Bản án 120/2023/HS-ST — Hình sự

[1] Về hành vi, quyết định tố tụng của Điều tra viên, Kiểm sát viên trong quá trình điều tra, truy tố thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Trong quá trình điều tra và tại phiên tòa, bị cáo, đại diện hợp pháp của bị hại, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, không có người nào có ý kiến hoặc khiếu nại về hành vi, quyết định của người tiến hành tố tụng. Do đó, các hành vi, quyết định tố tụng của người tiến hành tố tụng thực hiện đều hợp pháp.

[2] Về thủ tục tố tụng: Tại phiên tòa vắng mặt bà Đào Thị Kim L và bà Đinh Thị Thu H, đều có đơn xin xét xử vắng mặt. Hồ sơ thể hiện các bị hại đã có lời khai, trình bày và không có yêu cầu bị cáo phải bồi hoàn dân sự thêm; xét việc vắng mặt không ảnh hưởng đến việc xét xử, Tòa án căn cứ khoản 1 Điều 292 của Bộ luật Tố tụng hình sự, tiến hành xét xử vắng mặt.

[3] Lời khai nhận của bị cáo tại phiên tòa trùng khớp với lời khai tại Cơ quan điều tra, phù hợp với những lời khai của các bị hại, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến vụ án... đồng thời hoàn toàn phù hợp với các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án đã thu thập hợp pháp và được thẩm tra tại phiên toà; có đủ cơ sở để xác định:

[4] Nguyễn Tiến T do muốn có tiền chơi Game nên đã nảy sinh ý định lừa đảo chiếm đoạt tiền của khách du lịch, với cách thức dùng mạng xã hội đưa ra các thông tin quảng cáo, nhận đặt các Tour du lịch không có thật trên trang Fanpage bao gồm các dịch vụ trọn gói như đặt vé máy bay, thuê khách sạn, dịch vụ ăn uống, xe đưa đón tại Phú Quốc. Sau khi có người đặt Tour, Nguyễn Tiến T liên lạc bằng điện thoại thỏa thuận, gửi hình ảnh hợp đồng qua Zalo, Gmail để làm tin rồi yêu cầu khách hàng chuyển tiền đặt cọc đến các tài khoản khác nhau tại ngân hàng Thương mại cổ phần quân đội. Sau khi nhận được tiền, bị cáo cắt đứt liên lạc với các bị hại.

[5] Ngày 07/7/2023, bà Đào Thị Kim L đã chuyển khoản 50% giá trị hợp đồng tương ứng số tiền 41.990.000 đồng và ngày 28/8/2023, bà Đinh Thị Thu H đã chuyển khoản đặt cọc số tiền 15.000.000 đồng; tổng số tiền Nguyễn Tiến T chiếm đoạt được 56.990.000 đồng. Số tiền của các bị hại được chuyển đến các số tài khoản do người quản trị - đại lý Game chỉ định theo thỏa thuận với Nguyễn Tiến T sẽ được quy đổi thành đơn vị tiền ảo-RP và chuyển lại vào tài khoản của bị cáo trong Game, sử dụng chơi hết.

[6] Hành vi của bị cáo dùng thủ đoạn gian dối tạo lập sự tin tưởng để chiếm đoạt tiền, xâm phạm quyền sở hữu về tài sản của người khác được pháp luật bảo vệ, gây mất trật tự trị an xã hội, gây bức xúc trong dư luận, quần chúng nhân dân. Bị cáo là người có đầy đủ năng lực hành vi chịu trách nhiệm hình sự, nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội nhưng vẫn thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp chiếm đoạt hai lần, được tổng số tiền 56.990.000 đồng. Từ các phân tích nêu trên đảm bảo căn cứ xác định, hành vi của bị cáo đã cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 174 của Bộ luật Hình sự; Bản cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân huyện Hữu Lũng đã truy tố đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

[7] Để quyết định hình phạt tương xứng hành vi phạm tội, ngoài việc xem xét, đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm trong hành vi của bị cáo nêu trên, Hội đồng xét xử cần phải xem xét đến nhân thân, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự để cá thể hóa trách nhiệm hình sự và hình phạt, cụ thể:

[8] Về nhân thân: Bị cáo có nhân thân tốt, không có tiền án, tiền sự, chưa bị xử lý kỷ luật; hiện đang là sinh viên.

[9] Về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: Bị cáo bị áp dụng tình tiết quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 Bộ luật Hình sự do đã thực hiện hai lần phạm tội, mỗi lần đều đủ yếu tố cấu thành tội phạm quy định tại khoản 1 Điều 174 của Bộ luật Hình sự.

[10] Về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Trong suốt quá trình điều tra, truy tố và tại phiên toà, bị cáo đã thành khẩn khai báo toàn bộ hành vi phạm tội và thể hiện thái độ ăn năn hối cải; bị cáo đã tác động gia đình khắc phục hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại theo yêu cầu của các bị hại. Đây là các tình tiết giảm nhẹ theo quy định tại điểm b, s khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

[11] Cả hai bị hại đều đã có đơn xin giảm nhẹ hình phạt với nội dung, nhận thấy Nguyễn Tiến T đã ăn năn hối cải, tự nguyện khắc phục hậu quả và mong muốn được chuộc lỗi lầm nên xin cho bị cáo được giảm nhẹ hình phạt, cho hưởng án treo. Tại Cơ quan điều tra sau khi thừa nhận hành vi phạm tội đối với bà Đào Kim Lương theo đơn trình báo tố giác tội phạm ngày 03/10/2023, quá trình bị tạm giữ, lấy lời khai, đến ngày 07/10/2023 bị cáo đã tự khai nhận chi tiết thêm đối với hành vi lừa đảo bà Đinh Thị Thu H trong khi bị hại không có đơn tố giác; mặc dù bị cáo khai thêm được hành vi phạm tội với người khác nhưng không phải là tội phạm mới mà do bị cáo biết không thể che dấu được nên chủ động khai nhận, giúp cơ quan điều tra làm sáng tỏ vụ án mong hưởng lượng khoan hồng của pháp luật nên chỉ được xem xét giảm nhẹ hình phạt tại khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

[12] Bị cáo sinh ra và lớn lên trong gia đình có công với cách mạng, ông nội Nguyễn Tài L được tặng thưởng Huy chương kháng chiến chống Mỹ Hạng nhất; hiện gia đình thờ cúng liệt sỹ ông Nguyễn Tài H hy sinh vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Quá trình học tập, tu dưỡng, bị cáo có thành tích xuất sắc, được tặng nhiều “Giấy khen”, hiện là sinh viên Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Gia đình bị cáo luôn gương mẫu, tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện xây dựng nông thôn mới, đóng góp các loại quỹ ủng hộ người nghèo, người dân vùng lũ lụt, dịch bệnh Covid…tại địa phương nơi cư trú, có xác nhận của Ủy ban nhân xã Thành Lợi, huyện V, tỉnh Nam Định. Hội đồng xét xử cho bị cáo được hưởng các tình tiết giảm nhẹ theo quy định tại khoản 2 Điều 51 Bộ luật hình sự.

[13] Về hình phạt chính: Bị cáo vướng vào vòng lao lý, nguyên nhân chỉ vì không có tiền thỏa mãn nhu cầu chơi Game và phía bị hại cũng sơ suất, chủ quan, thiếu cảnh giác trước các cảnh báo lừa đảo qua mạng, phần nào tạo điều kiện cho bị cáo dễ dàng chiếm đoạt được tài sản với tổng giá trị bị truy tố thuộc trường hợp phạm tội nghiêm trọng nên cần áp dụng hình phạt tù trên mức khởi điểm, tương ứng với định lượng trong khung hình phạt của điều luật xét xử.

[14] Về cách thức chấp hành hình phạt: Căn cứ hướng dẫn tại khoản 3 Điều 2 Nghị quyết số 02/2018/NQ-HĐTP ngày 15/5/2018 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Điều 65 của Bộ luật Hình sự về án treo “Trường hợp có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự thì số tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự phải nhiều hơn số tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự từ 02 tình tiết trở lên, trong đó có ít nhất 01 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự.” thấy rằng; bị cáo có 01 tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, tuy nhiên được đối trừ với 03 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự tại khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự và có nhiều tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

[15] Ngoài ra căn cứ hướng dẫn tại điểm c khoản 2 Điều 1 Nghị quyết 01/2022/NQ-HĐTP ngày 15/4/2022 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 02/2018/NQ-HĐTP ngày 15/5/2018 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Điều 65 của Bộ luật Hình sự về án treo:

[16] Xác định bị cáo có hai lần phạm tội, trong đó mỗi lần chiếm đoạt số tiền dưới 50.000.000 đồng đều cấu thành tội phạm quy định tại khoản 1 Điều 174 của Bộ luật Hình sự nên thuộc trường hợp phạm tội ít nghiêm trọng; hơn nữa trong quá trình điều tra theo đơn tố giác của bà Đào Thị Kim L bị cáo đã tự khai nhận thêm hành vi phạm tội với bà Đinh Thị Thu H.

[17] Trên cơ sở các nhận định và căn cứ hướng dẫn nêu trên, thấy rằng bị cáo có nhân thân tốt, có nơi cư trú, học tập rõ ràng, tuổi đời còn trẻ và hiện đang là sinh viên; xét thấy người phạm tội có khả năng tự cải tạo và việc cho họ hưởng án treo không gây nguy hiểm cho xã hội, không ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, Hội đồng xét xử quyết định không cần thiết phải cách ly bị cáo ra khỏi đời sống xã hội, áp dụng Điều 65 của Bộ luật Hình sự cho bị cáo được hưởng án treo, ấn định gấp đôi thời gian thử thách, cải tạo tại địa phương cũng đủ tác dụng giáo dục, răn đe, phòng ngừa chung tội phạm.

[18] Về hình phạt bổ sung: Không áp dụng hình phạt tiền bổ sung theo Biên bản xác minh ngày 31/10/2023, xác định bị cáo hiện là sinh viên, sống phụ thuộc gia đình, không có tài sản riêng; không khả thi trong việc thi hành bản án.

[19] Về nghĩa vụ dân sự: Bị cáo và gia đình đã bồi thường cho các bị hại tổng số tiền 61.000.000 đồng, gồm các khoản tiền bị chiếm đoạt và tiền chi phí đi lại, tiền bồi thường tổn thất tinh thần; các bị hại cũng không có yêu cầu nào khác về trách nhiệm dân sự. Hội đồng xét xử thấy rằng sự thỏa thuận, thống nhất của các đương sự là tự nguyện và phù hợp với các chi phí hợp lý, thực tế nên cần được ghi nhận theo quy định của Điều 5 Bộ luật Tố tụng dân sự và các Điều 584, 585, 586, 589 Bộ luật Dân sự.

[20] Căn cứ các điểm a, b khoản 1 Điều 47 Bộ luật Hình sự; điểm a, c khoản 2, điểm a khoản 3 Điều 106 Bộ luật Tố tụng hình sự xử lý vật chứng: Tịch thu, hóa giá sung quỹ Nhà nước 02 chiếc điện thoại di động kèm sim số thu giữ của bị cáo là phương tiện sử dụng phạm tội. Trả lại cho Nguyễn Tiến T 01 căn cước công dân và 01 thẻ Sim mạng Vietnam mobile do là giấy tờ nhân thân và không liên quan đến hành vi phạm tội.

[21] Đối với số tiền 15.000.000 đồng có trong tài khoản ngân hàng số 3982214061983 mở tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội mang tên “NGUYENVANB”, sinh ngày 14/6/1983, ở thị trấn Đ, huyện P, tỉnh Thái Nguyên hiện đang bị phong toả theo Lệnh số 04/LPT-HS ngày 14/11/2023 của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Hữu Lũng, xét thấy: Không đủ căn cứ chứng minh số tiền liên quan trực tiếp đến hành vi phạm tội vì theo Biên bản xác minh ngày 08/11/2023 tại Công an thị trấn Đ, huyện P, tỉnh Thái Nguyên, số Căn cước công dân cũng như người có tên Nguyễn Văn B không có người có thông tin về họ, tên, địa chỉ trên trong hệ thống cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia và trên địa bàn không có công dân có thông tin như trên.

[22] Bên cạnh đó, kết quả điều tra xác định số tiền 41.990.000 đồng chuyển vào tài khoản của Ngân hàng MB mang tên Nguyễn Phương A và số tiền 15.000.000 đồng chuyển vào tài khoản Ngân hàng MB mang tên “NGUYENVANB” đều được quy đổi thành đơn vị tiền ảo trong Game và đã chuyển vào tài khoản game của Nguyễn Tiến T, bị cáo sử dụng chơi game hết; bản thân bị cáo và các bị hại đã thoả thuận bồi thường toàn bộ thiệt hại, bị cáo không bị phạt tiền hoặc tịch thu tài sản. Hội đồng xét xử thấy số tiền trong tài khoản ngân hàng số 3982214061983 không liên quan đến hành vi phạm tội, biện pháp phong toả tài khoản không còn cần thiết nên cần được huỷ bỏ căn cứ các Điều 129, 130 Bộ luật Tố tụng hình sự.

[23] Con người, sự việc liên quan: Đối với tài khoản ngân hàng số 6830133685626 mở ngày 17/7/2020 tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội – Chi nhánh Thái Nguyên mang tên Nguyễn Phương A theo Lệnh số 03/LPT-HS ngày 14/11/2023 của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Hữu Lũng; Nguyễn Phương A khai nhận do bị rơi Căn cước công dân, nên không biết ai sử dụng để lập tài khoản đứng tên mình, thực tế Nguyễn Phương A cũng không sử dụng (tài khoản ảo), kết quả xác minh ngày 17/11/2023 tại Ngân hàng MB Bank chi nhánh Lạng Sơn, xác định tài khoản đã đóng, không còn tồn tại trên hệ thống nên Hội đồng xét xử không xem xét, giải quyết.

[24] Bị cáo là người bị kết án nên phải chịu án phí hình sự sơ thẩm theo quy định tại khoản 2 Điều 136 Bộ luật tố tụng hình sự; điểm a khoản 1 Điều 23 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án. Bị cáo không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch tương ứng số tiền phải bồi thường do đã thi hành xong trước khi mở phiên tòa.

[25] Đề nghị luận tội và các căn cứ áp dụng, xử lý các vấn đề liên quan của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn tại phiên tòa phù hợp với các nhận định nêu trên được Hội đồng xét xử chấp nhận. Đề nghị giảm nhẹ hình phạt trong lời nói sau cùng của bị cáo đã được Hội đồng xét xử xem xét, cân nhắc trong quá trình nghị án.

[26] Bị cáo, bị hại, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án có quyền kháng cáo phần bản án liên quan theo quy định tại các Điều 331, 333 của Bộ luật Tố tụng hình sự.