Bản án 114/2022/DS-ST — Đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

- Về quan hệ tranh chấp: Căn cứ vào đơn khởi kiện, đơn khởi kiện bổ sung của nguyên đơn thì Hội đồng xét xử xác định quan hệ pháp luật đang tranh chấp “Tranh chấp hợp đồng giao khoán và yêu cầu bồi thường thiệt hại về tài sản” được quy định tại khoản 3 Điều 26 của B luật tố tụng dân sự.

- Về thẩm quyền giải quyết: Công ty Cổ phần cà phê Th khởi kiện bà Trịnh Thị Cẩm V có địa chỉ tại xã H, huyện K nên thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Krông Pắc theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 B luật tố tụng dân sự.

Đại diện theo ủy quyền của bà Trịnh Thị Cẩm V ông Hồ Minh L mặc dù Tòa án đã triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt tại phiên tòa không có lý do, không có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Căn cứ vào Điều 227, Điều 228 Bộ luật tố tụng dân sự, HĐXX tiến hành xét xử vắng mặt ông Hồ Minh L.

Qua xem xét các Hợp đồng khoán gọn vườn cây cà phê cho hộ nông trường viên ngày 27/8/2011, giữa Công ty TNHH MTV cà phê Th với hộ nhận khoán bà Trịnh Thị Cẩm V số 12xx/2011/HĐ-GK thì thấy: Đây là hợp đồng song vụ có thời hạn, khi thực hiện việc giao kết hợp đồng các bên đều hoàn toàn tự nguyện và có đầy đủ năng lực trách nhiệm dân sự theo quy định của pháp luật, về nội dung cũng như hình thức của hợp đồng hai bên đã ký kết không vi phạm pháp luật nên có giá trị pháp lý, làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các bên. Mặt khác, trong quá trình thực hiện hợp đồng giao khoán, bà Trịnh Thị Cẩm V đều đã thực hiện nghĩa vụ chăm sóc vườn cây theo đúng quy định của Công ty và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ giao nộp sản phẩm theo Hợp đồng giao khoán vườn cây đã ký kết với Công ty kể từ khi ký kết cho đến hết niên vụ cà phê 2017-2018 và các bên không có tranh chấp gì. Do đó, xác định đây là chứng cứ không cần chứng minh theo quy định tại Điều 92 của B luật tố tụng dân sự.

Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Công ty cổ phần cà phê Th:

Theo điểm c khoản 2 Điều 3 của Hợp đồng khoán gọn đã ký thì bên B (bà V) có nghĩa vụ “Thực hiện nộp sản lượng cho bên A theo quy định”. Quá trình giải quyết vụ án bà V không hợp tác làm việc. Căn cứ bảng kê chi tiết công nợ thể hiện từ niên vụ 2018-2019 đến niên vụ 2021-2022 bà V chưa đóng sản lượng cà phê quả tươi cho Công ty là 7.343 kg, cụ thể: niên vụ năm 2018-2019 theo hợp đồng bà V phải nộp về cho Công ty 2.882 kg cà phê quả tươi, bà V đã nộp được 2.334 kg quả tươi, còn nợ 548 kg quả tươi; niên vụ 2019-2020 là 2.625kg; niên vụ 2020-2021 là 2.625kg; niên vụ 2021-2022 là 2.625kg, Công ty đã thông báo nhiều lần để bà V giao nộp sản lượng cho Công ty, nhưng bà V vẫn không chịu hợp tác. Như vậy, việc bà V không đóng sản lượng cho Công ty đã vi phạm Điều 3 của hợp đồng giao khoán đã ký kết. Do đó, HĐXX cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Công ty cổ phần cà phê Th, buộc bà Trịnh Thị Cẩm V phải trả cho Công ty cổ phần cà phê Th 7.343 kg cà phê quả tươi còn nợ của 04 niên vụ. Giá cà phê tại thời điểm xét xử sơ thẩm là: (47.500đồng/kg : 4,55kg) x 7.343 kg = 76.657.692đồng.

Tại điểm g khoản 2 Điều 3 của Hợp đồng khoán gọn vườn cây cà phê đã ký kết giữa Công ty với bà V quy định về nghĩa vụ của bên B thì bên B có nghĩa vụ “Nộp tiền thuê đất, thuế đất nông nghiệp cho nhà nước, theo tỷ lệ 51-49%, phần bên B 49% nộp vào tháng 11 trong năm thông qua bên A”. Tuy nhiên, trong thời gian từ năm 2015 đến năm 2021 bà V chưa nộp tiền thuê đất cho Công ty để Công ty thực hiện nghĩa vụ nộp tiền thuê đất vào Ngân sách nhà nước theo quy định. Theo tài liệu chứng cứ do Công ty cung cấp thì: Tại thông báo số 43/CT-THNVDT ngày 08/01/2018 của Cục thuế tỉnh Đắk Lắk về việc truy thu tiền thuê đất đã miễn sai đối tượng theo kết luận Kiểm toán Nhà nước thì từ năm 2006-2010 (05 năm) tiền thuê đất được tính 1.042.067 đồng/1ha; Thông báo số 802/TB-CT ngày 24/04/2018 của Cục thuế tỉnh Đắk Lắk về việc nộp tiền thuê đất, thuê mặt nước + Thông báo số 984/TB- CT ngày 07/05/2019 của Cục Thuế tỉnh Đắk Lắk về việc nộp tiền thuê đất, thuê mặt nước thì: năm 2015 tiền thuê đất được tính 699.849 đồng/1ha, từ năm 2016 đến 2017 tiền thuê đất được tính 1.786.739 đồng/1ha/năm, từ năm 2018 đến 2019 tiền thuê đất được tính 1.786.748 đồng/1ha/năm; Thông báo số 0695 ngày 23/3/2020 về việc nộp tiền thuê đất, thuê mặt nước năm 2020 của Cục thuế tỉnh Đắk Lắk thì năm 2020 tiền thuê đất được tính 1.785.408 đồng/1ha; Thông báo số 1252 ngày 29/4/2021 về tiền thuê đất theo hình thức nộp hằng năm của Cục thuế tỉnh Đắk Lắk thì năm 2021 tiền thuê đất được tính 1.785.408 đồng/1ha. Như vậy, căn cứ theo các thông báo thuế nêu trên, tiền thuê đất bà V phải có nghĩa vụ nộp căn cứ vào diện tích nhận khoán và diện tích bờ lô mà ông đã nhận khoán để nộp tiền thuê đất và Công ty khởi kiện yêu cầu bà V phải nộp tiền thuê đất cho Công ty phần 49% số tiền 6.323.260 đồng, là có căn cứ chấp nhận.

Tại điểm f khoản 1 Điều 2 của Hợp đồng khoán gọn vườn cây cà phê quy định về quyền và nghĩa vụ của bên A (Công ty TNHH MTV cà phê Th) thì bên A có quyền “Hủy bỏ hợp đồng giao khoán, thu hồi diện tích giao khoán khi bên nhận khoán vi phạm hợp đồng…”. Tại khoản 5 Điều 6 của Hợp đồng giao khoán quy định về điều khoản cam kết chung thì: “Trong quá trình thực hiện hợp đồng bên B không hoàn thành chỉ tiêu giao nộp sản phẩm cà phê theo định mức hàng năm, thì bên A có quyền áp dụng các biện pháp cần thiết để thu hồi nợ và đơn phương chấm dứt hợp đồng giao khoán, thu hồi vườn cây cà phê giao khoán, tiến hành giao cho người khác hợp đồng”. Trong quá trình thực hiện hợp đồng bà Trịnh Thị Cẩm V đã vi phạm hợp đồng trong việc giao nộp sản phẩm từ niên vụ 2018-2019 đến niên vụ 2021-2022, vi phạm việc trả tiền thuê đất hàng năm, mặc dù Công ty đã thông báo để bà V thực hiện việc giao nộp sản phẩm nhưng bà V không thực hiện. Như vậy, bà V đã vi phạm Hợp đồng khoán gọn đã ký kết. Do đó, HĐXX cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Công ty cổ phần cà phê Th, tuyên chấm dứt hợp đồng khoán gọn vườn cây số 12xx/2011/HĐ-KG ngày 27/8/2011 giữa Công ty TNHH MTV cà phê Th và bà Trịnh Thị Cẩm V.

- Về giải quyết hậu quả khi chấm dứt hợp đồng giao khoán:

Theo kết quả định giá tài sản: Trị giá vườn cây cà phê trên đất là 208.128.600 đồng. Theo quy định tại Điều 1 của Hợp đồng được ký kết giữa các bên thì “Phần giá trị vườn cây trên đất Công ty góp 51%, chủ hộ góp 49%”. Mặt khác, trong hợp đồng hai bên không thỏa thuận về mức độ khấu hao tài sản. Như vậy, khi chấm dứt hợp đồng thì Công ty phải có nghĩa vụ trả lại phần 49% giá trị vườn cây cà phê cho bà V số tiền là 208.128.600 đồng x 49% = 101.983.014 đồng.

Ngoài ra, trên đất có 64 cây muồng đen: Trong đó 61 cây muồng đen trồng năm 1994 có giá: 124.693.000 đồng; 03 cây muồng đen trồng năm 2013 có giá 234.600 đồng, cụ thể:

61 cây muồng đen trồng năm 1994 trị giá 124.693.000 đồng chia theo tỷ lệ 51% của Công ty là 63.593.430 đồng, 49% của hộ nhận khoán (bà V) là 61.099.570 đồng.

3 cây muồng đen trồng năm 2013 trị giá 234.600đồng, chia theo tỷ lệ 51% của Công ty là 119.646 đồng, 49% của hộ nhận khoán (bà V) là 114.954 đồng.

Như vậy, sau khi nhận lại vườn cây, Công ty phải có nghĩa vụ thanh toán cho bà Trịnh Thị Cẩm V trị giá vườn cây cà phê và muồng còn trên lô đất là: 101.983.014 đồng + 61.099.570 đồng + 114.954 đồng = 163.263.444 đồng.

- Đối với các cây trồng khác trên đất do bà V tự trồng, thì thấy:

+ Đối với các cây trồng khác do bà V trồng trước thời điểm Công ty có thông báo về việc giải quyết hợp đồng đã hết hạn (trước tháng 12/2019) gồm 50 cây Tiêu trồng năm 2011, theo biên bản định giá tài sản thì các cây trồng này có giá trị là 21.078.000 đồng. Đối với các cây trồng này, mặc dù bà V tự trồng trên đất không được phía Công ty đồng ý. Tuy nhiên hàng năm, khi tiến hành kiểm tra vườn cây thì phía Công ty không lập biên bản vi phạm và cũng không có ý kiến gì đối với việc này. Vì vậy, khi bà V trả lại vườn cây nhận khoán cho Công ty thì Công ty phải trả lại toàn B phần giá trị các tài sản cây trồng do bà V đã đầu tư nói trên, cụ thể: 100% trị giá của các cây trồng trên là 21.078.000 đồng.

Công ty Cổ phần cà phê Th có trách nhiệm trả lại giá trị vườn cây của diện tích nhận khoán cho bà V với tổng số tiền là 184.341.444đồng (Một trăm tám mươi tư triệu, ba trăm bốn mươi mốt nghìn bốn trăm bốn mươi bốn đồng), trong đó: Giá trị vườn cây cà phê và cây muồng còn trên đất bà V được hưởng là 163.263.444 đồng; 100% trị giá của cây trồng khác là 21.078.000 đồng).

Tại khoản 1 Điều 6 của Hợp đồng khoán gọn vườn cây cà phê quy định về điều khoản cam kết chung thì “Công ty thống nhất quản lý cây muồng đen hiện có trên lô cà phê giao khoán, nếu vì lý do quá dày rợp, già cỗi phải cắt tỉa hoặc khi vườn cây thanh lý thì công ty sẽ tổ chức kiểm kê, lập thủ tục bán theo phương thức đấu thầu…”. Như vậy, việc bà V tự ý cắt ngọn và cắt hạ đối với cây muồng đen trên diện tích đất nhận khoán là vi phạm hợp đồng đã ký kết. Do không tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ được nên căn cứ vào số lượng Công ty cung cấp thì có 36 cây muồng đen trồng năm 1994 bị chặt hạ và cắt cụt. Theo kết quả định giá có giá 108.800.800 đồng.

Theo khoản 1 Điều 6 của hợp đồng và tại mục 7.2.1.2 của Phương án khoán gọn vườn cây cà phê quy định: Đối với cây muồng đen trồng trên lô cà phê từ năm 1993 trở về sau khi cắt tỉa hoặc thanh lý thì phân chia theo tỷ lệ 51%-49%. Như vậy, đối với 36 cây muồng đen trồng năm 1994 (trên lô cà phê Vối trồng năm 1994) có giá 108.800.800 đồng, chia theo tỷ lệ 51%-49% buộc bà V phải bồi thường cho Công ty phần 51% là: 55.488.408 đồng.

Tại phiên tòa, nguyên đơn xin rút một phần đơn khởi kiện đối với 49% trị giá 36 cây muồng đen trồng năm 1994 bị cắt hạ và cắt cụt không yêu cầu bà V phải bồi thường. Xét việc rút một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là tự nguyện, đúng pháp luật nên cần chấp nhận.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

- Áp dụng khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 147, Điều 157, Điều 165, điểm c khoản 1 Điều 217, Điều 218, Điều 219, Điều 227, Điều 228, Điều 244, Điều 271 và Điều 273 của B luật tố tụng dân sự;

- Áp dụng Điều 388, 390, 392, khoản 1, 3, 7, 8 Điều 409, 412, 414, 501, 502, 503, 506 của B luật dân sự năm 2005; điểm c khoản 1 Điều 688 của B luật dân sự năm 2015;

- Áp dụng Điều 7, 8, 9, 10, 12 Nghị định số 135/2005/NĐ-CP ngày 08/11/2005 của Chính phủ;

- Áp dụng Thông tư số 102/2006/TT-BNN ngày 13 tháng 11 năm 2006 của B nông nghiệp và phát triển nông thôn;

- Áp dụng Luật đất đai năm 2003;

- Áp dụng Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội 14.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Công ty cổ phần cà phê Th.

- Buộc bà Trịnh Thị Cẩm V phải trả cho Công ty cổ phần cà phê Th 7.395kg cà phê quả tươi còn nợ của 04 niên vụ (Từ niên vụ 2018-2019 đến niên vụ 2021-2022), quy ra trị giá bằng tiền là 76.657.692đồng (Bảy mươi sáu triệu, sáu trăm năm mươi bảy nghìn, sáu trăm chín hai đồng).

- Buộc bà Trịnh Thị Cẩm V có nghĩa vụ nộp tiền thuê đất cho Công ty cổ phần cà phê Th (truy thu từ năm 2006 đến năm 2010, tiền thuê đất từ năm 2015 đến năm 2017) và tiền thuê đất 04 năm (2018, 2019, 2020, 2021) số tiền 6.323.260 đồng đồng (Sáu triệu, ba trăm hai ba nghìn, hai trăm sau mươi đồng).

- Buộc bà Trịnh Thị Cẩm V phải bồi thường cho Công ty cổ phần cà phê Th 51% trị giá 36 cây muồng trồng năm 1994 bị chặt hạ và cắt cụt là 55.488.408 đồng (Năm mươi lăm triệu, bốn trăm tám mươi tám nghìn, bốn trăm hai lẻ tám đồng).

- Đình chỉ xét xử một phần yêu cầu khởi kiện của Công ty cổ phần cà phê Th đối với yêu cầu bồi thường trị giá 49% của 36 cây muồng đen trồng năm 1994 bị chặt hạ. Nguyên đơn Công ty cổ phần cà phê Th được quyền khởi kiện lại theo quy định của pháp luật.

- Chấm dứt Hợp đồng khoán gọn vườn cây cà phê cho hộ nông trường viên số 12xx/2011/HĐ-GK ngày 27/8/2011 đã ký kết giữa Công ty TNHH MTV cà phê Th và bà Trịnh Thị Cẩm V.

Bà Trịnh Thị Cẩm V có nghĩa vụ trả lại diện tích đất đã nhận khoán là 9.050 m2 và 1.314 m2 diện tích bờ lô, tại thửa 59, tờ bản đồ số 20, thuộc đội N. Vị trí tiếp giáp cụ thể:

Phía Đông giáp thửa số xx.

Phía Tây giáp thửa số xx.

Phía Nam giáp thửa số xx.

Phía Bắc giáp thửa số xx.

Buộc bà Trịnh Thị Cẩm V phải trả cho Công ty cổ phần cà phê Th toàn B cây trồng trên diện tích đất nhận khoán gồm: 920 Cây cà phê vối; 50 cây Tiêu trồng năm 2011; 61 cây muồng đen trồng năm 1994 và 03 cây muồng đen trồng năm 2013.

Công ty cổ phần cà phê Th có trách nhiệm trả lại giá trị vườn cây cho bà Trịnh Thị Cẩm V là 184.341.444đồng (Một trăm tám mươi tư triệu, ba trăm bốn mươi mốt nghìn bốn trăm bốn mươi bốn đồng)

2. Về chi phí tố tụng: Bị đơn bà Trịnh Thị Cẩm V phải chịu 5.100.000đ (Năm triệu một trăm nghìn đồng) tiền chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản. Nguyên đơn Công ty cổ phần cà phê Th (đã nộp tạm ứng) được nhận lại số tiền 5.100.000 đồng (Năm triệu, một trăm nghìn đồng) trên sau khi thu được của bà Trịnh Thị Cẩm V.

Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật hoặc kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án (đối với các khoản tiền phải trả cho người được thi hành án) cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Điều 357, Điều 468 B luật dân sự năm 2015.

3. Về án phí: Bị đơn bà Trịnh Thị Cẩm V phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự không có giá ngạch và 6.923.468 đồng đồng án phí dân sự có giá ngạch. Tổng cộng 7.223.468 đồng (Bảy triệu hai trăm hai mươi ba nghìn, bốn trăm sáu mươi tám đồng) tiền án phí dân sự sơ thẩm.

Hoàn trả cho nguyên đơn Công ty cổ phần cà phê Th 2.787.000 đồng (Hai triệu, bảy trăm tám mươi bảy nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai thu số 60AA/2021/0009870 ngày 22/2/2021 và 1.210.000 đồng (Một triệu, hai trăm mười nghìn đồng) theo biên lai thu số AA/2021/0016391 ngày 03/8/2022 của Chi cục thi hành án dân sự huyên K, tỉnh Đắk Lắk.

4. Về quyền kháng cáo: Nguyên đơn có mặt tại phiên tòa được quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Bị đơn vắng mặt tại phiên tòa được quyền kháng cáo bản án trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản sao bản án, hoặc bản án được niêm yết theo quy định của pháp luật.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, Điều 7 và Điều 9 Luật thi hành án dân sự, thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.