Bản án 104/2025/DS-PT — Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo Bản án sơ thẩm, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

- Theo trình bày của nguyên đơn là ông Võ Văn H:

Cụ Võ Văn D (chết năm 1975) và cụ Nguyễn Thị H3 (chết năm 1986) có 08 người con chung gồm: Ông Võ Văn T6 (đã chết, có vợ là bà Huỳnh Thị E (đã chết) và có 05 người con chung gồm các ông bà Võ Văn T3, Võ Văn T7 (đã chết), Võ Văn Đ, Võ Thị N2, Võ Văn P)); ông Võ Văn P1 (đã chết không có vợ con); ông Võ Văn C1 (đã chết, có vợ Nguyễn Thị Q (đã chết) và có 02 người con chung là Võ Văn T4, Võ Văn T5; bà Võ Thị S; ông Võ Văn H; bà Võ Thị T2; bà Võ Văn C; bà Võ Thị M.

Phần diện tích 105,1m2 đất tranh chấp tọa lạc tại khu phố V, thị trấn V, huyện V, tỉnh Kiên Giang đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ bà Nguyễn Thị T ngày 20/9/2020 có nguồn gốc do cụ D, cụ H3 tạo lập và sau đó đã tặng cho ông H; tuy việc tặng cho chỉ bằng lời nói nhưng đã được sự thừa nhận của các anh chị em trong gia đình. Trên thực tế vào năm 1984, ông H có lập giấy viết tay cho chồng bà T là ông Lê Minh N3 mượn một phần đất có chiều ngang lộ 04m và chiều dài từ lộ xuống hết mé sông để sử dụng. Sau khi ông N3 chết, ông H yêu cầu bà T trả lại đất nhưng bà T cho rằng đất do bà T nhận chuyển nhượng của cụ H3 (mẹ của ông H) nên không đồng ý trả lại. Sự việc phát sinh tranh chấp và đã được Ủy ban nhân dân thị trấn V, huyện V giải quyết tại Thông báo số 11/TB-UB ngày 30/01/2003 với nội dung bà T sẽ di dời nhà trong thời hạn 06 tháng để trả đất lại cho ông nhưng sau đó bà T không thực hiện. Năm 2012, ông H khởi kiện tại Tòa án nhân dân huyện Vĩnh Thuận nhưng do chưa đủ điều kiện thụ lý. Năm 2013, ông H tiếp tục gửi đơn đến Ủy ban nhân dân huyện V. Sự việc chưa được giải quyết dứt điểm thì ngày 20/9/2020, Ủy ban nhân dân huyện V lại cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà T. Vì vậy, ông H khởi kiện yêu cầu bà T trả lại giá trị diện tích đất trên theo giá thị trường.

- Về phía bị đơn là bà Nguyễn Thị T và người đại diện theo ủy quyền trình bày:

Diện tích đất trên mặc dù có nguồn gốc của cụ T6 và cụ H3 nhưng đã được cụ H3 chuyển nhượng bằng lời nói cho ông Lê Minh N3 vào năm 1983 với giá 100.000 đồng, có người biết việc chuyển nhượng là ông Nguyễn Văn B1, ông Nguyễn Văn P2, bà Hồ Thị M1. Ngày 20/9/2020, Ủy ban nhân dân huyện V cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà T, trong đó có căn nhà do bà T xây dựng và sử dụng ổn định từ năm 1986. Vì vậy, bà T không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của ông H và đề nghị Tòa án xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 27/2024/DS-ST ngày 10 tháng 4 năm 2024, Tòa án nhân dân tỉnh Kiên Giang quyết định (tóm tắt):

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Võ Văn H đối với bà Nguyễn Thị T.

Giữ nguyên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CT 442870, số vào sổ cấp GCN: CH01982 ngày 20/9/2020 do Ủy ban nhân dân huyện V cấp cho hộ bà Nguyễn Thị T.

Giữ nguyên hiện trạng đất theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CT 442870, số vào sổ cấp GCN: CH01982 ngày 20/9/2020 do Ủy ban nhân dân huyện V cấp cho hộ bà Nguyễn Thị T có diện tích là 117,3m2 (đã được điều chỉnh thành 105,1m2), thuộc thửa đất số: 01, tờ bản đồ số: 117-2020.

Buộc bà Nguyễn Thị T phải trả cho ông Võ Văn H giá trị quyền sử dụng đất diện tích là 105,1m2 với số tiền là 825.615.000 đồng.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, án phí dân sự sơ thẩm, nghĩa vụ thi hành án và quyền kháng cáo theo quy định pháp luật.

Ngày 17/4/2024, bị đơn là bà Nguyễn Thị T có đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm, bà T và người đại diện theo ủy quyền giữ nguyên yêu cầu kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa toàn bộ bản án sơ thẩm theo hướng bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà Nguyễn Thị T trình bày quan điểm:

Phần diện tích 105,1m2 đất tranh chấp tọa lạc tại khu phố V, thị trấn V, huyện V, tỉnh Kiên Giang có nguồn gốc do hình thành từ bãi bồi dọc Kênh X, hiện nay thuộc hành lang an toàn luồn lộ giới đường thủy. Hiện trạng nhà của bà T chỉ có một phần nằm trên đất trước mặt là lộ Trọng L1, phần còn lại thì nằm ở phía sau trên Kênh X. Trên đất có một căn nhà do bà T xây và bà T đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp.

Mặc dù ông H khai đất có nguồn gốc từ cha mẹ để lại cho ông sử dụng nhưng không có chứng cứ chứng minh. Ông H căn cứ vào Tờ cam kết mượn đất ngày 30/7/1984 để yêu cầu bà T trả lại toàn bộ diện tích đất tranh chấp nhưng nội dung của T8 cam kết mượn đất trên thể hiện ông H cho ông N3 (chồng bà T) phần diện tích 4m x 5m là mâu thuẫn. Hơn nữa, ông H cũng không chứng minh được mình có quyền sử dụng đất hợp pháp nên ông H không có quyền khởi kiện.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm cũng chưa làm rõ vì sao có sự chênh lệch diện tích giữa diện tích thực tế với diện tích ghi trong tờ cam kết mượn đất nhưng vẫn buộc bà T trả lại toàn bộ đất là không hợp lý. Trường hợp này, đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng Án lệ số 32/2020/AL ngày 05/02/2020 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao để xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Bà Nguyễn Thị T và người đại diện theo ủy quyền trình bày:

Thống nhất với quan điểm của Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình.

- Ông Võ Văn H và người đại diện theo ủy quyền trình bày:

Đất tranh chấp có nguồn gốc rõ ràng là của cha mẹ nguyên đơn và đã được các anh chị em trong gia đình thừa nhận và được chính bà T thừa nhận. Nguyên đơn bảo lưu quan điểm đã trình bày tại Tòa án cấp sơ thẩm, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Kiểm sát viên tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm:

- Về tố tụng: Hội đồng xét xử đã thực hiện đúng theo quy định pháp luật; những người tham gia tố tụng chấp hành đúng quyền, nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

- Về nội dung: Từ những tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án có cơ sở xác định diện tích 105,1m2 đất tranh chấp tọa lạc tại khu phố V, thị trấn V, huyện V, tỉnh Kiên Giang có nguồn gốc của cụ H3 để lại cho con là ông H sử dụng. Năm 1984, ông H cho chồng bà T mượn sử dụng nhưng bà T đã tự ý đăng ký để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là không đúng pháp luật. Tuy nhiên, bà T có công sức giữ gìn, bảo quản đất từ lâu nên đề nghị tính toán công sức cho bà T bằng 30% giá trị đất là phù hợp. Từ những căn cứ trên, đề nghị Hội đồng xét xử sửa bản án sơ thẩm, buộc bà T trả lại giá trị đất cho ông H sau khi trừ 30% công sức giữ gìn, bảo quản đất.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

- Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được xem xét tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, Tòa án nhận định:

Tại Kết luận giám định số 313/KL-KTHS ngày 03/7/2025, Phân viện Khoa học Hình sự tại Thành phố Hồ Chí Minh kết luận không đủ cơ sở kết luận chữ ký đứng tên Lê Minh N3 tại mục “người mượng” trên tài liệu ký hiệu A so với chữ ký dùng làm mẫu so sánh đứng tên Lê Minh N3 trên các tài liệu ký hiệu từ M1 đến M7 là có phải do cùng một người ký ra hay không.

Theo Biên bản thẩm định giá tài sản ngày 20/4/2023 của Hội đồng định giá tài sản thì quyền sử dụng 105,1m2 đất tranh chấp có giá trị 825.615.000 đồng. Bà T được tiếp tục sử dụng quyền sử dụng đất nhưng có nghĩa vụ thanh toán cho ông H số tiền 495.369.000 đồng.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ: Khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Chấp nhận kháng cáo của bà Nguyễn Thị T; sửa một phần Bản án dân sự sơ thẩm số 27/2024/DS-ST ngày 10 tháng 4 năm 2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Kiên Giang.

- Áp dụng: Luật Đất đai năm 2013, Bộ luật Dân sự năm 2015 và Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý, sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Võ Văn H đối với bà Nguyễn Thị T.

1.1. Giữ nguyên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CT 442870, số vào sổ cấp GCN: CH01982 ngày 30/9/2020 do Ủy ban nhân dân huyện V cấp cho hộ bà Nguyễn Thị T.

1.2. Giữ nguyên hiện trạng đất theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CT 442870, số vào sổ cấp GCN: CH01982 ngày 30/9/2020 do Ủy ban nhân dân huyện V cấp cho hộ bà Nguyễn Thị T có diện tích là 117,3m2 (đã được điều chỉnh thành 105,1m2), thuộc thửa đất số: 01, tờ bản đồ số: 117-2020. Đất tọa lạc tại khu phố V, thị trấn V, huyện V, tỉnh Kiên Giang cho bà Nguyễn Thị T được quyền sử dụng.

Kèm theo là Biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 04/12/2020 của Tòa án nhân dân huyện Vĩnh Thuận; Tờ trích đo địa chính số:TĐ 12-2021 ngày 15/01/2021 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện V, tỉnh Kiên Giang.

1.3. Buộc bà Nguyễn Thị T phải thanh toán cho ông Võ Văn H 60% giá trị quyền sử dụng diện tích 105,1m2 đất với số tiền là 495.369.000 (bốn trăm chín mươi lăm triệu ba trăm sáu mươi chín ngàn) đồng ngay sau khi bản án có hiệu lực pháp luật. Việc giao nhận tiền được thực hiện theo Luật Thi hành án dân sự.

2. Về chi phí tố tụng:

2.1. Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ: Ông Võ Văn H tự nguyện chịu số tiền 1.117.000 đồng và đã nộp xong.

2.2. Chi phí định giá tài sản: Ông Võ Văn H tự nguyện chịu số tiền 4.000.000 đồng, được trừ vào số tiền đã tạm ứng 15.000.000 đồng. Ông H được nhận lại 11.000.000 và đã nhận đủ vào ngày 10/4/2024.

2.3. Chi phí giám định chữ ký: Bà Nguyễn Thị T phải chịu 600.000 đồng và đã nộp xong.

3. Án phí dân sự sơ thẩm: Ông Võ Văn H không phải chịu, hoàn trả lại cho ông H số tiền 300.000 đồng đã tạm ứng theo Biên lai thu số 0003896 ngày 17/11/2020 của Chi Cục Thi hành án dân sự huyện Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang. Bà Nguyễn Thị T được miễn.

4. Án phí dân sự phúc thẩm: Bà Nguyễn Thị T không phải chịu.

5. Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án (đối với các khoản tiền phải trả cho người được thi hành án) cho đến khi thi hành án xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014 thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án; quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại điều 30 Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014.

- Các quyết định khác của Bản án dân sự sơ thẩm số 27/2024/DS-ST ngày 10 tháng 4 năm 2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Kiên Giang không có kháng cáo, kháng nghị đã phát sinh hiệu lực kể từ thời điểm hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Bản án dân sự phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.