mạng Tháng Tám; Bắc giáp thửa 25.

(có Bản đồ trích đo hiện trạng thửa đất kèm theo)

2/ Buộc những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bị đơn ông Liêu Văn Thân (gồm: Bà Liêu Thị Ngọc Hương, bà Liêu Thị Hòa, bà Liêu Thị Thuận, bà Liêu Thị Ngọc Lâm, bà Liêu Thị Ngọc Thủy, bà Liêu Thị Ngọc Bích, bà Liêu Thị Ngọc Lan, bà Liêu Thị Ngọc Huyền, bà Liêu Thị Ngọc Trân) có trách nhiệm liên đới thanh toán (trả) cho những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ Lý Đồng Song và cụ Lâm Thị Ky (gồm: ông Lý Đồng Vân, ông Lý Thái Bạch, ông Lý Hồng Minh, bà Phan Kim Danh) được hưởng chung số tiền 2.135.384.875 (hai tỷ một trăm ba mươi lăm triệu, ba trăm tám mươi bốn nghìn, tám trăm bảy mươi lăm) đồng.

[3] Phần án phí dân sự sơ thẩm:

- Bà Liêu Thị Hòa, bà Liêu Thị Thuận, bà Liêu Thị Ngọc Lâm được miễn án phí dân sự sơ thẩm.

- Các bà Liêu Thị Ngọc Hương, Liêu Thị Ngọc Thủy, Liêu Thị Ngọc Bích, Liêu Thị Ngọc Lan, Liêu Thị Ngọc Huyền, bà Liêu Thị Ngọc Trân mỗi người phải nộp 6.225.641 đồng án phí dân sự sơ thẩm, chứ không phải nộp 7.937.000 đồng như án sơ thẩm xử.

[4] Phần chi phí tố tụng tại cấp sơ thẩm, cũng như các quyết định còn lại của Bản án sơ thẩm đã xét xử không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

- Ông Lý Đồng Vân, ông Lý Thái Bạch, ông Lý Hồng Minh, bà Phan Kim Danh không phải nộp án phí dân sự phúc thẩm.

- Bà Liêu Thị Ngọc Hương phải nộp 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm. Bà Liêu Thị Ngọc Hương đã nộp 300.000 đồng tạm ứng án phí phúc thẩm theo biên lai thu tiền số 0000194 ngày 29/4/2022 của Cục thi hành án dân sự tỉnh Tây Ninh, số tiền này được chuyển qua thi hành phần án phí phải nộp.

Bản án này là phúc thẩm có hiệu lực thi hành kể từ ngày 17/4/2023.