Bản án 13/2019/DS-ST — Tranh chấp liên quan đến yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

NỘI DUNG VỤ ÁN

Trong đơn khởi kiện đề ngày 02/8/2018 và các lời khai tại Tòa án nguyên đơn trình bày:

Tại phần Quyết định của bản án Hình sự sơ thẩm số 07/2017/HS-ST ngày 21/02/2017 của Tòa án nhân dân huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai đã buộc ông Thái Hữu Thiên phải bồi thường cho tôi (Trần Thị Lý) thiệt hại về sức khỏe 65.000.000 đồng, trước đó ông Thiên đã bồi thường 18.000.000 đồng và số tiền còn lại ông Thiên phải bồi thường cho tôi là 47.000.000 đồng.

Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, ông Thiên đã không thi hành án, không bồi thường phần dân sự cho bà, mà còn có hành vi tẩu tán tài sản, bằng hình thức chuyển nhượng chiếc xe mô tô biển số 81V1-177.70, nhãn hiệu Honda, màu sơn vàng, số loại JF 461 Air Blade Fi, số máy JF46E7037958, số khung RLHJF4619EZ409725 cho bà Nguyễn Thị Thủy.

Vì vậy, bà Lý yêu cầu Tòa án tuyên bố vô hiệu hợp đồng mua bán xe mô tô, xe máy giữa bên bán là ông Thái Hữu Thiên và bên mua là bà Nguyễn Thị Thủy, đối với xe máy hai bánh biển số 81V1-177.70, nhãn hiệu Honda, màu sơn vàng, số loại JF 461 Air Blade Fi, số máy JF46E7037958, số khung RLHJF4619EZ409725 (hợp đồng do Văn phòng công chứng Pleiku công chứng số 217, quyển số 8, ngày 23/5/2017).

Tại bản tự khai ngày 20/9/2018 và các lời khai tại Tòa án cấp sơ thẩm, bị đơn là ông Thái Hữu Thiên trình bày:

Vào ngày 10/8/2016, ông Thái Hữu Thiên bị Công an huyện Ia Grai bắt tạm giam vì hành vi cố ý gây thương tích và được trả tự do ngày 15/12/2016. Trong thời gian ông bị tam giam, vợ ông là bà Cấn Thị Lợi có vay của bà Nguyễn Thị Thủy (có quan hệ họ hàng với bà Cấn Thị Lợi) 35.000.000 đồng, hẹn trong vòng 6 tháng trả, trường hợp không trả được thì phải bán chiếc xe máy hai bánh biển kiểm soát 81V1-177.70 cho bà Nguyễn Thị Thủy, với giá 40.000.000 đồng. Sau đó đến ngày 23/5/2017 ông Thiên, bà Lợi đã ký hợp đồng mua bán tài sản với bà Nguyễn Thị Thủy chiếc xe mô tô nói trên; việc ông Thiên, bà Lợi bán xe là hoàn toàn hợp pháp bởi hợp đồng đã được công chứng.

Ông Thiên không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Lý, vì ông không đủ khả năng trả lại tiền cho bà Thủy khi nhận lại xe. Trường hợp Tòa án chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Lý thì ông cũng đành chấp nhận, vì hiện tại ông không còn bất cứ tài sản gì để thi hành án đối với khoản tiền bồi thường cho bà Lý.

Tại bản tự khai ngày 20/12/2018 và các lời khai tại phiên tòa cấp sơ thẩm, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Cấn Thị Lợi trình bày:

Năm 2016, bà Cấn Thị Lợi có vay của bà Nguyễn Thị Thủy 60.000.000 đồng. Khi vay, bà Lợi có cam kết đến tháng 4/2017 sẽ trả tiền cho bà Thủy, trường hợp không trả được nợ thì bà sẽ trả nợ bằng chiếc xe máy hai bánh biển kiểm soát 81V1-177.70 và 01 chiếc ti vi Samsung cho bà Thủy. Đến tháng 4/2017, bà Lợi chỉ trả được 20.000.000 đồng, còn lại 40.000.000 đồng bà không có khả năng trả. Vì vậy, bà Lợi, ông Thiên và bà Thủy thỏa thuận lập hợp đồng mua bán chiếc xe máy nêu trên cho bà Thủy để cấn trừ số tiền nợ còn lại. Đến nay, bà Lý khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên bố vô hiệu hợp đồng mua bán chiếc xe mô tôi nói trên thì bà không dồng ý.

Tại bản tự khai ngày 13/11/2018, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là chị Nguyễn Thị Thủy trình bày:

Trong năm 2014, chị Thủy có cho vợ chồng ông Thái Hữu Thiên, bà Cấn Thị Lợi vay 65.000.000 đồng, sau đó ông Thiên và bà Lợi đã trả được 25.000.000 đồng, còn lại 40.000.000 đồng họ không có khả năng trả. Đến ngày 23/5/2017 ông Thiên và bà Lợi thống nhất trả số tiền còn lại cho chị bằng chiếc xe máy. Chị và vợ chồng ông Thiên, bà Lợi đã tiến hành ký hợp đồng chuyển nhượng và hợp đồng đã được công chứng. Đến nay, chị đã được cấp Giấy đăng ký mô tô, xe máy mang tên Nguyễn Thị Thủy, với biển kiểm soát 81V1-177.70. Mặc dù xe đứng tên chị, nhưng do gia đình ông Thiên, bà Lợi khó khăn, không có xe đi lại, đồng thời chị sợ con chị lấy xe đi gây tai nạn giao thông, nên để nhờ xe tại nhà ông Thiên và cho gia đình ông Thiên sử dụng làm phương tiện đưa đón con ông Thiên đi học. Đến nay, chị đã chuyển nhượng chiếc xe nêu trên cho một người thanh niên mà chị không biết họ tên, địa chỉ.

Chị không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Lý, vì thực tế gia đình ông Thiên, bà Lợi có vay tiền của chị.

Ý kiến của vị đại diện Viện kiểm sát:

Về tố tụng: Việc Tòa án nhân dân huyện Ia Grai, Gia Lai thụ lý giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền và việc xác định quan hệ pháp luật tranh chấp là đảm bảo.

Về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và của nguyên đơn trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án là đúng quy định, không vi phạm.

Về nội dung: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và đề nghị tuyên bố vô hiệu hợp đồng mua bán xe mô tô, xe máy giữa bên bán là ông Thái Hữu Thiên và bên mua là bà Nguyễn Thị Thủy, đối với xe máy hai bánh biển số 81V1-177.70.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Quan hệ tranh chấp và thẩm quyền giải quyết:

Bà Lý khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên bố vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng tài sản giữa bên bán là ông Thái Hữu Thiên và bên mua là bà Nguyễn Thị Thủy, đối với xe máy hai bánh biển số 81V1-177.70 nên quan hệ pháp luật tranh chấp được xác định là tranh chấp yêu cầu tuyên bố hợp đồng mua bán tài sản vô hiệu.

Bị đơn là ông Thiên đang cư trú tại địa chỉ đội 10, làng Breng 3, xã Ia Dêr, huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai theo quy định tại khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Theo các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và kết quả tranh tụng tại phiên tòa đã thể hiện:

Vào ngày 23/5/2017 vợ chồng ông Thái Hữu Thiên và bà Cấn Thị Lợi có xác lập hợp đồng mua bán xe mô tô, xe máy với bà Nguyễn Thị Thủy. Theo đó, vợ chồng ông Thiên và bà Lợi đồng ý bán cho bà Nguyễn Thị Thủy xe mô tô có biển số 81V1-177.70 với giá 10.000.000 đồng. Hợp đồng mua bán được ký kết tại Văn phòng công chứng Pleiku (số 217, quyển số: 08VP/CC-SCC/HĐGD). Tuy vậy, bà Lý cho rằng việc ông Thiên, bà Lợi bán chiếc xe mô tô này cho bà Nguyễn Thị Thủy là nhằm mục đích tẩu tán tài sản bởi tại thời điểm bán ông Thiên không còn bất cứ tài sản nào khác, việc mua bán không nhằm mục đích để thi hành án.

Hội đồng xét xử nhận thấy tại Bản án số 07/2017/HS-ST ngày 21/02/2017 Tòa án nhân dân huyện Ia Grai đã quyết định buộc ông Thái Hữu Thiên phải bồi thường cho bà Trần Thị Lý 47.000.000 đồng. Sau khi xét xử, bản án đã có hiệu lực pháp luật; đến ngày 31/3/2017 Chi cục Thi hành án dân sự huyện Ia Grai đã ban hành Quyết định số 317/QĐ- CCTHADS cho thi hành án đối với ông Thái Hữu Thiên phải thi hành khoản bồi thường cho bà Trần Thị Lý 47.000.000 đồng, ông Thiên đã biết được việc phải thi hành án, đã ký nhận quyết định này. Thế nhưng, đến ngày 23/5/2017 ông Thái Hữu Thiên, bà Cấn Thị Lợi (vợ ông Thiên) lại ký hợp đồng mua bán xe mô tô biển số 81V1-177.70 với bà Nguyễn Thị Thủy tại Văn phòng công chứng Pleiku. Tại thời điểm ký kết hợp đồng các bên đương sự hoàn toàn tự nguyện, không bị lừa dối, không bị ép buộc, nhưng ông Thiên chuyển nhượng quyền sở hữu về tài sản đối với chiếc xe mô tô nêu trên mà không sử dụng khoản tiền thu được để thi hành án. Theo các chứng cứ có tại hồ sơ cũng như lời khai của ông Thiên, bà Lợi tại phiên tòa, họ đều cho rằng sau khi chuyển nhượng xe mô tô thì họ không còn tài sản gì khác ngoài một số vật dụng thiết yếu trong gia đình; hiện tại họ là những người đi làm thuê, kiếm sống từng ngày nên cuộc sống rất khó khăn, vất vả.

Ông Thiên, bà Lợi và bà Thủy đều khai rằng việc xác lập hợp đồng mua bán xe là để cấn trừ khoản nợ trước đó vào ngày 20/7/2016 mà ông Thiên, bà Lợi còn nợ bà Thủy. Khi đó, các bên có thỏa thuận đến tháng 4/2017 nếu ông Thiên, bà Lợi không trả được khoản nợ 60.000.000 đồng của bà Thủy thì sẽ trả bà Thủy chiếc xe mô tô nêu trên để trừ nợ. Tuy các đương sự có cung cấp chứng cứ và thống nhất lời khai về khoản nợ, nhưng Hội đồng xét xử không chấp nhận bởi như đã phân tích nêu trên, tại thời điểm xác lập hợp đồng mua bán xe mô tô thì Chi cục thi hành án dân sự huyện Ia Grai đã xác định được ông Thiên không còn bất cứ tài sản gì để thi hành án; đồng thời chứng cứ thỏa thuận việc bà Cấn Thị Lợi cam kết trả nợ bằng xe mô tô cho bà Thủy có những người làm chứng là ông Lê Xuân Mười, Bùi Đình Dương lại khẳng định rằng họ là những người đến nhà bà Lợi chơi thì bà Thủy có nhờ họ ký thì họ ký chứ nội dung thỏa thuận về những việc mua bán ra sao thì họ hoàn toàn không biết.

Mặt khác, tại Quyết định số 19/QĐ-CCTHADS ngày 02/8/2018 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Ia Grai đã kê biên, xử lý tài sản đối với xe mô tô biển số 81V1-177.70 và quyết định này nêu rõ ông Thiên, bà Thủy không được chuyển dịch tài sản đó cho đến khi thi hành án xong. Và đến ngày 15/8/2018 Tòa án đã thụ lý, giải quyết vụ kiện; bà Thủy và ông Thiên đều đã biết việc này, nhưng quá trình tham gia tố tụng bà Thủy khai rằng bà đã chuyển nhượng chiếc xe mô tô đó cho một người thanh niên không rõ họ tên, địa chỉ. Vì vậy, ông Thiên, bà Lợi và bà Thủy xác lập hợp đồng mua bán tài sản là chiếc xe mô tô 81V1-177.70 vào ngày 23/5/2017 là giả tạo, nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba là bà Lý. Theo quy định tại Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015 thì giao dịch dân sự đó vô hiệu.

Từ những phân tích và nhận định như trên, Hội đồng xét xử nhận thấy yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ nên chấp nhận.

Ngoài ra, các đương sự không có yêu cầu gì khác nên không giải quyết.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39; các Điều 147, 227, 228, 271 và Điều 273 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015;

- Áp dụng các Điều 116, 118, 124, 132 của Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 75 Luật Thi hành án dân sự (được sửa đổi, bổ sung năm 2014); Điều 24 Nghị định số 62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi hành án dân sự;

- Áp dụng Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016, của Uỷ ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Lý.

Tuyên bố vô hiệu hợp đồng mua bán xe mô tô, xe máy giữa bên bán là ông Thái Hữu Thiên, bà Cấn Thị Lợi và bên mua là bà Nguyễn Thị Thủy, đối với xe máy hai bánh biển số 81V1-177.70, nhãn hiệu Honda, màu sơn vàng, số loại JF 461 Air Blade Fi, số máy JF46E7037958, số khung RLHJF4619EZ409725 (hợp đồng do Văn phòng công chứng Pleiku công chứng số 217, quyển số 8, ngày 23/5/2017).

2. Về án phí:

Ông Thái Hữu Thiên phải chịu 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) tiền án phí dân sự sơ thẩm.

Bà Trần Thị Lý không phải chịu án phí dân sự, hoàn trả cho ông bà Lý 300.000đồng (Ba trăm nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí đã nộp trước đây theo Biên lai thu tạm ứng phí, lệ phí Tòa án số 0004840 ngày 15/8/2018 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6; 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Các đương sự có quyền làm đơn kháng cáo trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án, đương sự vắng mặt tại phiên toà hoặc không có mặt khi tuyên án mà có lý do chính đáng thì thời hạn kháng cáo tính từ ngày nhận được bản án hoặc được tống đạt hợp lệ./.