Bản án 13/2024/KDTM-PT — Tranh chấp hợp đồng tín dụng

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo nội dung Bản án sơ thẩm số 27/2019/KDTM – ST ngày 16 tháng 12 năm 2019 của Tòa án nhân dân thành phố Đồng Hới, thì nội dung vụ án được tóm tắt như sau: Ngày 13 tháng 5 năm 2016 Ngân hàng thương mại cổ phần Á (viết tắt là Ngân hàng) và Công ty trách nhiệm hữu hạn V (viết tắt là Công ty V) ký kết hợp đồng tín dụng số QBLDN.01.090516, ngày 10/3/2017 ký kết hợp đồng sửa đổi, bổ sung số QBI.DN.01.090516/SĐBS-01 và đã được giải ngân 729.000.000 đồng theo Khế ước nhận nợ số 11 (tài khoản số 237967279) ngày 13/5/2017, thời hạn vay 06 tháng kể từ ngày 14/5/2017 đến ngày 13/11/2017, lãi suất vay trong hạn tính theo tháng là 8,5%/năm, tính theo ngày là 10,5%/năm, một năm tính 365 ngày, lãi suất quá hạn bằng 150% lãi suất trong hạn, lãi suất phạt chậm trả lãi là 10%/năm.

Ngày 14 tháng 6 năm 2017 hai bên ký kết hợp đồng sửa đổi, bổ sung số QBI.DN.01.090516/SĐBS- 02, được giải ngân theo Khế ước nhận nợ số 12 (tài khoản số 240168429) ngày 15/6/2017, số tiền 490.000.000 đồng, thời hạn vay 06 tháng, lãi suất vay trong hạn tính theo tháng là 8,5%/năm, tính theo ngày là 10,5%/năm, một năm tính 365 ngày, lãi suất quá hạn bằng 150% lãi suất trong hạn, lãi suất phạt chậm trả lãi là 10%/năm. Theo khế ước số 13 (tài khoản số 240281929) ngày 17/6/2017, giải ngân 3.438.000.000 đồng; đã trả được số tiền gốc là 1.137.000.000 đồng, còn lại số tiền gốc là 2.301.000.000 đồng, thời hạn vay 06 tháng kể từ ngày 14/3/2017 đến ngày 13/11/2017, lãi suất vay trong hạn 8,5%/năm, tính theo ngày là 10,5%/năm, một năm tính 365 ngày, lãi suất quá hạn bằng 150% lãi suất trong hạn, lãi suất phạt chậm trả lãi là 10%/năm. Tính đến ngày 16/12/2019 Công ty V còn nợ 4.849.554.305 đồng; trong đó 3.520.000.000 đồng tiền gốc, 918.102.657 đồng tiền lãi trong hạn, 375.579.965 đồng lãi quá hạn và 35.871.683 đồng lãi chậm trả.

Để đảm bảo cho hợp đồng tín dụng và các khế ước nhận nợ nêu trên, Công ty V đã thế chấp các tài sản sau: Quyền sử dụng đất và tài sản trên đất tại thửa đất số 15, tờ bản đồ số 15 phường H, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình thuộc quyền sở hữu, quyền sử dụng của ông Lê Quang C, bà Trần Thị H1 được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (viết tắt GCNQSDĐ) số AC 186571 ngày 09/8/2005 theo hợp đồng thế chấp số QBI.BDDN.03.050314 ngày 11/3/2014.

Quyền sử dụng đất và tài sản trên đất tại thửa đất số 19, tờ bản đồ số 52 phường Đ, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình thuộc quyền sở hữu, sử dụng của hộ ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q được cấp GCNQSDĐ số Y 347167 ngày 04/12/2003; theo hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất số QBI.BDDN.07.220415 ngày 27/4/2015. Ngoài ra, ngày 13/5/2016 giữa Ngân hàng và ông Lê M, bà Trần Thị H ký chứng thư bảo lãnh với nội dung: Ông Lê M, bà Trần Thị H đồng ý cùng trả nợ với Công ty V, khi Công ty V không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ trả nợ cho Ngân hàng. Nghĩa vụ bảo lãnh bao gồm toàn bộ nghĩa vụ trả nợ của bên được cấp tín dụng với Ngân hàng (bao gồm vốn gốc, lãi trong hạn, lãi quá hạn, lãi chậm trả, phí, các khoản phải trả khác).

Quá trình thực hiện hợp đồng Công ty V vi phạm nghĩa vụ thanh toán nên Ngân hàng khởi kiện yêu cầu Công ty V trả số nợ nêu trên. Trong trường hợp Công ty V không trả hoặc trả không đầy đủ thì ông Lê M và bà Trần Thị H thực hiện trả nợ theo Chứng thư bảo lãnh đã ký kết và còn phải tiếp tục chịu tiền lãi phát sinh theo mức lãi suất nợ quá hạn do các bên thỏa thuận tại các hợp đồng tín dụng và khế ước nhận nợ đến ngày trả xong nợ. Nếu Công ty V, ông Lê M, bà Trần Thị H không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ trả nợ thì số tài sản đã thể chấp nêu trên được cơ quan có thẩm quyền xử lý tài sản thế chấp để thu hồi nợ.

Công ty trách nhiệm hữu hạn V do bà Trần Thị H là người đại diện theo pháp luật trình bày.

Công ty V thừa nhận có ký kết hợp đồng tín dụng, Hợp đồng sửa đổi, bổ sung và các khế ước nhận nợ đã vay số tiền như Ngân hàng đã trình bày. Khi vay vốn Công ty có thế chấp GCNQSDĐ số Y 347167 ngày 04/12/2003 mang tên hộ ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q và GCNQSDĐ số AC 186571 ngày 09/8/2005 mang tên ông Lê Quang C, bà Trần Thị H1. Tuy nhiên, do Công ty V làm ăn khó khăn dẫn đến không trả được nợ nên xin Ngân hàng tạo điều kiện kéo dài thời gian trả nợ, xin trả nợ số gốc, miễn trả lãi. GCNQSDĐ mang tên hộ ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q, khi ký hợp đồng thể chấp các con của ông Đ, bà Q không ký, do bà không biết và phía công chứng không hướng dẫn cụ thể. Bà đề nghị Tòa án giải quyết theo pháp luật.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Lê M, bà Trần Thị H trình bày: Công ty V có vay vốn tại Ngân hàng sau đó Công ty không trả được nợ thì Ngân hàng cùng ông, bà có ký chứng thư bảo lãnh, nay Công ty không trả được ông, bà đồng ý trả thay cho Công ty V toàn bộ số nợ trên.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q và ông Lê Quang C, bà Trần Thị H1 trình bày: Các ông bà thừa nhận đã dùng tài sản của mình là quyền sử dụng đất đã được cấp GCNQSDĐ thế chấp cho Ngân hàng để đảm bảo vốn vay cho Công ty V tại Ngân hàng.

Tại Bản án kinh doanh, thương mại sơ thẩm số 27/2019/KDTM-ST 16/12/2019, Tòa án nhân dân thành phố Đồng Hới quyết định: Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng Thương mại cổ phần Á.

Buộc Công ty V phải trả nợ cho Ngân hàng tổng số tiền gốc và lãi tính đến ngày 16/12/2019 là 4.849.554.305 đồng; trong đó, tiền gốc là 3.520.000.000 đồng, lãi trong hạn 918.102.657 đồng, lãi quá hạn 375.579.965 đồng, lãi chậm trả 35.871.683 đồng.

Trong trường hợp Công ty V không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ trả nợ thì ông Lê M, bà Trần Thị H có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho Công ty V toàn bộ số nợ mà Công ty V phải trả, theo thỏa thuận tại Chứng thư bảo lãnh được ký kết ngày 13/5/2016 giữa Ngân hàng với ông M, bà H.

Tài sản bảo đảm để thi hành nghĩa vụ thi hành án của Công ty V gồm:

Toàn bộ quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, tại thửa đất số 15, tờ bản đồ số 15 phường H, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình; diện tích 177,5m², đã được Ủy ban nhân dân thành phố Đ cấp GCNQSDĐ số AC 186571 ngày 09/8/2005 mang tên ông Lê Quang C, bà Trần Thị H1. Hợp đồng thế chấp số QBI.BDDN.03.050314 ngày 11/3/2014 ký kết giữa ông Lê Quang C, bà Trần Thị H1 và Ngân hàng; bên được cấp tín dụng Công ty V là tài sản đảm bảo để thi hành nghĩa vụ thi hành án của Công ty trách nhiệm hữu hạn V.

Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng về yêu cầu xử lý tài sản thế chấp của ông Đ, bà Q để thực hiện nghĩa vụ trả nợ cho Công ty V.

Chấp nhận yêu cầu của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập chị Hà Thị Hải Y, tuyên bố hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất số QBI.BDDN.07.220415 ngày 27/4/2015 được ký kết giữa ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q và Ngân hàng. Tài sản thế chấp thửa đất số 19, tờ bản đồ số 52 phường Đ, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình; diện tích 248.8m² được UBND thị xã (nay là thành phố) Đồng Hới cấp GCNQSDĐ số Y 347167 ngày 04/12/2003 cho hộ ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q vô hiệu.

Ngân hàng phải trả lại Bản chính GCNQSDĐ số Y347167 ngày 04/12/2003 của UBND thị xã (nay là thành phố) Đồng Hới mang tên hộ ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q, chị Hà Thị Hải Y, anh Hà Công Đ2.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí và quyền kháng cáo cho các đương sự.

Ngày 28/12/2019 Ngân hàng kháng cáo Bản án sơ thẩm về việc không chấp nhận tuyên bố hợp đồng thế chấp tài sản là quyền sử dụng đất số QBI.BDDN.07.220415 ngày 27/4/2015 được ký kết giữa ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q và Ngân hàng bị vô hiệu.

Tại Bản án kinh doanh, thương mại phúc thẩm số 02/2020/KDTM-PT ngày 20/7/2020, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình quyết định: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng, buộc Công ty V phải trả nợ cho Ngân hàng với tổng số tiền gốc và lãi tính đến ngày 16/12/2019 là 4.849.554.305 đồng; trong đó, tiền gốc là 3.520.000.000 đồng, lãi trong hạn 918.102.657 đồng, lãi quá hạn 375.579.965 đồng, lãi chậm trả 35.871.683 đồng.

Trong trường hợp Công ty V không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ trả nợ thì ông Lê M, bà Trần Thị H có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho Công ty V toàn bộ số nợ mà Công ty V phải trả, theo thỏa thuận tại Chứng thư bảo lãnh được ký kết ngày 13/5/2016 giữa Ngân hàng với ông M, bà H.

Không chấp nhận yêu cầu của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập chị Hà Thị Hải Y về yêu cầu tuyên bố hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất số QBI BĐDN.07.220415 ngày 27/4/2015 được ký kết giữa ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q và Ngân hàng ngày 27/4/2015 vô hiệu.

Khi Bản án có hiệu lực pháp luật mà Công ty V không trả được nợ, ông Lê M, bà Trần Thị H không thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay cho Công ty V theo Chứng thư bảo lãnh ký ngày 13/5/2016 giữa ông M, bà H và Công ty V thì Ngân hàng có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền phát mại tài sản để đảm bảo thu hồi nợ theo các hợp đồng thế chấp tài sản là quyền sử dụng đất số QBI.BDDN.03.050314 ngày 11/3/2014 được ký kết giữa ông Lê Quang C, bà Trần Thị H1; Ngân hàng và Công ty V là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, tại thửa đất số 15, tờ bản đồ số 15 phường H, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình; diện tích 177,5m² đã được UBND thành phố Đ cấp GCNQSDĐ số AC186571 mang tên ông Lê Quang C, bà Trần Thị H1;

Hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất số QBI.BĐDN.07.220415 ngày 27/4/2015 được ký kết giữa ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q và Ngân hàng là 248.8m² đất tại thửa đất số 19, tờ bản đồ số 52 phường Đ, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình đã được UBND thị xã (nay là thành phố) Đồng Hới cấp GCNQSDĐ số Y 347167 ngày 04/12/2003 mang tên hộ ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q.

Tại quyết định Giám đốc thẩm số 21/2021/KDTM-GĐT ngày 30/11/2021, Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng quyết định: Hủy toàn bộ Bản án kinh doanh, thương mại phúc thẩm số 02/2020/KDTM-PT ngày 20/7/2020 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình, giữ nguyên Bản án kinh doanh, thương mại sơ thẩm số 27/2019/KDTM-ST ngày 16/12/2019 của Tòa án nhân dân thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Bản án kinh doanh, thương mại sơ thẩm số 27/2019/KDTM-ST ngày 16/12/2019 của Tòa án nhân dân thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình có hiệu lực pháp luật thi hành.

Tại quyết định Giám đốc thẩm số 18/2024/KDTM-GĐT ngày 24/9/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quyết định: Hủy quyết định Giám đốc thẩm số 21/2021/KDTM-GĐT ngày 30/11/2021 của Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng; hủy Bản án kinh doanh, thương mại phúc thẩm số 02/2020/KDTM- PT ngày 20/7/2020 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình; hủy Bản án kinh doanh, thương mại sơ thẩm số 27/2019/KDTM-ST ngày 16/12/2019 của Tòa án nhân dân thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

Tại phiên tòa phúc thẩm Ngân hàng thừa nhận Cơ quan Thi hành án dân sự đã xử lý tài sản thế chấp của ông Lê Quang C, bà Trần Thị H1; tính đến ngày xét xử phúc thẩm 16/12/2024 Công ty V đã trả hết nợ gốc, còn nợ 3.758.218.133 đồng tiền lãi; trong đó nợ lãi trong hạn 167.741.629 đồng, nợ lãi quá hạn 3.567.533.047 đồng, phạt 22.943.457 đồng nên buộc Công ty V tiếp tục trả nợ; nếu không trả nợ thì yêu cầu được xử lý tài sản thế chấp của ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q. Bị đơn thừa nhận đã trả hết nợ gốc và một số nợ lãi, hiện nay còn nợ 3.758.218.133 đồng tiền lãi; do Công ty đã giải thể từ năm 2017 nên đề nghị Ngân hàng M1, giảm 50% tiền lãi; ông Đ, bà Q và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan yêu cầu giữ nguyên Bản án sơ thẩm. Các đương sự không thỏa thuận được với nhau về giải quyết vụ án.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Bình tham gia phiên tòa phúc thẩm phát biểu quan điểm: Tại giai đoạn xét xử phúc thẩm các đương sự và người tiến hành tố tụng đã thực hiện đúng quy định của pháp luật về tố tụng dân sự. Về nội dung: Đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo của Ngân hàng để sửa Bản án sơ thẩm theo hướng buộc Công ty V trả nợ lãi còn lại cho Ngân hàng; không chấp nhận yêu cầu độc lập của bà Hà Thị Hải Y; trường hợp Công ty V không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ trả nợ thì ông Lê M, bà Trần Thị H có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho Công ty V toàn bộ số nợ mà Công ty V phải trả, theo thỏa thuận tại Chứng thư bảo lãnh được ký kết ngày 13/5/2016 giữa Ngân hàng với ông M, bà H. Khi Công ty V không trả được nợ, ông Lê M, bà Trần Thị H không thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay cho Công ty V thì Ngân hàng có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền phát mại tài sản tại hợp đồng thế chấp số QBI.BĐDN.07.220415 ngày 27/4/2015 được ký kết giữa ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q và Ngân hàng để thu hồi nợ; buộc ông Đ, bà Q trả lại GCNQSDĐ số Y 347167 ngày 04/12/2003 mang tên hộ ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q cho Ngân hàng. Ngân hàng không phải chịu án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm và phúc thẩm được nhận lại số tiền tạm ứng án phí đã nộp; bà Hà Thị Hải Y phải chịu án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm.

Sau khi xem xét nội dung kháng cáo, căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu đã được thẩm tra tại phiên tòa phúc thẩm; kết quả tranh luận, ý kiến của Kiểm sát viên, Ngân hàng, Công ty V và những người liên quan vụ án.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 272, Điều 273, Điều 293, khoản 2 Điều 308 và khoản 1 Điều 309 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Áp dụng Điều 343 của Bộ luật Dân sự năm 2005; Điều 188 Luật Đất đai năm 2013; khoản 2 Điều 47 Luật Công chứng 2014; khoản 2 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý, sử dụng án phí và lệ phí Toà án, xử:

1. Chấp nhận đơn kháng cáo của Ngân hàng Thương mại cổ phần Á để sửa Bản án kinh doanh, thương mại sơ thẩm số 27/2019/KDTM - ST 16/12/2019 của Tòa án nhân dân thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

2. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng Thương mại cổ phần Á. Buộc Công ty trách nhiệm hữu hạn V phải trả cho Ngân hàng Thương mại cổ phần Á 3.725.528.095 đồng tiền lãi.

3. Kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử phúc thẩm 16/12/2024 Công ty trách nhiệm hữu hạn V còn phải chịu trả lãi chậm trả lãi 10%/năm theo hợp đồng tín dụng số QBLDN.01.090516, ngày 10/3/2017 ký kết hợp đồng sửa đổi, bổ sung số QBI.DN.01.090516/SĐBS – 01 và hợp đồng sửa đổi, bổ sung số QBI.DN.01.090516/SĐBS- 02 ngày 14/6/2017, ký kết giữa Ngân hàng thương mại cổ phần Á và Công ty trách nhiệm hữu hạn V.

4. Trong trường hợp Công ty trách nhiệm hữu hạn V không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ trả nợ lãi thì ông Lê M, bà Trần Thị H có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho Công ty trách nhiệm hữu hạn V toàn bộ số nợ lãi mà Công ty V phải trả, theo thỏa thuận tại Chứng thư bảo lãnh được ký kết ngày 13/5/2016 giữa Ngân hàng thương mại cổ phần Á và ông Lê M, bà Trần Thị H.

5. Không chấp nhận yêu cầu độc lập của bà Hà Thị Hải Y về việc tuyên bố hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất số QBI BĐDN.07.220415 ngày 27/4/2015 được ký kết giữa ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q và Ngân hàng Thương mại cổ phần Á ngày 27/4/2015 vô hiệu.

6. Trường hợp Công ty trách nhiệm hữu hạn V không trả được nợ; ông Lê M, bà Trần Thị H không thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay cho Công ty trách nhiệm hữu hạn V theo Chứng thư bảo lãnh ký kết ngày 13/5/2016 giữa ông Lê M, bà Trần Thị H và Công ty trách nhiệm hữu hạn V thì Ngân hàng thương mại cổ phần Á có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền phát mại tài sản theo hợp đồng thế chấp tài sản là quyền sử dụng đất số QBI.BĐDN.07.220415 ngày 27/4/2015 được ký kết giữa ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q và Ngân hàng thương mại cổ phần Á để đảm bảo thu hồi nợ.

7. Buộc ông Hà Công Đ, bà Phạm Thị Q trả lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Y347167 ngày 04/12/2003 mang tên ông Đ, bà Q cho Ngân hàng Thương mại cổ phần Á1.

8. Ngân hàng Thương mại cổ phần Á được nhận lại 5.000.000 đồng đã nộp (2.000.000 đồng tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp tại biên lai số 0005698 ngày 06/01/2020 và 3.000.000 đồng tiền án phí đã nộp tại biên lai số 0001569 ngày 17/01/2022) của Chi Cục Thi hành án dân sự thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

9. Bà Hà Thị Hải Y phải chịu 3.000.000 đồng án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm.

10. Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự, thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án 16/12/2024.