Bản án 152/2022/DS-ST — Tranh chấp về hụi, họ, biêu, phường

[1] Theo nội dung yêu cầu khởi kiện, bà D yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà T và ông N trả cho bà D số tiền nợ hụi là 28.000.000đ, không có yêu cầu tính lãi; TAND huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng thụ lý vụ án, xác định quan hệ pháp luật tranh chấp hợp đồng góp hụi là đúng theo quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[2] Các bị đơn bà T và ông N có địa chỉ cư trú tại ấp A, xã B, huyện C, tỉnh Sóc Trăng; TAND huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng thụ lý, giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[3] Tại phiên tòa sơ thẩm, các bị đơn bà T và ông N đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai để tham gia phiên tòa nhưng vắng mặt không lý do và không thuộc trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, việc vắng mặt cũng không ảnh hưởng đến việc xét xử; Hội đồng xét xử căn cứ các Điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 tiến hành xét xử vụ án.

[4] Quá trình thụ lý, giải quyết vụ án theo Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự số 38/2022/QĐST-DS ngày 23 tháng 6 năm 2022, TAND huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng có tiến hành xác minh, thu thập một số tài liệu. Xét thấy, các tài liệu này có liên quan đến vụ án này, đã được đương sự và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác giao nộp, xuất trình cho Tòa án hoặc do Tòa án thu thập được theo đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật và phù hợp với quy định tại Điều 93 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nên các tài liệu này tiếp tục được TAND huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng sử dụng làm chứng cứ khi giải quyết vụ án này.

[5] Trong quá trình giải quyết vụ án, bà D cho rằng bà T và ông N có tham gia chơi 03 dây hụi do bà D làm chủ hụi, gồm: Dây hụi thứ nhất, hụi mùa 2.000.000đ, 04 tháng khui 01 lần, mở ngày 04/4/2017 AL, mãn ngày 04/12/2021 AL (BL 27), có 15 phần (tương ứng 15 vụ), bà T và ông N tham gia 01 phần (danh sách hụi ghi tên “vợ N” ở vị trí thứ 14), đóng hụi sống được 07 lần (các vụ 04/4/2017 AL, 04/8/2017 AL, 04/12/2017 AL, 04/4/2018 AL, 04/8/2018 AL, 04/12/2018 AL, 04/4/2019 AL), đến lần thứ 08 (vụ 04/8/2019 AL) bà T và ông N hốt, sau đó đóng hụi chết được 05 lần (các vụ 04/12/2019 AL, 04/4/2020 AL, 04/8/2020 AL, 04/12/2020 AL, 04/4/2021 AL). Dây hụi này bà T và ông N chưa đóng hụi chết cho bà D 02 lần (các vụ 04/8/2021 AL, 04/12/2021 AL - mãn hụi) với số tiền 2.000.000đ x 02 lần = 4.000.000đ. Dây hụi thứ hai, hụi mùa 3.000.000đ, 04 tháng khui 01 lần, mở ngày 20/4/2018 AL, dự kiến mãn ngày 20/12/2022 AL (BL 28), có 15 phần (tương ứng 15 vụ), bà T và ông N tham gia 01 phần (danh sách hụi ghi tên “vợ N” ở vị trí thứ 06), đóng hụi sống được 06 lần (các vụ 20/4/2018 AL, 20/8/2018 AL, 20/12/2018 AL, 20/4/2019 AL, 20/8/2019 AL, 20/12/2019 AL), đến lần thứ 07 (vụ 20/4/2020 AL) bà T và ông N hốt, sau đó đóng hụi chết được 03 lần (các vụ 20/8/2020 AL, 20/12/2020 AL, 20/4/2021 AL). Dây hụi này bà T và ông N chưa đóng hụi chết cho bà D 04 lần (các vụ 20/8/2021 AL, 20/12/2021 AL, 20/4/2022 AL, 20/8/2022 AL) với số tiền 3.000.000đ x 04 lần = 12.000.000đ. Dây hụi thứ ba, hụi mùa 3.000.000đ, 04 tháng khui 01 lần, mở ngày 16/8/2018 AL, dự kiến mãn ngày 16/12/2022 AL (BL 29), có 14 phần (tương ứng 14 vụ), bà T và ông N tham gia 01 phần (danh sách hụi ghi tên “vợ N” ở vị trí thứ 02), đóng hụi sống được 06 lần (các vụ 16/8/2018 AL, 16/12/2018 AL, 16/4/2019 AL, 16/8/2019 AL, 16/12/2019 AL, 16/4/2020 AL), đến lần thứ 07 (vụ 16/8/2020 AL) bà T và ông N hốt, sau đó đóng hụi chết được 02 lần (các vụ 16/12/2020 AL, 16/4/2021 AL). Dây hụi này bà T và ông N chưa đóng hụi chết cho bà D 04 lần (các vụ 16/8/2021 AL, 16/12/2021 AL, 16/4/2022 AL, 16/8/2022 AL) với số tiền 3.000.000đ x 04 lần = 12.000.000đ. Nay đối với 03 dây hụi trên bà D yêu cầu bà T và ông N trả cho bà D tổng số tiền 4.000.000đ + 12.000.000đ + 12.000.000đ = 28.000.000đ để bà D giao lại cho những người còn sống chưa hốt.

[6] Theo các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ của vụ án trước đây, thấy rằng: Tại Biên bản xác minh ngày 19/4/2022 (BL 54, 55) bà M (là mẹ ruột của ông N) trình bày bà T và ông N có tham gia 03 dây hụi do bà D làm chủ hụi gồm 02 dây hụi mùa 3.000.000đ, 01 dây hụi mùa 2.000.000đ và đều đã hốt hết, trong đó dây hụi mùa 3.000.000đ mở ngày 16/8/2018 AL bà M cũng có tham gia, do bà M được hốt hụi là 20.000.000đ còn ông N nợ tiền hụi chết của bà D đối với 03 dây hụi là 3.000.000đ + 3.000.000đ + 2.000.000đ = 8.000.000đ nên ông N, bà M, bà D đã thỏa thuận miệng về việc gật tiền hụi, theo đó ông N đã đưa cho bà M số tiền 8.000.000đ mà ông N nợ của bà D, đây là số tiền ông N đóng trước cho vụ tháng 4/2021 AL của cả 03 dây hụi; ông N có mặt khi Tòa án xác minh bà M và thừa nhận lời trình bày của bà M là đúng sự thật. Sự thừa nhận của ông N là tình tiết, sự kiện mà các bên đương sự không phải chứng minh theo quy định tại khoản 2 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Xét thấy, sự thừa nhận của ông N là hoàn toàn phù hợp với lời trình bày của bà D về việc bà T và ông N có tham gia 03 dây hụi do bà D làm chủ hụi và chỉ mới đóng hụi chết đến vụ tháng 4/2021 AL của cả 03 dây hụi, từ vụ tháng 8/2021 AL bà T và ông N chưa đóng hụi chết cho bà D, nên lời trình bày của bà D là có cơ sở.

[7] Việc ông N cho rằng cả 03 dây hụi mà bà D đang yêu cầu trong vụ án đều đã mãn hết là không có cơ sở, vì căn cứ vào ngày mở hụi và số lần khui hụi tương ứng với số phần (vụ) của cả 03 dây hụi thì tính đến thời điểm bà D khởi kiện bà T và ông N trong vụ án trước đây thì cả 03 dây hụi đều chưa mãn. Việc ông N và bà M cho rằng giữa các bên có thỏa thuận gật tiền hụi với nhau và hiện nay bà T và ông N không còn nợ bà D cũng như việc tại Biên bản xác minh ngày 19/4/2022 bà V (là chị ruột của ông N) trình bày ông N có đưa cho bà V số tiền 6.000.000đ để đóng 02 lần hụi chết của dây hụi mùa 3.000.000đ do ông N nợ tiền hụi chết của bà D cũng không có cơ sở. Bởi vì, ông N, bà M, bà V có mối quan hệ ruột thịt; đồng thời, ông N, bà M, bà V chỉ trình bày miệng chứ không xuất trình được tài liệu, chứng cứ gì để chứng minh và bà D cũng không thừa nhận lời trình bày của ông N, bà M, bà V. Trong trường hợp sau này các bên có tranh chấp với nhau đối với các dây hụi, phần hụi do bà D làm chủ hụi mà ông N, bà M, bà V có tham gia nhưng chưa được Tòa án xem xét, giải quyết trong vụ án này thì có quyền khởi kiện, tranh chấp thành một vụ án khác.

[8] Như vậy, Hội đồng xét xử xác định việc bà T và ông N chưa đóng hụi chết cho bà D từ vụ tháng 8/2021 AL của cả 03 dây hụi, với tổng số tiền 28.000.000đ là có thật. Theo quy định của pháp luật, sau khi đã hốt hụi tại mỗi lần (kỳ) khui hụi thì hụi viên phải có nghĩa vụ đóng tiền hụi chết cho chủ hụi cho đến khi mãn hụi để chủ hụi giao tiền hụi chết này cho các hụi viên được hốt tại lần (kỳ) khui hụi đó. Từ đó, Hội đồng xét xử xác định bà T và ông N phải có nghĩa vụ trả cho bà D số tiền hụi còn nợ là 28.000.000đ theo quy định tại Điều 471 Bộ luật Dân sự năm 2015, Điều 30 Nghị định số 144/2006/NĐ-CP ngày 27/11/2006 và các Điều 24, 27 Nghị định số 19/2019/NĐ-CP ngày 19/02/2019.

[9] Về vấn đề tiền lãi, bà D không yêu cầu Tòa án giải quyết về việc tính lãi đối với số tiền nợ hụi là 28.000.000đ, nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét, giải quyết. Đối với các lần khui hụi cho đến khi hụi mãn của dây hụi thứ hai và dây hụi thứ ba mà bà D chưa yêu cầu giải quyết trong vụ án này thì sau này bà D có quyền tiếp tục khởi kiện, tranh chấp trong một vụ án khác.

[10] Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà D, buộc bà T và ông N cùng có nghĩa vụ trả cho bà D số tiền hụi còn nợ là 28.000.000đ.

[11] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng tại phiên tòa sơ thẩm là có căn cứ, nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[12] Về án phí sơ thẩm: Bà D không phải chịu án phí sơ thẩm; bà T và ông N phải cùng chịu án phí sơ thẩm là 28.000.000đ x 5% = 1.400.000đ tương ứng trên số tiền hụi còn nợ bị Tòa án buộc trả theo quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 và điểm b khoản 1, khoản 3 Điều 24, khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.