Bản án 116/2022/DS-PT — Đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản

[1] Người kháng cáo, nội dung và hình thức đơn kháng cáo, thời hạn kháng cáo là đúng theo quy định tại các điều 271, 272 và 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nên kháng cáo của nguyên đơn ông Trần Văn S là hợp lệ và đúng theo luật định.

[2] Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn bà Phạm Quỳnh N; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Trịnh Thị S vắng mặt nhưng có người đại diện tham gia phiên tòa; việc vắng mặt của họ cũng không ảnh hưởng đến việc xét xử. Do vậy, Hội đồng xét xử căn cứ khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, tiến hành xét xử vụ án.

[3] Nguyên đơn ông Trần Văn S khởi kiện yêu cầu ông Nguyễn Quang D và bà Phạm Quỳnh N hoàn trả và bồi thường cho gia đình ông các khoản như:

[3.1] Sơn (lăn bê) toàn bộ diện tích 06 phòng kakaoke, làm ống thải thoát nước số tiền là 6.825.000đồng; Thuê công thợ 7.000.000đồng; Thuê làm hộp đèn bảng hiệu 7.385.000đồng; Sửa dàn máy lạnh 8.500.000đồng; Mua micro, dây điện, bóng đèn, đĩa hát 13.450.000đồng. Tổng cộng 43.160.000đồng.

[3.2] Thu nhập thực tế bị mất, bị giảm sút (không dám đi làm ruộng, chăn nuôi, quán cà phê khách không dám đến uống) mỗi tháng 6.000.000đồng, thời gian 08 tháng với số tiền là 48.000.000đồng; Tiền bồi thường tổn thất tinh thần của ông và vợ ông, mức bồi thường 10 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định (1.350.000đ x 10 x 2) = 27.000.000đồng. Tổng cộng là 75.000.000đồng.

[3.3] Tổng cộng các khoản: 118.160.000đồng.

[4] Ông Phan Đăng H là người đại diện theo ủy quyền của các bị đơn ông D và bà N cho rằng thời hiệu khởi kiện để yêu cầu bồi thường là 03 năm nhưng đến tháng 5/2019 mới khởi kiện là hết thời hiệu. Đề nghị áp dụng thời hiệu khởi kiện đình chỉ giải quyết vụ án. Về nội dung đề nghị Tòa án bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

[5] Đối với kháng cáo của ông Trần Văn S cho rằng bản án sơ thẩm số 35/2022/DS-ST ngày 12 tháng 5 năm 2022 của Tòa án nhân dân thị xã N việc thu thập, xem xét, đánh giá chứng cứ sơ xài, theo nhận thức chủ quan; thu thập chứng cứ không đầy đủ, xem xét đánh giá chứng cứ thiếu khách quan, toàn diện đưa ra phán quyết bác toàn bộ các yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không đúng pháp luật, thiếu công bằng, không thuyết phục, gây thiệt thòi quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn. Bởi các lý do sau: Việc yêu cầu bồi thường thiệt hại tài sản do bị đơn đơn phương chấm dứt hợp đồng cho thuê nhà, lấy lại nhà cho thuê trước thời hạn thỏa thuận và không thông báo cho nguyên đơn biết trước; về yêu cầu bồi thường tiền mất thu nhập; về yêu cầu bồi thường thiệt hại về tổn thất tinh thần.

[6] Xét kháng cáo của nguyên đơn yêu cầu các bị đơn hoàn trả và bồi thường cho gia đình ông các khoản: Sơn (lăn bê) toàn bộ diện tích 06 phòng kakaoke, làm ống thải thoát nước số tiền là 6.825.000đồng; thuê công thợ 7.000.000đồng; thuê làm hộp đèn bảng hiệu 7.385.000đồng; sửa dàn máy lạnh 8.500.000đồng; mua micro, dây điện, bóng đèn, đĩa hát 13.450.000đồng thì thấy rằng:

[6.1] Tại bản án dân sự phúc thẩm số 40/2019/DS-PT, ngày 21-03-2019 của Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng đã xét xử về “Tranh chấp hợp đồng thuê nhà”, giữa nguyên đơn ông Nguyễn Quang D, bị đơn ông Trần Văn S và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Phạm Quỳnh N. Tại phần nhận định của Tòa án ở trang 4 như sau:

[6.1] Tại mục [2] đã nhận định, ngày 02/9/2014 ông D có thỏa thuận miệng với ông S về việc ông D cho ông S thuê nhà tọa lạc khóm 1, phường 1, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng để kinh doanh karaoke. Trong quá trình thực hiện hợp ông S còn thiếu ông D 10 tháng không thanh toán tiền thuê nhà, nên đến ngày 18/11/2015 ông S ký nhận nợ tiền thuê nhà là 137.000.000đồng và ông S đồng ý chịu lãi suất 2%/tháng nếu quá hai tháng không trả đủ tiền, hai bên chưa thanh toán hợp đồng. Sau đó ông S trả cho ông D được hai lần là 15.000.000đồng, hiện còn thiếu 122.000.000 đồng. Đây là sự kiện không phải chứng minh theo Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự, vì các đương sự đều thừa nhận.

[6.2] Tại mục [3]…, Cấp phúc thẩm xác định hợp đồng thuê nhà giữa ông D và ông S thuộc trường hợp không xác định thời hạn thuê nhà.

[6.3] Theo nhận định trên thì có chứng cứ chứng minh là trong quá trình thực hiện hợp đồng, ông S thiếu tiền thuê nhà của ông D 10 tháng, nên án phúc thẩm xác định đây là trường hợp không xác định thời hạn thuê nhà. Do ông S không thực hiện trả tiền thuê nhà, ông D có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng thuê nhà theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 498 Bộ luật dân sự năm 2005. Như vậy, trong vụ án này ông S là người vi phạm hợp đồng thuê nhà.

[7] Từ những phân tích tại mục [6] nêu trên, ông S cho rằng bị đơn đơn phương chấm dứt hợp đồng cho thuê nhà, lấy lại nhà cho thuê trước thời hạn thỏa thuận và không thông báo cho nguyên đơn biết trước là không có căn cứ chấp nhận, nên kháng cáo của ông S phần này không được chấp nhận.

[8] Ông S kháng cáo cho rằng sau khi nhận nhà và phòng kakaoke thì ông S có Sơn (lăn bê) toàn bộ diện tích 06 phòng kakaoke, làm ống thải thoát nước số tiền là 6.825.000đồng, thuê công thợ 7.000.000đồng, thuê làm hộp đèn bảng hiệu 7.385.000đồng; Sửa dàn máy lạnh 8.500.000đồng; mua micro, dây điện, bóng đèn, đĩa hát 13.450.000đồng và yêu cầu ông D, bà N trả lại số tiền tổng cộng 43.160.000đồng. Xét thấy, theo quy định tại khoản 3 Điều 487 Bộ luật dân sự 2005 quy định “ Bên thuê có thể tu sửa và làm tăng giá trị tài sản thuê, nếu được bên cho thuê đồng ý và có quyền yêu cầu bên cho thuê thanh toán chi phí hợp lý”. Tại tòa, ông S cho rằng ông có tu sửa, mua sắm thêm tài sản trên và có sự đồng ý của ông D. Phía bên ông D cho rằng việc ông S tu sửa, mua sắm thêm tài sản thì không có thông báo cho ông biết và tài sản ông S mua thì ông S đã lấy đem về, nên ông S yêu cầu ông trả lại số tiền 43.160.000 đồng thì ông không đồng ý. Việc ông S yêu cầu ông D bồi thường và hoàn trả số tiền trên nhưng ông S không cung cấp được chứng cứ để chứng minh việc ông D có đồng ý cho ông tu sửa và cũng không chứng minh được việc ông D còn giữ tài sản của ông S. Do đó, kháng cáo của ông S phần này không có căn cứ, nên Hội đồng xét xử không chấp nhận.

[9] Kháng cáo của ông S cho rằng từ ngày 14/12/2017 đến ngày 15/8/2018, vợ chồng ông D thuê người lạ đến đập phá nhà cửa, gây rối, đe dọa, hành hung xâm phạm sức khỏe, tính mạng gia đình ông 7 đến 8 lần để yêu cầu ông phải trả cho ông D số tiền 244.770.000đồng, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và việc làm, danh dự, nhân phẩm, làm ăn thất thoát giảm sút nghiêm trọng, sự việc trên ông có báo với Công an phường 1 là ông Đỗ Văn Đ và bà con cùng khóm biết như ông Lâm Đình L, ông Trần Văn L2 biết. Nay ông S yêu cầu vợ chồng ông D bồi thường cho gia đình ông các khoản: Thu nhập thực tế bị mất, bị giảm sút (không dám đi làm ruộng, chăn nuôi, quán cà phê khách không dám đến uống) mỗi tháng 6.000.000đồng x 08 tháng (từ ngày 14/12/2017 đến 15/8/2018)= 48.000.000đồng; Tiền bồi thường tổn thất tinh thần của ông và vợ ông, mức bồi thường 10 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định (1.350.000đồng x 10 x 2) = 27.000.000đồng. Tổng hai khoản là 75.000.000đồng. Xét thấy:

[9.1] Đối với yêu cầu tiền mất thu nhập và yêu cầu bồi thường tổn thất tinh thần của ông và vợ ông với tổng số tiền 75.000.000 đồng, ông S cho rằng vợ chồng ông D cho người đến đòi nợ nên vợ chồng ông không kinh doanh mua bán được thời gian là 08 tháng (từ ngày 14/12/2017 đến 15/8/2018), để chứng minh cho yêu cầu này thì ngoài lời trình bày ra ông S có cung cấp một số giấy tờ có xác nhận của công an phường 1 và hai người làm chứng thì thấy rằng, tại các biên bản xác minh ngày 21/7/2022 của Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng thì ông Đ đã cung cấp “ ông chỉ xác nhận theo lời trình bày của ông S, có trình báo chính quyền địa phương về việc có 02 đối tượng B và D2 được vợ chồng ông D ủy quyền đòi tiền thay, giấy ủy quyền viết tay, sau đó có cử cán bộ xuống xác minh vụ việc thì không có việc hành hung, đập phá tài sản của ông S, nên có mời hai đối tượng lên làm việc và cho cam kết là không vi phạm đối với ông S; còn đơn ngày 02/5/2019 thì chỉ xác nhận ông S có trình báo, còn nội dung cụ thể như thế nào thì ông không rõ; các biên bản làm việc do không xử phạt vi phạm hành chính, nên hồ sơ không lưu giữ và bị thất lạc. Ngoài ra, ông S có điện thoại báo với Công an phường 1 nhiều lần cho rằng các đối đượng xuống đòi nợ, Công an cử cán bộ xuống xác minh nhưng không thấy người đến đòi nợ và không có xảy ra thiệt hại”. Tại biên bản xác minh cùng ngày 21/7/2022 thì các ông Lâm Đình L và ông Trần Văn L2 đều cung cấp: “ Hai ông không nhớ thời gian nào, hai ông có chứng kiến việc có hai người đến nhà ông S đòi nợ bình thường, sau đó thì giữa hai bên cải vả, không có xô xát, còn việc có hành vi đe dọa đến sức khỏe, tính mạng thì không có và sự việc xảy ra khoảng 50 phút thì kết thúc, sau sự việc này thì hai ông không thấy và không có chứng kiến”.

[9.2] Ông S yêu cầu Tòa án xác minh ông Đ, ông L và ông L2 thì họ khẳng định gia đình ông S có người đến đòi nợ, giữa hai bên có cải vả, không có xô xát, không có việc hành vi đe dọa đến sức khỏe, tính mạng và sau đó Công an có mời hai đối tượng lên làm việc và họ đã có cam kết không vi phạm đối với gia đình ông S và phía ông S không có cung cấp thêm chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu của mình về tiền thu nhập bị mất trong thời gian 08 tháng là 48.000.000đồng và tiền bồi thường tổn thất tinh thần của ông và vợ ông là 27.000.000 đồng. Do đó, cấp sơ thẩm căn cứ khoản 1 Điều 91 Bộ luật tố tụng dân sự không chấp nhận yêu cầu của ông S là có căn cứ, nên kháng cáo của ông S phần này không được chấp nhận.

[10] Từ những phân tích nêu trên, cấp sơ thẩm bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và lời trình bày của Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích cho nguyên đơn là có căn cứ, Hội đồng xét xử quyết định không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn ông Trần Văn S cũng như luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn và căn cứ vào khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[11] Đề nghị của Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sóc Trăng là có căn cứ nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[12] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do bản án sơ thẩm được giữ nguyên, nên nguyên đơn phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định tại khoản 1 Điều 148 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.