Bản án 17/2024/HS-ST — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Khoảng 16 giờ 00 phút ngày 16 tháng 11 năm 2023, Phạm Thị H điều khiển xe mô tô nhãn hiệu Yamaha Sirius màu sơn trắng, biển kiểm soát 37E1-570.13 mượn của anh Hoàng Văn D (con trai bị cáo) nhằm mục đích để đi từ nhà ở của mình đến chợ đầu mối thuộc thị trấn D, huyện D, tỉnh Nghệ An để tìm mua hải sản. Khi đi đến đường Quốc lộ 1A thuộc huyện D, tỉnh Nghệ An thì bị cáo gặp một người đàn ông không quen biết đang đứng bên cạnh một chiếc xe tải đỗ bên lề đường nên bị cáo dừng lại để hỏi đường. Sau khi chỉ đường xong, người đàn ông đó hỏi bị cáo: “Có con ni mua không?”, bị cáo hỏi lại: “Con chi”, người đàn ông trả lời: “Trút hay còn lại là Tê Tê” và đưa 01 (một) con Tê Tê ra cho bị cáo xem. Sau khi xem xong, bị cáo hỏi người đàn ông này bán với giá bao nhiêu tiền, người này trả lời là 5.000.000 đồng, bị cáo đồng ý mua và trả số tiền 5.000.000 đồng. Sau đó, người đàn ông bỏ con Tê Tê vào trong một chiếc bì xác rắn màu cam đưa cho Hoa. Hoa cầm bì xác rắn chứa con Tê Tê bỏ lên giá đỡ phía trước xe mô tô và điều khiển xe đi về nhà. Đến khoảng 17 giờ 00 phút cùng ngày, khi đi qua khu vực đường Quốc lộ 1A thuộc địa phận xóm 2, xã N, huyện N, tỉnh Nghệ An thì bị cáo dừng xe lại để nghe điện thoại. Tại thời điểm này, Tổ công tác thuộc Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về Hình sự-Kinh tế-Ma túy Công an huyện N đang làm nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát tại khu vực thấy bị cáo có biểu hiện nghi vấn nên đã đến kiểm tra và phát hiện tại giá đỡ phía trước xe mô tô do bị cáo điều khiển có 01 (một) bì xác rắn màu cam, bên trong có chứa 01 (một) cá thể động vật, Tổ công tác tiến hành lập biên bản bắt người phạm tội quả tang, thu giữ vật chứng.

Cùng ngày 16 tháng 11 năm 2023, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện N đã tiến hành khám xét khẩn cấp chỗ ở của bị cáo nhưng không thu giữ đồ vật, tài liệu gì.

Tại biên bản cân xác định khối lượng và chụp ảnh cá thể động vật gửi giám định ngày 16 tháng 11 năm 2023 đối với cá thể động vật thu giữ của bị cáo, xác định: Cá thể động vật có kích thước 120cm (một trăm hai mươi centimet), trên phần thân cá thể có lớp vảy màu xám đen, có khối lượng là 5,1kg (năm phẩy một kilôgam) và chụp 04 (bốn) hình cá thể động vật gửi giám định.

Tại bản kết luận giám định động vật số 1984/STTNSV ngày 20 tháng 11 năm 2023 của Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật thuộc Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam kết luận: “01 (một) cá thể động vật trong 04 (bốn) ảnh gửi giám định là loài Tê Tê java có tên khoa học là Manis javanica. Loài Tê Tê java có tên trong phụ lục I, Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ, ban hành kèm theo Nghị định 64/2019/NĐ/CP, ngày 16 tháng 7 năm 2019 của Chính Phủ. Loài Tê Tê java có tên trong nhóm IB, Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, ban hành kèm theo Nghị định số 84/2021/NĐ-CP, ngày 22 tháng 9 năm 2021 của Chính phủ. Loài Tê Tê java có tên trong Phụ lục I, Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Phụ lục Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) ban hành kèm theo thông báo số 25/TB-CTVN-HTQT ngày 17 tháng 02 năm 2023, của Cơ quan quản lý CITES Việt Nam”.

Vật chứng vụ án:

- Thu giữ của bị cáo 01 (một) cá thể động vật Tê Tê thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm. Ngày 16 tháng 11 năm 2023, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện N đã bàn giao cho Vườn Quốc gia P, tỉnh Nghệ An để bảo vệ, chăm sóc, theo dõi và khôi phục tập tính hoang dã của loài, bảo tồn trước nguy cơ tuyệt chủng.

- Thu giữ của bị cáo 01 (một) xe mô tô nhãn hiệu Yamaha Sirius màu sơn trắng, biển kiểm soát 37E1-570.13, quá trình điều tra xác định chiếc xe trên là thuộc sở hữu của anh Hoàng Văn D (con của bị cáo). Anh D cho bị cáo mượn nhưng không biết việc bị cáo dùng làm phương tiện phạm tội nên Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện N đã trả lại xe cho anh Dũng.

Bản cáo trạng số 19/CT-VKS-NL ngày 29 tháng 01 năm 2024 của Viện kiểm sát nhân dân huyện N, tỉnh Nghệ An đã truy tố bị cáo Phạm Thị H về tội, “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 244 của Bộ luật hình sự.

Tại phiên toà:

Bị cáo khai nhận về hành vi phạm tội như đã khai tại cơ quan điều tra và nội dung cáo trạng đã truy tố.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện N, tỉnh Nghệ An thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa vẫn giữ nguyên quyết định truy tố bị cáo và đề nghị Hội đồng xét xử: Tuyên bố bị cáo Phạm Thị H phạm tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 244 của Bộ luật hình sự.

Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 244; điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51; Điều 65 Bộ luật Hình sự đề nghị xử phạt: Bị cáo Phạm Thị Hoa từ 12 tháng đến 15 tháng tù cho hưởng án treo. Thời gian thử thách từ 24 tháng đến 30 tháng, tính từ ngày tuyên án sơ thẩm.

Hình phạt bổ sung: Do điều kiện hoàn cảnh kinh tế gia đình bị cáo khó khăn, bản thân bị cáo không có nghề nghiệp ổn định nên đề nghị căn cứ khoản 4 Điều 244 Bộ luật hình sự không áp dụng hình phạt bổ sung đối với bị cáo.

Về xử lý vật chứng:

- Đối với 01 (một) cá thể động vật Tê Tê thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm thu giữ của bị cáo. Ngày 16 tháng 11 năm 2023, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Nghi Lộc đã bàn giao cho Vườn Quốc gia P, tỉnh Nghệ An là phù hợp nên đề nghị chấp nhận.

- Thu giữ 01 (một) xe mô tô nhãn hiệu Yamaha Sirius màu sơn trắng, biển kiểm soát 37E1-570.13, quá trình điều tra xác định chiếc xe trên là thuộc sở hữu của anh Hoàng Văn Dũng (con của bị cáo). Anh D cho bị cáo mượn nhưng không biết việc bị cáo dùng làm phương tiện phạm tội nên Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện N đã trả lại xe cho anh D là có căn cứ nên đề nghị chấp nhận.

- Về án phí: Buộc bị cáo phải chịu án phí hình sự sơ thẩm theo quy định của pháp luật.

- Đối với người đàn ông đã bán cá thể động loài Tê tê java cho bị cáo. Do không xác định được nhân thân, lý lịch nên không có căn cứ để xử lý là phù hợp.

Bị cáo không tranh luận, đối đáp với đại diện Viện kiểm sát về tội danh, hình phạt, xử lý vật chứng.

Lời nói sau cùng: Bị cáo mong Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

Lời khai của bị cáo tại phiên tòa phù hợp với lời khai của bị cáo tại cơ quan điều tra và nội dung bản cáo trạng truy tố, ý kiến luận tội của Đại diện Viện kiểm sát, phù hợp với biên bản bắt người phạm tội quả tang, vật chứng thu giữ, kết luận giám định và các tài liệu, chứng cứ khác được thu thập hợp pháp trong hồ sơ vụ án...được xem xét và thẩm tra tại phiên tòa. Do đó có đủ căn cứ kết luận: Khoảng 17 giờ 00 phút, ngày 16 tháng 11 năm 2023, tại khu vực đường Quốc lộ 1A thuộc địa phận xóm 2, xã N, huyện N, tỉnh Nghệ An, bị cáo Phạm Thị H đang thực hiện hành vi vận chuyển trái phép bằng xe mô tô do mình điều khiển 01 (một) cá thể động vật loài Tê Tê java, có tên khoa học là Manis javanica, thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ thì bị Tổ công tác Công an huyện N, tỉnh Nghệ An phát hiện và bắt quả tang. Vì vậy, hành vi của bị cáo đã đủ yếu tố cấu thành tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 244 của Bộ luật hình sự. Bị cáo là người có đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi phạm tội mà mình gây ra. Do đó, cáo trạng và ý kiến luận tội của Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện N, tỉnh Nghệ An truy tố bị cáo là hoàn toàn có căn cứ, đúng pháp luật.

Hành vi phạm tội của bị cáo thuộc tội phạm nghiêm trọng, với mức độ nguy hiểm cho xã hội lớn, đã xâm phạm các quy định của nhà nước trong việc quản lý, bảo vệ cân bằng sinh thái, đa dạng sinh học các loài động vật nguy cấp, quý hiếm trong môi trường sinh thái, là nguyên nhân gây ra sự tuyệt chủng của các loài động vật nguy cấp, quý, hiếm. Bị cáo nhận thức được hành vi phạm tội của mình là trái pháp luật nhưng vẫn cố ý thực hiện. Vì vậy, Hội đồng xét xử cần áp dụng một mức hình phạt phù hợp, tương xứng với tính chất, mức độ hành vi phạm tội của bị cáo để cải tạo giáo dục các bị cáo và răn đe, phòng ngừa chung.

Bị cáo có nhân thân tốt, không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình, quá trình điều tra, truy tố và tại phiên tòa bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, đồng thời theo lời khai của bị cáo cũng như tài liệu có trong hồ sơ thể hiện bị cáo có cha được tặng thưởng Huy chương kháng chiến hạng nhì và mẹ tham gia dân công hỏa tuyến, bản thân thường xuyên bệnh tật, đau ốm nên bị cáo được hưởng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51 của Bộ luật Hình sự.

Căn cứ quy định của Bộ luật Hình sự, cân nhắc tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự thấy rằng: Bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ, có nơi cư trú rõ ràng, quá trình sinh sống tại địa phương bản thân bị cáo và gia đình luôn chấp hành tốt chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của công dân và việc không buộc bị cáo chấp hành hình phạt tù không làm ảnh hưởng đến khả năng tự cải tạo của bị cáo và không gây nguy hiểm cho xã hội, không ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội nên không cần thiết phải cách ly bị cáo ra khỏi đời sống xã hội mà áp dụng Điều 65 Bộ luật Hình sự về án treo, tạo điều kiện cho bị cáo được cải tạo, giáo dục dưới sự giám sát của chính quyền địa phương cũng đảm bảo công tác đấu tranh phòng ngừa tội phạm.

Theo quy định tại khoản 4 Điều 244 Bộ luật hình sự, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền. Tuy nhiên xét thấy bị cáo không có nghề nghiệp ổn định, hoàn cảnh kinh tế gia đình gặp nhiều khó khăn nên không áp dụng hình phạt bổ sung đối với bị cáo.

- Thu giữ của bị cáo 01 (một) cá thể động vật Tê Tê thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm. Ngày 16 tháng 11 năm 2023, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện N đã bàn giao cho Vườn Quốc gia P, tỉnh Nghệ An để bảo vệ, chăm sóc, theo dõi và khôi phục tập tính hoang dã của loài, bảo tồn trước nguy cơ tuyệt chủng là đúng quy định của pháp luật nên cần chấp nhận.

- Thu giữ 01 (một) xe mô tô nhãn hiệu Yamaha Sirius màu sơn trắng, biển kiểm soát 37E1-570.13. Quá trình điều tra xác định chiếc xe trên là thuộc sở hữu của anh Hoàng Văn D (con của bị cáo). Anh D cho bị cáo mượn nhưng không biết việc bị cáo dùng làm phương tiện phạm tội nên Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Nghi Lộc đã trả lại xe cho anh Dũng là đúng quy định của pháp luật nên cần chấp nhận việc trả lại tài sản.

Đối với người đàn ông bán cá thể động vật loài Tê Tê java cho bị cáo, kết quả điều tra không xác định được nhân thân, lý lịch cụ thể nên không có căn cứ xử lý là phù hợp.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

1. Về tội danh: Tuyên bố bị cáo Phạm Thị H phạm tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm”.

2. Về hình phạt:

- Hình phạt chính:

Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 244; điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51; Điều 65 của Bộ luật Hình sự xử phạt: Bị cáo Phạm Thị H 01 (một) năm tù cho hưởng án treo. Thời gian thử thách 02 (hai) năm, tính từ ngày tuyên án sơ thẩm 06 tháng 3 năm 2024.

Giao bị cáo Phạm Thị H cho Uỷ ban nhân dân xã T, huyện T, tỉnh Nghệ An giám sát và giáo dục trong thời gian thử thách.

Trong trường hợp bị cáo thay đổi nơi cư trú thì thực hiện theo quy định tại Điều 92 Luật thi hành án hình sự.

Trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ 02 lần trở lên thì Tòa án có thể quyết định buộc người được hưởng án treo phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo.

- Hình phạt bổ sung: Căn cứ khoản 4 Điều 244 Bộ luật hình sự không áp dụng hình phạt bổ sung đối với bị cáo.

3. Về án phí: Căn cứ khoản 2 điều 136 của Bộ luật tố tụng Hình sự và điểm a khoản 1 Điều 23 Nghị quyết 326 ngày 30/12/2016 của UBTVQH về án phí, lệ phí Toà án buộc bị cáo phải chịu 200.000đ (Hai trăm nghìn đồng) án phí hình sự sơ thẩm.

4. Về quyền kháng cáo: Bị cáo có quyền kháng cáo bản án lên Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án sơ thẩm.