Bản án 182/2019/DSPT — Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện của ông Phạm Văn T và các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án, cũng như tại phiên tòa sơ thẩm, đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn bà Phạm Thị Bích P trình bày:

Trước đây ông Phạm Văn T bị Nhà nước thu hồi đất để xây dựng bệnh viện, sau đó được nhà nước cấp 02 nền tái định cư gồm:

- Phần đất có diện tích 64m2 tại thửa số 319, tờ bản đồ 16, loại đất ở đô thị, đất tọa lạc ấp A, thị trấn B, huyện D, thành phố Cần Thơ và được Ủy ban nhân dân huyện D cấp giấy chứng nhận QSDĐ số CH03651 ngày 27/4/2018 cho hộ ông Phạm Văn T.

- Phần đất có diện tích 98,85m2 tại thửa số 320, tờ bản đồ 16, loại đất ở đô thị, đất tọa lạc ấp A, thị trấn B, huyện D, thành phố Cần Thơ và được Ủy ban nhân dân huyện D cấp giấy chứng nhận QSDĐ số CH03652 ngày 27/4/2018 cho hộ ông Phạm Văn T.

Hộ ông Phạm Văn T khi đó gồm ông T, vợ là bà Đỗ Thị K và cháu nội là ông Phạm Sỹ P.

Tuy nhiên, vào ngày 13/6/2018 ông Phạm Thiện S là cha ruột của ông Phạm Sỹ P dẫn theo 01 người phụ nữ đến nhà kêu ông T và bà K ký tên để mua bảo hiểm. Nhưng sau này ông T mới biết ông S nhờ nhân viên của Văn phòng Công chứng Lê Tấn Q đến ký tên tặng cho quyền sử dụng đất cho ông Phạm Sỹ P. Hiện tại các phần đất trên đã qua tên ông Phạm Sỹ P.

Việc ông T ký tên hợp đồng tặng cho QSDĐ là do bị lừa dối, không phải sự tự nguyện. Đồng thời khi ký tên hợp đồng tặng cho QSDĐ ông T tuổi đã cao nhưng lại không có giấy khám sức khỏe của bệnh viện.

Do vậy ông T khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết hủy bỏ hợp đồng tặng cho QSDĐ ký ngày 13/6/2018 tại Văn phòng Công chứng Lê Tấn Q, số công chứng 1768, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD.

Theo các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án, cũng như tại phiên tòa sơ thẩm phía bị đơn trình bày:

Ông Phạm Sỹ P được ông Phạm Văn T (ông nội) tự nguyện tặng cho 02 phần đất gồm: Phần đất có diện tích 64m2 tại thửa số 319, tờ bản đồ 16, loại đất ở đô thị, đất tọa lạc ấp A, thị trấn B, huyện D, thành phố Cần Thơ và phần đất có diện tích 98,85m2 tại thửa số 320, tờ bản đồ 16, loại đất ở đô thị, đất tọa lạc ấp A, thị trấn B, huyện D, thành phố Cần Thơ. Hợp đồng tặng cho QSDĐ ký ngày 13/6/2018 tại Văn phòng Công chứng Lê Tấn Q, số công chứng 1768, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD. Ngày 25/6/2018 ông P được Ủy ban nhân dân huyện D cấp giấy chứng nhận QSDĐ. Hiện tại ông P đang quản lý sử dụng các phần đất trên.

Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, ông P không đồng ý. Hợp đồng tặng cho QSDĐ là hợp pháp, người tặng cho ông Phạm Văn T hoàn toàn tự nguyện và còn minh mẫn.

* Ý kiến của bà bà Phạm Thị Bích P đại diện cho bà Đỗ Thị K: bà Đỗ Thị K thống nhất theo lời trình bày của nguyên đơn, yêu cầu Tòa án giải quyết hủy bỏ hợp đồng tặng cho QSDĐ ký ngày 13/6/2018. Trả lại quyền sử dụng đất đứng tên hộ ông Phạm Văn T.

* Ý kiến của Văn Phòng Công chứng Lê Tấn Q và ông Phạm Thiện S yêu cầu Tòa án giải quyết vắng mặt.

Vụ việc được hòa giải nhưng không thành nên đưa ra xét xử, tại bản án sơ thẩm số: 11/2019/DS-ST ngày 27 tháng 5 năm 2019 của Toà án nhân dân huyện Phong Điền đã tuyên như sau:

1/ Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn hủy hợp đồng tặng cho QSDĐ ký ngày 13/6/2018 tại Văn phòng Công chứng Lê Tấn Q, số công chứng 1768, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD.

2/ Buộc bị đơn có nghĩa vụ sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lại cho hộ ông Phạm Văn T theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH03651 tại thửa số 319, tờ bản đồ 16, loại đất ở đô thị, đất tọa lạc ấp A, thị trấn B, huyện D, thành phố Cần Thơ và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH03652 tại thửa số 320, tờ bản đồ 16, loại đất ở đô thị, đất tọa lạc ấp A, thị trấn B, huyện D, thành phố Cần Thơ.

Nếu bị đơn không tự nguyện thực hiện thì kiến nghị Ủy ban nhân dân huyện D thu hồi cấp lại giấy mới cho hộ ông Phạm Văn T khi án có hiệu lực pháp luật.

Ngoài ra, bản án còn tuyên về án phí, chi phí thẩm định, định giá và quyền kháng cáo của đương sự theo quy định của pháp luật.

Không đồng ý với bản án sơ thẩm, ngày 01 tháng 6 năm 2019, bị đơn ông Phạm Sỹ P kháng cáo đề nghị sửa án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

*Bị đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Đối với nội dung của hợp đồng tặng cho pháp luật không quy định về độ tuổi của người ký hợp đồng tặng cho. Đơn khởi kiện ghi sai tên của ông S là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, đơn từ và các chứng cứ trong hồ sơ không khớp với nhau. Số thụ lý ghi sai, bị đơn có mặt tại tòa nhưng ghi vắng mặt là không đúng. Giấy ủy quyền của bà K không có người làm chứng, bà K cũng lớn tuổi nên nhận thức hạn chế nên giấy ủy quyền là chưa đúng. Ông Tứ có mong muốn sống cùng gia đình bị đơn nhưng người đại diện theo ủy quyền của ông T khởi kiện là không đúng nguyện vọng của ông T. Phía nguyên đơn cung cấp tường trình không đúng sự thật, người làm chứng bị ép ký vào các văn bản làm chứng. Do pháp luật không quy định về độ tuổi cần phải kiểm tra sức khỏe nên không cần thiết phải giám định sức khỏe khi yêu cầu công chứng hợp đồng. Khi yêu cầu công chứng đến nhà là do ông T và bà K tuổi cao, đi đứng khó khăn. Đề nghị xem xét để làm rõ ý chí nguyện vọng của ông T, ông T đã cho ông phần đất tranh chấp, ngoài ra ông Tcòn phần đất khác có giá trị lớn hơn đã cho bà Phạm Thị Bích P. Phía bà Phạm Thị Bích P ngăn cản trong việc chăm sóc nuôi dưỡng ông T. Bị đơn yêu cầu xem xét lại toàn bộ bản án sơ thẩm.

*Quan điểm của Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày: Tại phiên toà ông T không xác định được yêu cầu là hủy bản án sơ thẩm hay sửa toàn bộ bản án sơ thẩm. Còn về hợp đồng tặng cho, mặc dù không có quy định của pháp luật về độ tuổi. Tuy nhiên, khi ký giao dịch ông T và bà K hơn 90 tuổi.

Theo Điều 44 Luật Công chứng: do tuổi cao thì lẽ ra ông T phải là người yêu cầu công chứng chứ không phải là ông P. Khi ông T và bà K không nghe được, không đọc được cần thiết phải có người làm chứng, nhưng khi ký hợp đồng cũng không có người làm chứng. Hơn nữa, bà Kim C không phải là công chứng viên, bà Kim C thừa nhận không tuân thủ quy định của pháp luật về công chứng. Tại lời chứng nhận, xác định các bên đã được nghe công chứng viên giải thích nhưng thực tế ông Q là công chứng viên nhưng không có mặt để giải thích và công chứng việc ký kết hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất. Lẽ ra, Văn phòng công chứng phải giải thích cụ thể về quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, nếu Văn phòng công chứng làm sai ảnh hưởng đến quyền lợi của đương sự thì đương sự có quyền yêu cầu Văn phòng công chứng bồi thường. Với những vi phạm như đã nêu trên nên cấp sơ thẩm không công nhận hợp đồng tặng cho là hoàn toàn có cơ sở. Đề nghị giữ y án sơ thẩm.

Đối với phần tiền mà bị đơn cho rằng bị đơn bỏ tiền ra để đóng do ở cấp sơ thẩm bị đơn không có yêu cầu phản tố nên không có cơ sở xem xét ở cấp phúc thẩm.

*Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Strình bày: Hợp đồng tặng cho giữa ông T và ông P là ý chí tự nguyện. Hợp đồng này do Văn phòng Công chứng không làm chặt chẽ là lỗi của Công chứng viên, ông là người dân nên không am hiểu các thủ tục này, không phải lỗi của ông P.

*Quan điểm của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Cần Thơ:

Về thực hiện pháp luật: Thẩm phán chủ tọa phiên tòa và Hội đồng xét xử đã tuân thủ đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự kể từ khi thụ lý đến khi xét xử theo trình tự phúc thẩm. Các đương sự trong vụ án đã chấp hành đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự đối với người tham gia tố tụng. Đơn và thời hạn nộp tạm ứng kháng cáo của bị đơn trong hạn luật định nên được xem là hợp lệ về mặt hình thức.

Về nội dung kháng cáo, thấy rằng:

Theo Quyết định số 234, 232 ngày 26/01/2018 của Ủy ban nhân dân huyện D, hộ ông Phạm Văn T được giao nền C4-47, thửa 319, diện tích 64m2 và nền C4-48, thửa 320, diện tích 98,85m2 cùng tờ bản đồ số 16, đất tạo lạc tại Khu dân cư thương mại huyện D, thành phố Cần Thơ. Ngày 27/4/2018, hộ ông T được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ngày 13/6/2018, vợ chồng ông T, bà K ký hợp đồng tặng cho hai quyền sử dụng đất nêu trên cho ông Phạm Sỹ P (cháu nội), hợp đồng được Văn phòng công chứng Lê Tấn Q công chứng cùng ngày. Ngày 25/6/2018, Văn phòng đăng ký đất đai huyện D điều chỉnh sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Phạm Sỹ P đứng tên.

Xét thấy, khi ký hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, bị đơn là người yêu cầu công chứng hợp đồng, nhân viên văn phòng công chứng đến nhà của nguyên đơn để giải thích nội dung hợp đồng. Nguyên đơn đã hơn 90 tuổi nhưng khi ký hợp đồng, không mời người làm chứng. Việc công chứng này là trái với quy định tại Điều 40, Điều 44, Điều 47 Luật công chứng năm 2014 vì công chứng viên không trực tiếp giải thích quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao dịch; việc công chứng ngoài trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng chỉ thực hiện trong trường hợp người yêu cầu công chứng già yếu, không thể đi lại được; người yêu cầu công chứng không mời người làm chứng nhưng công chứng viên không chỉ định người làm chứng. Như vậy, hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn và bị đơn không được công chứng theo đúng quy định của pháp luật nên vô hiệu. Căn cứ theo Điều 131 Bộ luật dân sự, giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ.

Đối với số tiền bị đơn đã bỏ ra để thực hiện nghĩa vụ tài chính liên quan đến việc cấp nền tái định cư cho nguyên đơn theo lời trình bày của bị đơn. Do quá trình giải quyết ở cấp sơ tthẩm, bị đơn không yêu cầu, cấp sơ thẩm chưa giải quyết nên cấp phúc thẩm không thể xem xét, bị đơn có quyền khởi kiện thành vụ kiện khác khi các bên có yêu cầu.

Từ những phân tích nêu trên, đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự, giữ nguyên án sơ thẩm, không chấp nhận kháng cáo của bị đơn.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các chứng cứ đã được thẩm tra tại tòa phúc thẩm; Căn cứ vào kết quả tranh luận trên cơ sở xem xét đầy đủ toàn diện ý kiến của Kiểm sát viê, của luật sư; những người tham gia tố tụng khác.

Về nội dung: Theo hồ sơ các bên đương sự trình bày:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào:

Khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;

Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án

Tuyên xử:

Không chấp nhận kháng cáo của bị đơn. Giữ nguyên bản án sơ thẩm

1/ Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn hủy hợp đồng tặng cho QSDĐ ký ngày 13/6/2018 tại Văn phòng Công chứng Lê Tấn Q, số công chứng 1768, quyển số 01/TP/CC-SCC/HĐGD.

2/ Buộc bị đơn có nghĩa vụ sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lại cho hộ ông Phạm Văn T theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH03651 tại thửa số 319, tờ bản đồ 16, loại đất ở đô thị, đất tọa lạc ấp A, thị trấn B, huyện D, thành phố Cần Thơ và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH03652 tại thửa số 320, tờ bản đồ 16, loại đất ở đô thị, đất tọa lạc ấp A, thị trấn B, huyện D, thành phố Cần Thơ.

Nếu bị đơn không tự nguyện thực hiện thì kiến nghị Ủy ban nhân dân huyện D thu hồi cấp lại giấy mới cho hộ ông Phạm Văn T khi án có hiệu lực pháp luật.

3/ Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ là 2.400.000đ (Hai triệu bốn trăm ngàn đồng) nguyên đơn đã nộp xong. Bị đơn có nghĩa vụ trả lại cho nguyên đơn 2.400.000đ (Hai triệu bốn trăm ngàn đồng).

4/ Án phí dân sự sơ thẩm: Bị đơn phải chịu 300.000đ ((Ba trăm nghìn đồng) tiền án phí dân sự sơ thẩm. Nguyên đơn được nhận lại 300.000đ ((Ba trăm nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí theo biên lai số 005179 ngày 26/12/2018 tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện Phong Điền.

5/ Về án phí dân sự phúc thẩm: Bị đơn ông Phạm Sỹ P phải chịu án phí dân sự phúc thẩm là 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng), nhưng được trừ vào số tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm đã nộp 300.000đồng (Ba trăm nghìn đồng) theo biên lai số 005460 ngày 04/6/2019 của Chi Cục Thi hành án dân sự huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ. Bị đơn đã nộp đủ án phí dân sự phúc thẩm.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án (Ngày 28/10/2019)

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6,7 và 9 Luật thi hành án dân sự; Thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự./. CÁC THẨM PHÁN