Bản án 16/2021/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng tín dụng

[1] Theo nội dung yêu cầu khởi kiện, Ngân hàng V yêu cầu Tòa án giải quyết buộc ông H và bà T trả nợ vay cho Ngân hàng theo các hợp đồng tín dụng mà hai bên đã ký kết; yêu cầu trong trường hợp ông H và bà T không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ nợ vay cho Ngân hàng thì Tòa án tuyên xử lý tài sản mà ông H và bà T đã thế chấp cho Ngân hàng là thửa đất số 247, tờ bản đồ số 03, diện tích 14.440m2, loại đất 2L, tọa lạc tại ấp A1, xã B1, huyện C1, thành phố Cần Thơ (thửa đất số 247) theo HĐTCQSD đất mà hai bên đã ký kết. Theo nội dung yêu cầu độc lập, ông NLQ2 yêu cầu Tòa án giải quyết hủy HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H đối với thửa đất số 247, hợp đồng được VPCC X công chứng; Tòa án nhân dân (TAND) huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng thụ lý vụ án, xác định quan hệ pháp luật “Tranh chấp hợp đồng tín dụng” là đúng, nhưng chưa đầy đủ. Do vậy, Hội đồng xét xử xác định lại quan hệ pháp luật “Tranh chấp hợp đồng tín dụng và HĐCNQSD đất” theo đúng quy định tại các khoản 3, 11 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[2] Tại đơn yêu cầu độc lập, ông NLQ2 yêu cầu Tòa án giải quyết hủy HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H đối với thửa đất số 247, nhưng về bản chất đây không phải là tranh chấp, yêu cầu về hủy bỏ HĐCNQSD đất theo quy định tại Điều 423 Bộ luật Dân sự năm 2015 mà là tranh chấp, yêu cầu về tuyên bố HĐCNQSD đất vô hiệu vì ông NLQ2 cho rằng việc hai bên ký kết HĐCNQSD đất là giả tạo, nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác theo quy định tại Điều 122, khoản 1 Điều 124 Bộ luật Dân sự năm 2015.

[3] Đối với yêu cầu của ông NLQ2 về việc hủy giấy CNQSD đất của thửa đất số 247, thấy rằng: Trước đây ông Y (cha ông NLQ2) được UBND huyện C2, tỉnh Cần Thơ (nay là huyện C1, thành phố Cần Thơ) cấp giấy CNQSD đất số phát hành: V 520896, số vào sổ cấp giấy: 00026QSDĐ/3063/QĐ.2002 ngày 31/10/2002 đối với thửa đất số 247, do ông Y để thừa kế lại cho ông NLQ2 nên vào ngày 11/4/2016 Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai (VPĐKĐĐ) huyện C1, thành phố Cần Thơ xác nhận nội dung biến động này vào giấy CNQSD đất; sau đó, do ông NLQ2 chuyển nhượng lại cho ông H trên cơ sở HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H nên vào ngày 18/9/2018 Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện C1, thành phố Cần Thơ xác nhận nội dung biến động này vào giấy CNQSD đất; việc xác nhận nội dung biến động trong trường hợp thực hiện HĐCNQSD đất nêu trên là theo quy định tại khoản 3 Điều 105 Luật Đất đai năm 2013 và điểm b khoản 2 Điều 79 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ, đây là thủ tục hành chính trong giao dịch dân sự không mang tính chất của quyết định hành chính cá biệt, bởi lẽ Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện C1, thành phố Cần Thơ thực hiện việc đăng ký biến động giấy CNQSD đất trên cơ sở kết quả giao dịch có hiệu lực. Căn cứ theo hướng dẫn tại Mục 2 Phần II Công văn số 64/TANDTC-PC ngày 03/4/2019 của TAND tối cao thì trong vụ án này do ông NLQ2 đã có yêu cầu Tòa án xem xét, giải quyết tuyên bố HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H là vô hiệu nên Tòa án không cần thiết phải tuyên hủy giấy CNQSD đất (hoặc nội dung xác nhận biến động trên giấy CNQSD đất) của thửa đất số 247 và cũng không cần thiết phải đưa UBND quận C2, thành phố Cần Thơ, UBND huyện C1, thành phố Cần Thơ và VPĐKĐĐ thành phố Cần Thơ vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; giả sử trong trường hợp Tòa án giải quyết tuyên bố HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H là vô hiệu hoặc Tòa án giải quyết xác định thửa đất số 247 thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ai thì trên cơ sở kết quả giải quyết của Tòa án bằng một bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật Văn phòng đăng ký đất đai, cơ quan Tài nguyên và Môi trường sẽ giải quyết điều chỉnh biến động hoặc cấp lại giấy CNQSD đất cho phù hợp. Do vậy, vụ án này vẫn thuộc thẩm quyền thụ lý, giải quyết của TAND huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng mà không căn cứ vào các Điều 34, 41 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 để chuyển cho TAND thành phố Cần Thơ thụ lý, giải quyết.

[4] Ông H và bà T là bị đơn, có địa chỉ cư trú tại ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng. Do vậy, TAND huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng thụ lý, giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[5] Ông NLQ2 có yêu cầu Tòa án giải quyết tuyên bố HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H đối với thửa đất số 247 là vô hiệu, hợp đồng được VPCC X công chứng; nhưng trong quá trình thụ lý, giải quyết vụ án TAND huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng chưa đưa VPCC X vào tham gia tố tụng trong vụ án với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là có thiếu sót. Tại Văn bản trình bày ý kiến (V/v giải quyết vụ án) đề ngày 26/01/2021 VPCC X đồng ý với việc Tòa án xác định VPCC X là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án và đề nghị Tòa án không tiến hành việc mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải lại. Việc VPCC X vắng mặt tại phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải trước đây cũng không ảnh hưởng đến quyền, nghĩa vụ của VPCC X vì việc hòa giải không thành; việc mở lại phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải là không cần thiết vì vụ án đã được đưa ra xét xử. Do vậy, Hội đồng xét xử xác định bổ sung VPCC X là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án và không tiến hành việc mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải lại theo quy định tại khoản 4 Điều 68, khoản 4 Điều 207, khoản 3 Điều 209 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[6] Tại phiên tòa sơ thẩm, người đại diện theo pháp luật và người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn Ngân hàng V là ông V1 và ông V2 vắng mặt nhưng có ông V3 là người đại diện theo ủy quyền (trường hợp được ủy quyền lại) tham gia phiên tòa; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông NLQ và VPCC X (do ông X là người đại diện theo pháp luật) vắng mặt nhưng có đề nghị Tòa án giải quyết vắng mặt; các bị đơn ông H, bà T và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông NLQ1 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai để tham gia phiên tòa nhưng vắng mặt không lý do và không thuộc trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, việc vắng mặt của họ cũng không ảnh hưởng đến việc xét xử. Do vậy, Hội đồng xét xử căn cứ các Điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 tiến hành xét xử vụ án.

[7] Xét yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng V về việc yêu cầu Tòa án giải quyết buộc ông H và bà T trả nợ vay cho Ngân hàng theo hợp đồng tín dụng mà hai bên đã ký kết, thấy rằng: Tại hợp đồng tín dụng số HDTD801201805408 và Giấy đề nghị giải ngân kiêm khế ước nhận nợ số 801201805408/01 cùng ngày 19/9/2018 được ký kết giữa bên cho vay là Ngân hàng V Chi nhánh Hậu Giang - Phòng giao dịch P với bên vay là ông H và bà T thì ông H và bà T đã thỏa thuận vay của Ngân hàng số tiền vốn vay là 700.000.000đồng; thời hạn vay là 240 tháng (từ ngày 20/9/2018 đến ngày 20/9/2038); mục đích vay là thanh toán tiền nhận chuyển nhượng QSD đất nông nghiệp; lãi suất vay trong hạn là 13%/năm (áp dụng lãi suất thay đổi định kỳ điều chỉnh 03 tháng/lần), lãi suất vay quá hạn là 150% lãi suất cho vay trong hạn, lãi suất nợ lãi chậm trả là 10%/năm...; Tại hợp đồng tín dụng số HDTD801201805409 và Giấy đề nghị giải ngân kiêm khế ước nhận nợ số 801201805409/01 cùng ngày 19/9/2018 được ký kết giữa bên cho vay là Ngân hàng V Chi nhánh Hậu Giang - Phòng giao dịch P với bên vay là ông H và bà T thì ông H và bà T đã thỏa thuận vay của Ngân hàng số tiền vốn vay là 50.000.000đồng; thời hạn vay là 11 tháng (từ ngày 20/9/2018 đến ngày 20/8/2019); mục đích vay là mua sắm đồ gia dụng; lãi suất vay trong hạn là 15,5%/năm, lãi suất vay quá hạn là 150% lãi suất cho vay trong hạn, lãi suất nợ lãi chậm trả là 10%/năm...; 02 hợp đồng tín dụng này được các bên ký kết theo quy định của pháp luật; Ngân hàng đã tiến hành giải ngân cho ông H và bà T theo phương thức chuyển tiền vào tài khoản số 02601352001 của ông NLQ2 tại Ngân hàng V Chi nhánh Hậu Giang - Phòng giao dịch P đối với số tiền 700.000.000đồng và theo phương thức giao tiền mặt cho ông H và bà T nhận đối với số tiền 50.000.000đồng; tính đến ngày xét xử sơ thẩm 28/01/2021 thì ông H và bà T còn nợ Ngân hàng là 946.366.494đồng (trong đó: Hợp đồng tín dụng số HDTD801201805408 ngày 19/9/2018: Nợ gốc: 682.599.885đồng; Lãi nợ gốc trong hạn: 165.396.838đồng; Lãi nợ gốc quá hạn: 12.873.122đồng; Lãi nợ lãi chậm trả: 14.671.613đồng; Tổng: 875.541.458đồng. Hợp đồng tín dụng số HDTD801201805409 ngày 19/9/2018: Nợ gốc: 50.000.000đồng; Lãi nợ gốc trong hạn: 3.312.055đồng; Lãi nợ gốc quá hạn: 17.001.165đồng; Lãi nợ lãi chậm trả: 511.816đồng; Tổng: 70.825.036đồng). Việc thỏa thuận vay tiền giữa ông H và bà T với Ngân hàng là hoàn toàn tự nguyện, bình đẳng, không trái với quy định của pháp luật và đạo đức xã hội, nhằm xác lập quyền và nghĩa vụ của các bên trong giao dịch dân sự là hợp đồng, phù hợp với quy định tại các Điều 116, 117, 118 Bộ luật Dân sự năm 2015, hình thức và nội dung của hợp đồng phù hợp với quy định tại các Điều 119, 398, 463 Bộ luật Dân sự năm 2015; hợp đồng đã có hiệu lực theo quy định tại Điều 401 Bộ luật Dân sự năm 2015; thời hiệu khởi kiện về hợp đồng vẫn còn theo quy định tại Điều 429 Bộ luật Dân sự năm 2015. Do ông H và bà T vi phạm nghĩa vụ trả nợ gốc theo thỏa thuận trong 02 hợp đồng tín dụng nên Ngân hàng yêu cầu buộc ông H và bà T trả lại toàn bộ số tiền nợ gốc còn nợ và số tiền lãi phát sinh là có căn cứ, phù hợp với quy định tại các khoản 1, 5 Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015 và khoản 1 Điều 95 Luật Các Tổ chức tín dụng năm 2010 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017). Từ đó, việc Ngân hàng yêu cầu ông H và bà T phải cùng có nghĩa vụ trả cho Ngân hàng tổng số tiền nợ vay 946.366.494đồng nêu trên, là có căn cứ để chấp nhận.

[8] Kể từ ngày 29/01/2021 (ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm) cho đến khi thi hành án xong, ông H và bà T còn phải tiếp tục chịu khoản tiền lãi của số tiền chưa thanh toán theo mức lãi suất đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng; trường hợp trong hợp đồng tín dụng, các bên có thỏa thuận về việc điều chỉnh lãi suất cho vay theo từng thời kỳ của Ngân hàng V thì lãi suất mà ông H và bà T phải tiếp tục thanh toán cho Ngân hàng V cũng được điều chỉnh cho phù hợp với sự điều chỉnh lãi suất của Ngân hàng V (điểm a khoản 1 Điều 13 Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019 và Án lệ số 08/2016/AL ngày 17/10/2016 của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao).

[9] Xét yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng V về việc yêu cầu trong trường hợp ông H và bà T không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ nợ vay cho Ngân hàng thì Tòa án tuyên xử lý tài sản mà ông H và bà T đã thế chấp cho Ngân hàng là thửa đất số 247 để thu hồi nợ cho Ngân hàng theo HĐTCQSD đất mà hai bên đã ký kết, thấy rằng: Để đảm bảo cho nghĩa vụ trả các khoản nợ vay theo 02 hợp đồng tín dụng số HDTD801201805408 ngày 19/9/2018 và số HDTD801201805409 ngày 19/9/2018 đã được ký kết giữa ông H và bà T với Ngân hàng thì hai bên đã ký kết HĐTCQSD đất số 0132/2018/PGDP ngày 19/9/2018; hợp đồng thế chấp này đã được ký kết và có đăng ký thế chấp tài sản theo quy định của pháp luật, trong đó tài sản thế chấp là thửa đất số 247 do ông H đứng tên theo giấy CNQSD đất số phát hành: V 520896, số vào sổ cấp giấy: 00026QSDĐ/3063/QĐ.2002 ngày 31/10/2002 do UBND huyện C2, tỉnh Cần Thơ (nay là huyện C1, thành phố Cần Thơ) cấp cho ông Y đứng tên, sau đó Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện C1, thành phố Cần Thơ xác nhận nội dung biến động vào giấy CNQSD đất “Để thừa kế cho ông NLQ2...” vào ngày 11/4/2016 và “Chuyển nhượng cho ông H...” vào ngày 18/9/2018, cho nên việc ông H và vợ là bà T ký bên thế chấp là phù hợp; ông H và bà T cũng có ký Giấy cam kết đề ngày ngày 19/9/2018 tự nguyện giao giấy tờ về tài sản và cam kết thế chấp cho Ngân hàng thửa đất số 247; về hình thức, nội dung của HĐTCQSD đất, trình tự, thủ tục thế chấp... cũng được hai bên thực hiện đúng theo quy định tại các Điều 298, 317, 500, 501, 502 Bộ luật Dân sự năm 2015 và các Điều 167, 168, 188 Luật Đất đai năm 2013. Đồng thời, khoản 2 Điều 133 Bộ luật Dân sự năm 2015 về bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình khi giao dịch dân sự vô hiệu có quy định: “Trường hợp giao dịch dân sự vô hiệu nhưng tài sản đã được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, sau đó được chuyển giao bằng một giao dịch dân sự khác cho người thứ ba ngay tình và người này căn cứ vào việc đăng ký đó mà xác lập, thực hiện giao dịch thì giao dịch đó không bị vô hiệu...”. Căn cứ theo hướng dẫn tại Mục 1 Phần II Công văn số 64/TANDTC-PC ngày 03/4/2019 của TAND tối cao thì “chuyển giao bằng một giao dịch dân sự khác” theo quy định này được áp dụng đối với giao dịch về thế chấp tài sản, bao gồm HĐTCQSD đất. Do vậy, trong trường hợp này Ngân hàng được xem là người thứ ba ngay tình được bảo vệ; ông H là bên nhận chuyển nhượng thửa đất số 247 đã được Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện C1, thành phố Cần Thơ xác nhận nội dung biến động vào giấy CNQSD đất và đã thế chấp thửa đất số 247 cho Ngân hàng theo đúng quy định của pháp luật thì HĐTCQSD đất ngày 19/9/2018 giữa ông H và bà T với Ngân hàng không bị vô hiệu ngay cả khi HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H đối với thửa đất số 247 có bị vô hiệu. Từ đó, việc Ngân hàng yêu cầu trong trường hợp ông H và bà T không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ nợ vay cho Ngân hàng thì Tòa án tuyên xử lý tài sản mà ông H và bà T đã thế chấp cho Ngân hàng là thửa đất số 247 để thu hồi nợ cho Ngân hàng, là có căn cứ để chấp nhận.

[10] Xét yêu cầu độc lập của ông NLQ2 về việc yêu cầu tuyên bố HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H đối với thửa đất số 247 là vô hiệu, thấy rằng: Thửa đất số 247 có nguồn gốc là của ông Y (cha ông NLQ2) đã được cấp giấy CNQSD đất cho ông Y đứng tên, sau đó ông Y để thừa kế lại cho ông NLQ2 và Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện C1, thành phố Cần Thơ xác nhận nội dung biến động sang tên ông NLQ2 trên giấy CNQSD đất, do đó thửa đất số 247 thuộc quyền sử dụng hợp pháp của ông NLQ2 nên ông NLQ2 có toàn quyền quyết định việc chuyển nhượng cho người khác theo quy định tại Điều 167 Luật Đất đai năm 2013. Vào ngày 17/9/2018, tại VPCC X, ông NLQ2 đã ký kết HĐCNQSD đất để thỏa thuận chuyển nhượng thửa đất số 247 cho ông H. Ông NLQ2 cho rằng việc hai bên ký kết HĐCNQSD đất này chỉ nhằm mục đích ông NLQ2 nhờ ông H đứng tên thửa đất số 247 để vay tiền của Ngân hàng giùm ông NLQ2 chứ thực tế giao dịch giữa hai bên không phải là chuyển nhượng QSD đất. Xét thấy, lời trình bày của ông NLQ2 là có cơ sở, phù hợp với các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, cụ thể tại hợp đồng thỏa thuận đề ngày 17/9/2018 thể hiện “Do cần vốn kinh doanh nhưng không đủ điều kiện vay vốn nên ông NLQ2 mới làm thủ tục chuyển nhượng, sang tên thửa đất số 247 cho ông H đứng tên để ông H vay vốn Ngân hàng, việc chuyển nhượng chỉ là hình thức để làm thủ tục sang tên chứ hai bên không có mục đích chuyển nhượng thực tế, ông NLQ2 có nhận của ông H số tiền vay 150.000.000đồng, việc sang tên thửa đất số 247 và việc thanh toán vốn gốc được thực hiện trong thời hạn là 03 năm, ông NLQ2 chỉ chịu trách nhiệm trên số tiền vay 150.000.000đồng ngoài ra không chịu trách nhiệm cho khoản vay khác, những khoản vay phát sinh vượt quá số tiền vay 150.000.000đồng do ông H chịu trách nhiệm theo hợp đồng vay tại Ngân hàng, ông H chỉ được sử dụng thửa đất số 247 để vay vốn Ngân hàng chứ không được sử dụng vào mục đích nào khác, hết thời hạn thỏa thuận thì ông H phải trả lại QSD đất cho ông NLQ2”; trên thực tế thì ông NLQ2 và ông H chỉ ký kết HĐCNQSD đất trên mặt giấy tờ chứ hai bên không có tiến hành việc giao đất, đất vẫn do ông NLQ2 quản lý, sử dụng và giao cho ông NLQ thuê, còn về việc giao tiền thì hiện nay vẫn chưa có cơ sở nào để xác định ông NLQ2 có nhận 1.000.000.000đồng tiền chuyển nhượng QSD đất từ ông H; mục đích hai bên hướng đến khi ký kết hợp đồng cũng không phải là chuyển nhượng QSD đất, tức một bên nhận được đất và một bên nhận được tiền; qua diễn biến của việc hai bên ký hợp đồng thỏa thuận và HĐCNQSD đất, việc Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện C1, thành phố Cần Thơ xác nhận nội dung biến động sang tên ông H trên giấy CNQSD đất và việc ông H ký các hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp thửa đất số 247 liên tục trong 03 ngày 17, 18, 19/9/2018 đã thể hiện rõ việc ông H nhận chuyển nhượng QSD đất của ông NLQ2 chỉ nhằm che giấu cho việc ông NLQ2 nhờ ông H đứng tên thửa đất số 247 để vay Ngân hàng giùm ông NLQ2, chứ không có việc chuyển nhượng QSD đất xảy ra giữa hai bên đúng như lời trình bày của ông NLQ2. Vì vậy, HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 là giao dịch được ông NLQ2 và ông H xác lập một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch khác nên thuộc trường hợp là giao dịch dân sự bị vô hiệu do giả tạo theo quy định tại Điều 122, khoản 1 Điều 124 Bộ luật Dân sự năm 2015. Từ đó, việc ông NLQ2 yêu cầu tuyên bố HĐCNQSD đất này là vô hiệu, là có căn cứ chấp nhận.

[11] Tuy nhiên, quá trình ông H và bà T thực hiện các thủ tục chuyển nhượng QSD đất, xác nhận nội dung biến động sang tên ông H trên giấy CNQSD đất, vay tiền của Ngân hàng, thế chấp thửa đất số 247 cho Ngân hàng ông NLQ2 đều biết rõ và cùng tham gia ký kết các giấy tờ, thủ tục có liên quan mà không hề thông báo cho VPCC X, Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện C1, thành phố Cần Thơ và Ngân hàng V biết về việc ông NLQ2 nhờ ông H đứng tên thửa đất số 247 để vay Ngân hàng giùm ông NLQ2, cho nên việc Ngân hàng nhận thế chấp thửa đất số 247 từ ông H và bà T là ngay tình, phù hợp với quy định của pháp luật. Vì vậy, tuy HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H là vô hiệu, nhưng như phân tích ở mục [9] thì trong trường hợp này Ngân hàng được xem là người thứ ba ngay tình được bảo vệ, nên HĐTCQSD đất ngày 19/9/2018 giữa ông H và bà T với Ngân hàng vẫn có hiệu lực; trong trường hợp ông H và bà T không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ nợ vay cho Ngân hàng thì tài sản thế chấp là thửa đất số 247 vẫn bị xử lý để thu hồi nợ cho Ngân hàng; đồng thời, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Ngân hàng thì đối với việc Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện C1, thành phố Cần Thơ xác nhận nội dung biến động sang tên ông H trên giấy CNQSD đất căn cứ vào HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H, mặc dù hiện nay hợp đồng này bị vô hiệu thì cũng không kiến nghị Văn phòng đăng ký đất đai, cơ quan Tài nguyên và Môi trường điều chỉnh biến động hoặc cấp lại giấy CNQSD đất cho ông NLQ2.

[12] Về xử lý hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu: Điều 131 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả...”. Theo nội dung yêu cầu độc lập, ông NLQ2 chỉ yêu cầu Tòa án giải quyết tuyên bố HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H là vô hiệu, không yêu cầu Tòa án giải quyết về hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu; tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử đã tiến hành giải thích cho ông NLQ2 biết về hậu quả pháp lý của việc tuyên bố hợp đồng vô hiệu nhưng ông NLQ2 khẳng định là không yêu cầu Tòa án giải quyết về hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu. Riêng đối với ông H là bên còn lại tham gia ký kết hợp đồng vắng mặt trong suốt quá trình giải quyết vụ án thì cũng được xem là không có yêu cầu Tòa án giải quyết về hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu. Theo quy định tại khoản 3 Điều 133 Bộ luật Dân sự năm 2015, khoản 1 Điều 5 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 và Mục 2 Phần III Công văn số 01/2017/GĐ-TANDTC ngày 07/4/2017 của TAND tối cao thì “Chủ sở hữu không có quyền đòi lại tài sản từ người thứ ba ngay tình, nếu giao dịch dân sự với người này không bị vô hiệu theo quy định tại khoản 2 Điều này nhưng có quyền khởi kiện, yêu cầu chủ thể có lỗi dẫn đến việc giao dịch được xác lập với người thứ ba phải hoàn trả những chi phí hợp lý và bồi thường thiệt hại”; “Đương sự có quyền quyết định việc khởi kiện, yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự. Tòa án chỉ thụ lý giải quyết vụ việc dân sự khi có đơn khởi kiện, đơn yêu cầu của đương sự và chỉ giải quyết trong phạm vi đơn khởi kiện, đơn yêu cầu đó”; “Khi giải quyết vụ án dân sự có yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu nhưng đương sự không yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu thì Tòa án phải giải thích cho các đương sự về hậu quả pháp lý của việc tuyên bố hợp đồng vô hiệu. Việc giải thích phải được ghi vào biên bản và lưu vào hồ sơ vụ án. Trường hợp Tòa án đã giải thích nhưng tất cả đương sự vẫn không yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu thì Tòa án tuyên bố hợp đồng vô hiệu mà không phải giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu; trừ trường hợp đương sự không yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu nhằm trốn tránh nghĩa vụ với Nhà nước hoặc người thứ ba”. Vì vậy, về vấn đề xử lý hậu quả pháp lý của HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H vô hiệu do trong vụ án này các bên có liên quan không có tranh chấp, yêu cầu nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét, giải quyết; dành quyền cho các bên có liên quan khởi kiện yêu cầu giải quyết về vấn đề này trong một vụ án khác khi có tranh chấp, yêu cầu.

[13] Trong trường hợp thửa đất số 247 bị xử lý thì ông H, bà T, ông NLQ2, ông NLQ, ông NLQ1 phải cùng có nghĩa vụ giao đất cho cơ quan thi hành án có thẩm quyền xử lý để thu hồi nợ cho Ngân hàng V.

[14] Đối với vấn đề thuê thửa đất số 247 giữa ông NLQ2 và ông NLQ, quá trình giải quyết vụ án, ông NLQ biết rõ việc các bên đang có tranh chấp và Tòa án đang thụ lý, giải quyết vụ án có liên quan đến thửa đất số 247, ông NLQ cũng khẳng định là ông NLQ sẽ chỉ canh tác cho đến khi hết hạn hợp đồng (đến hết ngày 15/8/2020) rồi ông NLQ sẽ trả lại đất, tuy nhiên theo ông NLQ2 trình bày hiện nay ông NLQ2 và ông NLQ đã tiếp tục thỏa thuận thuê đất với thời hạn 02 năm, do đó ông NLQ phải tự chịu trách nhiệm, hậu quả về việc tự ý tiếp tục thỏa thuận thuê đất với ông NLQ2. Tòa án cũng tạo điều kiện cho ông NLQ được thực hiện quyền yêu cầu độc lập về thỏa thuận thuê đất với ông NLQ2 nhưng ông NLQ không có yêu cầu độc lập; ông NLQ2 cũng không yêu cầu Tòa án xem xét, giải quyết về thỏa thuận thuê đất với ông NLQ. Như vậy, về vấn đề thuê thửa đất số 247 giữa ông NLQ2 và ông NLQ do trong vụ án này các bên có liên quan không có tranh chấp, yêu cầu nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét, giải quyết.

[15] Từ cơ sở đó, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng V, buộc ông H và bà T trả nợ vay cho Ngân hàng, trong trường hợp ông H và bà T không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ nợ vay cho Ngân hàng thì Tòa án tuyên xử lý tài sản mà ông H và bà T đã thế chấp cho Ngân hàng là thửa đất số 247; chấp nhận yêu cầu độc lập của ông NLQ2, tuyên bố HĐCNQSD đất ngày 17/9/2018 giữa ông NLQ2 với ông H đối với thửa đất số 247 là vô hiệu toàn bộ, dành quyền cho các bên có liên quan khởi kiện yêu cầu xử lý hậu quả pháp lý của hợp đồng vô hiệu trong một vụ án khác khi có tranh chấp, yêu cầu.

[16] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng tại phiên tòa sơ thẩm là có căn cứ, nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[17] Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ: Do yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng V được chấp nhận nên ông H và bà T phải cùng chịu toàn bộ chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ với số tiền 3.000.000đồng và phải cùng có nghĩa vụ hoàn trả lại cho Ngân hàng V số tiền này do Ngân hàng V đã nộp tạm ứng trước theo quy định tại khoản 1 Điều 157 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015.

[18] Về án phí sơ thẩm: Ngân hàng V và ông NLQ2 không phải chịu án phí sơ thẩm; ông H và bà T phải cùng chịu án phí sơ thẩm tương ứng trên số tiền phải trả cho Ngân hàng V là 36.000.000đồng + 3% (946.366.494đồng - 800.000.000đồng) = 40.390.995đồng và phải cùng chịu án phí sơ thẩm không có giá ngạch là 300.000đồng đối với yêu cầu tuyên bố HĐCNQSD đất vô hiệu của ông NLQ2 được chấp nhận theo quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và Điều 24, các khoản 2, 6 Điều 26, điểm a khoản 3 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.