Bản án 192/2018/DSPT — Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH BÌNH DƯƠNG

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Nguyễn Thành Trung

Các Thẩm phán:

Bà Ngô Thị Bích Diệp

Ông Ngô Văn Minh

- Thư ký phiên tòa: Bà Đào Thị Thu Vân – Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương.

- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương: Bà Đặng Hà Nhung - Kiểm sát viên tham gia phiên toà.

Ngày 04 tháng 10 năm 2018 tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số: 177/2018/TLPT-DS ngày 10 tháng 8 năm 2018 về việc “tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và yêu cầu bồi thường thiệt hại”.

Do Bản án dân sự sơ thẩm số: 55/2018/DS-ST, ngày 13/6/2018 của TAND thành phố D, tỉnh Bình Dương bị kháng cáo, kháng nghị.

Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số: 184/2018/QĐ-PT ngày 04 tháng 9 năm 2018 giữa các đương sự:

- Nguyên đơn: Ông Đinh Công P, sinh năm 1959; địa chỉ: Số 1/24, khu phố B, phường C, thành phố D, tỉnh Bình Dương. Có mặt.

Người đại diện theo ủy quyền của ông P: Ông Hồ Đặng L, sinh năm 1992, địa chỉ: Số 452 đường N, Phường M, Quận K, Thành phố Hồ Chí Minh. Theo Văn bản ủy quyền ngày 24/4/2018. Có mặt.

- Bị đơn: Ông Nguyễn Thái S, sinh năm 1978; địa chỉ: Số 461 đường I, Phường H, Quận E, Thành phố Hồ Chí Minh. Vắng mặt.

Người đại diện hợp pháp của ông S: Ông Phạm Văn S2, sinh năm 1983; địa chỉ: Xã A, huyện B, tỉnh Nghệ An. Theo Văn bản ủy quyền ngày 19/01/2018. Có mặt.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Bà Vương Thị Ngọc A, sinh năm 1957; địa chỉ: Số 77/56 đường N, tổ A, khu phố B, phường C, thành phố D, tỉnh Bình Dương. Có mặt.

2. Anh Đinh Bá T, sinh năm 1986; vắng mặt.

3. Chị Đinh Thị Bích N, sinh năm 1990. Vắng mặt.

Cùng địa chỉ: Số 01/24, khu phố B, phường C, thành phố D, tỉnh Bình Dương.

Người đại diện theo ủy quyền của bà A, anh T, chị N: Ông Hồ Đặng L, sinh năm 1992, địa chỉ: Số 452 đường N, Phường M, Quận K, Thành phố Hồ Chí Minh. Theo Văn bản ủy quyền ngày 24/4/2018. Có mặt.

4. Ông Nguyễn Thanh B, sinh năm 1974; địa chỉ: Tổ A, ấp B, xã C, thị xã D, tỉnh Bình Dương. Hiện đang chấp hành án tại Trại giam K. Có yêu cầu giải quyết, xét xử vắng mặt.

5. Ủy ban nhân dân thành phố D, tỉnh Bình Dương; địa chỉ: Số 1 đường M, phường C, thành phố D, tỉnh Bình Dương. Người đại diện theo ủy quyền: Bà Võ Thị L – chức vụ: Trưởng phòng Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố D. Có yêu cầu giải quyết, xét xử vắng mặt.

6. Phòng công chứng Q tỉnh Bình Dương; địa chỉ: Số 469 đại lộ N, phường C, thành phố D, tỉnh Bình Dương. Người đại diện theo pháp luật: Bà Nguyễn Thị Phương N – Chức vụ: Trưởng phòng. Có yêu cầu giải quyết, xét xử vắng mặt.

- Người kháng cáo: Nguyên đơn ông Đinh Công P.

- Người kháng nghị: Viện trưởng VKSND thành phố D.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo nội dung bản án sơ thẩm:

Theo đơn khởi kiện và các lời khai có tại hồ sơ, nguyên đơn ông Đinh Công P và người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn là ông Hồ Đặng L trình bày: Đầu năm 2007, ông P có nhờ ông Nguyễn Thanh B đi vay vốn ngân hàng dùm. Lúc đó, ông P, vợ ông P là bà Vương Thị Ngọc A, các con của ông P là Đinh Bá T và Đinh Thị Bích N đã ký hợp đồng ủy quyền cho ông B đi vay vốn. Trong thời gian ủy quyền mấy tháng đầu thì không vay được. Ngày 06/9/2008, ông B hẹn ông P đến Phòng công chứng số D tỉnh Bình Dương để ký tên vay vốn. Khi ông P lên đến Phòng công chứng thì ông P ký tên vào hợp đồng mà không đọc rõ trong hợp đồng viết gì và ông P bỏ về trước. Đến nay, ông P chưa nhận được tiền từ ông B, hay ông S. Khoảng vài tháng sau có người đến nhà ông P đòi lấy nhà đất, nhưng gia đình ông P không đồng ý vì ông P chỉ vay tiền chứ không có chuyển nhượng nhà, đất. Khi ông S khởi kiện ông P ra Tòa án, do không am hiểu pháp luật nên ông P không có mặt, do đó Tòa án tuyên xử buộc ông P phải giao nhà đất cho ông S. Không đồng ý với kết quả giải quyết của Tòa án cấp sơ thẩm, ông P kháng cáo lên TAND tỉnh Bình Dương nhưng TAND tỉnh Bình Dương xử y án sơ thẩm. Khi biết sự việc, ông P đã đến Phòng công chứng xin trích lục được 02 bản hợp đồng ủy quyền gồm 01 bản ủy quyền từ các con ông P cho ông P, 01 bản ủy quyền từ vợ ông P cho ông P. Ông P xác định, ông P và vợ con ông P không có ký hai tờ ủy quyền này. Do ông P khiếu nại lên TAND tối cao nên TAND tối cao tuyên hủy bản án của TAND thành phố D và bản án của TAND tỉnh Bình Dương để giải quyết lại. Đến khi TAND thành phố D giải quyết lại thì ông S có đơn rút đơn khởi kiện nên TAND thành phố D ra quyết định đình chỉ. Nay, ông P yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã ký ngày 06/9/2008 giữa ông P với ông S, hủy việc sang tên công nhận cho ông Nguyễn Thái S được quyền sử dụng đối với phần đất có diện tích 3.611m2, thuộc thửa 77 (814), tờ bản đồ số 05 tọa lạc tại ấp B, xã C, thành phố D, tỉnh Bình Dương, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số bìa X 940919, số vào sổ 00411 QSDĐ/H. Ngoài ra, ông P yêu cầu ông S phải bồi thường thiệt hại đối với những tài sản mà ông S đã phá hủy gồm: 01 căn nhà cấp 4C diện tích 127m2, 04 cây mai hoành 40, 500 cây tầm vông, 110m dây điện phi 30, 02 cây si hoành 60cm, toàn bộ sơn nước nhà cấp 4C, tiền thuê nhà trọ từ ngày 12/7/2011 đến nay là 29 tháng x 1.500.000 đồng/tháng = 43.500.000 đồng; tổng giá trị thiệt hại là 400.000.000 đồng.

Theo các lời khai có tại hồ sơ, bị đơn ông Nguyễn Thái S và người đại diện theo ủy quyền của bị đơn là ông Phạm Văn S2 trình bày: Khoảng năm 2008, ông S biết được gia đình ông P có nhu cầu chuyển nhượng nhà và đất nên ông P và ông S đã thỏa thuận với nhau về giá cả chuyển nhượng đối với phần đất có diện tích 3.611m2, thuộc thửa 77 (814), tờ bản đồ số 05 tọa lạc tại ấp B, xã C, thành phố D, tỉnh Bình Dương, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số bìa X 940919, số vào sổ 00411 QSDĐ/H do Ủy ban nhân dân thành phố D cấp cho hộ ông Đinh Công P. Sau khi xem các giấy tờ về đất và toàn bộ tài sản trên đất thì hai bên thỏa thuận tổng giá trị chuyển nhượng là 1.900.000.000 đồng. Do tài sản trên đất là nhà chưa có giấy chứng nhận quyền sở hữu nên các bên chỉ tiến hành ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Vào ngày 06/9/2008, được sự ủy quyền của các thành viên trong gia đình, ông P và ông S đã ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại Phòng công chứng số D tỉnh Bình Dương. Sau khi xem các giấy tờ về đất và các giấy tờ liên quan thấy đủ điều kiện nên Phòng công chứng đã cho các bên ký hợp đồng chuyển nhượng. Ông P là người biết đọc, biết viết và đã viết rõ ràng vào hợp đồng chuyển nhượng này là “tôi đã đọc và đồng ý” rồi tự nguyện ký tên lăn tay vào hợp đồng. Hợp đồng được Phòng công chứng chứng nhận cùng ngày 06/9/2008. Hợp đồng ghi nhận hai bên thanh toán tiền thành 2 đợt: Đợt 1 là ngay khi ký hợp đồng ông S giao cho ông P số tiền 1.800.000.000 đồng xem như tiền đặt cọc, đợt 2: Sau 04 tháng thì ông S sẽ giao cho ông P số tiền 100.000.000 đồng còn lại. Ông P có nghĩa vụ giao cho ông S các tài sản đã chuyển nhượng. Khi ông S giao cho ông P số tiền 1.800.000.000 đồng thì ông P đã giao cho ông S các giấy tờ liên quan để ông S tiến hành thủ tục sang tên. Đến ngày 11/11/2008, thì ông S hoàn tất thủ tục sang tên, Ủy ban nhân dân thành phố D đã công nhận cho ông S quyền sử dụng đối với phần đất nói trên và ghi nhận vào trang phía sau của giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong phần những thay đổi sau khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đến 04 tháng sau, khi ông S yêu cầu ông P nhận tiền đợt 2 là 100.000.000 đồng và giao nhà đất cho ông S thì ông P không đồng ý nên ông S làm đơn khiếu nại ra Ủy ban nhân dân xã C. Sau đó, ông S khởi kiện ra TAND thị xã D về việc tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất yêu cầu ông P giao nhà, đất và được TAND thị xã D chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông S. Do ông P kháng cáo nên TAND tỉnh Bình Dương đã xét xử lại bản án với kết quả là chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông S, buộc ông P giao tài sản chuyển nhượng là nhà đất cho ông S, ông S phải thanh toán số tiền chuyển nhượng còn thiếu là 100.000.000 đồng và giá trị tài sản gắn liền với đất là 331.311.500 đồng. Sau khi có bản án phúc thẩm thì ông S yêu cầu thi hành án. Ông S đã nộp toàn bộ số tiền theo bản án và phí thi hành án. Ông S được Cơ quan thi hành án thành phố D giao nhà, đất. Hiện nay ông S đang quản lý sử dụng nhà và đất nêu trên. Ông S đã xây dựng tường rào bao quanh đất, sửa lại nhà. Khi TAND tối cao hủy 02 bản án sơ thẩm, phúc thẩm và giao cho TAND thành phố D xét xử lại, tại thời điểm này ông S xét thấy các yêu cầu khởi kiện không còn do nhà và đất ông S đang quản lý sử dụng, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã ghi nhận quyền sử dụng cho ông S nên ông S rút đơn khởi kiện. Nay, ông P cho rằng hợp đồng chuyển nhượng ngày 06/9/2008 do ông P nhầm lẫn là không đúng, việc các giấy ủy quyền là do ông P cung cấp, ông S không biết vì ông S là người Thành phố Hồ Chí Minh nên việc cung cấp các giấy tờ có liên quan là do ông P cung cấp cho Phòng công chứng. Ông S không biết ông B là ai, ông S chỉ giao dịch với ông P, không có giao dịch gì với ông B. Việc ông P cho rằng không biết ông S là không đúng vì hai bên cùng trao đổi thỏa thuận đến Phòng công chứng để ký hợp đồng. Và ông P cho rằng không có nhận tiền của ông S là không đúng vì tại phiên hòa giải và trong quá trình giải quyết vụ án trước đây thì ông P đã thừa nhận là đã nhận số tiền 1.800.000.000 đồng từ ông S, thậm chí còn yêu cầu hòa giải để trả lại số tiền đã nhận và bồi thường thiệt hại cho ông S. Tài sản này là của riêng ông S chứ không liên quan đến vợ ông S, vì ông S nhận chuyển nhượng đất từ năm 2008 (thời điểm này ông S chưa có vợ), đến năm 2012 thì ông S mới cưới vợ là bà Vũ Lệ T. Do đó, ông S không đồng ý yêu cầu khởi kiện của ông P.

Theo các lời khai có tại hồ sơ người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Vương Thị Ngọc A trình bày: Bà A thống nhất theo lời trình bày và yêu cầu của ông P. Bà A chỉ ủy quyền cho ông B 01 lần để ông B vay tiền ngân hàng. Bà A không có ủy quyền cho ông P để ông P bán nhà, đất.

Theo các lời khai có tại hồ sơ người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Đinh Bá T trình bày: Anh T thống nhất theo lời trình bày và yêu cầu của ông Đinh Công P. Anh T chỉ ủy quyền cho ông B 01 lần để ông B vay tiền ngân hàng, không có ủy quyền cho ông P bán nhà, đất.

Theo các lời khai có tại hồ sơ người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Đinh Thị Bích N trình bày: Chị N thống nhất theo lời trình bày và yêu cầu của ông Đinh Công P. Chị N chỉ ủy quyền cho ông B 01 lần để ông B vay tiền ngân hàng, không có ủy quyền cho ông P bán nhà đất.

Theo các lời khai có tại hồ sơ, người đại diện theo ủy quyền của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân thành phố D là bà Võ Thị L trình bày: Thửa đất số 77 (814), tờ bản đồ số 05 tọa lạc tại ấp B, xã C, thành phố D, tỉnh Bình Dương có nguồn gốc là 01 phần của phần đất diện tích 7.850m2 của ông Đinh Văn Đ, theo Giấy chứng nhận QSDĐ số 00481 ngày 21/11/2000. Ngày 07/7/2003, ông Đinh Văn Đ lập hợp đồng tặng cho con là ông Đinh Công P phần đất diện tích 3.611m2 (trong đó có 100m2 đất thổ cư và 3.511m2 đất trồng cây lâu năm). Hợp đồng được UBND phường C chứng thực. Việc chuyển nhượng đã hoàn tất, ông Đinh Công P được cấp Giấy chứng nhận QSDĐ số X 940919, vào sổ cấp giấy chứng nhận QSDĐ số 0411 QSDĐ/H ngày 07/8/2003 mang tên hộ ông (bà) Đinh Công P. Do nguồn gốc thửa đất là cha cho con nên phần đất diện tích 3.611m2, thửa đất số 77 (814), tờ bản đồ số 05 tọa lạc tại ấp B, xã C, thành phố D, tỉnh Bình Dương là thuộc quyền sử của ông Đinh Công P, việc giấy chứng nhận QSDĐ ghi hộ ông Đinh Công P là không chính xác.

Theo các lời khai có tại hồ sơ, người đại diện hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Phòng công chứng số D, tỉnh Bình Dương trình bày: Ngày 06/9/2008, ông Đinh Công P có đến Phòng công chứng số D, tỉnh Bình Dương yêu cầu chứng nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Bên chuyển nhượng là ông Đinh Công P (ông P nhân danh cá nhân mình và đại diện cho các thành viên hộ gia đình là bà Vương Thị Ngọc A, anh Đinh Bá T và chị Đinh Thị Bích N, theo hợp đồng ủy quyền được UBND phường C chứng thực), bên nhận chuyển nhượng là ông Nguyễn Thái S. Tài sản chuyển nhượng là toàn bộ thửa đất theo Giấy chứng nhận QSDĐ số X 940919, vào sổ cấp giấy chứng nhận QSDĐ số 0411 QSDĐ/H do UBND thị xã D cấp ngày 07/8/2003 mang tên hộ ông (bà) Đinh Công P. Ông Đinh Công P và ông Nguyễn Thái S đã ký tên vào hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ tại Phòng công chứng số D tỉnh Bình Dương. Phòng công chứng số D, tỉnh Bình Dương đã thực hiện trình tự thủ tục công chứng theo đúng qui định của pháp luật.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số: 55/2018/DS-ST, ngày 13/6/2018 của TAND thành phố D, tỉnh Bình Dương đã quyết định: Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Đinh Công P đối với bị đơn ông Nguyễn Thái S về việc tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Đinh Công P đối với bị đơn ông Nguyễn Thái S về việc yêu cầu bồi thường thiệt hại về tài sản. Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí đo đạc, định giá tài sản, chi phí giám định, án phí sơ thẩm và quyền kháng cáo cho các đương sự theo quy định của pháp luật.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 15/6/2018, ông Đinh Công P là nguyên đơn có đơn kháng cáo, cho rằng: Quyền sử dụng đất được cấp cho hộ gia đình. Các thành viên trong hộ không có ủy quyền cho ông P chuyển nhượng đất cho ông S. Ông P chỉ vay tiền, chứ không có chuyển nhượng đất, không nhận tiền của ông S. Hợp đồng chuyển nhượng đất giả tạo và yêu cầu TAND tỉnh Bình Dương sửa án sơ thẩm, tuyên vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên ông Nguyễn Thái S. Ngày 27/6/2018, Viện trưởng VKSND thành phố D có Quyết định kháng nghị số: 20/QĐKNPT-VKS-DS đối với Bản án dân sự sơ thẩm số: 55/2018/DS-ST, ngày 13/6/2018 của TAND thành phố D, nội dung cho rằng: Nguyên đơn thay đổi yêu cầu khởi kiện nhưng không được Tòa án ghi nhận xem xét. Tiến hành đo đạc, xem xét thẩm định tại chỗ không đúng quy định của pháp luật, vi phạm tố tụng. Về nội dung: Quyền sử dụng đất cấp cho hộ gia đình, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ. Đề nghị TAND tỉnh Bình Dương hủy bản án sơ thẩm của TAND thành phố D.

Ý kiến của Kiểm sát viên đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương: Người tham gia tố tụng và người tiến hành tố tụng đã thực hiện đúng quy định của pháp luật về tố tụng dân sự. Về nội dung: Việc giải quyết vụ án có liên quan đến cơ quan thi hành án nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không đưa cơ quan thi hành án vào tham gia tố tụng. Nguyên đơn thay đổi yêu cầu khởi kiện là yêu cầu giải quyết hậu quả của hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu nhưng không được Tòa án cấp sơ thẩm xem xét. Phần đất chuyển nhượng tuy có nguồn gốc là ông P được cha cho nhưng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là cấp cho hộ gia đình. Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất có đối tượng không thực hiện được. Do án sơ thẩm vi phạm tố tụng, giải quyết không đúng pháp luật. Đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn và kháng nghị của Viện trưởng VKSND thành phố D, hủy bản án sơ thẩm.

Sau khi nghiên cứu tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, lời trình bày của các đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên,