Bản án 188/2019/DS-PT — Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có tại hồ sơ vụ án, lời trình bày của đương sự và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định:

Bị đơn bà Nguyễn Thị Đ; Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông (bà) Lương Văn T, Lương Văn Tài, Lương Minh V, Lương Thị Kim V1, Đặng Thị Xuân L và ông Tống Văn T đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt tại phiên tòa. Căn cứ khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự trên.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lương Thị D làm đơn kháng cáo ngày 30/12/2018, do bà vắng mặt tại phiên tòa ngày 27/11/2018 và bà nhận được bản án sơ thẩm ngày 20/12/2018 nên vẫn còn trong thời hạn kháng cáo theo quy định pháp luật nên được Hội đồng xét xử chấp nhận và xét xử theo thủ tục phúc thẩm.

Thực tế trên diện tích đất tranh chấp chia thừa kế quyền sử dụng đất có các căn nhà của ông Tới, ông Vương, ông Tài và bà Vàng sinh sống, nhưng cấp sơ thẩm không đem những người sinh sống trong các căn nhà trên vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là thiếu sót. Tuy nhiên, các đương sự trong vụ án xác định không tranh chấp các vật kiến trúc có trên đất và các ông T, ông T1, ông V và bà V đều biết sự việc tranh chấp chia di sản thừa kế, không có ý kiến tranh chấp về quyền sử dụng đất đã cất nhà gia đình ở nên Hội đồng xét xử nhận thấy không cần thiết phải đem họ vào tham gia tố tụng, nhưng cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm và dành cho họ quyền khởi kiện tranh chấp quyền sử dụng đất sau này nếu có bằng vụ án dân sự khác.

Về thời hiệu khởi kiện: Ông Lương Văn Hchết ngày 05/01/2005, ông H không để lại di chúc, bà Lương Thị C khởi kiện ngày 03/12/2007, căn cứ theo Điều 645 Bộ luật dân sự năm 2005 (nay Điều 623 Bộ luật dân sự năm 2015) thì thời hiệu chia thừa kế vẫn còn.

Ông Lương Văn Hchung sống với bà Nguyễn Thị H sinh được 4 người con gồm: Lương Văn Có, Lương Thị D, Lương Thị G và Lương Thị M. Bà H chết, ông H tiếp tục chung sống với bà Nguyễn Thị Đ và sinh được 4 con gồm: Lương Văn T (tự Minh C), Lương Văn T1(tự Minh P), Lương Minh V và Lương Thị Kim V1. Năm 2005 ông H chết không để lại di chúc nên phát sinh quan hệ thừa kế theo pháp luật được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 650 Bộ luật dân sự năm 2015.

Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 thì bà Nguyễn Thị Đ (vợ ông H), bà Lương Thị C, bà Lương Thị M, bà Lương Thị G, bà Lương Thị D, ông Lương Văn T (Minh C), ông Lương Văn T1(Minh P), ông Lương Minh V (Chí T), bà Lương Thị Kim V1 thuộc hàng thừa kế thứ nhất.

Về di sản thừa kế: Ông Lương Văn Hđứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00911/QSDĐ/aK ngày 23/11/1992 với diện tích là 6.582m2 đất tọa lạc tại ấp Phú Hiệp, xã An Phú, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang. Theo bản đồ hiện trạng sử dụng đất do Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất huyện Tịnh Biên lập ngày 05/6/2013 có diện tích là 6.555,4m2 hiện bà Đ đang quản lý sử dụng, trên đất còn có một số cây ăn trái. Trong diện tích này khi ông H còn sống có sang nhượng cho ông Tống Văn T diện tích 488,5m2, sau khi ông H chết bà Đ sang nhượng cho bà Đ Thị Xuân L diện tích 494,9m2. Các bên đã giao nhận đầy đủ tiền, đo đạc và cắm mốc nhưng chưa làm thủ tục tách bộ chuyển quyền. Xét việc chuyển nhượng diện tích đất cho ông T phát sinh từ thời điểm ông H còn sống và đây là sự định đoạt của ông H và bà Đ. Tuy chưa làm thủ tục chuyển quyền nhưng thực tế tài sản là diện tích đất đã chuyển nhượng cho ông T không còn tại thời điểm mở thừa kế nên không được coi là di sản ông H để lại. Đối với việc chuyển nhượng diện tích đất cho bà L, phát sinh sau thời điểm ông H chết, đây là sự định đoạt của bà Đ không được sự đồng ý của tất cả các đồng thừa kế của ông H và bà Đ không chứng minh được việc chuyển nhượng đất cho bà L là nhằm vào mục đích sử dụng chung, cho nên sẽ được khấu trừ vào phần tài sản hoặc khấu trừ vào kỷ phần thừa kế của bà Đ được chia.

Xét đối với tài sản của chung giữa ông H và bà Đ trên cần trừ phần diện tích đất khi ông H còn sống đã sang nhượng cho ông T 488.5m2. Việc này cũng được các thừa kế của ông H thừa nhận. Vậy tài sản chung của ông H và bà Đ còn lại có diện tích là 6.555,4m2 – 488,5m2 = 6.066,9m2. Về diện tích đất bà Đ sang nhượng cho bà L 494,9m2 phát sinh sau thời điểm ông H chết, không được sự đồng ý của bà C, bà G, bà M và Bà D (con ông H). Tại phiên tòa sơ thẩm bà Đ cũng không chứng minh được việc chuyển nhượng đất cho bà L nhằm vào việc sử dụng chung, do đó bà Đ phải chịu phần này và sẽ được trừ vào tài sản bà Đ dược chia. Như vậy, phần tài sản chung giữa ông H và bà Đ là 6.066,9m2, trong đó bà Đ có được 1/2 là 3.033,45m2 còn lại là di sản của ông H được chia cho 9 thừa kế, vậy mỗi thừa kế được chia là 337.05m2.

Toàn bộ tài sản trên do bà Đ quản lý sử dụng, bà Có, Bà D, bà Giàu, bà Mân yêu cầu chia di sản thừa kế bằng hiện vật, theo đó phần di sản được chia cho 9 kỷ phần, mỗi kỷ phần 337,05m2, trong đó mỗi kỷ phần có 34,0m2 đất ở, đất lâu năm khác là 303,05m2; Nhưng căn cứ theo khoản 2, Điều 5 Quyết định số 103/2016/QĐ-UBND ngày 23/12/2016 của Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang; quy định về diện tích tách thửa tối thiểu đối với đất ở các xã (ONT) là 45m2, diện tích tối thiểu đất trồng cây lâu năm (CLN) là 500m2; Đồng thời xét về diện tích đất được chia không nằm đều nhau, hiện bà Đ cùng các con (Tài, Vương, Tới, Vàng) cất nhà và sinh sống ổn định, việc chia cắt bằng hiện vật sẽ không đảm bảo về chỗ ở, cũng như ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của bà Đ, cùng các con bà Đ; Nên yêu cầu chia di sản thừa kế và nhận bằng hiện vật của bà C, Bà D, bà G, bà M là không có cơ sở chấp nhận. Trên cơ sở đó, cấp sơ thẩm đã giao toàn bộ phần diện tích đất 3.033,45m2 phần của ông H chết để lại cho bà Nguyễn Thị Đ quản lý và sử dụng. Bà Nguyễn Thị Đ có trách nhiệm hoàn trả phần giá trị đất tương ứng cho các đồng thừa kế được nhận với kỷ phần bằng 15.849.577 đồng là hoàn toàn phù hợp, có căn cứ và đúng quy định pháp luật.

Về hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà Đ, ông H với ông T diện tích 488,5m2 và bà Đ với bà L diện tích 494,9m2; tuy không tuân thủ về hình thức của hợp đồng, nhưng về nội dung bên nhận chuyển nhượng đã trả đủ tiền, bên chuyển nhượng đã giao đất và các bên có yêu cầu tiếp tục thực hiện hợp đồng, nên cấp sơ thẩm giao diện tích đất đã chuyển nhượng cho ông T, bà L là có căn cứ, đồng thời khi án có hiệu lực ông T và bà L có trách nhiệm liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoàn tất thủ tục tách bộ chuyển quyền đối với diện tích đất trên.

Từ những nhận định trên, kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lương Thị D yêu cầu chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất bằng hiện vật cho chị em bà theo quy định pháp luật là không có cơ sở để chấp nhận. Do đó, Hội đồng xét xử xét thấy không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa.

Đối với ý kiến của đại diện Viện kiểm sát yêu cầu sửa án sơ thẩm việc buộc bà Đ phải trả giá trị kỷ phần cho ông T, ông T1, ông V, bà V và các ông T, ông T1, ông V, bà V không chịu án phí sơ thẩm. Xét thấy, các đương sự nêu trên không có kháng cáo nên Hội đồng xét xử không xem xét phần này.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308, khoản 1 Điều 148, khoản 1 Điều 157, khoản 1 Điều 165 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; khoản 1 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án:

- Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bà Lương Thị D

- Giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 63/2018/DS-ST ngày 28 tháng 11 năm 2018 của Toà án nhân dân huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang.

Tuyên xử:

Căn cứ vào Điều 129, Điều 609, Điều 610, Điều 611,Điều 612, Điều 649, Điều 650, Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015; Điều 147, Điều 157, Điều 165, Điều 267, Điều 271, Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Điều 12, khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án;

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Lương Thị C xin chia di sản thừa kế.

Bà Nguyễn Thị Đ được tiếp tục sử dụng diện tích đất 6.066,9m2 tọa lạc tại ấp Phú Hiệp, xã An Phú, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang theo các điểm móc 40, 41, 42, 43, 44, 45, 28, 29, 30,31, 32, 39 về 40 theo Bản đồ hiện trạng sử dụng đất của Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất (nay Văn phòng đăng ký đất đai) Tịnh Biên lập ngày 06/6/2013.

Bà Nguyễn Thị Đ có trách nhiệm hoàn trả giá trị tài sản được chia cho: Bà Lương Thị C, bà Lương Thị M, bà Lương Thị G, bà Lương Thị D, anh Lương Văn Tài, anh Lương Văn T, anh Lương Minh V, chị Lương Thị Kim V1, mỗi người 15.849.577 (mười lăm triệu, tám trăm bốn mươi chín nghìn năm trăm bảy mươi bảy) đồng.

Công nhận quyền sử dụng đất cho ông Tống Văn T với diện tích 488,5m2 theo các điểm 38, 30, 29, 34, 35, 36, 37 về 38; bà Đ Thị Xuân L diện tích 494,9m2 theo các điểm 39, 32, 31, 30, 38 về 39; các điểm được thể hiện theo Bản đồ hiện trạng sử dụng đất của Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất (nay Văn phòng đăng ký đất đai) Tịnh Biên lập ngày 06/6/2013; Ông Tống Văn T và bà Đặng Thị Xuân L có trách nhiệm liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để hoàn tất thủ tục chuyển quyền, điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Về chi phí tố tụng sơ thẩm: Bà Nguyễn Thị Đ, bà Lương Thị M, bà Lương Thị G, bà Lương Thị D, anh Lương Văn Tài, anh Lương Văn T, anh Lương Minh V, chị Lương Thị Kim V1, mỗi người có trách nhiệm hoàn trả cho bà Lương Thị C số tiền 663.887 đồng (sáu trăm sáu mươi ba nghìn, tám trăm tám mươi bảy đồng)

Về chi phí tố tụng phúc thẩm: bà Lương Thị D phải chịu 1.340.000 đồng (một triệu, ba trăm bốn mươi nghìn đồng) chi phí thẩm định, định giá tài sản đã tạm ứng.

Về án phí sơ thẩm:

- Bà Lương Thị M, bà Lương Thị G, bà Lương Thị D, anh Lương Văn Tài, anh Lương Văn T, anh Lương Minh V, chị Lương Thị Kim V1 mỗi người phải chịu 794.728 đồng (bảy trăm chín mươi bốn nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm;

- Bà Nguyễn Thị Đ được miễn án phí dân sự sơ thẩm.

- Bà Lương Thị C phải chịu 794.728 đồng (bảy trăm chín mươi bốn nghìn, bảy trăm hai tám đồng) án phí dân sự sơ thẩm, nhưng được khấu trừ vào số tiền 3.700.000 đồng tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm bà C đã nộp theo phiếu thu số 34 ngày 20/12/2007 của Thi hành án dân sự (nay là Chi cục thi hành án dân sự) huyện Tịnh Biên. Bà có được nhận lại số tiền 2.905.272 đồng (hai triệu, chín trăm lẻ năm nghìn, hai trăm bảy mươi hai đồng).

- Hoàn trả cho ông Tống Văn T số tiền 50.000 đồng (năm mươi nghìn đồng) tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm ông T đã nộp theo phiếu thu số 002885 ngày 05/3/2008 của Thi hành án dân sự (nay là Chi cục thi hành án dân sự) huyện Tịnh Biên.

- Hoàn trả cho bà Đặng Thị Xuân L số tiền 50.000 đồng (năm mươi nghìn đồng) tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm bà L đã nộp theo phiếu thu số 002886 ngày 05/3/2008 của Thi hành án dân sự (nay là Chi cục thi hành án dân sự) huyện Tịnh Biên.

Về án phí phúc thẩm: Bà Lương Thị D phải chịu 300.000 đồng (ba trăm nghìn) đồng án phí dân sự phúc thẩm, được khấu trừ vào số tiền 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm đã nộp theo phiếu thu số 0014478 ngày 08/01/2019 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang.

Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật (đối với các trường hợp cơ quan thi hành án có quyền chủ động ra quyết định thi hành án) hoặc kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án (đối với các khoản tiền phải trả cho người được thi hành án) cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Điều 357, Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6,7 và 9 Luật thi hành án dân sự, thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM