Bản án 12/2017/DS-ST — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản về quyền sở hữu tài sản

[1] Về áp dụng pháp luật tố tụng: Xét đơn khởi kiện của bà Nguyễn Thị H và các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, nhận thấy đây là vụ án “Tranh chấp kiện đòi lại tài sản” theo quy định tại khoản 14 Điều 26 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

[2] Về thời hiệu khởi kiện: đây là quan hệ “Tranh chấp kiện đòi lại tài sản”. Theo quy định tại khoản 2 Điều 517 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Điều 2 Nghị quyết số 103/2015/QH13, ngày 25/11/2016 của Quôc hội Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về việc thi hành Bộ Luật tố tụng dân sự năm 2015; khoản 3 Điều 4 của Nghị quyết số 02/2016/NQ – HĐTP, ngày 30/06/2016 của Hội đông thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về việc hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết 103/2015/QH13, ngày 25/11/2015, thì yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Thị H không áp dụng thời hiệu khởi kiện.

[3] Quan hệ tranh chấp giữa bà H và ông V trong vụ án là tranh chấp về dân sự. Bị đơn ông Tăng Triệu V và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị Đ có đăng ký hộ khẩu thường trú và trú tại: thôn H, xã M, huyện M, tỉnh Đắk Nông. Căn cứ khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, vụ kiện trên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông.

[4] Tòa án nhân dân huyện Đắk Mil đã tiến hành tống đạt trực tiếp cho ông V và bà Đ các văn bản tố tụng của Tòa án và mời làm việc nhưng bà Đ, ông V cố tình vắng mặt không có lý do. Qua xác minh tại Công an xã M, hiện tại bà Đ và ông V có đăng ký hộ khẩu thường trú và đang cư trú tại thôn H, xã M, huyện M, tỉnh Đắk Nông. Sự vắng mặt ông V và bà Đ vắng mặt không có lý do gây khó khăn cho việc giải quyết vụ án.

[5] Ngày 27/3/2017, Tòa án đã tống đạt trực tiếp cho ông Tăng Triệu V và bà Nguyễn Thị Đ thông báo về thực hiện quyền yêu cầu độc lập, phản tố trong vụ án theo quy định tại Điều 200, 201, 202 của Bộ luật tố tụng dân sự, nhưng ông V và bà Đ không thực hiện.

[6] Vì vậy, theo quy định tại khoản 4 Điều 91 và điểm b khoản 2 Điều 227, Điều 228 của Bộ luật tố tụng dân sự, ông V và bà Đ phải chịu hậu quả của việc không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ chứng cứ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Tòa án nhân dân huyện ĐắkMil tiến hành mở phiên tòa lần hai để xét xử vắng mặt bị đơn ông V và bà Đ theo quy định của pháp luật.

[7] Về áp dụng pháp luật nội dung: các giao dịch của ông V và H được thực hiện vào trước tháng 3/2012, trước Bộ luật dân sự năm 2015 có hiệu lực. Nên cần áp dụng khoản 1 Điều 688 của Bộ luật dân sự năm 2015 để giải quyết vụ án. Áp dụng Điều 255; Điều 256; Điều 280, Điều 285, Điều 305; Điều 471 Bộ luật dân sự năm 2005 và Điều 27 Pháp lệnh án phí, lệ phí Tòa án. Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

[8] Ông V và bà H đều khẳng định trước ngày 21/2/2012, giữa ông V và bà H có các giao dịch mua bán cà phê. Ông V và bà H đều khẳng định vào ngày 21/2/2012, giữa ông V và bà H có đối chiếu các số liệu mua bán và chốt số. Như vậy, đây là các tình tiết các bên đều thừa nhận nên không cần chứng minh, phù hợp với Điều 92 của Bộ luật tố tụng dân sự.

[9] Bà H khởi kiện ông Tăng Triệu V và yêu cầu trả nợ 16 tấn cà phê nhân xô, căn cứ vào chứng cứ giấy viết tay nhận nợ vào ngày 21/02/2012. Theo giấy nhận nợ 21/02/2012, bà H đã nộp cho Tòa án: “ chú x nhận của chị hường cà phê tc 16 tấn cà phê (mười sáu tấn cà phê nhân)”. Trong giấy nhận nợ, có chữ ký và chữ viết xác nhận nợ của ông Tăng Triệu V, thể hiện ý chí tự nguyện của các bên về việc mua bán, chốt sổ và ký xác nhận nợ. Như vậy, giữa ông Tăng Triệu V và bà Nguyễn Thị H có việc chốt sổ và ký xác nhận nợ

[10] Trong quá trình điều tra, Tòa án đã tiến hành tống đạt trực tiếp các văn bản tố tụng cho ông Tăng Triệu V và mời làm việc. Nhưng ông V đến trụ sở Tòa án làm việc vào các ngày 01/11/2016, 20/10/2016, 14/12/2016, sau đó ông V vắng mặt không có lý do. Sự vắng mặt không có lý do của ông Tăng Triệu V gây khó khăn cho giải quyết vụ án. Đồng thời ông V không đưa ra được bất cứ chứng cứ, tài liệu để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình và để phản bác lại yêu cầu của nguyên đơn. Do đó, ông V phải chịu hậu quả do việc không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ chứng cứ theo quy định của khoản 4 Điều 91 BLTTDS để bảo vệ cho quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

[11] Tòa án đã tống đạt thông báo về thực hiện quyền yêu cầu phản tố cho ông V nhưng ông V không thực hiện quyền yêu cầu phản tố đối với nguyên đơn nên Tòa án không đặt ra giải quyết.

[12] Ngày 22/6/2017, bà H có đơn yêu cầu trưng cầu giám định đối với chữ ký và chữ viết của ông V. Ngày 22/6/2017, Tòa án nhân dân huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông ra Quyết định trưng cầu giám định chữ ký và chữ viết tại Phòng kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Đắk Nông. Ngày 25/7/2017, có kết luận giám định số 56-GĐTL/PC “chữ ký, chữ viết mang tên Tăng Triệu V ghi trên giấy nhận nợ, ghi ngày 21/2/2012. So với chữ ký, chữ viết mang trên Tăng Triệu V trên biên bản giao nhận, tự khai, biên bản lấy lời khai, đơn trình bày, biên bản ghi lời khai đối chất là cùng một người ký, viết ra”

[13] Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị Đ: đã được Tòa án nhân dân huyện Đắk Mil triệu tập làm việc và tống đạt các văn bản tố tụng nhưng vẫn vắng mặt không có lý do. Tòa án tống đạt trực tiếp cho bà Đ thông báo về thực hiện yêu cầu độc lập liên quan trong vụ án nhưng bà Đ không thực hiện quyền yêu cầu độc lập trong vụ án nên không đặt ra giải quyết. Bà Đ đã gửi đơn đề ngày 28/3/2017, bà Đ khẳng định việc làm ăn giữa ông V bà H thì bà không tham gia. Do đó, bà Đ phải chịu hậu quả do việc không cung cấp hoặc cung cấp không đầy đủ chứng cứ theo quy định của khoản 4 Điều 91 BLTTDS để bảo vệ cho quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

[14] Từ những căn cứ nêu trên, HĐXX khẳng định: công nhận quyền sở hữu tài sản của bà Nguyễn Thị H xuất phát từ hợp đồng mua bán tài sản theo giấy viết tay nhận nợ ngày 21/2/2012 giữa ông Tăng Triệu V và bà Nguyễn Thị H là có thật. Về cơ bản nội dung các bên thỏa thuận là phù hợp với các quy định của pháp luật về hợp đồng mua bán tài sản nói riêng và hợp đồng dân sự nói chung.

[15] Điều 428 Bộ luật dân sự năm 2005 quy định: “Hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán có nghĩa vụ giao tài sản cho bên mua và nhận tiền, còn bên mua có nghĩa vụ nhận tài sản và trả tiền cho bên bán”

[16] Việc ông Tăng Triệu V không thực hiện nghĩa vụ thanh toán nợ cho bà H khi đến hạn là vi phạm pháp luật. Điều 285 BLDS quy định “thời hạn thực hiện nghĩa vụ dân sự do các bên thoả thuận hoặc theo quy định của pháp luật, bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ dân sự đúng thời hạn…..”.

[17] Như vậy, khi đến hạn thanh toán nợ, ông Tăng Triệu V không thực hiện nghĩa vụ đúng hẹn với bà H là vi phạm nghĩa vụ, nên cần áp dụng theo Điều 256 BLDS để giải quyết đối với tranh chấp giữa bà H và ông V là phù hợp.

[18] Điều 256 BLDS quy định cụ thể về “Quyền đòi lại tài sản” thì: “Chủ sở hữu, người chiếm hữu hợp pháp có quyền yêu cầu người chiếm hữu, người sử dụng tài sản, người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật đối với tài sản thuộc quyền sở hữu hoặc quyền chiếm hữu hợp pháp của mình phải trả lại tài sản đó, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 247 của Bộ luật này. Trong trường hợp tài sản đang thuộc sự chiếm hữu của người chiếm hữu ngay tình thì áp dụng Điều 257 và Điều 258 của Bộ luật này”.

[29] Về án phí dân sự: áp dụng Điều 144, Điều 147 của Bộ Luật tố tụng dân sự; Điều 27 Pháp lệnh về án phí, lệ phí Tòa án. Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận nên bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm. Tòa án tiến hành xác minh tại công ty TNHH MTV Nông sản Thành Mai về giá cà phê của ngày 14/9/2017, giá cà phê nhân xô R25% là 43.000 đồng/kg. Cụ thể như sau: 16.000 kg x 43.000 đồng/kg = 688.000.000 đồng, án phí: 20.000.000 đồng + (4% x 288.000.000 đồng) = 31.520.000 đồng (20.000.000 đồng + 4% của phần giá trị tài sản có tranh chấp vượt quá 400.000.000 đồng)

[20] Nguyên đơn không phải chịu án phí. Hoàn trả cho nguyên đơn bà Nguyễn Thị H số tiền tạm ứng án phí đã nộp là 7.400.000 đồng (bảy triệu bốn trăm nghàn đồng), theo biên lai thu tạm ứng án phí lệ phí Tòa án số 0003678, ngày 04/10/2016 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông.

[21] Chi phí giám định chữ ký hết 3.600.000 đồng, người yêu cầu giám định là nguyên đơn bà Nguyễn Thị H xin chịu chi phí giám định và không yêu cầu Tòa án giải quyết. Do đó, không đặt giải quyết

[22] Xét quan điểm đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện ĐắkMil tại phiên toà là có căn cứ, Hội đồng xét xử chấp nhận.