Bản án 14/2025/DS-ST — Tranh chấp về hụi, họ, biêu, phường

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện, đơn khởi kiện bổ sung, bản tự khai và biên bản lấy lời khai, nguyên đơn là bà Thân Thị K trình bày:

Bà có quan hệ cùng xã với ông S, bà M. Khoảng tháng 1/2022 thấy nhiều người cùng xã có nói chuyện về việc tham gia phường ở nhà ông S, bà M nên thì bà có đến nhà ông S, bà M hỏi về việc tham gia chơi phường. Bà và ông S, bà M có thỏa thuận là bà tham gia phường A, phường B, phường C, phường D.

Về cách thức tham gia, số tiền đóng phường của mỗi phường đều giống nhau, mỗi phường gồm 24 suất tham gia, mỗi người tham gia phường thì sẽ đóng 5.000.000 đồng/ tháng/ suất, quay vòng lấy phường lần lượt hết 24 suất. Ngoài ra còn thỏa thuận về việc phần trăm của tiền đóng phường cụ thể là: mỗi người tham gia phường khi lấy sau thì sẽ được nhận tiền phường đã đóng và 10%/suất số tiền đóng phường là tiền phần trăm nhân với số lượt lấy, trừ đi 1.000.000 đồng/ suất cho chủ phường. Hai bên chỉ thỏa thuận bằng miệng không lập thành văn bản.

Các phường chỉ khác nhau về thời gian mở phường và thời gian kết thúc phường, cụ thể:

Phường A (từ ngày 05/ 01/2022 đến ngày 5/10/2023 âm lịch): Bà tham gia 2 suất phường nên bà đóng 10.000.000 đồng/tháng/2 suất phường, bà đã đóng 23 tháng (vì năm 2023 có hai tháng 2 âm lịch), tổng cộng số tiền phường bà đã đóng là 230.000.000 đồng. Ngày 5/11/2023 đến lượt bà được lấy phường, lẽ ra bà được nhận số tiền 230.000.000 đồng tiền gốc đã đóng và được nhận thêm 46.000.000 đồng tiền phần trăm, tổng cộng là 276.000.000 đồng. Tuy nhiên ông S, bà M báo vỡ nợ nên bà chưa được nhận số tiền trên, do đó bà không tính trừ tiền phần trăm là 2.000.000 đồng cho chủ phường.

Phường 2 (từ 20/2/2022 đến 20/10/2023 âm lịch): Bà tham gia 2 suất phường nên bà đóng 10.000.000 đồng/ tháng/2 suất phường, bà đã đóng 22 tháng (vì năm 2023 có hai tháng 2 âm lịch), tổng cộng số tiền phường bà đã đóng là 220.000.000 đồng. Lẽ ra đến lượt bà lấy phường thì bà được nhận số tiền 220.000.000 đồng tiền gốc và được nhận thêm 44.000.000 đồng tiền phần trăm, tổng cộng là 264.000.000 đồng. Tuy nhiên ông S, bà M báo vỡ nợ nên bà chưa được nhận số tiền trên, do đó bà không tính trừ tiền phần trăm là 2.000.000 đồng cho chủ phường.

Phường 3 (từ 20/5/2022 đến tháng 20/10/2023 âm lịch): Bà tham gia 3 suát phường nên bà đóng 15.000.000 đồng/tháng/3 suất phường, bà đã đóng 16 tháng (vì năm 2023 có hai tháng 2 âm lịch), tổng cộng số tiền phường bà đã đóng là 240.000.000 đồng. Lẽ ra đến lượt bà lấy phường thì bà được nhận số tiền 240.000.000 đồng tiền gốc và được nhận thêm tiền phần trăm là 45.000.000 đồng, tổng cộng là 285.000.000 đồng. Tuy nhiên ông S, bà M báo vỡ nợ nên bà chưa được nhận số tiền trên, do đó bà không tính trừ tiền phần trăm là 3.000.000 đồng cho chủ phường.

Phường 4 (từ 20/6/2022 đến 20/10/2023 âm lịch): Bà đóng 5.000.000 đồng/tháng/suất phường, bà đã đóng 15 tháng (vì năm 2023 có hai tháng 2/2023 âm lịch), tổng cộng số tiền phường bà đã đóng là 75.000.000 đồng. Lẽ ra đến lượt bà lấy phường thì bà được nhận số tiền 75.000.000 đồng tiền gốc và nhận thêm 15.000.000 đồng, tổng cộng là 90.000.000 đồng. Tuy nhiên ông S, bà M báo vỡ nợ nên bà chưa được nhận số tiền trên, do đó bà không tính trừ tiền phần trăm là 1.000.000 đồng cho chủ phường.

Tổng cộng ông S, bà M nợ bà số tiền của 4 phường là 765.000.000 đồng tiền gốc và 150.000.000 đồng tiền phần trăm.

Sau khi bà đòi nhiều lần, ông S, bà M trả bà số tiền 558.000.000 đồng tiền gốc như sau:

Một lần ông S, bà M trả bà 58.000.000 đồng, không nhớ ngày cụ thể.

Ngày 01/02/2024: ông S, bà M trả bà 420.000.000 đồng tiền gốc. Bà có ký vào cột người chơi phường ký tên xác nhận, bà M có ký vào cột Chủ phường ký tên xác nhận. Hẹn trả 2 lần tháng 2/2024 và tháng 11/2024.

Ngày 11/3/2024: ông S, bà M trả bà 80.000.000 đồng tiền gốc. Bà không ký vào cột người chơi phường ký tên xác nhận, bà M không ký vào cột Chủ phường ký tên xác nhận.

Bà M đã chốt lại còn nợ bà 207.000.000 đồng hẹn 11/2024 trả. Nội dung này được thể hiện tại Giấy trả nợ tiền phường do bà M giao cho bà và có chữ ký của bà M. Tuy nhiên từ đó đến nay bà đã đòi nhiều lần nhưng ông S, bà M không trả bà tiền.

Bà chỉ biết đóng tiền phường cho chủ phường là ông S, bà M, còn bà không biết người cùng tham gia còn lại trong phường là ai. Mỗi lần bà đóng phường cho ông S, bà M thì ông S hoặc bà M đều ký vào sổ của bà, còn ông S, bà M có sổ theo dõi riêng hay không thì không biết. Hiện nay quyển sổ theo dõi của bà đã bị ông S, bà M thu lại khi giao Giấy trả nợ tiền phường cho bà. Tòa án yêu cầu bà cung cấp tên, tuổi, địa chỉ những người tham gia các dây phường do bà tham gia thì bà không cung cấp được và bà chỉ làm ăn với bà M, hiện nay những người đó ở đâu, làm gì bà không biết để cung cấp cho Tòa án. Tiền mà bà đóng tiền phường là tiền tích góp làm ăn của cá nhân bà nhiều năm, chồng bà là ông Nguyễn Văn L, sinh năm 1964 không biết, không liên quan đến việc bà đóng phường.

Nay bà khởi kiện yêu cầu ông S, bà M phải trả bà số tiền 207.000.000 đồng (Hai trăm linh bảy triệu đồng) tiền phường còn nợ, không yêu cầu trả lãi.

Tại bản tự khai, biên bản lấy lời khai bị đơn là bà Nguyễn Thị M trình bày:

Bà Thân Thị K là người cùng xã với bà, bà là chủ phường các suất phường mà bà K đã tham gia chơi. Bà không hô hào mà bà K tự nguyện đến nhà gặp trực tiếp bà là chủ phường với nguyện vọng tham gia chơi. Bà xác nhận đến thời điểm hiện tại, bà chủ phường- Nguyễn Thị M đang nợ bà Thân Thị K số tiền phường là: 207.000.000 đồng (Bằng chữ: Hai trăm linh bảy triệu đồng). Bản thân bà không hề cố tình lảng tránh hay không có ý thức trả nợ bà K số tiền phường còn nợ nêu trên. Bà sẽ cố gắng thu xếp hoàn trả dần cho bà K số tiền phường còn nợ nêu trên trong thời gian sớm nhất.

Bà không đồng ý việc bà Thân Thị K yêu cầu Toà án buộc chồng bà có nghĩa vụ trả bà K số tiền phường còn nợ vì đây là việc làm ăn riêng của bà, do một mình bà thực hiện, chồng bà - ông Nguyễn Thanh S không liên quan, không có trách nhiệm liên đới đối với giao dịch do một mình bà thực hiện. Chồng bà không hề hay biết việc bà K và bà thỏa thuận về việc chơi phường như thế nào, việc này do bà và bà K tự thoả thuận, tự xác lập giao kết với nhau. Mọi giao dịch ký kết liên quan đến việc chơi và lấy tiền phường từ khi bà là chủ phường, chỉ một mình bà ký xác nhận. Trong quá trình bà K đóng phường, nhiều khi bà không có nhà hoặc bận việc riêng, bà đã nhờ chồng bà cầm hộ, nhận hộ tiền phường, sau đó chồng bà đã trao trả đầy đủ toàn bộ số tiền phường đã nhận của bà K cho bà.

Tòa án yêu cầu bà cung cấp tên, tuổi, địa chỉ những người tham gia các dây phường do bà làm chủ phường đang có tranh chấp thì bà không cung cấp được vì hiện nay những người đó ở đâu, làm gì bà không biết để cung cấp cho Tòa án.

Hiện tại sức khoẻ của bà không được tốt, bà đang phải điều trị bệnh tại Bệnh viện Ung bướu tỉnh B, quá trình điều trị của bà lâu dài, theo từng đợt theo phác đồ điều trị của bác sĩ. Do đó bà xin phép được vắng mặt tại phiên tòa giải quyết vụ án.

Tại bản tự khai, biên bản lấy lời khai bị đơn là ông Nguyễn Thanh S trình bày:

Ông không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Đây là việc làm ăn riêng của vợ ông, do một mình vợ ông thực hiện. Bà Thân Thị K là người sống cùng xã với vợ chồng ông. Việc bà K là người chơi phường do vợ ông là chủ phường chơi như thế nào ông không biết. Tất cả mọi giao dịch ký kết liên quan đến việc chơi và lấy tiền phường giữa vợ ông là chủ phường và bà K chỉ có một mình vợ ông ký xác nhận. Ông chỉ nhận hộ, cầm hộ tiền phường của bà K đóng cho chủ phường là vợ ông khi vợ ông không có nhà, bận việc riêng và ông đã bàn giao đủ cho vợ ông toàn bộ số tiền đó chứ ông không chiếm hữu, không sử dụng vào mục đích cá nhân hay vì nhu cầu thiết yếu của gia đình. Số tiền thu được hay khoản lợi có được từ việc cầm phường do vợ ông là chủ phường không nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình ông. Chính vì vậy, ông không có trách nhiệm liên đới đối với giao dịch do một mình vợ ông thực hiện, ông không có nghĩa vụ và không có trách nhiệm đối với khoản nợ riêng của vợ ông với bà K. Ông xin phép vắng mặt tại tất cả các phiên làm việc của Tòa án gồm lấy lời khai, công khai chứng cứ, hòa giải, đối chất, phiên tòa sơ thẩm, phiên tòa phúc thẩm liên quan đến vụ án.

Tại bản tự khai, ngƣời có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Trịnh Văn C trình bày:

Ông là chồng của bà Thân Thị K. Việc vợ ông tham gia đóng phường với ông S, bà M thì ông không hề biết. Số tiền bà K đóng phường là tiền riêng của vợ ông, ông không liên quan nên không có ý kiến gì, không có yêu cầu gì trong vụ án này. Đề nghị Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật. Ông xin vắng mặt tại các buổi làm việc, phiên họp tiếp cận công khai chứng cứ và hòa giải, các phiên tòa cho đến khi giải quyết xong vụ án.

Trong quá trình giải quyết vụ án:

Ngày 10/7/2025 nguyên đơn bà Thân Thị K có đơn xin rút một phần yêu cầu khởi kiện về việc yêu cầu ông Nguyễn Thanh S phải liên đới cùng bà Nguyễn Thị M phải trả bà số tiền phường còn nợ. Tại phiên họp tiếp cận công khai chứng cứ và phiên hòa giải ngày 10/7/2025, nguyên đơn giữ nguyên ý kiến về nội dung trên.

Tại phiên tòa sơ thẩm:

Các đương sự đều vắng mặt tại phiên tòa và có đơn xin xét xử vắng mặt.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1- Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh phát biểu quan điểm:

+ Về việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án: Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa tuân thủ theo đúng các quy định của pháp luật Tố tụng dân sự trong quá trình thụ lý, giải quyết và xét xử vụ án. Các đương sự chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật Tố tụng dân sự.

+ Về việc giải quyết vụ án: Đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng Điều 26, 35, 39, 147, 217, 271, 273, 227, 228, 244 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 471 Bộ luật Dân sự, Điều 15, 18, 23 Nghị định số 19/2019/NĐ - CP ngày 19/02/2019 của Chính phủ về họ, hụi, biêu, phường; Điều 26 Nghị quyết số 326 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, nộp tiền án phí, lệ phí Tòa án, xử:

- Đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc ông Nguyễn Thanh S phải liên đới cùng bà Nguyễn Thị M trả tiền phường còn nợ.

- Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Thân Thị K về việc buộc bà Nguyễn Thị M phải trả cho bà Thân Thị K số tiền phường còn nợ là 207.000.000 đồng.

- Về án phí dân sự sơ thẩm: Bà Nguyễn Thị M phải chịu 10.350.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm theo quy định. Bà Thân Thị K không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm. Hoàn trả bà Thân Thị K số tiền tạm ứng án phí đã nộp là 5.175.000 đồng.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, lời trình bày của các

đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên. Hội đồng xét xử nhận định:

Do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được chấp nhận nên bà Nguyễn Thị M phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là: 5% x 207.000.000 đồng = 10.350.000 đồng (Mười triệu ba trăm năm mươi nghìn đồng).

Bà Thân Thị K không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm. Hoàn trả bà Thân Thị K số tiền tạm ứng án phí 5.175.000 đồng (Năm triệu một trăm bảy mươi lăm nghìn đồng) theo Biên lai thu tạm ứng án phí số 0002910 ngày 12/6/2025 tại Chi cục thi hành án dân sự thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang (nay là Phòng thi hành án dân sự khu vực 1- Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh).

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 3 Điều 26; khoản 1 Điều 35; Điều 39; khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 68; khoản 1, khoản 2 và khoản 4 Điều 91; khoản 2 Điều 92; khoản 3 Điều 144; Điều 147; Điều 217; khoản 1 Điều 227; khoản 1 Điều 228; khoản 1, khoản 2 Điều 244; Điều 271; khoản 1 Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Căn cứ Điều 116; Điều 117; Điều 274; Điều 280; khoản 1 Điều 351; Điều 357; Điều 471 Bộ luật Dân sự năm 2015; Căn cứ Điều 15; Điều 18; Điều 23 Nghị định số 19/2019/NĐ-CP ngày 19/02/2019 của Chính phủ về họ, hụi, biêu, phường; Căn cứ Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, xử:

1. Đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Thân Thị K về việc buộc ông Nguyễn Thanh S liên đới cùng bà Nguyễn Thị M trả nguyên đơn bà Thân Thị K số tiền phường còn nợ.

2. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Thân Thị K việc buộc bà Nguyễn Thị M phải trả cho nguyên đơn bà Thân Thị K số tiền phường còn nợ là 207.000.000 đồng (Hai trăm linh bảy triệu đồng).

3. Về án phí dân sự sơ thẩm:

- Bà Nguyễn Thị M phải chịu 10.350.000 đồng (Mười triệu ba trăm năm mươi nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

- Bà Thân Thị K không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm. Hoàn trả bà Thân Thị K số tiền tạm ứng án phí 5.175.000 đồng (Năm triệu một trăm bảy mươi lăm nghìn đồng) theo Biên lai thu tạm ứng án phí số 0002910 ngày 12/6/2025 tại Chi cục thi hành án dân sự thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang (nay là Phòng thi hành án dân sự khu vực 1- Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh).

4. Về quyền kháng cáo: Đương sự vắng mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được tống đạt hoặc niêm yết bản án.

5. Về nghĩa vụ chậm thi hành án: Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật (đối với các trường hợp cơ quan thi hành án có quyền chủ động ra quyết định thi hành án) hoặc kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án (đối với các khoản tiền phải trả cho người được thi hành án) cho đến khi thi hành án xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự.

6. Về hướng dẫn thi hành án dân sự: Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 của Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6; 7; 7a; 7b và 9 của Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 của Luật Thi hành án dân sự.