Bản án 151/2025/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo bản án sơ thẩm và các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

- Theo Đơn khởi kiện và tại phiên tòa, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn ông Nguyễn Văn U trình bày:

Vào năm 2005, vợ chồng nguyên đơn có nhận chuyển nhượng một phần đất của ông Lê Văn N, diện tích là 1.156m², thuộc thửa đất số 328, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại Ấp V, xã Q, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng. Đến năm 2013 thì vợ chồng nguyên đơn với ông N mới làm bản viết tay “Giấy sang nhượng” để làm bằng. Vợ chồng nguyên đơn đã quản lý, sử dụng phần đất này từ khi nhận chuyển nhượng cho đến nay, nhưng vẫn chưa làm thủ tục tách quyền sử dụng đất. Phần đất vẫn do ông N đứng tên quyền sử dụng đất. Khi nhận chuyển nhượng phần đất có 01 con mương diện tích ngang là 1,5m, chiều dài khoảng 42m. Con mương cũng là ranh giới giữa phần đất của các nguyên đơn với vợ chồng ông Trần Văn M và bà Nguyễn Thị P. Sau này, khi Nhà nước làm lộ nên có lấp đất vào con mương và chỉ còn lại khoảng hơn 20m. Đến năm 2017, vợ chồng ông M, bà P lấn chiếm hết con mương của nguyên đơn và đã tự ý chặt cây cối do nguyên đơn trồng và trồng cây khác lên. Ngoài ra, vợ chồng ông M, bà P còn đổ bờ kè tại phần đất lấn chiếm và còn tự ý cặm trụ đá ở đây. Khi phát hiện nguyên đơn có ngăn cản nhưng không được. Phần đất mà vợ chồng ông M, bà P đã chiếm của nguyên đơn có diện tích là chiều ngang 07m, chiều dài khoảng 20m. Các nguyên đơn đã nhiều lần yêu cầu vợ chồng ông M, bà P trả lại phần đất đã lấn chiếm nhưng ông M, bà P không đồng ý. Vụ việc được Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Quới, thị xã Ngã Năm hòa giải nhưng không thành.

Nay các nguyên đơn ông Đặng Văn G, bà Lê Thị T yêu cầu Tòa án nhân dân thị xã Ngã Năm giải quyết buộc vợ chồng ông Trần Văn M và bà Nguyễn Thị P phải trả lại cho các nguyên đơn phần đất lấn chiếm có diện tích theo số đo thực tế là 222,4m2, thuộc thửa đất số 328, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại Ấp V, xã Q, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng. Đồng thời, buộc ông G, bà T phải di dời, tháo dỡ công trình xây dựng trên đất để trả lại đất lấn chiếm cho nguyên đơn.

- Bị đơn ông Trần Hoàng M trình bày:

Nguồn gốc phần đất tranh chấp là của ông cố nội ông là ông Nguyễn Văn Mùi (đã chết) cho lại cha mẹ ông là ông Trần Văn Đ (đã chết) và bà Nguyễn Thị Ê quản lý, sử dụng. Do ông sống chung với cha mẹ nên sau này cha mẹ của ông mới cho lại vợ chồng ông phần đất này để quản lý, sử dụng và cất nhà ở. Hiện vợ chồng ông đã được Ủy ban nhân dân huyện Ngã Năm (nay UBND thị xã Ngã Năm) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (QSDĐ) với tổng diện tích 18.240m2, thuộc thửa đất số 327, tờ bản đồ số 01, tọa lạc Ấp V, xã Q, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng. Sau khi được cấp giấy chứng nhận QSDĐ thì vợ chồng ông đã đem thế chấp cho Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) - Chi nhánh thị xã Ngã Năm. Tuy nhiên, hiện nay ông đã trả tiền cho Ngân hàng và lấy lại giấy chứng nhận QSDĐ không còn thế chấp nữa. Phần đất của ông giáp ranh với phần đất của ông Lê Văn N. Sau này ông N có cho con trai tên Lê Thanh Ô để cất nhà ở. Trong thời gian ông N cũng như ông Ô quản lý, sử dụng thì không có xảy ra tranh chấp. Đến năm 2017-2018 thì vợ chồng bà T có chuyển nhượng lại thửa đất của ông N. Sau đó, bà T có thưa ông về việc nói ông lấn đất và chính quyền địa phương có đến giải quyết nhiều lần nhưng không được. Ngoài ra, gia đình bà T còn cố tình gây chuyện với gia đình ông, ngăn cản không cho gia đình ông quản lý, sử dụng phần đất này. Thực tế phần đất tranh chấp gia đình ông đã quản lý, sử dụng từ rất lâu có trồng các cây dừa làm ranh và trồng cây ăn trái, còn mái che là gia đình ông đã xây dựng cùng với thời điểm cất nhà. Việc ông trồng cây và làm mái che thì không có ai ngăn cản. Nếu như ông có lấn đất thì trước đây tại sao ông N không kiện mà hiện nay vợ chồng bà T lại kiện. Do đó, đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc vợ chồng ông trả lại phần đất lấn chiếm thì ông không đồng ý.

- Bị đơn bà Nguyễn Thị P trình bày:

Bà thống nhất với ý kiến trình bày và yêu cầu của chồng bà là ông Trần Hoàng M. Ngoài ra, bà không có yêu cầu gì khác.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lê Văn N trình bày:

Nguyên ông có phần đất diện tích 1.156m2, thuộc thửa đất số 328, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại Ấp V, xã Q, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng. Phần đất này có nguồn gốc là của cha ông cho ông vào khoảng năm 1966 hay 1967 ông không nhớ rõ. Đến năm 1993 thì ông được Ủy ban nhân dân huyện Thạnh Trị (nay UBND thị xã Ngã Năm) cấp giấy chứng nhận QSDĐ. Ông quản lý, sử dụng đến năm 2005 thì chuyển nhượng lại cho vợ chồng ông Đặng Văn G và bà Lê Thị T. Trước đây phần đất này ông cất nhà và trồng dừa, nhưng hiện căn nhà được dỡ bỏ và các cây dừa đã được đốn không còn. Khi ông còn quản lý, sử dụng thì giữa phần đất của ông với phần đất của vợ chồng ông M, bà P có con mương và cậm 02 trụ đá làm ranh. Nhưng hiện nay thì 02 trụ đá không còn do ông M và bà P nhổ bỏ. Còn con mương thì ông M và bà P cũng đã lấp lại. Đối với các cây trồng và công trình trên phần đất tranh chấp thì ông không rõ ai trồng, do ông đã chuyển nhượng nên không có để ý. Hiện ông chưa thực hiện thủ tục chuyển tên QSDĐ cho ông G và bà T. Do khi chuyển nhượng thì ông giao giấy chứng nhận QSDĐ bản chính cho ông G và bà T mà không có tiến hành đo đạc lại và giữa hai bên cũng không có làm hợp đồng. Nay ông không có yêu cầu gì trong vụ án này.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Đặng Hoàng H trình bày:

Thống nhất với lời trình bày và yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trần Cẩm Ơ và ông Trần Minh Y trình bày:

Thống nhất với ý kiến trình bày và yêu cầu của cha là ông Trần Hoàng M.

Sự việc đã được Tòa án nhân dân thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng thụ lý, giải quyết tại Bản án dân sự sơ thẩm số 05/2025/DS-ST ngày 13 tháng 01 năm 2025 đã quyết định:

Căn cứ vào khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a, c khoản 1 Điều 39, khoản 4 Điều 68, khoản 2 Điều 92, Điều 147, Điều 157, Điều 165, khoản 2, khoản 3 Điều 228, Điều 271 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 166 của Bộ luật dân sự; Điều 166, Điều 203 của Luật đất đai năm 2013 và Điều 26, Điều 236 của Luật đất đai năm 2024; điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 2 Điều 27 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn ông Đặng Văn G, bà Lê Thị T về việc buộc các bị đơn ông Trần Hoàng M và bà Nguyễn Thị P trả lại phần đất tranh chấp lấn chiếm có diện tích 222,4m2, thuộc thửa đất số 328, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại Ấp V, xã Q, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng. Phần đất có tứ cạnh như sau: Hướng Đông giáp sông Cái Trầu, có số đo 15,49m + 12,22m. Hướng Tây giáp đường bê tông, có số đo 1.61m. Hướng Nam giáp thửa 328, có số đo 27,29m. Hướng Bắc giáp thửa số 327, có số đo 52,94m (Có sơ đồ kèm theo).

Ngoài ra, bản án dân sự sơ thẩm còn tuyên về án phí dân sự sơ thẩm, chi phí tố tụng và quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 22/01/2025, nguyên đơn ông G và bà T có đơn kháng cáo Bản án dân sự sơ thẩm số 05/2025/DS-ST ngày 13 tháng 01 năm 2025 của Tòa án nhân dân thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng và được Tòa án nhân dân thị xã Ngã Năm nhận cùng ngày. Yêu cầu Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng xét xử phúc thẩm sửa bản án dân sự sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Tại phiên tòa phúc thẩm:

+ Người đại diện theo ủy quyền của ông M là ông H không rút đơn khởi kiện, không thay đổi, bổ sung hoặc rút đơn kháng cáo và cho rằng: Thửa đất số 238 của nguyên đơn có diện tích 1.156m2, nhưng theo đo đạc thực tế (bao gồm luôn phần đất tranh chấp) thì có diện tích 1.099,5m2, nên vẫn còn thiếu diện tích 56,5m2; còn đất của bị đơn thuộc các thửa đất số 327 có diện tích 18.240m2, nhưng theo đo đạc thực tế (bao gồm luôn phần đất tranh chấp) thì có diện tích 19.074m2, nên thừa diện tích 834m2, nên đề nghị chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn.

+ Bị đơn ông M, bà P cho rằng: Hòa giải ở xã xác định hai bên có con mương làm ranh, con mương do ông N đào, hiện nay con mương vẫn còn chiều dài hơn 10m, đoạn dưới mé sông đã lấp hết, trước đây con mương hình chữ C cong qua hướng đất ông G, còn việc UBND xã hòa giải thống nhất cậm ranh là ở phía trên lộ đal và đã cậm trụ rồi, nên không đồng ý theo yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn.

+ Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông N cho rằng: Nguồn gốc đất tranh chấp là của ông do ông đào con mương làm ranh và chuyển nhượng lại cho vợ chồng ông G, nên đất tranh chấp là của vợ chồng ông G.

+ Các đương sự không tự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết toàn bộ nội dung vụ án.

- Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn cho rằng: Về nguồn gốc đất tranh chấp là do ông G nhận chuyển nhượng của ông N vào năm 2005 thuộc thửa đất số 328, đến năm 2013 giữa ông N với ông G mới làm giấy sang nhượng đất và ông N cũng thừa nhận tại phiên tòa là có chuyển nhượng thửa đất số 328 cho ông G. Trước đây ông N có đào con mương làm ranh và tại hòa giải ở cơ sở bà P cũng thừa nhận giữa hai bên có con mương làm ranh và sử dụng theo hiện trạng con mương hiện nay. Theo những người làm chứng do Tòa án xác minh cũng xác định mương ranh giữa hai bên vẫn còn một đoạn và một đoạn giáp sông đã bị lấp. Như vậy, căn cứ vào giấy chứng nhận QSDĐ của thửa đất số 327 và thửa đất số 328 so với kết quả đo đạc thực tế thì hình thể thửa đất xéo qua thửa đất số 328 của nguyên đơn. Ngoài ra, thửa đất số 328 của nguyên đơn (bao gồm luôn phần đất tranh chấp) thiếu diện tích 56,5m2, còn thửa đất số 327 của bị đơn (bao gồm luôn phần đất tranh chấp) thì thừa diện tích 834m2, nên đất tranh chấp nằm trong thửa đất số 328 của nguyên đơn. Do đó, đề nghị HĐXX chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn.

Tại phiên tòa phúc thẩm, Kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng về việc tuân theo pháp luật của những người tiến hành tố tụng, những người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm. Về nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, kết quả tranh tụng tại phiên tòa và các quy định pháp luật có liên quan đề nghị Hội đồng xét xử (HĐXX) không chấp nhận toàn bộ yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn ông G, bà T và đề nghị áp dụng khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, HĐXX nhận định:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308, khoản 6 Điều 313, khoản 1 Điều 147, khoản 1 Điều 148 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn ông Đặng Văn G và bà Lê Thị T.

2. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 05/2025/DS-ST ngày 13 tháng 01 năm 2025 về việc tranh chấp đòi lại quyền sử dụng đất bị lấn chiếm của Tòa án nhân dân thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng. Án tuyên như sau:

2.1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn ông Đặng Văn G và bà Lê Thị T về việc buộc các bị đơn ông Trần Hoàng M và bà Nguyễn Thị P trả lại phần đất tranh chấp lấn chiếm có diện tích 222,4m2, thuộc thửa đất số 328, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại Ấp V, xã Q, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng.

- Phần đất có tứ cạnh như sau: Hướng Đông giáp sông Cái Trầu, có số đo 15,49m + 12,22m. Hướng Tây giáp đường bê tông, có số đo 1,61m. Hướng Nam giáp thửa 328, có số đo 27,29m. Hướng Bắc giáp thửa số 327, có số đo 52,94m (Sơ đồ đã gửi kèm theo bản án sơ thẩm).

- Xác định ranh đất giữa hai bên là trụ đá giáp sông Cái Trầu (vị trí số 7) và trụ đá giáp đường bê tông (vị trí số 16) trên Phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất ngày 11/4/2024. Các bên giữ vững hiện trạng đất đang quản lý, sử dụng theo con mương còn hiện hữu.

2.2. Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản: Ông Đặng Văn G và bà Lê Thị T cùng phải chịu số tiền là 25.000.000 đồng (Hai mươi lăm triệu đồng) và đã nộp xong.

2.3. Về án phí dân sự sơ thẩm: Ông Đặng Văn G và bà Lê Thị T được miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm.

3. Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Đặng Văn G và bà Lê Thị T được miễn toàn bộ tiền án phí dân sự phúc thẩm.

4. Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ ở cấp phúc thẩm: Tổng chi phí số tiền 990.000 đồng (Chín trăm chín mươi nghìn đồng). Ông Đặng Văn G phải chịu số tiền này và đã nộp xong.

5. Bản án phúc thẩm này có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

6. Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (được sửa đổi, bổ sung năm 2014), thì những người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự. Thời hiệu yêu cầu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.