Bản án 194/2018/HS-ST — Hình sự

[1] Về hành vi, quyết định của Cơ quan điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn, Điều tra viên; Viện kiểm sát nhân dân thành phố Lạng Sơn, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố đã thực hiện đúng về thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự. Trong suốt quá trình điều tra, truy tố và tại phiên tòa; bị cáo và những người tham gia tố tụng không có ý kiến hoặc khiếu nại, tố cáo về hành vi, quyết định của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng. Do đó, các hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng đã thực hiện đều hợp pháp.

[2] Tại phiên tòa bị cáo đã khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội của bản thân như nội dung bản cáo trạng đã truy tố; lời khai nhận tội của bị cáo phù hợp với lời khai của bị hại, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, người làm chứng đồng thời hoàn toàn phù hợp với các tài liệu, chứng cứ mà các cơ quan tiến hành tố tụng đã thu thập có trong hồ sơ vụ án, có đủ căn cứ xác định:

[3] Khoảng tháng 4/2015 Phạm H đã mua chiếc xe ô tô nhãn hiệu TOYOTA COROLLA, màu xanh, Biển kiểm soát 12H – 93xx với giá 635.000.000VNĐ. Do chưa có tiền nên Phạm H đã thỏa thuận nhờ Nguyễn Văn H (H1) bỏ tiền ra mua xe trước và đứng tên làm thủ tục chuyển nhượng; khi nào trả đủ tiền thì Nguyễn Văn H sẽ làm thủ tục chuyển nhượng lại cho Phạm H. Sau khi mua được chiếc xe ô tô, Phạm H là người trực tiếp quản lý, sử dụng và đã nhiều lần trả cho Nguyễn Văn H với tổng số tiền 590.000.000VNĐ. Do có nhu cầu sử dụng xe chính tên chính chủ nhằm phục vụ mục đích kinh tế của gia đình, nhưng thời điểm đó Nguyễn Văn H đang chấp hành án nên Phạm H đã có hành vi gian dối (ký giả chữ ký của chủ sở hữu xe đầu tiên mang tên Lương Mai T mang đi chứng thực tại Ủy ban phường), tự ý làm thủ tục sang tên đổi chủ và đăng ký mới xe mang Biển kiểm soát 12A- 062.xx để hợp thức hóa quyền sở hữu, nhằm chiếm đoạt số tiền 45.000.000VNĐ còn thiếu nợ của Nguyễn Văn H.

[4] Bị cáo là người có thể chất phát triển bình thường, nhận thức được hành vi lợi dụng lòng tin, thỏa thuận với bị hại để họ chuyển giao tài sản cho mình quản lý, sử dụng sau đó dùng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản có giá trị là vi phạm pháp luật nhưng vẫn thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp. Hành vi của bị cáo phạm tội có tính chất nguy hiểm, xâm phạm quyền sở hữu tài sản của người khác được pháp luật bảo vệ.

[5] Như vậy, có đủ cơ sở để kết luận Phạm H đã có hành vi Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, tội phạm và hình phạt được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 140 của Bộ luật Hình sự năm 1999. Đối chiếu với khoản 1 Điều 175 của Bộ luật hình sự năm 2015 thì quy định của khoản 1 Điều 140 Bộ luật hình sự năm 1999 có mức khởi điểm của khung hình phạt nhẹ hơn nên được áp dụng để khởi tố, truy tố và xét xử đối với hành vi của bị cáo xảy ra vào năm 2016 trước thời điểm Bộ luật hình sự hiện hành có hiệu lực pháp luật; bản Cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn truy tố bị cáo là đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

[6] Ngoài việc đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội nêu trên thì nhất thiết còn cần phải xem xét những yếu tố liên quan đến nhân thân, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và các yếu tố khác có liên quan, nhằm cá thể hoá trách nhiệm hình sự và hình phạt, trên cơ sở xem xét đề nghị luận tội của đại diện Viện kiểm sát, cụ thể:

[7] Nhân thân: Bị cáo đã từng bị xét xử về tội Cố ý làm hư hỏng tài sản nhưng không thuộc trường hợp xác định có tiền án trong vụ án này bởi hành vi đó xảy ra sau nhưng được xét xử trước và bị cáo đã chấp hành xong bản án. Hoàn cảnh gia đình bị cáo rất éo le, bản thân đã ly hôn với vợ từ năm 2006, hiện là lao động duy nhất kiếm tiền nuôi con ăn học.

[8] Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: Bị cáo không có.

[9] Tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Trong suốt quá trình điều tra, truy tố và tại phiên tòa bị cáo đã thành khẩn khai báo toàn bộ hành vi phạm tội và thể hiện thái độ ăn năn hối cải; bị cáo và gia đình đã bồi hoàn toàn bộ thiệt hại và khắc phục hậu quả đầy đủ, kịp thời; bị hại có đơn đề nghị và tại phiên tòa xin giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo. Đây là các tình tiết giảm nhẹ quy định tại các điểm b, p khoản 1 và Khoản 2 (01 tình tiết) Điều 46 Bộ luật hình sự 1999.

[10] Hình phạt chính: Đánh giá một cách khách quan, toàn diện, thấy rằng; tính chất, mức độ nguy hiểm hành vi của bị cáo thuộc trường hợp ít nghiêm trọng (khung hình phạt cao nhất đến 03 năm). Bị cáo không có tình tiết tăng nặng, có 03 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Điều kiện hoàn cảnh gia đình hiện gặp nhiều khó khăn, bị cáo là trụ cột và là lao động chính nuôi sống gia đình. Thực hiện chính sách pháp luật khoan hồng của Đảng và Nhà nước, xem xét tính chất mức độ nguy hiểm của hành vi, các đặc điểm nhân thân, hoàn cảnh gia đình, không có tình tiết tăng nặng và có nhiều tình tiết giảm nhẹ của người phạm tội (như đã phân tích ở trên); Hội đồng xét xử quyết định xử phạt bị cáo hình phạt tù ở gần mức khởi điểm của khung hình phạt, bằng với thời hạn bị cáo đã bị tạm giam là đảm bảo tính chất giáo dục, răn đe, phòng ngừa tội phạm đồng thời phán quyết này cũng phù hợp với đánh giá và đề nghị luận tội của đai diện Viện kiểm sát.

[11] Hình phạt bổ sung: Bị cáo phạm tội vì mục đích chiếm đoạt tài sản, bản thân có tài sản đảm bảo thi hành án nên cần áp dụng hình phạt tiền là hình phạt bổ sung với mức khởi điểm theo quy định tại khoản 5 Điều 140 Bộ luật hình sự 1999.

[12] Trách nhiệm dân sự: Xác định anh Nguyễn Văn H đã được nhận đủ 635.000.000 VNĐ số tiền mua hộ xe cho Phạm H theo thỏa thuận; bị hại nhất trí, đề nghị cho bị cáo được quyền sở hữu chiếc xe ô tô. Do việc bị cáo thực hiện đăng ký quyền sở hữu đối với chiếc xe Biển kiểm soát 12H - 062.xx bằng hành vi trái pháp luật nên cần hủy các giấy tờ liên quan và anh Nguyễn Văn H có trách nhiệm cùng với Phạm H thực hiện việc đăng ký lại quyền sở hữu chiếc xe. Việc thoả thuận của các đương sự là phù hợp xét thấy hoàn toàn tự nguyện, không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội nên cần tôn trọng quyền tự quyết định và định đoạt của đương sự, công nhận thỏa thuận theo quy định tại Điều 5 Bộ luật tố tụng dân sự.

[13] Xử lý vật chứng: Trả lại chiếc xe ô tô cho Phạm H vì đã thanh toán đủ giá trị chiếc xe cho anh Nguyễn Văn H. Trả lại các vật chứng là giấy tờ chứng minh quyền và nghĩa vụ của chủ sở sở hữu chiếc xe ô tô cho Phạm H. Tịch thu tiêu hủy giấy chứng nhận đăng ký xe ô tô vì giấy tờ này được hình thành và có nguồn gốc từ hành vi trái pháp luật của bị cáo (ký giả chữ ký người bán, hồ sơ chứng thực tại Ủy ban nhân dân phường H, thành phố L không đúng quy định) nên không có giá trị pháp lý.

[14] Con người, sự việc liên quan: Đối với bà Vi Thị Hoàng H, nguyên là phó chủ tịch Ủy ban nhân dân phường H, thành phố L đã có hành vi chứng thực Giấy bán xe ô tô giữa chị Lương Mai T với Phạm H không đúng quy định, trình tự thủ tục chứng thực có dấu hiệu hành vi thiếu trách nhiệm trong thi hành công vụ; tuy nhiên hậu quả chưa nghiêm trọng ( thể hiện số tiền bị hại bị chiếm đoạt dưới 50.000.000 VNĐ), chưa đủ định lượng để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với Vi Thị Hoàng H. Đối với Phùng Anh Đ là người được Phạm H nhờ và đã giúp làm giấy tờ đăng ký quyền sở hữu chiếc xe, nhưng không biết hành vi chứng thực gian dối và mục đích của Phạm H chiếm đoạt tài sản nên không có căn cứ xác định đồng phạm trong vụ án. Đối với Nguyễn Văn H 2 cho Phạm H và Nguyễn Văn H vay, tính theo năm tương ứng với 72%/01 năm của khoản tiền vay là hành vi Vi phạm quy định tại Điều 468 Bộ luật Dân sự nhưng chưa đủ các dấu hiệu quy định tại Điều 201 Bộ luật Hình sự về tội Cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự; Công an thành phố Lạng Sơn đã lập hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính.

[15] Bị cáo là người bị kết án nên phải chịu án phí theo quy định của pháp luật. Bị cáo không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch do đã tự nguyện thỏa thuận, bồi thường toàn bộ trước khi xét xử.

[16] Đề nghị trong lời nói sau cùng của bị cáo đã được Hội đồng xét xử xem xét trong quá trình nghị án và cân nhắc khi quyết định mức hình phạt.

[17] Bị cáo, bị hại, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có quyền kháng cáo phần bản án có liên quan theo quy định pháp luật.