Bản án 104/2023/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng đặt cọc

[1] Tuy các đương sự không ký kết hợp đồng đặt cọc nhưng giữa các đương sự thực tế có giao, nhận tiền với nhau và việc nhận tiền có làm biên nhận. Hơn nữa, quá trình xảy ra tranh chấp, từ khi Ủy ban nhân dân xã Lý Văn L, thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau hòa giải cho đến tại phiên tòa xét xử, các đương sự không ai có ý kiến phản đối số tiền được ghi nhận tại biên nhận ngày 03/5/2020 (âm lịch) không phải là số tiền đặt cọc để nhận chuyển nhượng phần đất có diện tích 216m2 (ngang 6m, dài 36m) tọa lạc tại xã Lý Văn L nên tranh chấp giữa các đương sự được xác định là tranh chấp hợp đồng đặt cọc.

[2] Xét nội dung tranh chấp, Hội đồng xét xử thấy rằng:

[2.1] Việc thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa các đương sự là có, nhưng chỉ dừng lại ở việc các bên đương sự giao kết hợp đồng bằng lời nói, không lập thành hợp đồng chuyển nhượng theo mẫu quy định và để đảm bảo cho việc chuyển nhượng được thực hiện nên ngày 03/5/2020 (âm lịch), nguyên đơn đã giao số tiền 50.000.000 đồng để đặt cọc, bị đơn đã nhận tiền cọc và các đương sự có làm biên nhận nhận tiền nhưng không lập thành hợp đồng đặt cọc để ghi nhận quyền, nghĩa vụ của các bên đều này được các đương sự thừa nhận nên không phải chứng minh và biên nhận trên là chứng cứ để xem xét yêu cầu cũng như lời trình bày của các đương sự khi giải quyết tranh chấp.

[2.2] Mặc dù, nguyên đơn cho rằng ngay sau khi bị đơn nhận tiền cọc giữa các bên có thỏa thuận trong khoảng thời gian 01 tháng, bị đơn làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất nuôi trồng thủy sản thì giữa hai bên sẽ ký kết hợp đồng chuyển nhượng và thanh toán số tiền chuyển nhượng còn lại theo thỏa thuận còn bị đơn lại xác định hai bên có thỏa thuận bằng lời nói với nhau là 03 ngày sau khi nhận cọc sẽ ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và giao đủ số tiền còn lại nhưng nguyên đơn không thực hiện trong khi đến hạn bị đơn đã nhiều lần liên hệ với nguyên đơn. Tuy nhiên, các đương sự chỉ đưa ra lý lẽ để trình bày mà không đưa ra được chứng cứ để chứng minh có việc thỏa thuận nêu trên trong khi Bộ luật tố tụng dân sự quy định đương sự là người có nghĩa vụ đưa ra các chứng cứ chứng minh cho yêu cầu cũng như lời trình bày của mình là có căn cứ và hợp pháp, việc các đương sự không cung cấp được chứng cứ chứng minh hoặc cung cấp không đầy đủ là tự từ bỏ quyền, nghĩa vụ của mình nên các đương sự phải tự gánh chịu hậu quả pháp lý của việc không đưa ra được chứng cứ chứng minh. Mặt khác, theo giấy đặt cọc mà nguyên đơn cung cấp cho Tòa thể hiện khi hai bên thỏa thuận chuyển nhượng đất, bị đơn đã nhận cọc bán phần đất cho ông Nguyễn Thanh Lâm và ông Nguyễn Văn Tâm nhưng việc thỏa thuận chuyển nhượng, nhận cọc phần đất chuyển nhượng cho ông Lâm, ông Tâm và cho cả nguyên đơn không thể hiện được vị trí đất các bên thỏa thuận chuyển nhượng ở đâu, có cùng vị trí hay không trong khi quyền sử dụng đất của bị đơn được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cà Mau cấp ngày 16/01/2019 có diện tích đến 3.342,0m2 nên chưa có cơ sở để xác định phần đất bị đơn thỏa thuận chuyển nhượng cho nguyên đơn với phần đất mà bị đơn nhận tiền cọc chuyển nhượng cho ông Lâm, ông Tâm là cùng một vị trí và bị đơn cũng không thừa nhận việc này. Do đó, các bên đều có lỗi ngang nhau trong việc không thực hiện được hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Bên cạnh đó, việc giao nhận tiền cọc giữa các đương sự chỉ dừng lại ở việc bị đơn nhận tiền, không lập thành hợp đồng và trong nội dung biên nhận đề ngày 03/5/2020 không thể hiện việc thỏa thuận về quyền, nghĩa vụ của bên đặt cọc, bên nhận cọc cũng như việc phạt cọc, việc bồi thường thiệt hại khi các bên xảy ra tranh chấp. Đồng thời, các đương sự cũng không ai đặt ra yêu cầu nên không có căn cứ để xem xét việc phạt cọc hoặc bồi thường thiệt hại.

[3] Với đánh giá tại các đoạn [1], [2], [2.1] và [2.2], Hội đồng xét xử nhận thấy yêu cầu của nguyên đơn về việc buộc bị đơn trả lại số tiền cọc đã nhận là có căn cứ. Riêng khoản tiền lãi, nguyên đơn không được chấp nhận bởi lẽ số tiền nguyên đơn yêu cầu xuất phát từ quan hệ hợp đồng đặt cọc, không phải là nợ vay và từ khi nhận cọc cho đến ngày 18/5/2021 (ngày UBND xã Lý Văn L, thành phố Cà Mau hòa giải) đến nay, các đương sự không có bất kỳ thỏa thuận nào bằng lời nói hoặc bằng văn bản về việc tính lãi đối với số tiền cọc bị đơn đã nhận.

[4] Về thời gian thanh toán, giữa các đương sự không thỏa thuận được với nhau. Hội đồng xét xử thấy rằng, việc thanh toán thuộc thẩm quyền giải quyết của Cơ quan thi hành án sau khi bản án có hiệu lực pháp luật nên không đề cập xem xét.

[5] Về án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch, bị đơn phải chịu nhưng do bị đơn là người cao tuổi thuộc trường hợp được miễn nộp tạm ứng án phí, án phí theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án nên không phải nộp. Nguyên đơn phải chịu án phí đối với phần tiền lãi không được chấp nhận.