Bản án 17/2018/DS-ST — Dân sự

[1] Việc bà Trần Thị H khởi kiện đối với bà Trần Thị X và ông Trần Văn H về đòi nợ tiền mua bán dầu và tiền đóng hụi chết thay. Phát sinh tranh chấp trên địa bàn thị xã Hà Tiên (nay là thành phố Hà Tiên) và là nơi các bị đơn bà X, ông H cư trú, nên xác định đây là tranh chấp về hợp đồng dân sự mua bán tài sản và vay tài sản. Thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân thị xã Hà Tiên (nay là thành phố Hà Tiên), tỉnh Kiên Giang thụ lý giải quyết được quy định tại khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; các điều 430 và 463 Bộ luật dân sự năm 2015.

[2] Việc tranh chấp sau khi được Tòa án thụ lý giải quyết đã tiến hành các trình tự về thủ tục tố tụng; mở phiên họp về kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai tài liệu, chứng cứ và hòa giải. Tuy nhiên, do bị đơn ông Trần Văn H được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng cố tình vắng mặt, nên việc hòa giải không tiến hành được theo quy định tại khoản 1 Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015; đồng thời, Tòa án thông báo kết quả phiên họp cho ông H biết theo quy định tại khoản 3 Điều 210 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Việc ra Quyết định hoãn phiên tòa được kịp thời và đúng quy định của pháp luật. Đảm bảo sự có mặt tham gia xét xử của đại diện Viện kiểm sát và trình bày ý kiến về việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự từ khi thụ lý đến khi kết thúc phiên tòa sơ thẩm. Không xem xét yêu cầu phản tố do bị đơn bà Trần Thị X không có yêu cầu.

[3] Việc bị đơn ông Trần Văn H không có yêu cầu phản tố đã được Tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng đều vắng mặt không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, nên Hội đồng xét xử quyết định tiến hành xét xử vắng mặt ông H tại phiên tòa theo điểm b khoản 2 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[4] Xét việc mua bán tài sản (dầu chạy máy ghe) và vay tài sản (cho mượn tiền do hốt hụi) giữa bà Trần Thị H và bà Trần Thị X được giao kết thông qua lời nói; tự ghi sổ sách theo dõi số lượng, số tiền và số tiền đã trả. Do chỗ bà H là chị ruột bà X, nên bà H thường xuyên giúp đỡ gia đình bà X trong lúc khó khăn và chỉ giao dịch qua lại với bà X. Việc bà H mua dầu ở các cây xăng và bán lại cho nhiều người khác; trong đó có gia đình bà X mua dầu của bà H để chạy máy ghe đánh bắt hải sản được diễn ra liên tục trong nhiều năm; đồng thời, bà H hốt hụi cho bà X vay mượn và được kết toán sổ sách không còn mua bán, cho vay mượn đến hết ngày 01/01/2017 dl. Đến thời điểm này bà X xác nhận còn nợ bà H tiền dầu là 727.673.000 đồng và tiền vay mượn là 45.000.000 đồng; tổng cộng là 772.673.000 đồng. Bà X cam kết hứa hẹn với bà H sẽ căn bán nhà trả nợ nhưng sau đó bà H nghe tin căn nhà đã sang tên cho con bà X, ông H; bà X tiếp tục hứa hẹn sẽ vay tiền ngân hàng trả nợ cho và cuối cùng là xin trả hàng tháng 1.000.000 đồng cho đến khi hết nợ; từ đó, hai bên xảy ra tranh chấp. Tại điểm b khoản 1 Điều 688 Bộ luật dân sự năm 2015, có hiệu lực thi hành ngày 01/01/2017 quy định: “Giao dịch dân sự chưa được thực hiện hoặc đang được thực hiện mà có nội dung và hình thức phù hợp với quy định của Bộ luật này thì áp dụng quy định của Bộ luật này”. Như vậy, giao dịch dân sự về mua bán tài sản và cho vay giữa bà H đối với bà X đang được thực hiện đến ngày 01/01/2017, tức ngày Bộ luật dân sự năm 2015 có hiệu lực thi hành. Do đó, Hội đồng xét xử cần căn cứ các Điều luật tương ứng của Bộ luật dân sự năm 2015 để giải quyết, xét xử vụ án.

[5] Theo ý kiến của ông Trần Văn H cho rằng ông không hay biết gì và cũng không liên quan gì tới số nợ của bà H là hoàn toàn không có cơ sở. Vì theo xác minh cho thấy ông H và bà X chung sống như vợ chồng có 05 nhân khẩu, ông H là chủ hộ, bà X là vợ ông H; ông H bà X có đứa con trai lớn tên Trần Thanh Q, sinh năm 1984. Ông H bà X chung sống cho đến nay tuy chưa đăng ký kết hôn nhưng được pháp luật hôn nhân và gia đình công nhận là hôn nhân thực tế. Mặt khác, theo ý kiến ông H còn có nội dung thể hiện vợ chồng ông bà hành nghề ghi cào đánh bắt hải sản, ông chỉ biết đi ghe thu được hải sản đem về giao toàn bộ cho bà X cân bán, chia tiền cho bạn và trả nợ. Như vậy, tuy ông H không trực tiếp giao dịch mua bán dầu và vay mượn tiền qua lại đối với bà H nhưng ông hoàn toàn biết được việc vợ mình là bà X mua dầu chạy máy ghe đánh bắt hải sản, vay mượn tiền nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu trong đời sống hàng ngày và việc làm ăn kinh tế của gia đình. Tại Điều 25 Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 quy định “Vợ hoặc chồng phải chịu trách nhiệm liên đới đối với giao dịch dân sự hợp pháp do một trong hai người thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thiết yếu của gia đình”; tại khoản 1 Điều 30 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định: “ 1. Vợ, chồng có quyền, nghĩa vụ thực hiện giao dịch nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình” và tại khoản 1 Điều 27 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định “1. Vợ, chồng chịu trách nhiệm liên đới đối với giao dịch do một bên thực hiện quy định tại khoản 1 Điều 30….của Luật này”. Từ những quy định nói trên việc từ chối của ông Trần Văn H đối với giao dịch do vợ mình là bà X thực hiện là thiếu trách nhiệm và nghĩa vụ đối với gia đình mình. Mặt khác, Hội đồng xét xử còn xét thấy việc vợ chồng ông H bà X hoàn toàn có quyền được hưởng lợi do vợ chồng tạo ra của cải, thu nhập có được trong gia đình nhưng cũng phải có trách nhiệm nghĩa vụ đối với nhau mới đảm bảo đúng theo quy định của pháp luật và đạo đức xã hội.

[6] Theo ý kiến trình bày của hai bên đương sự; Hội đồng xét xử xét thấy hai bên không tranh chấp về giao dịch mua bán và cho vay mà chỉ tranh chấp về nghĩa vụ trả tiền của bên mua và bên vay. Tại khoản 1 Điều 440 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: “1. Bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiền theo thời hạn, địa điểm và mức tiền được quy định trong hợp đồng” và tại khoản 1 Điều 466 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định: “1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn…, trừ trường hợp có thỏa thuận khác”.

[7] Qua việc mở phiên họp và hòa giải cũng như tại phiên tòa hôm nay bà H tiếp tục giữ nguyên nội dung yêu cầu khởi kiện đòi vợ chồng bà X, ông H phải trả nợ tiền gốc do mua bán tài sản là 727.673.000 đồng và tiền cho vay là 45.000.000 đồng; tổng cộng là 772.6730.000 đồng. Bà H yêu cầu bà X, ông H trả theo phương thức một lần. Bà X xin trả hàng tháng 1.000.000 đồng cho đến khi kết nợ. Tại phiên tòa Hội đồng xét xử tiếp tục phân tích, động viên và định hướng thương lượng để hai bên có được phương thức trả nợ, nhằm giữ được tình chị em ruột nhưng hai bên không đi đến thống nhất. Qua thảo luận và nghị án Hội đồng xét xử đã cân nhắc và xét thấy việc bà X (vợ ông H) không đưa ra được phương thức trả nợ sớm và kéo dài thời gian trả tiền đã làm ảnh hưởng đến quyền lợi của bà H, nên cần buộc bà X và ông H cùng liên đới có nghĩa vụ trả toàn bộ số tiền cho bà H là 772.673.000 đồng; trong đó tiền mua bán tài sản là 727.673.000 đồng và tiền vay là 45.000.000 đồng; sau khi bản án có hiệu lực pháp luật.

[8] Đối với việc bà H không yêu cầu bà X và ông H trả lãi do chậm trả tiền, nên Hội đồng xét xử ghi nhận và miễn xem xét.

[9] Về án phí: Buộc bà Trần Thị X và ông Trần Văn H phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch đối với giá trị tài sản có tranh chấp là 34.906.920 đồng (400.000.000 đồng = 20.000.000 đồng + 14.906.920 đồng (372.673.000 đồng x 4% = 14.906.920 đồng)). Trả lại cho bà Trần Thị H tiền tạm ứng án phí đã nộp là 17.453.460 đồng.