Bản án 137/2024/DS-PT — Đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Trong đơn khởi kiện ngày 15/5/2023 và trong quá trình Tòa án giải quyết vụ án, nguyên đơn Trương Thị N trình bày:

Bà Trương Thị N là chủ sử dụng thửa đất số 57, tờ bản đồ số 16, diện tích 6.288,4m2, loại đất chuyên trồng lúa nước, tọa lạc tại ấp T, xã T, thị xã B, tỉnh Vĩnh Long. Giáp với thửa đất 57 của bà N là thửa đất số 638 và thửa đất số 639 của ông Đoàn Văn H. Trên các thửa đất của ông H, ông H và con trai ông H là ông ông Đoàn Thanh B có trồng một hàng cây tràm (loại tràm nước), cặp với ranh đất của bà N. Sau nhiều năm, tràm rụng bông và mọc rất nhiều cây tràm con trên đất của bà N làm ảnh hưởng đến việc canh tác đất và cho thuê đất của bà; giá đất cho thuê là 30.000.000đồng/1năm/6.288,4m2. Bà N khẳng định tràm mọc rất nhiều trên đất của bà là do nguyên nhân từ các cây tràm của ông H và ông B. Bà N đã nhiều lần yêu cầu ông H và ông B khắc phục nhưng vẫn không có kết quả. Do đó, bà N yêu cầu ông H và ông B có trách nhiệm dọn sạch rễ tràm và cây tràm trên đất của bà thuộc thửa đất số 57, tờ bản đồ số 16, diện tích 6.288,4m2, loại đất chuyên trồng lúa nước, tọa lạc tại ấp T, xã T, thị xã B, tỉnh Vĩnh Long; buộc ông H và ông B có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho bà với số tiền là 30.000.000đ; ngoài ra, không yêu cầu gì khác.

- Bị đơn ông Đoàn Thanh B và ông Đoàn Văn H (do ông Đoàn Thanh B đại diện) trình bày:

Ông Đoàn Thanh B là con của ông Đoàn Văn H. Ông H có 02 thửa đất số 638 và 639 giáp ranh đất của bà Trương Thị N. Ông B cho rằng gia đình ông trồng một hàng cây tràm (loại tràm nước) chạy dọc theo ranh đất phía giáp với đất của bà N. Khi tràm lớn, mỗi năm ông B đều có qua dọn cây và lượm nhánh tràm rụng qua phần đất bà N. Theo ông B, các cây tràm mọc trên đất của bà N chưa hẳn là do các cây tràm của gia đình ông rụng bông mọc vì ở khu vực đó cũng có hàng tràm của người khác nhưng không có tràm mọc trên đất. Do đó, ông B và ông H không đồng ý với toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà N; ông B đề nghị bà N đào một con mương chạy dài cặp với ranh đất của ông H, như vậy sẽ không ảnh hưởng.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Trương Hoàng D1 (do bà Trương Thị N đại diện) trình bày: Ông D1 thống nhất với ý kiến của bà N.

- Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 21/2024/DS-ST ngày 26/3/2024, Tòa án nhân dân thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long đã quyết định:

Căn cứ vào các Điều 584, 585, 589 của Bộ luật Dân sự; Điều 26; Điều 35; Điều 39; Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự. điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 14 của Nghị Quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Tuyên xử:

1/ Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trương Thị N.

- Buộc ông Đoàn Văn H, ông Đoàn Thanh B bồi thường thiệt hại số tiền 6.000.000đ (Sáu triệu đồng) cho bà Trương Thị N.

Không chấp nhận việc bà Trương Thị N yêu cầu ông Đoàn Văn H, ông Đoàn Thanh B dọn sạch rễ tràm ăn xuyên qua đất của bà N.

Ghi nhận sự tự nguyên của anh B về việc chặt hàng tràm (54 cây) trên đất của ông Đoàn Văn H.

Kể từ ngày người được thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án cho đến khi thi hành án xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án, tương ứng với thời gian chưa thi hành án theo mức lãi suất được quy định tại 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015.

2/ Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ: Chi phí xem xét thẩm định và định giá tài sản số tiền: 2.000.000đồng.

Bà Trương Thị N đã nộp đủ 2.000.000đ (Hai triệu đồng). Buộc ông Đoàn Văn H, ông Đoàn Thanh B nộp 1.000.000đ (Một triệu đồng) hoàn trả bà Trương Thị N.

3/ Về án phí dân sự: Miễn án phí dân sự sơ thẩm cho bà Trương Thị N, ông

Đoàn Văn H thuộc trường hợp người cao tuổi.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn tuyên về quyền kháng cáo và nghĩa vụ thi hành

án của các đương sự theo luật định.

- Ngày 08/4/2024, nguyên đơn Trương Thị N kháng cáo Bản án dân sự sơ thẩm số 21/2024/DS-ST ngày 26/3/2024 của Tòa án nhân dân thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long với nội dung: Yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết buộc ông Đoàn Văn H và ông Đoàn Thanh B có trách nhiệm dọn sạch hàng tràm và rễ tràm ăn xuyên qua đất của bà N thuộc thửa đất số 57, tờ bản đồ số 16, diện tích 6.288,4m2, loại đất chuyên trồng lúa nước, tọa lạc tại ấp T, xã T, thị xã B, tỉnh Vĩnh Long; buộc ông H và ông B có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho bà N với số tiền là 30.000.000đ.

- Ngày 10/4/2024, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long kháng nghị Bản án sơ thẩm với nội dung: Đề nghị sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 21/2024/DS-ST ngày 26/3/2024 của Tòa án nhân dân thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long do Bản án sơ thẩm có những vi phạm như: Áp dụng pháp luật về bồi thường thiệt hại, tính chi phí định giá, xem xét, thẩm định tại chỗ và tính án phí dân sự sơ thẩm là không đúng, cụ thể:

+ Khoản 2 Điều 589 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất, bị giảm sút”. Bản án sơ thẩm tuyên buộc ông Đoàn Văn H và ông Đoàn Thanh B bồi thường thiệt hại số tiền 6.000.000đ cho bà Trương Thị N với một phần lỗi là do hàng tràm phát tán rụng bông làm mọc cây tràm con trên đất bà N là không đúng bởi vì: Nguyên nhân chính là do bà N không trồng lúa đúng mùa vụ; căn cứ vào việc thu hoạch lúa để xác định giá trị sau thu hoạch có bị giảm sút so với những năm trước hay không thì mới có căn cứ để xác định mức bồi thường thiệt hại; mặt khác, bà N và ông D1 không canh tác đất liên tục tạo điều kiện thuận lợi cho các cây dại phát triển, trong đó có cây tràm.

+ Bản án sơ thẩm tuyên chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Trương Thị N nhưng buộc mỗi bên đương sự chịu 50% của số tiền 2.000.000đ (chi phí định giá, xem xét, thẩm định tại chỗ) là chưa đúng, gây thiệt hại cho các bị đơn Đoàn Văn H, Đoàn Thanh B bởi vì phần không được chấp nhận của bà N là 80%, tương ứng với số tiền 1.600.000đ, còn phần ông H và ông B phải chịu là 20%, tương ứng với số tiền 400.000đ.

+ Bản án sơ thẩm tuyên miễn án phí dân sự sơ thẩm cho bà Trương Thị N và ông Đoàn Văn H nhưng không tuyên buộc ông Đoàn Thanh B chịu phần án phí 150.000đ là vi phạm khoản 5 Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

- Tại phiên tòa phúc thẩm:

Các đương sự thống nhất thỏa thuận: Ông Đoàn Thanh B và ông Đoàn Văn H sẽ đốn toàn bộ hàng tràm gồm 46 cây tràm của ông H và ông B trồng cặp ranh thửa đất 57 (nay là thửa 729 và thửa 730) của bà N và ông D1; xén phần rễ tràm ăn xuyên qua đất của bà N và ông D1; sửa lại hàng rào cho thẳng, không để hàng rào nghiêng qua thửa đất 57 (nay là thửa 729 và thửa 730) của bà N và ông D1. Thời hạn thực hiện: Từ ngày xét xử phúc thẩm cho đến hết Tháng 8/2024.

Bà N yêu cầu ông B và ông H phải dọn dẹp sạch các cây tràm trên đất của bà và ông D1, nếu không đồng ý thì phải bồi thường thiệt hại bằng tiền cho bà N với số tiền là 30.000.000đ. Ông B và ông H không đồng ý.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà N đề nghị Hội đồng xét xử công nhận sự thỏa thuận của các đương sự tại phiên tòa phúc thẩm đối với phần hàng tràm và hàng rào của ông H và ông B cặp ranh đất của bà N và ông D1; đề nghị chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bà N về phần bồi thường thiệt hại do tràm của ông H và ông B gây ra cho bà N khiến bà N không sử dụng đất và không cho thuê đất được. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Trương Hoàng D1 thống nhất với ý kiến của bà Trương Thị N.

Kiểm sát viên đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Long phát biểu quan điểm:

+ Về thủ tục: Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa đã thực hiện đúng trình tự, thủ tục tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án; các đương sự đã thực hiện đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

+ Về nội dung:

Viện kiểm sát rút lại một phần kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thị xã Bình Minh về nội dung bản án sơ thẩm tuyên buộc ông H và ông B bồi thường thiệt hại cho bà N 6.000.000đ.

Đề nghị áp dụng Điều 284 và khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự:

Đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với phần bồi thường thiệt hại 6.000.000đ mà Viện kiểm sát đã rút kháng nghị;

Đề nghị chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long đối với phần chi phí định giá, xem xét, thẩm định tại chỗ và phần án phí dân sự sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Tại phiên tòa phúc thẩm, bà Trương Thị N, ông Trương Hoàng D1, ông Đoàn Thanh B và ông Đoàn Văn H (do ông B đại diện) thống nhất thỏa thuận: Ông Đoàn Thanh B và ông Đoàn Văn H có nghĩa vụ đốn toàn bộ 46 cây tràm của ông H và ông B trồng cặp ranh đất của bà N và ông D1; xén toàn bộ phần rễ tràm ăn xuyên qua đất của bà N và ông D1 tại thửa đất 57 (nay là thửa 729 và thửa 730), tọa lạc tại ấp T, xã T, thị xã B, tỉnh Vĩnh Long; thời hạn thực hiện là từ ngày xét xử phúc thẩm đến hết tháng 8/2024 (ngày 31/8/2024). Xét thấy, sự thỏa thuận này của các đương sự không trái pháp luật, không trái đạo đức xã hội nên căn cứ Điều 300 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử công nhận sự thỏa thuận của các đương sự.

Bản án sơ thẩm xác định lỗi của nguyên đơn là 80%, của bị đơn là 20% nhưng lại buộc nguyên đơn và bị đơn chịu chi phí định giá, xem xét, thẩm định tại chỗ ngang nhau là không đúng quy định tại Điều 157 và 165 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Ngoài ra, Bản án sơ thẩm tuyên buộc ông H và ông B có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho bà N nhưng về án phí dân sự sơ thẩm thì Bản án chỉ tuyên miễn án phí dân sự sơ thẩm cho ông H do ông H là người cao tuổi mà không tuyên buộc ông B chịu án phí dân sự sơ thẩm là không đúng quy định tại khoản 5 Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Do đó, Hội đồng xét xử sửa lại bản án sơ thẩm về chi phí định giá, xem xét, thẩm định tại chỗ và án phí dân sự sơ thẩm. Xét thấy, do phần lỗi của nguyên đơn, bị đơn và số tiền bồi thường thiệt hại đã được xác định lại như nhận định trên nên phần chi phí định giá, xem xét, thẩm định tại chỗ và phần án phí dân sự sơ thẩm cũng được xác định lại cho phù hợp, cụ thể:

- Chi phí định giá, xem xét, thẩm định tại chỗ tại cấp sơ thẩm là 2.000.000đ. Do yêu cầu của bà N được chấp nhận một phần nên bà N và ông H, ông B mỗi bên chịu một nửa chi phí này bằng 1.000.000đ (bà N chịu 1.000.000đ; ông H và ông B chịu 1.000.000đ).

- Án phí dân sự sơ thẩm: Bà N và ông H là người cao tuổi và có đơn xin miễn án phí dân sự sơ thẩm nên được miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm. Ông B phải chịu án phí dân sự sơ thẩm với số tiền là: (15.000.000đ : 2) x 5% = 375.000đ.

Như vậy, kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long về phần chi phí định giá, xem xét, thẩm định tại chỗ và án phí dân sự sơ thẩm là có căn cứ chấp nhận một phần.

Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ tại cấp phúc thẩm là 1.410.000đ. Do yêu cầu của bà N được chấp nhận một phần nên bà N phải chịu một nửa bằng 705.000đ, ông H và ông B phải chịu một nửa bằng 705.000đ.

Như vậy, tổng cộng chi phí định giá, xem xét, thẩm định tại chỗ tại cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm mà bà N và ông H, ông B mỗi bên phải chịu là 1.705.000đ (1.000.000đ + 705.000đ). Do bà N đã nộp tạm ứng nên được khấu trừ; ông H và ông B có nghĩa vụ hoàn trả lại cho bà N số tiền 1.705.000đ.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 284, Điều 289, Điều 300, khoản 2 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long về phần bồi thường thiệt hại của Bản án dân sự sơ thẩm số 21/2024/DS-ST ngày 26/3/2024 của Tòa án nhân dân thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long.

Chấp nhận một phần kháng cáo của bà Trương Thị N.

Chấp nhận một phần kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long.

Sửa một phần Bản án dân sự sơ thẩm số 21/2024/DS-ST ngày 26/3/2024 của Tòa án nhân dân thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long.

Căn cứ vào Điều 175, Điều 584, Điều 585 và Điều 589 của Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 147, Điều 148, Điều 157 và Điều 165 của Bộ luật Tố tụng dân sự; điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị Quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1/ Công nhận sự thỏa thuận của các đương sự như sau:

Ông Đoàn Thanh B và ông Đoàn Văn H có nghĩa vụ đốn toàn bộ 46 (Bốn mươi sáu) cây tràm của ông H và ông B trồng cặp ranh đất của bà Trương Thị N và ông Trương Hoàng D1 và xén toàn bộ phần rễ tràm ăn xuyên qua đất của bà N và ông D1 tại thửa đất 57 (nay là thửa 729 và thửa 730), tờ bản đồ số 16, tọa lạc tại ấp T, xã T, thị xã B, tỉnh Vĩnh Long.

Thời hạn ông Đoàn Văn H và ông Đoàn Thanh B thực hiện các công việc nêu trên: Từ ngày xét xử phúc thẩm - ngày 12/7/2024 đến ngày 31/8/2024.

2/ Ghi nhận sự tự nguyện của các bị đơn như sau:

Ông Đoàn Văn H và ông Đoàn Thanh B tự nguyện sửa lại hàng rào cặp ranh đất của bà Trương Thị N và ông Trương Hoàng D1, không để hàng rào nghiêng qua không gian thửa đất 57 (nay là thửa 729 và thửa 730), tờ bản đồ số 16, tọa lạc tại ấp T, xã T, thị xã B, tỉnh Vĩnh Long của bà N và ông D1.

Thời hạn ông Đoàn Văn H và ông Đoàn Thanh B thực hiện công việc nêu trên: Từ ngày xét xử phúc thẩm - ngày 12/7/2024 đến ngày 31/8/2024.

3/ Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Trương Thị N.

Buộc ông Đoàn Văn H và ông Đoàn Thanh B có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho bà Trương Thị N số tiền 15.000.000đ (Mười lăm triệu đồng).

Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Điều 357, Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015.

4/ Về chi phí định giá, xem xét, thẩm định tại chỗ:

Bà Trương Thị N chịu 1.705.000đ (Một triệu bảy trăm lẻ năm nghìn đồng) chi phí định giá, xem xét, thẩm định tại chỗ (bà N đã nộp xong).

Ông Đoàn Văn H và ông Đoàn Thanh B chịu 1.705.000đ (Một triệu bảy trăm lẻ năm nghìn đồng) chi phí định giá, xem xét, thẩm định tại chỗ; số tiền này, ông H và ông B có nghĩa vụ hoàn trả lại cho bà Trương Thị N.

5/ Về án phí:

- Án phí dân sự sơ thẩm: Miễn án phí dân sự sơ thẩm cho bà Trương Thị N và ông Đoàn Văn H. Ông Đoàn Thanh B chịu 375.000đ (Ba trăm bảy mươi lăm nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

- Án phí dân sự phúc thẩm: Bà Trương Thị N không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.