Bản án 103/2023/HSST — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Vào lúc 07 giờ 20 phút ngày 12/12/2022, tại Cảng biển tỉnh Bà Rịa -

Vũng Tàu đã xảy ra tai nạn hàng hải giữa tàu Lady Roxana (quốc tịch Panama, chủ tàu là công ty TNHH Selangas) đang trên hành trình từ cảng TP. Hồ Chí Minh ra biển với tàu cá TG-91402-TS (chủ tàu cá: bà Phạm Thị L, trú tại ấp Xóm Tựu, xã Kiểng Phước, huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang) tại vị trí có tọa độ 10017’46”N-107002’54”E, cách mũi Vũng Tàu khoảng 2,6 hải L về phía Tây Nam. Hậu quả vụ tai nạn làm tàu cá TG-91402-TS bị chìm, thuyền trưởng của tàu cá tử vong.

* Đối với tàu Lady Roxana

Tàu Lady Roxana có số IMO: 9130391, mang quốc tịch Panama, chiều dài lớn nhất: 96,77m, chiều rộng lớn nhất 16,05m, là loại tàu chở khí dầu hóa lỏng. Chủ tàu là công ty TNHH Selangas. Công ty TNHH Selangas đã thuê Công ty Cổ phần vận tải Nhật Việt tư vấn và quản L tàu Lady Roxana. Trên tàu có tất cả 17 thuyền viên, do Ngô Minh Thẩm P làm thuyền trưởng.

Ngày 10/12/2022, cảng vụ TP. Hồ Chí Minh cấp giấy phép rời cảng cho tàu Lady Roxana, thời gian rời cảng từ 05 giờ 00 ngày 11/12/2022 đến 05 giờ 00 ngày 12/12/2022.

Vào lúc 04h00 ngày 12/12/2022, tàu Lady Roxana rời khu neo tại Thành phố Hồ Chí Minh hành trình đi Trung Quốc. Theo lịch phân công, ca trực buồng lái chịu trách nhiệm điều khiển tàu từ 04h00 đến 08h00 gồm Đại phó Lưu Đình Lợi và thủy thủ lái tên là Gee Varghese Siju (quốc tịch Ấn Độ). Tuy nhiên, do tàu Lady Roxana mới rời khu neo và hành trình trong luồng nên chịu trách nhiệm điều khiển tàu gồm: thuyền trưởng Ngô Minh Thẩm P - Chỉ huy ca trực; Đại phó Lưu Đình Lợi và thủy thủ lái Gee Varghese Siju.

Đến 06h00 ngày 12/12/2022, Hoa tiêu tư vấn cho thuyền trưởng P chằng buộc các thiết bị trên Boong do có gió to; thuyền trưởng P ra lệnh Đại phó Lợi rời buồng lái đi chỉ đạo thủy thủ chằng buộc các trang thiết bị như cần cẩu, bơm hàng, bảng tên tàu, la bàn từ…. Sau khi Đại phó Lợi rời buồng lái thì thuyền trưởng P gọi thực tập thuyền trưởng là Nguyễn Anh Đại lên buồng lái để hỗ trợ ca trực.

Đến gần 07h00 cùng ngày, tàu Lady Roxana đã ra khỏi luồng và đang hành trình khoảng 300 để đến đến địa điểm đón trả hoa tiêu. Để cho hoa tiêu rời tàu thì thuyền trưởng P ra lệnh cho thủy thủ lái chuyển hướng tàu sang hướng 2200 nhằm mục đích chắn sóng. Sau khi hoa tiêu rời tàu thì thuyền trưởng P ra lệnh cho thủy thủ lái Siju chuyển hướng tàu sang hướng 1500. Sau khi chuyển hướng thành công, thuyền trưởng P phát hiện thấy 02 mục tiêu bằng mắt thường:

- Một là tàu cá TG-91402-TS ở phía trước bên mạn trái theo hướng 10h, tàu Lady Roxana di chuyển cùng hướng với tốc độ lớn hơn tàu cá nên thuyền trưởng P biết Lady Roxana đang vượt tàu cá TG-91402-TS;

- Hai là 01 tàu Green Wave đang hành trình ở sau tàu Lady Roxana; thuyền trưởng P đã chỉ đạo thực tập thuyền trưởng Đại gọi cho tàu Green Wave bằng bộ đàm VHF để thống nhất cách thức điều động tránh va: tàu Lady Roxana chuyển hướng sang trái, còn tàu Green Wave sẽ chuyển hướng sang phải để tránh đâm va; thực tập thuyền trưởng Đại gọi cho tàu Green Wave và phía tàu Green Wave cũng đồng ý thống nhất cách thức tránh va này.

Thực hiện phương án đã thống nhất, thuyền trưởng P ra lệnh cho thực tập thuyền trưởng Đại truyền lệnh cho thủy thủ lái Siju chuyển hướng tàu Lady Roxana sang trái theo hướng 1100 và thực tập thuyền trưởng Đại thực hiện theo mệnh lệnh và chuyển hướng thành công vào lúc 07h16’. Tuy nhiên, lúc này thực tập thuyền trưởng Đại tiếp tục phát hiện ra tàu cá TG-91204-TS và báo cho thuyền trưởng biết tàu cá này đang cắt mũi bên mạn trái với khoảng cách giữa hai tàu là rất gần, có nguy cơ đâm va. Tiếp nhận thông tin trên, thuyền trưởng P chỉ bấm còi để cảnh báo nhiều lần mà không thực hiện bất kỳ hành động tránh va nào khác, vẫn giữ nguyên hướng và tốc độ của tàu, không sử dụng trang thiết bị trên tàu để đánh giá nguy cơ đâm va.

Đến khoảng 07h20 ngày 12/12/2022 khi tàu cá TG-91204-TS ở rất gần tàu Lady Roxana thì Thuyền trưởng ra lệnh dừng máy bằng tay chuông trên bàn điều khiển nhưng do khoảng cách quá gần nên khoảng 30 giây sau đó thì tàu Lady Roxana đâm va với tàu cá và làm tàu cá bị chìm. Thuyền trưởng đã điều động tàu Lady Roxana cứu được 03 người còn tàu khác đang hoạt động gần đó cứu được 02 người, đến chiều ngày 12/12/2022 thì tìm thấy thi thể ông Phan Văn Q - thuyền trưởng tàu cá TG-91402-TS.

* Đối với tàu cá TG-91204-TS

Tàu cá TG-91204-TS có chiều dài lớn nhất 19,20m; chiều rộng lớn nhất

5,35m; chủ tàu là bà Phạm Thị L.

Vào khoảng 5 giờ 00 ngày 12/12/2022, tàu cá TG-91204-TS xuất bến tại vùng biển thuộc phường 5, TP. Vũng Tàu. Trên tàu có tất cả 06 thuyền viên, do ông Phan Văn Q làm Thuyền trưởng.

Khi lái tàu rời bến được 05 phút thì thuyền trưởng Phan Văn Q bị đau bụng nên giao cho anh Nguyễn Văn L lái tàu nhưng anh L không có bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn theo quy định. Khi nhận nhiệm vụ lái tàu thì tàu cá đang hành trình theo hướng 1600-1700, tốc độ 5 hải L/giờ và anh L tiếp tục giữ nguyên hướng, tốc độ tàu.

Đến hơn 7 giờ ngày 12/12/2022, khi anh L đang điều khiển tàu cá, anh Q

nằm phía sau buồng lái, còn 4 thuyền viên khác thì ngồi uống cà phê ở buồng phía sau buồng lái thì nghe thấy tiếng còi tàu. Anh L và các thuyền viên nhìn sang hướng bên mạn phải theo hướng còi tàu và thấy 01 tàu đang tiến rất gần tàu cá. Anh L bẻ hết lái sang trái nhưng không kịp, tàu kia đã đâm vào mạn phải tàu cá làm tàu bị chìm và tất cả thuyền viên nhảy xuống biển.

Sau đó, anh L và 04 thuyền viên khác được tàu Lady Roxana và các tàu

hoạt động khu vực gần đó cứu sống, còn thuyền trưởng Phan Văn Q bị tử vong.

* Kết quả trưng cầu giám định, định giá tài sản

- Kết quả giám định nguyên nhân tử vong

Ngày 12/12/2022, Cơ quan ANĐT ra Quyết định trưng cầu giám định pháp y số 07/ANĐT trưng cầu Phòng Kỹ thuật Hình sự Công an tỉnh BR-VT tiến hành giám định để xác định nguyên nhân chết của ông Phan Văn Q. Ngày 29/12/2022, Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh BR-VT ra Bản Kết luận giám định pháp y về tử thi số 563/ KL-KTHS-PY kết luận: Phan Văn Q chết do ngạt nước.

- Giám định dấu vết cơ học

Ngày 22/12/2022, Cơ quan ANĐT ra Quyết định trưng cầu giám định số 08/ANĐT trưng cầu Phòng Kỹ thuật Hình sự Công an tỉnh BR-VT tiến hành giám định dấu vết, cơ chế đâm va đối với tàu Lady Roxana và tàu cá TG-91402-TS. Ngày 13/01/2023, Phòng Kỹ thuật Hình sự Công an tỉnh BR-VT ra Bản kết luận giám định số 07/KL-KTHS-DVCH như sau:

+ Sau khi tai nạn giao thông xảy ra, tàu Lady Roxana, số IMO: 9130391 neo đậu tại vùng biển Vũng Tàu. Tại mũi tàu có các dấu vết trượt xước mất sơn màu đỏ và bám dính chất màu xanh (dạng sơn), chiều từ trước về sau.

+ Sau khi tai nạn giao thông xảy ra, tàu cá TG-91402-TS nằm tại khu vực biển thuộc phường 5, TP. Vũng Tàu. Một phần của tàu cá chìm dưới nước, phần mạn phải, mũi và đuôi tàu nhô lên trên, ở giữa có dấu vết gãy vỡ dạng hình chữ V (Các dấu vết này không thể hiện rõ đặc điểm, không đủ yếu tố giám định).

Kết luận: không đủ cơ sở xác định dấu vết đâm va giữa tàu Lady Roxana và tàu cá TG-91402-TS.

- Kết quả định giá tài sản

Ngày 25/04/2023, Cơ quan ANĐT ra Yêu cầu định giá tài sản số 126/YC-ANĐT yêu cầu Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự của tỉnh BR-VT định giá tàu cá TG-91402-TS. Tuy nhiên, ngày 10/05/2023 Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự của tỉnh BR-VT có văn bản số 62/STC-HĐĐGTTHS từ chối định giá tài sản do hiện tàu cá không còn và tàu cá không có hóa đơn chứng từ.

* Nguyên nhân của vụ tai nạn:

Căn cứ vào kết quả điều tra, xác định: nguyên nhân chính dẫn đến vụ tai nạn giữa tàu Lady Roxana với tàu cá TG-91402-TS là do lỗi của thuyền trưởng Ngô Minh Thẩm P. Với chức danh thuyền trưởng, là người chỉ huy cao nhất trên tàu Lady Roxana, khi phát hiện tàu cá đang hành trình phía trước, bên mạn trái tàu Lady Roxana, thuộc tình huống tàu Lady Roxana đang vượt tàu cá, theo quy định thì trong trường hợp này, thuyền trưởng phải ra lệnh chuyển hướng tàu Lady Roxana sang phải để tránh đâm va với tàu cá nhưng thuyền trưởng lại ra lệnh cho thủy thủ AB Siju chuyển hướng tàu Lady Roxana sang trái theo hướng 1100 để tránh va với tàu Green Wave. Khi P được thông báo và tiếp tục thấy tàu cá TG-91204-TS đang cắt mũi bên mạn trái, nguy cơ đâm va giữa hai tàu là rất lớn nhưng P cũng chỉ ấn còi báo hiệu mà không thực hiện bất kỳ hành động tránh va nào khác (như chuyển hướng tàu sang phải, giảm tốc độ tàu), chỉ đến khi tàu Lady Roxana đã rất gần tàu cá TG-91402-TS thì P mới ra lệnh dừng máy nhưng do khoảng cách quá gần nên tàu Lady Roxana đã đâm va với tàu cá TG-91402-TS. Hậu quả làm tàu cá bị chìm, thuyền trưởng tàu cá ông Phan Văn Q tử vong.

Quá trình điều tra, bị can Ngô Minh Thẩm P đã thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình, phù hợp với lời khai của các thuyền viên trên 02 tàu, phù hợp với kết quả giám định và các tài liệu, chứng cứ thu thập được trong quá trình điều tra.

Tại Cáo trạng số 86/CT-VKS-P1 ngày 11-9-2023, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu truy tố bị cáo Ngô Minh Thẩm P về tội: “Điều khiển phương tiện hàng hải vi phạm quy định về hàng hải của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam” theo quy định tại khoản 2 Điều 284 Bộ luật hình sự.

Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát giữ nguyên quyết định truy tố bị cáo theo cáo trạng. Trong lời luận tội, đại diện Viện kiểm sát phân tích, đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm đối với hành vi phạm tội của bị cáo và đề nghị Hội đồng xét xử tuyên bố bị cáo Ngô Minh Thẩm P phạm tội“Điều khiển phương tiện hàng hải vi phạm quy định về hàng hải của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam”.

Về hình phạt đề nghị:

- Áp dụng khoản 2 Điều 284; điểm a, b, s khoản 1; Điều 35 Bộ luật Hình sự, xử phạt bị cáo từ 200.000.000đồng đến 300.000.000đồng.

- Về xử L vật chứng: Trả lại tàu Lady Roxana, số IMO: 9130391 cho

Công ty TNHH Selangas.

- Về trách nhiệm dân sự: Công nhận sự thỏa thuận giữa công ty TNHH

Selangas và bà Phạm Thị L như sau: Bà Phạm Thị L yêu cầu Công ty TNHH Selangas bồi thường số tiền 2.500.000.000đồng đối với thiệt hại tàu cá TG-91402-TS. Công ty TNHH Selangas đồng ý theo yêu cầu của bà Phạm Thị L.

Luật sư Nguyễn Hồng T trình bày bào chữa cho bị cáo như sau: Luật sư đồng ý với tội danh mà Viện kiểm sát đề nghị, tuy nhiên về hình phạt Luật sư mong Hội đồng xét xử xem xét một số tình tiết giảm nhẹ ngoài những tình tiết mà Viện kiểm sát đã đưa ra, để xem xét giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo, cụ thể: Bị cáo có hoàn cảnh gia đình khó khăn, bị cáo hiện đang là lao động chính nuôi vợ và 03 con còn nhỏ, vợ bị cáo không có nghề nghiệp ở nhà làm nội trợ. Gia đình bị cáo có người tham gia cách mạng được Nhà nước tặng thưởng huân chương. Bị cáo có nhân thân tốt, lần đầu phạm tội. Từ những phân tích đó, Luật sư đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 1 Điều 54 xử phạt bị cáo ở khoản 1 Điều 284 Bộ luật hình sự.

Luật sư Y Ki Ktla thống nhất với phần bào chữa của Luật sư Nguyễn Hồng T, không bổ sung gì thêm.

Kiểm sát viên giữ nguyên quan điểm.

Bị cáo đồng ý với lời bào chữa của luật sư, không bổ sung ý kiến gì. Trong phần trình bày lời nói sau cùng, bị cáo xin lỗi và cảm ơn gia đình bị hại, mong Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo.

Căn cứ vào các tài liệu và chứng cứ đã được thẩm tra tại phiên tòa; căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa trên cơ sở xem xét đầy đủ toàn diện chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên, luật sư, bị cáo và những người tham gia tố tụng khác;

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Ngô Minh Thẩm P là thuyền trưởng - chỉ huy ca trực trong hành trình tàu Lady Roxana rời Cảng TP. Hồ Chí Minh ra biển để đi Trung Quốc vào lúc 04h00’ ngày 12/12/2022. Khi tàu Lady Roxana đang hành trình tại vị trí có tọa độ 10017’46”N-107002’54”E, cách mũi Vũng Tàu khoảng 2,6 hải L về phía Tây Nam thì Ngô Minh Thẩm P đã phát hiện ra 02 mục tiêu nguy hiểm với tàu Lady Roxana là: tàu cá TG-91402-TS đang hành trình phía trước và tàu Green Wave đang hành trình phía sau tàu Lady Roxana. Trong 02 mục tiêu này thì tàu cá TG-91402-TS là mục tiêu nguy hiểm hơn do tàu Lady Roxana đang vượt tàu cá nên phải nhường đường. Do không áp dụng Quy tắc quốc tế về phòng ngừa đâm va tàu thuyền trên biển nên Ngô Minh Thẩm P đã không xử L kịp thời, làm Tàu Lady Roxana đã đâm va với tàu cá TG-91402-TS vào lúc 07h20’ cùng ngày. Hậu quả, tàu cá TG-91402-TS bị chìm và 01 người tử vong.

Do hiện tàu cá không còn và tàu cá không có hóa đơn chứng từ nên Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự của tỉnh BR-VT không có căn cứ để định giá, không xác định được thiệt hại về vật chất trong vụ án này. Tuy nhiên, vụ tai nạn làm chết một người nên thuộc trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng. Do đó, Ngô Minh Thẩm Phám phải chịu trách nhiệm hình sự trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng.

Từ diễn biến sự việc như trên, Hội đồng xét xử có cơ sở khẳng định hành vi của bị cáo đã đủ yếu tố cấu thành tội“Điều khiển phương tiện hàng hải vi phạm quy định về hàng hải của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam” theo quy định tại khoản 2 Điều 284 Bộ luật hình sự.

Hành vi phạm tội của bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm trật tự an toàn giao thông hàng hải, bị cáo là thuyền trưởng được học tập, đào tạo đầy đủ kiến thức về pháp luật hàng hải Việt Nam, các công ước, quy tắc quốc tế và kỹ năng xử L các tình huống trên biển, đồng thời với vai trò là thuyền trưởng chỉ huy, đáng lẽ bị cáo phải dự đoán được các tình huống có thể xảy ra và các biện pháp xử L. Do chủ quan không kịp thời chỉ đạo điều khiển tàu và không áp dụng quy tắc quốc tế về phòng ngừa đâm va tàu thuyền trên biển, không thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ được giao khi điều khiển tàu có trọng tải lớn trên biển, bị cáo đã gây ra hậu quả nghiêm trọng làm 01 người chết, gây đau thương, mất mát cho người thân gia đình bị hại.

- Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: Bị cáo không có tình tiết tăng nặng.

- Tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; sau khi đâm va bị cáo và toàn bộ thủy thủ tàu Lady Roxana đã tích cực tìm kiếm, cứu hộ vớt được 03 thuyền viên lên tàu làm giảm bớt phần lớn thiệt hại về người; bị cáo phạm tội lần đầu; Bị cáo đã cùng công ty TNHH Selangas bồi thường cho gia đình bị hại số tiền 450.000.000đồng và được gia đình bị hại bãi nại; Tàu cá TG-91402-TS cũng có một phần lỗi là thiếu quan sát nên không phát hiện ra tàu Lady Roxana đang chạy với tốc độ cao hơn nên áp dụng các điểm a, b, s khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật Hình sự, giảm nhẹ một phần hình phạt cho bị cáo.

- Bị cáo và công ty TNHH Selangas đã bồi thường cho gia đình bị hại, gia đình bị hại không yêu cầu gì thêm nên không xem xét.

- Tại phiên tòa bà Phạm Thị L chủ tàu cá TG-91402-TS và Công ty TNHH Selangas chủ tàu Lady Roxana thỏa thuận được với nhau số tiền bồi thường thiệt hại tàu cá TG-91402-TS là 2.500.000.000đồng. Do đó công nhận sự thỏa thuận giữa bà Phạm Thị L và công ty TNHH Selangas về việc bồi thường tàu cá TG-91402-TS: Buộc Công ty TNHH Selangas bồi thường cho bà Phạm Thị L số tiền 2.500.000.000đồng.

Tàu cá TG-91402-TS hiện không còn, không ai quản L nên không còn để xem xét.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

1. Tuyên bố: Bị cáo Ngô Minh Thẩm P phạm tội“Điều khiển phương tiện hàng hải vi phạm quy định về hàng hải của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam”.

Áp dụng khoản 2 Điều 284; điểm a, b, s khoản 1, khoản 2 Điều 51; Điều 35 Bộ luật Hình sự.

Xử phạt: bị cáo Ngô Minh Thẩm P 200.000.000đ (Hai trăm triệu đồng) sung quỹ nhà nước.

2. Về xử L vật chứng: Áp dụng Điều 106 Bộ luật tố tụng hình sự trả lại

tàu Lady Roxana, số IMO: 9130391 cho Công ty TNHH Selangas hiện do Công ty TNHH Selangas đang quản L.

3. Trách nhiệm bồi thường dân sự: Áp dụng Điều 589 Bộ luật Dân sự:

Công nhận sự thỏa thuận giữa bà Phạm Thị L và Công ty TNHH Selangas về việc bồi thường tàu cá TG-91402-TS: Buộc Công ty TNHH Selangas bồi thường cho bà Phạm Thị L số tiền 2.500.000.000đồng (hai tỷ năm trăm triệu đồng).

Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án nếu bên bị thi hành án chưa thi hành, thì hàng tháng còn phải chịu thêm tiền lãi theo mức lãi suất được quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, tương ứng với thời gian và số tiền chậm thi hành án.

4. Án phí: Bị cáo Ngô Minh Thẩm P phải chịu 200.000 đồng (hai trăm ngàn đồng) án phí hình sự sơ thẩm.

5. Về quyền kháng cáo: bị cáo, đại diện hợp pháp của bị hại, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày tính từ ngày tuyên án, đối với người vắng mặt tính từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết, để yêu cầu Tòa án nhân dân Cấp cao tại thành phố Hồ Chí Minh xét xử lại vụ án theo thủ tục phúc thẩm.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, Điều 7, Điều 7a, Điều 7b và Điều 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.