Bản án 166/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về tố tụng: Nguyên đơn ông Nguyễn Văn L khởi kiện yêu cầu đòi quyền sử dụng đất đối với ông Đặng Hoàng L, bà Trần Hằng N; ông L và bà N cư trú tại xã Sông Đốc, tỉnh Cà Mau, đối tượng tranh chấp là phần đất tọa lạc tại xã Sông Đốc, tỉnh Cà Mau nên Tòa án nhân dân Khu vực 3 - Cthụ lý, giải quyết là đúng quan hệ tranh chấp và đúng thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự. Xét đơn kháng cáo của nguyên đơn nộp trong hạn luật định và đã nộp tạm ứng án phí phúc thẩm nên Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau thụ lý và giải quyết vụ án theo trình tự phúc thẩm là phù hợp.

[2] Về nội dung:

[2.1] Phần đất tranh chấp giữa nguyên đơn Nguyễn Văn L với bị đơn Đặng Hoàng L, Trần Hằng N là ranh đất giữa phần đất của ông L với ông L và bà N, theo đo đạc thực tế đất tranh chấp có diện tích đất 239,4m2, tọa lạc tại Ấp Đ, xã S, tỉnh C, có tứ cận:

[2.2] Xét nguồn gốc phần đất của hai bên đương sự, phần đất của ông L có nguồn gốc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của bà Trần Thị Hoa tại các thửa số 266, 274 tờ bản đồ số 4, tọa lạc tại ấp Đất Biển, xã Phong Điền, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau (nay là ấp Đất Biển, xã Sông Đốc, tỉnh Cà Mau), ông L được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cà Mau cấp quyền sử dụng đất vào ngày 21 tháng 11 năm 2017, tại thửa 274 có cạnh Hướng Tây giáp Bờ Kinh 4 Thước dài 67,51m; thửa 266 có cạnh Hướng Đông giáp các thửa 248, 255, dài 66,54m (thể hiện tại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CK 212914), về vị trí, diện tích phần đất cấp quyền sử dụng cho ông L, không có biến động thay đổi so với vị trí, diện tích phần đất cấp quyền sử dụng cho bà Trần Thị Hoa. Nguồn gốc phần đất của ông L, bà N là nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của hộ ông Phạm Quốc Triển tại các thửa số 570, 286, 278 tờ bản đồ số 4, tọa lạc tại ấp Đ, xã P, huyện T, tỉnh C (nay là Ấp Đ, xã S, tỉnh C), ông L và bà N được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cà Mau cấp quyền sử dụng đất vào ngày 28 tháng 4 năm 2023, tại thửa 570 có cạnh Hướng Tây giáp Đường đất dài 20m (thể hiện tại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DL 125046); tại thửa 286 cạnh Hướng Tây giáp Đường đất dài 18,4m (thể hiện tại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DL 125045); thửa 278 có cạnh Hướng Đông giáp thửa 636, dài 33,96m (thể hiện tại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DL 125044). Đây là các tình tiết, sự kiện được các bên đương sự thống nhất thừa nhận, phù hợp với thực tế khách quan nên không cần phải chứng minh theo quy định tại khoản 2 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2.3] Xét thấy, căn cứ vào Bản vẽ trích đo hiện trạng ngày 02 tháng 8 năm 2024, các cơ quan chuyên môn đã thể hiện phần đất còn lại của ông Nguyễn Văn L, cạnh dài Hướng Đông là 62,61m, cạnh dài Hướng Tây là 65,53m; phần đất còn lại của ông Đặng Hoàng L, cạnh dài Hướng Đông là 35,73m, cạnh dài Hướng Tây là 33,46m. So sánh đối chiếu với kích thước phần đất ông L và ông L được cấp tại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì phần đất trên thực tế của ông L cạnh dài Hướng Đông ít hơn 3,93m, cạnh dài Hướng Tây ít hơn 1,98m; trong khi phần đất trên thực tế của ông L cạnh dài Hướng Đông nhiều hơn 1,77m, cạnh dài Hướng Tây ít hơn 2,67m.

[2.4] Xét thấy, nguồn gốc các phần đất nguyên đơn và bị đơn đang quản lý sử dụng đều được các đương sự nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của người khác. Qua kết quả đo đạc, phần đất của bị đơn không tranh chấp là 16,208.9m2, ít hơn phần đất được cấp quyền sử dụng của bị đơn có tổng diện tích là 16.372m2 nên nếu tính cả phần đất tranh chấp thì đất của ông L dư so với chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp là 76,3m2; Kích thước đo đạc cạnh có tranh chấp ở Hướng Tây (giáp lộ đất kinh 4 thước) ngắn hơn so với quyền sử dụng đất được cấp. Trong khi quyền sử dụng đất theo đo đạc thực tế của nguyên đơn, cộng với phần đất tranh chấp (diện tích 239,4m2) thì thiếu so với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đến 1.828,4m2. Do đó, việc dư hay thiếu diện tích đất của nguyên đơn và bị đơn trên thực tế so với Giấy chứng nhận các đương sự được cấp quyền sử dụng đất không phải là căn cứ để xem xét, đánh giá có hay không sự việc bị đơn lấn chiếm đất như ý kiến trình bày của nguyên đơn. Cấp sơ thẩm đã tham khảo bản vẽ hiện trạng ranh giới theo ranh bản đồ cấp chứng nhận quyền sử đụng đất (BL 71) để nhận định phần đất thửa 266, 274 của ông L nằm lấn sang phần đất khác của ông L là có cơ sở, bởi lẽ, diện tích đất ông L bị thiếu so với giấy chứng nhận là rất lớn, ngoài phần đất thuộc các thửa đất giáp ranh với bị đơn, ông L còn có nhiều phần đất khác liền canh với các thửa đất 266, 274 tờ bản đồ số 4.

[2.5] Ngoài ra, tại Biên bản thẩm định ngày 02/8/2024 (BL 66 - 67) thể hiện các bên đương sự thống nhất các cây lâu năm gồm: 07 cây dừa khoảng 05 năm tuổi, 01 bụi tre (khoảng 10 cây tre), 01 cây xoài khoảng 03 năm, 01 cây cóc khoảng 10 năm, 01 cây xanh do bị đơn ông L, bà N quản lý sử dụng từ khi nhận chuyển nhượng đất của ông Triển, điều này phù hợp với lời trình bày của ông Phạm Quốc Triển. Đối với các Tờ tường trình do nguyên đơn cung cấp của ông Nguyễn Văn Bương (trưởng ấp), Nguyễn Trọng Nghĩa và Trần Thị Hoa, Toà án cấp sơ thẩm đã tiến hành xác minh với ông Nguyễn Văn Bương (trưởng ấp) (BL 245), ông Bương xác định việc di dời trụ đá hay việc bị đơn ông L có lấn đất nguyên đơn ông L hay không đều do “nghe nguyên đơn ông L trình báo” chứ không có chứng kiến trực tiếp hay được biết nên các ý kiến của những người này chưa đủ cơ sở chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Nguyên đơn ông L không cung cấp được tài liệu, chứng cứ nào khác để chứng minh bị đơn ông L có hành vi lấn chiếm quyền sử dụng đất. Mặt khác, bờ ranh đất đã được hai bên sử dụng chung, trải qua quá trình sử dụng ổn định liên tục từ những chủ đất cũ là bà Trần Thị Hoa, ông Phạm Quốc Triển đều không xảy ra tranh chấp, bờ ranh thì mỗi bên giáp ranh được sử dụng ½ bờ là phù hợp với phong tục tập quán ở địa phương nhưng tại Biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 02/8/2024 (BL 65-68) ông L cho rằng bờ chung ông sử dụng 2/3 còn bên bị đơn sử dụng 1/3 là chưa phù hợp. Do đó, cấp sơ thẩm căn cứ quá trình quản lý, sử dụng lâu dài ổn định diện tích đất tranh chấp, căn cứ tập quán địa phương để xác định nguyên đơn khởi kiện không có căn cứ, không chấp nhận yêu cầu đòi đất của nguyên đơn là đúng quy định, đã xem xét đánh giá chứng cứ đầy đủ, khách quan, toàn diện và áp dụng đúng các quy định pháp luật.

[3] Xét kháng cáo của nguyên đơn ông L yêu cầu cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu của ông: Xét thấy, như đã nhận định, Tòa án cấp sơ thẩm đã đánh giá chứng cứ đầy đủ, khách quan, toàn diện và không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ, đúng quy định, do đó, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn ông Nguyễn Văn L.

[4] Xét ý kiến của người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn ông L yêu cầu chấp nhận toàn bộ kháng cáo của ông L: Như đã nhận định nêu trên, đề nghị của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông L là không có căn cứ nên không được chấp nhận.

[5] Xét ý kiến của Kiểm sát viên tại phiên tòa đề nghị áp dụng khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự, không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm số 309/2025/DS-ST ngày 26 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân Khu vực 3 - Cà Mau, như đã phân tích trên, đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là có căn cứ nên được chấp nhận toàn bộ.

[6] Án phí phúc thẩm: Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, ông Nguyễn Văn L phải chịu án phí phúc thẩm theo quy định.

[7] Các phần khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.