Bản án 178/2019/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong đơn khởi kiện và bản tự khai cùng với các tài liệu kèm theo của nguyên đơn ông Đ và bà V cùng trình bày:

Năm 1975, ông bà có phần đất được mẹ ruột là bà Bùi Thị Ch để lại, có diện tích 10.947 m2 tọa lạc tại ấp PQ, xã PH, huyện AP. Đất này thu hồi tuyến dân cư 5.000 m2 được nhà nước đền bù 50 triệu đồng, đất còn lại 5.947 m2 ông, bà quản lý sử dụng đến năm 2011 thì cho vợ chồng ông Tr và bà L thuê lại với giá 10 triệu đồng/năm, do là chỗ bà con dòng họ nên chỉ thỏa thuận bằng miệng với nhau. Đến năm 2014 thì ông, bà bán cho ông Ng 400 m2 trong phần đất 5.947 m2 với giá 15 triệu đồng, còn lại 5.547 m2 tiếp tục cho ông Tr và bà L thuê. Đến tháng 02/2017 thì vợ chồng ông Tr và bà L bỏ địa phương đi và không trả tiền thuê đất cho ông, bà.

Vào ngày 20/02/2017, Văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh huyện AP thông báo số 110/CNAP gửi UBND xã PH để công khai hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông bà thì bị vợ chồng ông M, bà H tranh chấp và làm đơn ngăn chặn cấp giấy với lý do là, cố đất từ ông Tr và bà L vào năm 2013 với giá 100 triệu đồng và yêu cầu ông, bà trả lại số tiền cố đất, ông, bà hoàn toàn không biết sự việc cố đất này, trong lúc này thì vợ chồng ông Tr và bà L đã bỏ địa phương đi rồi.

Nay yêu cầu Tòa án hủy tờ cố đất ngày 23/9/2013 giữa vợ chồng ông M và bà H với ông Tr và bà L; yêu cầu chấm dứt hành vi ngăn chặn để ông, bà được đứng tên quyền sử dụng đất 5.547 m2(theo kết quả đo đạc thực tế là 4810 m2), đồng thời yêu cầu bồi thường thiệt hại 10 triệu đồng do lấy đất canh tác vụ Đông Xuân 2017.

Đại diện cho nguyên đơn ông Ph trình bày: Thống nhất trình bày của nguyên đơn, yêu cầu Tòa án hủy tờ cố đất ngày 23/9/2013 giữa vợ chồng ông M, bà H với ông Tr và bà L; yêu cầu chấm dứt hành vị ngăn chặn để ông Đ và bà V được đứng tên quyền sử dụng đất 5,547 m2 (theo kết quả đo đạc thực tế là 4810 m2), đồng thời yêu cầu bồi thường thiệt hại 10 triệu đồng do lấy đất canh tác và cho người khác thuê.

Bị đơn ông M và bà H cùng trình bày:

Vào năm 2013 vợ chồng ông bà cố đất của vợ chồng ông Tr và bà L 5.500 m2 (theo kết quả đo đạc thức tế là 4.810 m2) tọa lạc tại ấp PQ, xã PH, hai bên thỏa thuận là thời hạn cố là 02 năm, có làm hợp đồng cố đất bằng giấy viết tay, có chính quyền địa phương xác nhận. Thời điểm này ông Tr và bà L đang canh tác đất và vợ chồng ông bà biết là đất này nguồn gốc đất từ cha mẹ ông Tr để lại. Ông Tr đưa cho ông bà xem tờ số thửa đất được địa chính xã đo đạc và nói là có hồ sơ gốc của tỉnh nên ông bà mới nhận cố đất. Đến thời hạn 02 năm do vợ chồng ông Tr và bà L không có tiền chuộc đất nên vợ chồng ông bà tiếp tục canh tác. Đến tháng 11/2017 thì xảy ra tranh chấp với ông Đ, hai bên đến xã đề nghị xã xác nhận cho treo đất không ai được canh tác đến khi giải quyết xong tranh chấp. Sau đó ông Đ tự ý vào canh tác xuống giống làm bắp, vi phạm thỏa thuận hai bên.

Nay ông, bà yêu cầu độc lập đề nghị tuyên bố hợp đồng cầm cố giữa ông, bà và vợ chồng ông Tr và bà L là vô hiệu, buộc ông Tr và bà L trả lại ông số tiền là 100.000.000 đồng. Ông bà không đồng ý theo yêu cầu của nguyên đơn.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số: 90/2019/DS-ST ngày 04/6/2019 của Tòa án nhân dân huyện AP đã xử:

Căn cứ vào khoản 2 Điều 203 Luật đất đai 2013;

Căn cứ Điều 131 Điều 132; Điều 288; Điều 309, Điều 310, Điều 423, Điều 427, Điều 584, Điều 588 Bộ luật dân sự năm 2015;

Căn cứ khoản 3, khoản 6, khoản 9, Điều 26, Điều 147; Điều 157, Điều 158; điểm a, b, khoản 1 Điều 192; điểm g, khoản 1, Điều 217 Bộ luật tố tụng dân sự 2015;

Căn cứ Nghị quyết 326 của UBTV Quốc Hội về án phí lệ phí;

Xử:

Về yêu cầu của nguyên đơn:

Không chấp nhận yêu cầu hủy hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất của nguyên đơn ông Nguyễn Văn Đ và bà Trịnh Thị V

Đình chỉ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn chấm dứt hành vi cản trở việc đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (tranh chấp quyền sử dụng đất)

Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại số tiền là 10.000.000 đồng của nguyên đơn.

Về yêu cầu độc lập của bị đơn với người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:

Chấp nhận toàn bộ yêu cầu độc lập của bị đơn ông Nguyễn Văn M và bà Nguyễn Thị Diễm H với người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ông Lê Thanh Tr và bà Nguyễn Thị L.

Tuyên bố hợp đồng cầm cố quyền sử dụng đất ngày 23/9/2013 giữa ông Lê Thanh Tr, bà Nguyễn Thị L với ông Nguyễn Văn M và bà Nguyễn Thị Diễm H là vô hiệu.

Buộc: Ông Lê Thanh Tr và bà Nguyễn Thị L trả lại cho ông Nguyễn Văn M và bà Nguyễn Thị Diễm H số tiền 100.000.000 đồng (một trăm triệu đồng).

Ngoài ra, án sơ thẩm còn tuyên về lãi suất, chi phí tố tụng, án phí dân sự sơ thẩm, quyền kháng cáo bản án và thời hiệu để yêu cầu thi hành bản án có hiệu lực pháp luật.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 11 tháng 6 năm 2019 nguyên đơn ông Nguyễn Văn Đ và bà Trịnh Thị V làm đơn kháng cáo toàn bộ nội dung Bản án dân sự sơ thẩm; yêu cầu buộc ông Nguyễn Văn M và bà Nguyễn Thị Diễm H chấm dứt hành vi ngăn chặn vợ chồng ông bà đăng ký đứng tên đất có diện tích 5.547m2 và tuyên cho ông bà được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và kháng cáo; các đương sự không thỏa thuận được với nhau và xác định không cung cấp chứng cứ gì mới phát sinh sau khi xét xử sơ thẩm.

Phần tranh luận:

Đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn trình bày: Tôi chỉ yêu cầu tuyên buộc phía bị đơn chấm dứt hành vi cản trở việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng cho ông Đ, bà V, còn việc có cấp giấy được hay không do nguyên đơn tự thực hiện.

Đại diện theo ủy quyền của bị đơn trình bày: Trong thời gian này thì giữ y hiện trạng không ai được canh tác, đến khi nào xác định đất này là của ông Đ, bà V hay của ông Tr, bà L thì mới biết; do đất này ông Tr, bà L đã cầm cố cho bị đơn rồi, nên bị đơn có quyền canh tác, sử dụng.

Đại diện Viện kiểm sát phát biểu ý kiến:

Về thủ tục tố tụng: Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án, Thư ký Tòa án, Hội đồng xét xử đã chấp hành đầy đủ quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự từ khi thụ lý vụ án đến khi xét xử. Các đương sự cũng đã chấp hành đúng các quy định của pháp luật về tố tụng.

Về nội dung giải quyết vụ án: Cấp sơ thẩm có nhiều sai sót và vi phạm tố tụng như: Có căn cứ cho rằng đất này có nguồn gốc của mẹ ruột bà Bùi Thị Ch để lại cho ông Đ quản lý sử dụng từ trước đến nay, nhưng cấp sơ thẩm không thu thập xác minh làm rõ để xem xét đưa hàng thừa kế của bà Chuốt vào tham gia tố tụng là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; không định giá tài sản; xác định thiếu và sai quan hệ tranh chấp những thiếu sót này cấp phúc thẩm không thể khắc phục được, nên đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 3 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự hủy toàn bộ bản án sơ thẩm giao về cấp sơ thẩm giải quyết lại.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Xét kháng cáo của ông Đ bà V thì thấy, quá trình giải quyết vụ án cấp sơ thẩm có nhiều vi phạm về tố tụng và sai sót về nội dung như sau:

Tại phiên phúc thẩm, đại diện ủy quyền của bị đơn cũng khai có phản tố yêu cầu này, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm lại không đề cập đến.

Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 11/2019/QĐXXST-DS ngày 15/01/2019 của Tòa án có nêu tên Kiểm sát viên dự khuyết gồm: Nguyễn Ngọc Trà Mi; Phạm Hoàng Lưu và Hồ Nguyễn Thiết Bảnh nhưng lại không có tên trong Quyết định phân công của Viện Trưởng Viện kiểm sát cùng cấp là không đúng thẩm quyền theo Điều 62 của Bộ luật tố tụng dân sự.

Mặt khác, nguyên đơn khai cho rằng đất của nguyên đơn được mẹ ruột bà Bùi Thị Ch cho lại, quá trình sử dụng không ai tranh chấp; ông Đ cho cháu ruột là ông Lê Thanh Tr, bà Nguyễn Thị L thuê đất, chỉ nói miệng không làm giấy tờ. Quá trình thuê đất để canh tác ông Tr, bà L lấy đất cố lại cho ông M, bà H giá 100.000.000đ; nên khi ông Đ, bà V tiến hành làm thủ tục cấp giấy thì phía ông M, bà H ngăn chặn; chính ông M, bà H cũng xác định đất này cố với ông Tr, bà L và yêu cầu ông Đ, bà V chịu trả 100.000.000đ thì sẽ trả đất lại cho ông Đ, bà V canh tác; Do đó, cấp sơ thẩm xác định tranh chấp “Quyền sử dụng đất” là không đúng, dẫn đến Quyết định của bản án không đề cập gì đến việc xác định ai là người có quyền sử dụng đất là không chính xác, vượt quá yêu cầu khởi kiện ban đầu theo khoản 1 Điều 5 của Bộ luật tố tụng dân sự và giải quyết không triệt để vụ án.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 3 Điều 308, khoản 3 Điều 148, Điều 296, Điều 310 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Nguyễn Văn Đ, bà Trịnh Thị V.

Hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số: 90/2019/DS-ST, ngày 04/6/2019 của Tòa án nhân dân huyện AP. Chuyển hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Chi phí tố tụng và tiền tạm ứng án phí sơ thẩm sẽ được xem xét khi vụ án được giải quyết lại tại cấp sơ thẩm.

Án phí phúc thẩm: Ông Đ, bà V không phải chịu án phí phúc thẩm, do ông Nguyễn Văn Đ, bà Trịnh Thị V thuộc trường hợp được miễn nộp tiền tạm ứng án phí nên không phải hoàn lại.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.