Bản án 18/2023/DS-ST — Tranh chấp về hụi, họ, biêu, phường

[1] Theo nội dung yêu cầu khởi kiện, ông H, bà K yêu cầu Tòa án giải quyết buộc ông C, bà D trả cho ông H, bà K số tiền hụi còn nợ là 196.000.000đ, không yêu cầu tính lãi; TAND huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng thụ lý vụ án, xác định quan hệ pháp luật tranh chấp hợp đồng góp hụi là đúng theo quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[2] Các bị đơn ông C, bà D có địa chỉ cư trú tại ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng; TAND huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng thụ lý, giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[3] Tại phiên tòa sơ thẩm, ông H, bà K vắng mặt nhưng có văn bản đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt; ông C, bà D đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai để tham gia phiên tòa nhưng vắng mặt không lý do và không thuộc trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan; việc vắng mặt cũng không ảnh hưởng đến việc xét xử; Hội đồng xét xử căn cứ các Điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 tiến hành xét xử vụ án.

[4] Về số tiền nợ hụi: Ông H, bà K cho rằng ông H, bà K có tham gia chơi hụi do ông C, bà D làm chủ hụi, gồm: 1. Dây hụi mùa 5.000.000đ (04 tháng khui 01 lần), mở ngày 20/11/2016 AL, dự kiến mãn ngày 20/7/2022 AL, có 18 phần, ông H, bà K tham gia 01 phần (trong danh sách hụi để tên “5 H”), đóng hụi sống được 14 lần, từ lần khui thứ 15 đến 18 (tại các vụ tháng 7/2021, 11/2021, 3/2022, 7/2022 AL) ông C, bà D không khui hụi nữa và không trả số tiền hụi còn nợ là 70.000.000đ cho ông H, bà K; 2. Dây hụi mùa 5.000.000đ (04 tháng khui 01 lần), mở ngày 09/11/2017 AL, dự kiến mãn ngày 09/11/2022 AL, có 16 phần, ông H, bà K tham gia 01 phần (trong danh sách hụi để tên “5 H”), đóng hụi sống được 11 lần, từ lần khui thứ 12 đến 16 (tại các vụ tháng 7/2021, 11/2021, 3/2022, 7/2022, 11/2022 AL) ông C, bà D không khui hụi nữa và không trả số tiền hụi còn nợ là 55.000.000đ cho ông H, bà K; 3. Dây hụi mùa 5.000.000đ (04 tháng khui 01 lần), mở ngày 24/3/2018 AL, dự kiến mãn ngày 24/7/2023 AL, có 17 phần, ông H, bà K tham gia 01 phần (trong danh sách hụi để tên “5 H”), đóng hụi sống được 10 lần, từ lần khui thứ 11 đến 17 (tại các vụ tháng 7/2021, 11/2021, 3/2022, 7/2022, 11/2022, 3/2023, 7/2023 AL) ông C, bà D không khui hụi nữa và không trả số tiền hụi còn nợ là 50.000.000đ cho ông H, bà K; 4. Dây hụi mùa 2.000.000đ (04 tháng khui 01 lần), mở ngày 22/3/2016 AL, mãn ngày 22/7/2021 AL, có 17 phần, ông H, bà K tham gia 01 phần (trong danh sách hụi để tên “5 H”), đóng hụi sống được 15 lần, đến lần khui thứ 16 (tại vụ tháng 3/2021 AL) ông H, bà K hốt trừ đầu thảo và 01 lần hụi chết chưa khui ở lần khui thứ 17 (tại vụ tháng 7/2021 AL) còn lại 27.000.000đ, ông C, bà D đã giao cho ông H, bà K 6.000.000đ, còn nợ lại 21.000.000đ; tổng cộng 04 dây hụi nêu trên ông C, bà D còn nợ ông H, bà K số tiền hụi là 70.000.000đ + 55.000.000đ + 50.000.000đ + 21.000.000đ = 196.000.000đ, nay ông H, bà K yêu cầu ông C, bà D trả số tiền này.

[5] Xét thấy, lời trình bày của ông H, bà K là có căn cứ, phù hợp với các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án cùng sự xác nhận của ông L là đại diện Ban nhân dân ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng và các ông, bà L1, L2, L3, L4, L5, L6, L7 là các hụi viên có tham gia chơi 04 dây hụi nêu trên tại các Biên bản xác minh ngày 13/02/2023 (BL 52-55). Theo đó, ông L xác nhận ông C, bà D hiện nay có thiếu nợ nhiều người tại địa phương và một số người đã kiện ông C, bà D ra Tòa án về việc tranh chấp nợ hụi; việc ông C, bà D làm chủ hụi, tổ chức chơi hụi công khai tại địa phương, có nhiều người tham gia, khui hốt hụi ngay tại nhà ông C, bà D. Còn các ông, bà L1, L2, L3, L4, L5, L6, L7 xác nhận các ông, bà có tham gia chơi 04 dây hụi nêu trên do ông C, bà D làm chủ hụi; ông H, bà K có tham gia chơi 04 dây hụi nêu trên, trong danh sách hụi để tên “5 H”, hụi chưa mãn thì ông C, bà D không khui hụi nữa, số tiền hụi sống mà ông H, bà K đã đóng thực tế cho ông C, bà D là bao nhiêu thì không rõ; việc ông C, bà D cho rằng hụi do con dâu của ông C, bà D làm chủ hụi không liên quan gì đến ông C, bà D là không đúng sự thật, mục đích là nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ hụi; ngoài việc nợ tiền hụi ông H, bà K đối với 04 dây hụi nêu trên thì ông C, bà D còn nợ rất nhiều người khác ở địa phương đối với các dây hụi khác, gồm có cả hụi tháng lẫn hụi mùa, nhưng hiện nay đều trốn tránh không đồng ý trả nợ hụi; việc ông C, bà D làm chủ hụi, tổ chức chơi hụi, khui hốt hụi… diễn ra công khai tại địa phương, có nhiều người tham gia, khui hốt hụi ngay tại nhà ông C, bà D. Các ông, bà nêu trên không có mâu thuẫn, xích mích với ông C, bà D nên lời xác nhận của họ là trung thực, đảm bảo tính khách quan để làm chứng cứ trong vụ án này, là căn cứ xác định lời trình bày của ông H, bà K là đúng sự thật.

[6] Về phía ông C, quá trình giải quyết vụ án Tòa án đã cấp, tống đạt, thông báo hợp lệ các văn bản tố tụng cho ông C nhưng ông C không có văn bản trả lời Thông báo về việc thụ lý vụ án và cũng không có mặt tham gia tố tụng theo các giấy triệu tập của Tòa án, nên được coi là ông C đã từ bỏ quyền, nghĩa vụ chứng minh của mình trong vụ án này. Riêng bà D cho rằng từ năm 2016 đã không còn làm chủ hụi và bàn giao lại các dây hụi cho con dâu, nhưng đây chỉ là lời trình bày một phía của bà D chứ không đưa ra được chứng cứ gì để chứng minh; ông H, bà K cũng không thừa nhận lời trình bày của bà D; đồng thời, trong nhiều bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án (BL 74-95) đều xác định chủ hụi là ông C, bà D chứ không phải con dâu của ông C, bà D, đây là tình tiết, sự kiện không phải chứng minh theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; do đó, lời trình bày của bà D là không có căn cứ để chấp nhận.

[7] Từ đó, có căn cứ xác định việc ông C, bà D làm chủ hụi, tổ chức việc chơi hụi có sự tham gia của ông H, bà K nhưng ông C, bà D đã không duy trì được đến ngày hụi mãn và không giao tiền hụi cho ông H, bà K hốt, là sự việc có thật. Do ông C, bà D đã có lỗi trong việc vi phạm nghĩa vụ theo thỏa thuận góp hụi khi không duy trì được đến ngày hụi mãn, số tiền góp hụi của các hụi viên chưa được tính toán để hoàn lại, chính sự vi phạm nghĩa vụ này đã trực tiếp gây thiệt thòi đến quyền lợi của ông H, bà K, nên ông C, bà D phải có nghĩa vụ trả cho ông H, bà K số tiền hụi còn nợ là 196.000.000đ theo quy định tại Điều 29 Nghị định số 144/2006/NĐ-CP ngày 27/11/2006 và các Điều 23, 27 Nghị định số 19/2019/NĐ-CP ngày 19/02/2019.

[8] Về vấn đề tiền lãi: Quá trình giải quyết vụ án, ông H, bà K không yêu cầu Tòa án giải quyết về việc tính lãi đối với số tiền hụi còn nợ là 196.000.000đ, nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét về vấn đề tiền lãi.

[9] Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông H, bà K, buộc ông C, bà D phải cùng có nghĩa vụ trả cho ông H, bà K số tiền hụi còn nợ là 196.000.000đ.

[10] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng tại phiên tòa sơ thẩm là có căn cứ, nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[11] Về án phí sơ thẩm: Ông C, bà D phải cùng chịu án phí sơ thẩm là 196.000.000đ x 5% = 9.800.000đ tương ứng trên số tiền hụi còn nợ bị Tòa án buộc trả theo quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 và điểm b khoản 1, khoản 3 Điều 24, khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.