Bản án 190/2025/HC-PT — Hành chính

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Theo đơn khởi kiện, bản tự khai ngày 19/02/2025 và Biên bản lấy lời khai ngày 18/3/2025 người khởi kiện là ông Vũ Văn C trình bày:

Ngày 04/3/2024 Uỷ ban nhân dân (UBND) huyện B ban hành Quyết định số 626/QĐ-UBND về việc thu hồi đất để thực hiện dự án: Cao tốc Tuyên Quang

- Hà Giang (Gọi tắt là Quyết định số 626) của gia đình ông đối với hai thửa đất theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) số CC 2619xx, thửa đất số 549, tờ bản đồ số 6, diện tích 266m2 (trong đó đất ở nông thôn 100m2, đất trồng cây hàng năm khác 166m2) và GCNQSDĐ số CC 2619xx, thửa đất số 550, tờ bản đồ số 6, diện tích 255m2 (trong đó đất ở nông thôn 100m2, đất trồng cây hàng năm khác 166m2) do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hà Giang cấp cùng ngày 18/10/2017. Hai thửa đất nói trên và tài sản trên đất của gia đình ông đã bị UBND huyện B cưỡng chế thu hồi toàn bộ, giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án. Việc UBND huyện thu hồi đất theo Quyết định số 626 để làm đường cao tốc gia đình ông hoàn toàn nhất trí. Đồng thời ông xác nhận về diện tích đất và tất cả tài sản, vật kiến trúc, cây cối hoa màu có trên đất bị thu hồi của gia đình đã được UBND huyện B thông báo thu hồi, kiểm đếm đầy đủ và nhất trí với giá bồi thường về cây trồng trên đất, các khoản tiền hỗ trợ khác ông không có ý kiến gì.

Tuy nhiên, theo Quyết định số 627/QĐ-UBND, ngày 04/3/2014 của UBND huyện B về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất (bổ sung lần 5) để thực hiện dự án "Cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang (giai đoạn I), đoạn qua tỉnh Hà Giang, địa phận thôn A, xã H, huyện B, tỉnh Hà Giang" (Gọi tắt là Quyết định số 627) thì đơn giá bồi thường trong phương án bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất là quá thấp so với giá trị trên thực tế gây thiệt hại đến quyền và lợi ích của gia đình ông. Để đảm bảo quyền lợi của mình ông khởi kiện yêu cầu Toà án giải quyết và cam đoan không đồng thời khiếu nại yêu cầu UBND huyện B và người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại tiếp theo. Nội dung yêu cầu Toà án giải quyết cụ thể là:

(1) Yêu cầu huỷ một phần Quyết định số 627; điều chỉnh đơn giá bồi thường đất theo hướng tăng giá bồi thường đối với đất ở và đất trồng cây hàng năm để gia đình ông có đủ điều kiện mua một thửa đất khác ổn định cuộc sống, mức tăng bồi thường đề nghị là 10.000.000đ/m2. Vì lý do khu đất tái định cư của nhà ông ở trong góc núi, gần tả ly, sát bãi mìn và gần đường điện 110kv. Vị trí đó không đúng với vị trí đất thu hồi của ông và không phù hợp nhu cầu sử dụng đất của gia đình ông;

(2) Yêu cầu UBND huyện B phải xem xét tăng mức bồi thường đối với công trình xây dựng nhà ở vì mức bồi thường theo đơn giá là quá thấp, vị trí đất của gia đình ông bị thu hồi thuộc đô thị loại V, nhưng bồi thường theo mức giá vị trí 2 loại 2 là không đúng, ông yêu cầu được bồi thường đối với công trình xây dựng nhà ở cùng loại là 8.000.000đ/m2 xây dựng.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà La Thị S nhất trí với yêu cầu khởi kiện và toàn bộ ý kiến đã trình bày của chồng bà là ông Vũ Văn C, đề nghị Toà án xem xét giải quyết theo quy định của pháp luật.

- Theo văn bản trình bày ý kiến, biên bản lấy lời khai và tại phiên đối thoại đại diện theo uỷ quyền của người bị kiện là UBND huyện B: Dự án Đường cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang (giai đoạn 1), đoạn qua tỉnh Hà Giang là dự án trọng điểm Quốc gia, của ngành giao thông vận tải và của tỉnh Hà Giang, có ý nghĩa quan trọng trong kết nối nội vùng và liên vùng, được Hội đồng nhân dân tỉnh Hà Giang phê duyệt chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 06/NQ-HĐND ngày 22/3/2022; UBND tỉnh Hà Giang đã ban hành Kế hoạch số 113/KH-UBND ngày 20/4/2022 về kế hoạch triển khai thực hiện Dự án cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang (giai đoạn 1), đoạn qua tỉnh Hà Giang.

Căn cứ quy định của Luật Đất đai và các Nghị định, văn bản quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và các văn bản có liên quan đến dự án, UBND huyện B đã chỉ đạo Hội đồng bồi thường, hỗ trợ tái định cư (HĐBT-HTTĐC) huyện B, UBND xã H và các cơ quan liên quan thực hiện công tác bồi thường từ tháng 12/2022. Dự án đi qua thị trấn T, các xã V, H, Q, V1 và T1. Đến thời điểm hiện nay đã hoàn thành được 4/6 xã, thị trấn (T, V, V1, Q). Số hộ đã thực hiện bàn giao mặt bằng là 754/763 hộ (đạt 98,8%) hiện tại còn vướng mắc 09 hộ chưa nhất trí, không nhận bồi thường (xã Q 05 hộ; xã H 04 hộ), trong đó có hộ gia đình ông Vũ Văn C, bà La Thị S, tại thôn A, xã H.

Đối với việc thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ về đất, tài sản gắn liền với đất đối với hộ ông Vũ Văn C: Căn cứ các Thông báo về việc thu hồi đất của UBND huyện B, HĐBT-HTTĐC đã phối hợp với các ban, ngành, UBND xã H và chủ đầu tư thực hiện các bước thu hồi đất theo trình tự, thủ tục, niêm yết và lập biên bản theo quy định. Sau khi thực hiện xong các bước để trình UBND huyện ban hành quyết định thu hồi đất và quyết định phê duyệt. Tại Quyết định số 626 đã thu hồi của hộ ông Vũ Văn C tổng diện tích là 517,9m2 gồm đất ở nông thôn 200m2, đất trồng cây hàng năm khác 317,9m2 (tại thửa số 222, 223; tờ bản đồ số 103 tỷ lệ 1:1000 xã H, do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh duyệt ngày 07/6/2023). Tổng giá trị bồi thường, hỗ trợ là 1.345.327.960 đồng, được UBND huyện phê duyệt tại các quyết định: Quyết định số 627 tổng giá trị bồi thường, hỗ trợ là 1.314.688.043 đồng (gồm: bồi thường đất 252.719.350 đồng; bồi thường cây hoa màu 8.621.400 đồng; bồi thường tài sản, vật kiến trúc 948.917.993 đồng; hỗ trợ chuyển đổi nghề 52.453.500 đồng; hỗ trợ ổn định đời sống 32.940.000 đồng; hỗ trợ thuê nhà 6.000.000 đồng; hỗ trợ tháo dỡ nhà 12.000.000 đồng; hỗ trợ bàn giao mặt bằng 1.035.800 đồng); Quyết định số 10423/QĐ-UBND ngày 12/9/2024 gồm giá trị bồi thường tài sản vật kiến trúc khác (bổ sung) là 29.590.793 đồng; Quyết định số 10274/QĐ-UBND ngày 30/8/2024 bồi thường đất (Điều chỉnh loại đất từ cây lâu năm sang đất cây hàng năm khác) là 1.049.070 đồng.

Đối với việc giao đất tái định cư: Hộ gia đình ông Vũ Văn C bị thu hồi toàn bộ đất ở và đất trồng cây lâu năm, đã được cấp GCNQSDĐ nên thuộc diện được giao đất tái định cư, UBND huyện B đã xác định vị trí đất tại khu vực tái định cư theo đề nghị của ông C, theo đăng ký thì hộ ông C được giao 2 thửa đất là ô số 11 và ô số 12 nhưng hộ gia đình ông C, bà S không nhất trí nhận đất tái định cư vì nhiều lý do.

HĐBT-HTTĐC huyện B đã phối hợp với các ban, ngành, UBND xã H và Chủ đầu tư thực hiện các bước thu hồi đất và thực hiện bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất theo đúng trình tự thủ tục, niêm yết và lập biên bản bảo đảm đúng quy định, cụ thể như: Triển khai công tác bồi thường - giải phóng mặt bằng (GPMB); Công khai niêm yết thông báo thu hồi đất (phát từng hộ gia đình), kiểm kê, kiểm đếm chi tiết tại thực địa; Kết thúc sau khi kiểm kê, kiểm đếm; Tính toán, áp giá lập phương án dự thảo và công khai cho người dân; Kết thúc niêm yết công khai; Trình thẩm định ra Quyết định thu hồi đất, Quyết định phê duyệt; Công khai và niêm yết Quyết định cho người dân; Chi trả tiền cho các hộ, gia đình cá nhân có đất bị thu hồi.

Quá trình thực hiện việc thu hồi, GPMB ông Vũ Văn C đã nhiều lần có đơn khiếu nại cho rằng HĐBT-HTTĐC thực hiện kiểm kê đối với các hạng mục công trình, tài sản trên đất còn thiếu, chưa đúng, chưa đầy đủ. UBND huyện B đã ban hành văn bản chỉ đạo các cơ quan, đơn vị có liên quan tiến hành kiểm tra, xác minh các nội dung đề nghị của ông C. HĐBT-HTTĐC đã có báo cáo, trả lời tại Công văn số 128/CV-HĐBT ngày 14/8/2024, ông C đã nhất trí đối với việc kiểm kê, kiểm đếm tài sản và các hạng mục bồi thường nhưng không nhất trí giá bồi thường về đất và không nhất trí nhận đất tái định cư.

Mặc dù hộ gia đình ông Vũ Văn C đã được tuyên truyền, phổ biến pháp luật, phân tích, giải thích các quy định pháp luật liên quan và được vận động, thuyết phục nhiều lần nhưng gia đình ông C vẫn không đồng ý nhận tiền bồi thường và không bàn giao mặt bằng. Để đảm bảo tiến độ thực hiện quyết định thu hồi đất của UBND huyện B, UBND xã H, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã H, HĐBT-HTTĐC huyện B và các ngành liên quan đã tiếp tục tổ chức vận động, thuyết phục gia đình. Do hộ ông C không chấp hành nên ngày 29/10/2024 UBND huyện B đã ban hành Quyết định số 13031/QĐ-UBND về việc cưỡng chế thu hồi đất đối với hộ ông C theo quy định của pháp luật. Ngày 14/11/2024 UBND huyện B đã tiến hành cưỡng chế thu hồi đất để bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư theo đúng kế hoạch.

Sau khi thực hiện cưỡng chế thu hồi đất bàn giao mặt bằng để thực hiện dự án, UBND huyện B, UBND xã H tiếp tục tuyên truyền, vận động, giải thích nhiều lần nhưng hộ gia đình ông C vẫn không đồng ý nhận tiền bồi thường. Do đó, ngày 21/10/2024 HĐBT-HTTĐC huyện B đã gửi tiền bồi thường, hỗ trợ đợt 1 của hộ gia đình ông Vũ Văn C (số tiền 1.314.688.043 đồng) vào tài khoản tiền gửi tại ngân hàng Nông nghiệp và PTNT Việt Nam, chi nhánh huyện B (theo Uỷ nhiệm chi ngày 21/10/2024). Số tiền bồi thường tài sản vật kiến trúc khác (bổ sung) là 29.590.793 đồng; và tiền bồi thường đất (Điều chỉnh loại đất từ cây lâu năm sang đất cây hàng năm khác) là 1.049.070 đồng, UBND huyện B sẽ tiếp tục gửi vào tài khoản tiền gửi cho ông C theo quy định.

Như vậy, việc thu hồi đất và thực hiện các chế độ, chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và việc thực hiện cưỡng chế đối với hộ gia đình ông Vũ Văn C đã được UBND huyện B tổ chức thực hiện theo đúng quy định của pháp luật. Do đó UBND huyện B không nhất trí đối với các yêu cầu khởi kiện của hộ ông Vũ Văn C (vợ là bà La Thị S), đề nghị Toà án nhân dân tỉnh Hà Giang giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật.

Tại phiên tòa sơ thẩm, phía người khởi kiện giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, đề nghị Toà án huỷ một phần Quyết định số 627, buộc UBND huyện B phải bổ sung tăng giá bồi thường về đất (đất ở và đất trồng cây hàng năm); tăng bồi thường giá trị tài sản là công trình nhà xây trên đất. Người khởi kiện cho rằng UBND huyện B đã sử dụng Chứng thư định giá đất làm cơ sở để xác định giá đất cụ thể tính tiền bồi thường cho ông C là không đúng quy định của pháp luật, áp dụng phương pháp định giá sai, ảnh hưởng đến quyền lợi của gia đình ông C. Đồng thời, người khởi kiện bổ sung yêu cầu về việc huỷ Quyết định số 13031/QĐ-UBND ngày 29/10/2024 của chủ tịch UBND huyện B v/v cưỡng chế thu hồi đất vì trình tự, thủ tục cưỡng chế thu hồi đất của UBND huyện B đối với gia đình ông C là không đúng quy định của pháp luật, thực hiện cưỡng chế thu hồi đất khi gia đình ông C không có mặt.

Người bị kiện giữ nguyên quan điểm không nhất trí với toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Vũ Văn C (vợ là bà La Thị S) và trình bày: Tất cả chế độ, chính sách đối với hộ ông Vũ Văn C và các hộ gia đình khác có đất bị thu hồi đã được UBND huyện B tính toán, áp dụng có căn cứ pháp luật và thực hiện đúng theo quy định hiện hành về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Mức giá bồi thường, hỗ trợ được áp dụng phù hợp với từng loại đất, khu vực, vị trí đất, tài sản trên đất, đã được tính toán đúng, đủ để chi trả cho các cá nhân, hộ gia đình có đất bị thu hồi; Giao đất tái định cư đúng đối tượng, hộ gia đình ông C được giao 02 thửa đất tái định cư (ô số 11 và ô số 12 tại khu đất tái định cư của huyện) nhưng gia đình cho rằng không phù hợp nên không nhận đất tái định cư, gia đình ông C yêu cầu lấy đất tái định cư ở vị trí khác nhưng không đồng ý nộp tiền sử dụng đất. Hiện nay con trai ông Vũ Văn C là anh Vũ Văn C1 đã có đơn đề nghị được nhận ô đất số 11 và UBND huyện B đã giao đất tái định cư tại vị trí ô số 11 cho anh C1. Các hộ có đất bị thu hồi đều đồng tình ủng hộ việc thu hồi đất để thực hiện dự án và nhất trí với phương án bồi thường của UBND huyện B, các hộ đã nhận tiền bồi thường bàn giao đất thực hiện dự án và nhận đất tái định cư để ổn định cuộc sống. Chỉ còn duy nhất 4 hộ, trong đó có hộ gia đình ông Vũ Văn C (vợ là bà La Thị S) không nhất trí nhận tiền bồi thường, không nhận đất tái định cư.

Tại Bản án hành chính sơ thẩm số 07/2025/HC-ST ngày 28/5/2025, Tòa án nhân dân tỉnh Hà Giang (nay là Tòa án nhân dân tỉnh Tuyên Quang) đã quyết định: Căn cứ Điều 3, Điều 5, khoản 1 Điều 30, khoản 4 Điều 32, Điều 115, Điều 116, điểm a khoản 2 Điều 193, Điều 348 Luật Tố tụng hành chính; Điều 62, Điều 66, Điều 69, Điều 74, Điều 75, Điều 79, Điều 80, Điều 83, Điều 84, Điều 85, Điều 86, Điều 89, Điều 90, Điều 91, khoản 1 Điều 112, khoản 1 Điều 143 Luật Đất đai năm 2013; Điều 87 Luật Đất đai năm 2024, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai số 31/2024/QH15; Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ về việc thi hành Luật Đất đai năm 2013; Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về giá đất; Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, xử:

1. Bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Vũ Văn C (vợ là bà La Thị S) về việc yêu cầu huỷ một phần Quyết định số 627/QĐ-UBND ngày 04/3/2024 của UBND huyện B về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án "Cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang (giai đoạn I), đoạn qua tỉnh Hà Giang, thuộc địa phận các thôn D, B và A, xã H, huyện B, tỉnh Hà Giang".

2. Miễn án phí hành chính sơ thẩm cho ông Vũ Văn C.

Ngoài ra, án sơ thẩm còn thông báo quyền kháng cáo của những người tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 29/5/2025, người khởi kiện là ông Vũ Văn C có đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm, phía người khởi kiện giữ nguyên yêu cầu kháng cáo và trình bày: Phương thức xây dựng đơn giá của chứng thư thẩm định giá không đúng dẫn đến việc xác định giá đền bù không đúng; đề nghị phải căn cứ vào tập quán về xác định giá đất và giá đất tại địa phương để xây dựng đơn giá đền bù, bảo đảm cho người khởi kiện có thể tìm nơi ở mới. Phía người khởi kiện đề nghị hủy phần quyết định bồi thường và tính lại mức bồi thường cho gia đình ông C.

Quan điểm của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội: Không có căn cứ để chấp nhận kháng cáo của người khởi kiện; đề nghị Hội đồng xét xử giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào kết quả tranh tụng, các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được xem xét tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy:

[1] Sau khi xét xử sơ thẩm, ông Vũ Văn C có đơn kháng cáo trong thời hạn luật định theo đúng quy định tại các điều 205, 206, 209 Luật Tố tụng hành chính nên kháng cáo là hợp pháp, được xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 241, khoản 1 Điều 349 Luật Tố tụng hành chính; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, xử:

1. Bác kháng cáo của người khởi kiện là ông Vũ Văn C; giữ nguyên quyết định của Bản án hành chính sơ thẩm số 07/2025/HC-ST ngày 28/5/2025 của Tòa án nhân dân tỉnh Hà Giang (nay là Tòa án nhân dân tỉnh Tuyên Quang).

2. Về án phí hành chính phúc thẩm: Ông Vũ Văn C được miễn án phí hành chính phúc thẩm.

3. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.