Bản án 188/2025/HC-ST — Hành chính

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

-

- Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ toạ phiên tòa: Bà Phạm Thị Hoàng Phúc

Các Hội thẩm nhân dân: Ông Lê Phú Hợp

Ông Vũ Văn Thịnh

- Thư ký phiên tòa: Bà Trần Tuyết Nhung

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội tham gia phiên tòa: Bà Hoàng Thị Hồng Chiêm - Kiểm sát viên.

Ngày 13/5/2025, tại trụ sở Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử sơ thẩm công khai vụ án hành chính thụ lý số 47/2022/TLST-HC ngày 22/02/2022 về việc khiếu kiện quyết định xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 236/2023/QĐXXST-HC ngày 05/9/2023, Quyết định hoãn phiên phiên tòa số 276/2023/QĐHPT-HC ngày 25/9/2023, Thông báo bổ sung người tham gia tố tụng số 628/TB-HC ngày 06/11/2023; Quyết định hoãn phiên phiên tòa số 332/2023/QĐHPT-HC ngày 17/11/2023, Quyết định tạm ngừng phiên phiên tòa số 333/2023/QĐTNPT-HC ngày 19/12/2023, Thống báo 617/TB-HC ngày 18/7/2024 về việc thừa kế quyền và nghĩa vụ tố tụng của người khởi kiện; Quyết định tạm đình chỉ số 02/2024/QĐTĐC-HC ngày 30/9/2024, Quyết định tiếp tục giải quyết vụ án số 815/2024/QĐGQ-HC ngày 25/10/2024, Quyết định hoãn phiên phiên tòa số 46/2025/QĐHPT-HC ngày 21/4/2025; giữa các đương sự: Người khởi kiện: Những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Quách

Văn T sinh năm 1938; chết ngày 19/6/2024 tại địa chỉ: Số 50A Làng Y,

phường Y, quận T, thành phố Hà Nội gồm:

1. Bà Nguyễn Thị T1 sinh năm 1943 (Vắng mặt có ủy quyền)

2. Ông Quách Hùng P sinh năm 1965 (Vắng mặt có ủy quyền)

3. Bà Quách Kim H sinh năm 1968 (Vắng mặt có ủy quyền)

4. Ông Quách Tuấn V sinh năm 1977 (Vắng mặt có ủy quyền)

Cùng địa chỉ: Số 50A Làng Y, phường Y, quận T, thành phố Hà Nội.

5. Bà Im H1 (tên cũ là Quách Thanh H1) sinh năm 1971, quốc tịch Hàn Quốc; địa chỉ: 202, B, 70_2 B, D, Chungcheongnam-do, Korea. (Vắng mặt có ủy quyền) Người đại diện theo ủy quyền của người khởi kiện: Ông Hà Minh T2 sinh năm 1976; địa chỉ: Số 593 phố V, phường K, quận T, thành phố Hà Nội; điện thoại: 091238xxxx (Có mặt) Người bị kiện: Chủ tịch ủy ban nhân dân quận T ; địa chỉ: Số 657 đường L, phường X, quận T, thành phố Hà Nội. Người đại diện hợp pháp của người bị kiện: 1. Ông Nguyễn Đình K , Chủ tịch UBND quận T. (Vắng mặt có ủy quyền) 2. Ông Hoàng Tuấn A, Phó chủ tịch; là người đại diện theo ủy quyền (theo Quyết định 2958/QĐ-UBND ngày 30/11/2023, vắng mặt có đơn) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị kiện: 1. Ông Nguyễn Duy M, sinh năm 1985 (Vắng mặt) 2. Ông Kiều Văn T3, sinh năm 1976 (Có mặt) Cùng là chuyên viên Phòng tài nguyên và môi trường quận T. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Ủy ban nhân dân phường Y, quận T Người đại diện hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Ông Lê Hoài N, Chủ tịch; là người đại diện theo pháp luật của UBND phường Y (Vắng mặt có đơn)

NỘI DUNG VỤ ÁN

Ngày 14/11/1992, ông Quách Văn T có đơn gửi UBND phường Y với nội dung: Gia đình có 01 cầu ao vẫn thường dùng để sinh hoạt, làm chỗ bồi và phơi giấy màu; nay xin phép được dựng túp lều diện tích khoảng 18m2 ở ngay cầu ao để sản xuất. Ngày 27/11/1992, UBND phường Y xác nhận trên đơn của ông T với nội dung: Ông Quách Văn T xin làm lán tạm để phục vụ làm kinh tế gia đình là công trình có tính tạm thời. Tuy vậy, trong việc thi công và sử dụng phải không gây ảnh hưởng bất tiện hoặc ảnh hưởng tới chất lượng các công trình có trước. Nếu gây thiệt hại phải bồi hoàn. Cần chú ý an toàn khi thi công và sử dụng. Tại tờ Bản đồ 8H-1-37 lập năm 1993-1997 phường Y và Hồ sơ kỹ thuật thửa đất lập ngày 02/7/1996 do Sở Tài nguyên và Môi trường cung cấp thể hiện thửa đất số 1 diện tích 73,9m2 là đất trống công cộng. Ngày 22/12/1998, UBND thành phố Hà nội ban hành Quyết định 73/1998/QĐ-UB về quy chế tiếp nhận, quản lý hồ sơ và diện tích đất công, đất chưa sử dụng của UBND phường, xã trên địa bàn thành phố.

Thực hiện Quyết định 73/1998/QĐ-UB ngày 22/12/1998 của UBND thành phố Hà nội, ngày 15/11/1999 UBND phường Y đã lập Biểu điều tra đất công, đất chưa sử dụng và bản Tổng hợp diện tích đất công, đất chưa sử dụng bàn giao cho UBND phường Y để quản lý theo địa giới hành chính trong đó có thửa đất số 1 tờ Bản đồ 8H-1-37 diện tích 73,9m2 đất công.

Ngày 20/12/1999, UBND thành phố Hà nội có Quyết định 5559/QĐ-UB giao hồ sơ đất công cho UBND các phường của quận T.

Ngày 18/4/2000, Sở Địa chính – Nhà đất đã lập Biên bản bàn giao hồ sơ và diện tích đất công, đất chưa sử dụng cho UBND phường Y quản lý gồm: 01 biểu điều tra thửa đất và diện tích các loại đất công, đất chưa sử dụng theo ranh giới hành chính của phường Y ; 01 biểu tổng hợp diện tích đất công, đất chưa sử dụng theo ranh giới hành chính của phường Y ; 1 tờ bản đồ vị trí đất công, đất chưa sử dụng tỷ lệ 1/2000 theo địa giới hành chính phường, trên đó đất công và đất chưa sử dụng được thể hiện bằng bút màu; bản đồ đất công, đất chưa sử dụng được thể hiện ranh giới và diện tích từng thửa đất sẽ được Sở Địa chính – Nhà đất bàn giao cho UBND phường Y cùng với bản đồ địa chính chính thức.

Ngày 22/11/2005, UBND phường Y lập biên bản họp hội đồng xác định nguồn gốc, quá trình sử dụng nhà đất thuộc diện GPMB kè Hồ T, một số người dân có ý kiến trước đây diện tích đất ông T sử dụng là cầu ao chung.

Tại Biên bản 129/BB-CLBHN-YP-KSTL ngày 26/5/2005 kiểm tra tình hình sử dụng nhà đất, Phiếu xác nhận quá trình nguồn gốc sử dụng nhà đất ngày 25/11/2005 của UBND phường Y và Quyết định 46/QĐ-UBND ngày 19/01/2006 của UBND quận T về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và Ti định cư GPMB thực hiện Dự án Xây dựng HTKT xung quanh hồ T đoạn Câu lạc bộ H – làng Y - Khách sạn T (gói thầu số 9 đoạn Câu lạc bộ H – làng Y - Khách sạn T đợt 4), gia đình ông T sử dụng 55,2m2 trong tổng diện tích 73,9m2 thửa đất số 1 tờ bản đồ 8H-I-37, bị thu hồi 15,73m2 đất không được bồi thường về đất do sử dụng đất công trước 15/10/1993, chỉ được bồi thường tài sản trên đất; diện tích còn lại 39,47m2.

Ông T khiếu nại phương án bồi thường nhưng không nhận được quyết định giải quyết khiếu nại mà chỉ được nhận Kết luận Thanh tra số 69/KL-TTr ngày 09/02/2007 của Thanh tra quận T có nội dung: Nguồn gốc đất là cầu ao chung của làng Y. Gia đình ông T đổ đất san lấp đến tháng 11/1992 dựng lán tạm để sản xuất giấy màu và đã được UBND phường xác nhận là công trình tạm thời phục vụ làm kinh tế gia đình. Năm 1999, gia đình ông T xây bể nuôi cá, UBND phường đã xác nhận vào đơn xin phép của ông T là chỉ sử dụng tạm, khi nhà nước GPMB gia đình phải tự dỡ bỏ không đòi hỏi bồi thường. Việc ông T đề nghị được bồi thường đất ở đối với diện tích 15,73m2 là không có cơ sở. Kiến nghị Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và Ti định cư quận điều chỉnh Phương án bồi thường thiệt hại và hỗ trợ GPMB hỗ trợ công tôn tạo đất cho ông T; kiến nghị UBND quận T ra quyết định giải quyết khiếu nại của T theo đúng Luật khiếu nại. Ngày 08/6/2020, Văn phòng Hội đồng nhân dân và UBND quận T có Thông báo số 40/TB-VP về kết luận của Phó chủ tịch UBND quận tại cuộc họp rà soát tiến độ thực hiện đối với điểm đấu giá QSD đất trong đó có đất xen kẹt trong khu dân cư số 4 phường Y có nội dung giao UBND phường xác định nguồn gốc, mục đích sử dụng, đường vào thửa đất tại thời điểm hiện tại và tổ chức thu hồi đất. Ngày 11/8/2020, UBND phường Y có Thông báo số 95/TB-UBND đề nghị gia đình ông T bàn giao đất đang sử dụng thuộc đất công cho UBND phường quản lý và thực hiện công Tc đấu giá quyền sử dụng đất theo Thông báo 40/TB-VP trước ngày 31/8/2020. Ngày 12/01/2021, UBND phường Y tiếp tục có Thông báo số 11/TB-UBND đề nghị gia đình ông T bàn giao khu đất trước ngày 31/01/2021. Ngày 18/3/2021, UBND phường Y thiết lập Biên bản vi phạm hành chính số 10/03/BB-VPHC đối với ông T về hành vi chiếm đất công, vi phạm Khoản 5 Điều 14 Nghị định 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019 của Chính phủ. Ngày 24/5/2021, Chủ tịch UBND quận T ban hành Quyết định 1333/QĐ-KPHQ áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc ông T khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm và trả lại đất lấn chiếm. Ông T khiếu nại. Ngày 03/11/2021, Chủ tịch UBND quận T ban hành Quyết định 3860/QĐ-CTUBND giải quyết khiếu nại đã giữ nguyên và tiếp tục thi hành Quyết định 1333/QĐ-KPHQ. Ngày 09/12/2021, Chủ tịch UBND quận T ban hành Quyết định 76/QĐ-CCXP cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả. Tuy nhiên, việc tổ chức cưỡng chế chưa được thực hiện. Tại các Đơn khởi kiện ngày 24/12/2021, ngày 27/12/2021, ngày 17/11/2022, ngày 18/02/2022, ông Quách Văn T yêu cầu Tòa án hủy Quyết định 1333/QĐ-KPHQ ngày 24/5/2021 của Chủ tịch UBND quận T áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả; Hủy Quyết định 76/QĐ-CCXP ngày 09/12/2021 của Chủ tịch UBND quận T cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả; hủy Quyết định 386/QĐ-CTUBND ngày 03/11/2021 của Chủ tịch UBND quận T về việc giải quyết khiếu nại. Ngày 19/6/2024, ông Quách Văn T chết. Những người thừa kế của ông T kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của T. Theo người khởi kiện, diện tích đất hiện gia đình đang sử dụng trước đây là mặt nước hồ T do gia đình san lấp năm 1989 và đã được UBND phường đồng ý cho gia đình xây dựng vào năm 1992. Gia đình đã sử dụng liên tục, ổn định, đóng thuế suốt từ năm 1992 đến nay đã 30 năm và đã được UBND nắm rõ qua các thời kỳ. Nhưng sau 30 năm, UBND tiến hành lập biên bản, xử lý vi phạm hành chính nhằm mục đích thu hồi đất để tổ chức bán đấu giá là không đúng với thực tế sử dụng đất và pháp luật hiện hành. Thửa đất gia đình người khởi kiện đang sử dụng có nguồn gốc đất mặt nước Hồ T, gia đình lấp đất làm nhà ở trước ngày 15/10/1993, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch đất ở (vì UBND quận thu hồi đất của ông T để bán đấu giá quyền sử dụng đất ở), thuộc trường hợp được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Khoản 2 Điều 101 Luật đất đai năm 2013, Điểm c Khoản 2 Điều 22 Nghị định 43/2014/CP-NĐ ngày 15/04/2014 của Chính phủ; Điểm b Khoản 7 Điều 14 Nghị định 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019.

Khi UBND lập biên bản không mời gia đình đến hiện trường nơi vi phạm, tự vẽ sơ đồ thửa đất, không đo vẽ thực địa mà tự viết ra số liệu diện tích đất là 36,9m2 trong khi diện tích ông T sử dụng là 55,2m2 (đã trừ ngõ), bị thu hồi 15,73m2 thì phải còn 39,47m2. Người chứng kiến ký vào biên bản nhưng không có mặt tại thời điểm lập biên bản. Biên bản có nhiều tờ, nhiều phần bỏ trống nhưng không gạch bỏ phần trống, không cho ký từng tờ. Biên bản lập ngày 18/03/2021 nhưng không giao ngay cho người vi phạm 01 bản, cũng không chuyển ngay cho người có thẩm quyền xử phạt là chủ tịch UBND quận T. Biên bản ghi ông T có 02 ngày làm việc kể từ ngày lập Biên bản để giải trình trực tiếp, 05 ngày để giải trình bằng văn bản nhưng Biên bản lập ngày 18/03/2021 đến tận ngày 03/04/2021 UBND phường mới gửi qua đường bưu điện cho gia đình ông T đã làm mất quyền giải trình của ông T quy định tại Điều 61 Luật xử lý vi phạm hành chính.

Biên bản vi phạm hành chính xác định ông T chiếm đất công theo Khoản 5 Điều 14 Nghị định 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019. Tuy nhiên, khái niệm chiếm đất công không có trong văn bản này và cũng không có trong bất kỳ văn bản pháp luật nào khác.

Việc UBND phường Y tự tổ chức buổi giải trình vào ngày 26/4/2021 là không đúng pháp luật về thời hạn, nội dung, thẩm quyền tổ chức và đối tượng chủ trì vì theo quy định tại Điều 61 Luật xử lý vi phạm hành chính thì việc tổ chức và chủ trì buổi giải trình này là thuộc về người có thẩm quyền xử phạt tức chủ tịch UBND quận T.

Quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc ông T khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm và trả lại đất lấn chiếm là vô lý vì đất được hình thành do ông T đổ đất lấp hồ nên trước khi vi phạm thì không có thửa đất nào để nhà nước quản lý và không thể khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm.

Theo Điểm a Khoản 7 Điều 14 Nghị định 91/2019/CP-NĐ, biện pháp khắc phục hậu quả buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm áp dụng đối với các hành vi vi phạm tại các khoản 1, 2, 3, 4 và khoản 5 của Điều này và buộc trả lại đất đã lấn, chiếm; nhưng trừ trường hợp quy định tại điểm b và điểm c khoản này; cụ thể điểm b là buộc đăng ký đất đai theo quy định đối với trường hợp có đủ điều kiện được công nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 22 của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP. Như vậy, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả áp dụng sai căn cứ pháp lý.

Quan điểm của Chủ tịch UBND quận T: Theo bản đồ lập năm 1994 được Sở địa chính Hà Nội xác nhận ngày 06/12/1996 thể hiện thửa đất gia đình ông T sử dụng là thửa số 1 tờ bản đồ 8H-I-37 diện tích 73,9m2. Tại hồ sơ đất công do UBND thành phố Hà nội bàn giao cho UBND phường quản lý theo quyết định 5559/QĐ-UB ngày 20/12/1999 thì thửa đất này thuộc đất nhỏ lẻ. Khi gia đình ông T bị thu hồi 1 phần đất để thực hiện dự án Xây dựng HTKT xung quanh Hồ T thì không được bồi thường về đất, chỉ được hỗ trợ công tôn tạo. Hành vi vi phạm của ông Quách Văn T là chiếm đất, do đó hậu quả cần được khắc phụ là khôi phục lại tình trạng của đất trước khi vi phạm và trả lại đất đã chiếm được quy định tại Điểm 1 Khoản 7 Điều 14 Nghị định 91/2019/NĐ-CP. Đề nghị Tòa án xét xử vụ án theo hướng giữ nguyên các quyết định hành chính bị kiện. Ý kiến của UBND phường Y: Ngoài bản đồ lập năm 1994, UBND phường không sử dụng, quản lý, lưu giữ bản đồ nào khác. Năm 2005, khi điều tra GPMB diện tích đất của gia đình ông T là 55,2m2, giảm so với bản đồ năm 1994 là do mở lối đi từ trong xóm ra Hồ T (nay là đường kè Hồ T) và đường đi cũ của xóm (hiện là đường đi của xóm thuộc phía Tây Bắc của thửa đất). Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Quách Văn T; tuyên hủy các quyết định hành chính bị kiện; Chủ tịch UBND quận T phải chịu án phí hành chính sơ thẩm.