Bản án 103/2022/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng đặt cọc

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Tại đơn khởi kiện đề ngày 15 tháng 4 năm 2022, quá Tr tham gia tố tụng và tại phiên tòa nguyên đơn ông Tr và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày:

Tháng 01 năm 2010, ông Lê Thế H có nhận đặt cọc để chuyển nhƣợng cho ông Tr diện tích đất 2.735m2, thuộc thửa đất số 429, tờ bản đồ số 22, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ H05239 do UBND huyện Tân Uyên (nay là thị xã Tân Uyên) cấp, đất tọa lạc ấp Ông Đông, xã Tân Hiệp, huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dƣơng với giá 1.100.000.000đồng. Do tin tƣởng nên ông Tr đã đặt cọc toàn bộ số tiền 1.100.000.000 đồng cho ông H và ông H có ghi giấy tay ghi nhận việc nhận tiền vào ngày 15/4/2011 nhƣng sau đó ông H không thực hiện cam kết sẽ chuyển nhƣợng cho ông Tr mà chuyển nhƣợng cho ngƣời khác.

Ngoài ra vào ngày 03/10/2009, ông H còn nhận của ông Tr số tiền đặt cọc 50.000.000 đồng để chuyển nhƣợng cho ông Tr 02 lô đất gồm 01 lô ở tại Tân Hiệp, Tân Uyên, Bình Dƣơng (gần lô đất 2.735m2) 01 lô ở gần khu công nghiệp Sóng Thần 3, cũng thuộc Tân Hiệp, Tân Uyên, Bình Dƣơng. Các lần đặt cọc hai bên đều không lập văn bản cụ thể về việc đặt cọc mà chỉ lập văn bản ghi nhận việc nhận tiền. Từ năm 2009 đến nay ông H vẫn chƣa chuyển nhƣợng cho ông Tr lô đất nào theo nhƣ thỏa thuận. Ông Tr cũng đã nhiều lần liên hệ với ông H để yêu cầu trả lại số tiền ông H đã nhận nhƣng ông H hứa hẹn, trốn tránh và không thiện chí trả lại tiền cho ông Tr. Vì vậy, ông Tr khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết:

1. Buộc ông H trả lại tiền cọc cho ông Tr số tiền 1.150.000.000 đ (một tỷ một trăm năm mƣơi triệu đồng).

2. Buộc ông H trả cho ông Tr tiền lãi với lãi suất chậm trả là 10%/năm bắt đầu từ năm 2012 đến nay với số tiền 1.069.040.000 đồng (1.150.000.000đ x 0.83 x 112 tháng).

Tổng cộng số tiền ông H phải trả cho ông Tr là 2.219.040.000đ (Hai tỷ hai trăm mƣời chín triệu không trăm bốn mƣơi nghìn đồng).

Tại phiên tòa ngƣời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn yêu cầu tuyên hủy hợp đồng đặt cọc đối với văn bản đặt cọc ngày 15/4/2011 và ngày 03/10/2009, lý do yêu cầu hủy là từ đó đến nay ông H vẫn chƣa chuyển nhƣợng cho ông Tr và ông Tr chỉ yêu cầu đòi lại tiền mà ông H đã nhận.

- Tại biên bản lấy lời khai ngày 13 tháng 7 năm 2022, quá trình tham gia tố tụng và tại phiên tòa bị đơn ông Lê Thế H và người bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của bị đơn trình bày:

Ông có nhu cầu chuyển nhƣợng quyền sử dụng đất, ông Tr có nhu cầu nhận chuyển nhƣợng nên hai bên có thỏa thuận và lập hợp đồng đặt cọc. Vào ngày 15/4/2011, giữa ông với ông Tr có lập hợp đồng đặt cọc để mua, bán diện tích đất hơn 2.700m2, thuộc thửa đất số 429, tờ bản đồ số 22, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ H05239 do UBND huyện Tân Uyên (nay là thị xã Tân Uyên) cấp, đất tọa lạc ấp Ông Đông, xã Tân Hiệp, huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dƣơng, giá chuyển nhƣợng là 1.100.000.000 đồng, ông Tr đặt cọc cho ông H số tiền 35.000.000 đồng. Khoảng 02 tháng sau (ông H không nhớ chính xác ngày tháng) thì hai bên ra ký hợp đồng công chứng nhƣng ông Tr không có tiền thanh toán nên hai bên không ký hợp đồng chuyển nhƣợng và ngay ngày hôm đó ông thanh toán lại cho ông Tr số tiền đã nhận cọc là 35.000.000 đồng. Việc thanh toán không lập văn bản giao nhận do trƣớc đó ông có vay ông Đào Minh Đa số tiền 114.000.000 đồng, ông đƣa 114.000.000 đồng cho ông Tr và nhờ ông Tr trả cho ông Đa nhƣng ông Tr lấy làm việc riêng không đƣa cho ông Đa, sau đó ông phải bỏ tiền túi ra và trực tiếp trả cho ông Đa số tiền 114.000.000 đồng. Số tiền 35.000.000 đồng đặt cọc của ông Tr ông không đƣa cho ông Tr bằng tiền mặt mà cấn trừ vào số tiền 114.000.000 đồng đã đƣa cho ông Tr trƣớc đó, việc cấn trừ cũng không đƣợc lập thành văn bản nhƣng sau khi cấn trừ thì ông Tr gạch số tiền 35.000.000 đồng trên tờ giấy đặt cọc nhằm thể hiện việc ông đã trả lại tiền cọc 35.000.000 đồng.

Ngoài việc thỏa thuận chuyển nhƣợng diện tích đất trên thì trƣớc đó ông với ông Tr còn thỏa thuận chuyển nhƣợng 03 thửa đất nữa, một thửa có diện tích 1.200m2, một thửa có diện tích đất hơn 1.000m2 và một thửa có diện tích hơn 3.000m2, 03 thửa đất này nằm kế diện tích đất hơn 2.700m2. Thửa đất có diện tích hơn 1.000m2 ông chuyển nhƣợng trực tiếp cho ông Tr và ông Tr đứng tên giấy chứng nhận đối với diện tích đất này, sau đó ông Tr phân lô bán cho ngƣời khác. Đối với phần diện tích đất 1.200m2 và diện tích đất hơn 3.000m2 thì ông trực tiếp phân lô giao cho ông Tr bán để ông Tr kiếm tiền chênh lệch còn thủ tục sang tên cho khách hàng thì ông là ngƣời trực tiếp làm, lúc đó ông Tr là ngƣời môi giới đất. Ông thừa nhận có nhận số tiền đặt cọc 50.000.000 đồng của ông Tr để chuyển nhƣợng cho ông Tr 03 thửa đất trên và số tiền này ông đã cấn trừ vào số tiền chuyển nhƣợng khi làm thủ tục chuyển nhƣợng cho ông Tr diện tích đất hơn 1.000m2, việc cấn trừ cũng không đƣợc lập thành văn bản.

Nay ông Tr khởi kiện yêu cầu phải trả lại cho ông Tr số tiền 1.150.000.000 (một tỷ một trăm năm mƣơi triệu) đồng và tiền lãi 1.069.040.000 (một tỷ không trăm sáu mƣơi chín triệu không trăm bốn mƣơi) đồng, tổng cộng số tiền là 2.219.040.000đ (hai tỷ hai trăm mƣời chín triệu không trăm bốn mƣơi nghìn đồng), ông không đồng ý.

Đối với giao dịch đặt cọc ngày 15/4/2011 và 03/10/2009 ngƣời bảo về quyền và lợi ích của bị đơn đề nghị Hội đồng xét xử tuyên vô hiệu đối với hai giao dịch này vì hai giao dịch vi phạm về hình thức của hợp đồng đặt cọc theo Nghị quyết 01 ngày 16/4/2003 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, ngoài ra Hợp đồng đặt cọc ngày 03/10/2009 còn vô hiệu về nội dung do quyền sử dụng đất tại thời điểm đặt cọc không phải của ông H.

- Ý kiến của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn, tuyên hủy hợp đồng đặt cọc ngày 15/4/2011 và ngày 03/10/2009 giữa ông Tr với ông H và tuyên buộc ông H trả lại số tiền 1.150.000.000 (một tỷ một trăm năm mƣơi triệu) đồng và tiền lãi 1.069.040.000 (một tỷ không trăm sáu mƣơi chín triệu không trăm bốn mƣơi) đồng, tổng cộng số tiền là 2.219.040.000đ (hai tỷ hai trăm mƣời chín triệu không trăm bốn mƣơi nghìn đồng).

- Ý kiến của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp của bị đơn: Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn vì:

+ Về hình thức: Theo quy định tại Điều 122, 358 của Bộ luật Dân sự năm 2005 và Nghị quyết số 01 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao năm 2003 hƣớng dẫn việc đặt cọc phải đƣợc lập thành văn bản nhƣng giao dịch đặt cọc giữa ông Tr và ông H chỉ đƣợc thỏa thuận bằng lời nói nên vi phạm quy định về hình thức.

+ Về nội dung: Tại thời điểm giao kết đặt cọc 50.000.000 đồng ông Tr biết ông H không phải là ngƣời đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ông H chỉ là ngƣời môi giới nhƣng ông Tr vẫn đồng ý đặt cọc nên giao dịch này vô hiệu cả về nội dung.

Ông Tr cho rằng ông H đã nhận số tiền 1.100.000.000 đồng theo biên nhận tiền ghi ngày 15/4/2011, tuy nhiên tại biên nhận này thể hiện ông H chỉ nhận của ông Tr số tiền 35.000.000 đồng, số tiền 1.100.000.000 đồng là tổng số tiền của thửa đất hai bên giao dịch chứ không có dòng chữ nào thể hiện ông H đã nhận của ông Tr số tiền 1.100.000.000 đồng. Nên không có căn cứ chấp nhận yêu cầu trả 1.100.000.000 đồng và số tiền 35.000.000 đồng này cũng đã bị gạch, ông Tr khẳng định ông H là ngƣời gạch số tiền này, bản thân ông Tr là ngƣời giữ giấy biên nhận bản chính nên việc ông H gạch số tiền thì cũng phải có sự cho phép của ông Tr, nên việc ông H trình bày đã trả số tiền 35.000.000 đồng là có cơ sở chấp nhận. Đối với số tiền 50.000.000 đồng ông H cũng đã thanh toán cho ông Tr bằng việc cấn trừ vào số tiền chuyển nhƣợng quyền sử dụng đất hơn 1.000m2 tại Tân Hiệp, Tân Uyên, Bình Dƣơng nên không có căn cứ để trả lại cho ông Tr.

Từ các phân tích đã nêu ở trên, đề nghị Hội đồng xét xử tuyên giao dịch đặt cọc ngày 03/10/2009 và ngày 15/4/2011 giữa ông H và ông Tr là vô hiệu, đề nghị tuyên hủy 02 giấy nhận tiền ngày 03/10/2009, ngày 15/4/2011 và không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát:

Thẩm phán đƣợc phân công thụ lý giải quyết vụ án đã thực hiện đúng, đầy đủ quy định tại Điều 203 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, tại phiên tòa Hội đồng xét xử đã tuân theo đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự về việc xét xử sơ thẩm vụ án.

Đƣơng sự đã thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Về nội dung:

Sau khi nghiên các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và phần thẩm tra công khai tại phiên tòa, có căn cứ chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Nguyễn Quốc Tr về việc buộc ông Lê Thế H phải trả lại tiền đặt cọc là 50.000.000 đồng. Đối với yêu cầu buộc ông H trả số tiền đặt cọc 1.100.000.000 đồng và trả tiền lãi là 1.069.040.000 đồng là không có cơ sở chấp nhận.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Không chấp nhận yêu cầu trả lại số tiền 1.100.000.000 đồng và tiền lãi 1.069.040.000 đồng nên nguyên đơn phải chịu án phí đối với yêu cầu này.

Nguyên đơn ông Nguyễn Quốc Tr, sinh năm 1956 có đơn xin miễn án phí/tạm ứng án phí đề ngày 15/4/2021. Xét, ông Nguyễn Quốc Tr thuộc trƣờng hợp đƣợc miễn nộp án phí theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thƣờng vụ Quốc Hội khóa 14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án nên ông Tr đƣợc miễn nộp tiền án phí.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Áp dụng các Điều 144, 147, 228, 246, 266, 271, 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Các Điều 122, 124, 358 Bộ luật Dân sự năm 2005; Điều 357, khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015.

Áp dụng Nghị quyết 01/2003/NQ-HĐTP ngày 16/4/2003 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về việc Hƣớng dẫn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết một số loại tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình.

Áp dụng Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thƣờng vụ Quốc Hội khóa 14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Tuyên bố giao dịch đặt cọc (về việc chuyển nhƣợng quyền sử dụng đất) ngày 03/10/2009 và ngày 15/4/2011 giữa ông Nguyễn Quốc Tr với ông Lê Thế H là vô hiệu.

2. Tuyên hủy giấy nhận tiền ngày 03/10/2009 và ngày 15/4/2011 do ông Lê Thế H ký nhận.

3. Buộc ông Lê Thế H trả cho ông Nguyễn Quốc Tr số tiền 50.000.000 (năm mƣơi triệu) đồng.

Kể từ ngày ngƣời đƣợc thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án, nếu ngƣời phải thi hành án chậm thi hành số tiền trên thì hàng tháng ngƣời phải thi hành án còn phải trả cho ngƣời đƣợc thi hành án số tiền lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự, tƣơng ứng với số tiền và thời gian chậm thi hành án.

3. Không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn ông Nguyễn Quốc Tr về việc buộc bị đơn ông Lê Thế H trả lại số tiền 1.100.000.000 (một tỷ một trăm triệu) đồng tiền đặt cọc để chuyển nhƣợng quyền sử dụng đất và số tiền lãi 1.069.040.000 (một tỷ không trăm sáu mƣơi chín triệu không trăm bốn mƣơi nghìn) đồng.

4. Án phí dân sự sơ thẩm:

4.1. Ông Lê Thế H phải chịu số tiền 300.000 (ba trăm nghìn) đồng.

4.2. Ông Nguyễn Quốc Tr đƣợc miễn nộp án phí.

Trƣờng hợp bản án đƣợc thi hành án theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì ngƣời đƣợc thi hành án dân sự, ngƣời phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cƣỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và Điều 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án đƣợc thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Đƣơng sự có mặt đƣợc quyền kháng cáo trong thời hạn 15 (mƣời lăm) ngày, kể từ ngày tuyên án. Đƣơng sự vắng mặt tại phiên tòa đƣợc quyền kháng cáo trong thời hạn 15 (mƣời lăm) ngày, kể từ ngày nhận đƣợc bản án hoặc bản án đƣợc niêm yết.