Bản án 101/2021/DS-PT — Đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản

[1] Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà phúc thẩm, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, qua ý kiến trình bày của các đương sự, đề xuất của Kiểm sát viên, sau khi thảo luận và nghị án, Hội đồng xét xử nhận định:

[2] Về tố tụng: Anh A và chị B cho rằng anh anh C và chị D đã có hành vi xâm phạm đến tài sản của anh chị nên khởi kiện tại Tòa án buộc anh C, chị D bồi thường thiệt hại về tài sản; các bị đơn có nơi cư trú trên địa bàn huyện N, tỉnh Bạc Liêu nên Tòa án nhân dân huyện N thụ lý, giải quyết sơ thẩm là phù hợp theo quy định tại khoản 6 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự. Xét đơn kháng cáo của nguyên đơn nộp trong hạn luật định và đã nộp tạm ứng án phí phúc thẩm nên Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu thụ lý và giải quyết vụ án theo trình tự phúc thẩm là phù hợp. Đồng bị đơn anh C, chị D đã được Tòa án triệu tập xét xử hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt không có lý do nên căn cứ quy định tại điểm b khoản 2 Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt đồng bị đơn.

[3] Về nội dung: Xét căn cứ yêu cầu bồi thường thiệt hại về tài sản của anh A và chị B đối với anh C và chị D: Vào khoảng cuối tháng 4/2019, anh C, chị D tiến hành xây dựng nhà trên phần đất cặp nhà anh A, chị B. Quá trình xây dựng bên anh C có dùng máy ép hơi để ép cừ bê tông. Sau khi anh A, chị B phát hiện nhà có bị ảnh hưởng nên ngăn cản việc xây dựng; anh C, chị D có qua nhà anh A, chị B xem xét và phát hiện có vết nứt bên trong nhà của anh A, chị B. Đây là những sự việc được các bên đương sự thống nhất thừa nhận nên là những tình tiết, sự kiện không cần phải chứng minh theo quy định tại Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự. Tuy nhiên, anh A, chị B cho rằng nhà anh chị bị hư hỏng là do anh C, chị D xây dựng nhà là ảnh hưởng, trong khi anh C, chị D cho rằng vết nứt này là những vết nứt cũ, không liên quan đến việc anh C, chị D xây dựng nhà nên không đồng ý thỏa thuận bồi thường thiệt hại.

[4] Căn cứ vào quy định của Bộ luật dân sự và căn cứ vào Nghị quyết số 03/2006/NQ-HĐTP ngày 08/7/2006 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật dân sự về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thì trách nhiệm bồi thường thiệt hại chỉ phát sinh khi có đầy đủ các yếu tố sau: Phải có thiệt hại xảy ra; Phải có hành vi trái pháp luật; Phải có mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại xảy ra và hành vi trái pháp luật; Phải có lỗi của người gây ra thiệt hại. Căn cứ Kết luận kiểm định ngày 30/10/2019 của Công ty cổ phần kiểm định xây dựng Sài Gòn đã kết luận: “Tại thời điểm khảo sát hư hỏng hiện trạng kiến trúc và kết cấu căn trình nhà nguyên đơn có các dạng hư hỏng chủ yếu như: tường bị nứt, thấm; nứt nền sân láng vữa xi, nứt bể gạch lát nền, hư hỏng trần…” và “nguyên nhân chủ yếu gây ra hư hỏng và hiện tượng nghiêng lún của công trình nhà ông (bà) A – B chủ yếu là do quá trình thi công xây dựng mới nhà ông (bà ) C – D”. Như vậy, căn cứ vào kết luận kiểm định đủ cơ sở xác định trong vụ việc này, thiệt hại đã có xảy ra trên thực tế, nguyên nhân nhà của anh A, chị B nghiêng, nứt là do quá trình anh C, chị D thi công, xây dựng nhà gây ra, có hành vi gây ra thiệt hại cũng như mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại và hành vi, đồng thời, có lỗi của anh C, chị D trong việc gây ra thiệt hại. Cấp sơ thẩm xác định có phát sinh nghĩa vụ bồi thường thiệt hại của anh C, chị D đối với anh A, chị B là có căn cứ, đúng quy định pháp luật.

[5] Xét kháng cáo của anh A về việc buộc anh C, chị D bồi thường khắc phục nghiêng, lún nhà với số tiền là 94.439.000 đồng: Xét thấy, số tiền 94.439.000 đồng anh A, chị B yêu cầu là dựa trên Kết luận kiểm định ngày 30/10/2019 của Công ty cổ phần kiểm định xây dựng Sài Gòn. Tuy nhiên, kiểm tra các nội dung của quyết định trưng cầu giám định số 07 ngày 12/7/2019 thì Kết luận kiểm định của Công ty cổ phần kiểm định xây dựng Sài Gòn chỉ xác định được độ nghiêng, nứt; diện tích nghiêng nứt và nguyên nhân dẫn đến việc nghiêng nứt, Công ty chưa đề ra các giải pháp thiết kế khắc phục độ nghiêng, lún công trình nhà của anh A, chị B, chưa tính khối lượng công việc cụ thể để khắc phục và dự toán chi phí khắc phục nghiêng, lún; số tiền 94.439.000 đồng chỉ là giá trị tạm tính để tham khảo. Tại cấp sơ thẩm, Công ty cổ phần tư vấn và kiểm định xây dựng Bạc Liêu đã xác định: Về chi phí khắc phục nghiêng, lún theo hồ sơ kiểm định của Công ty cổ phần kiểm định xây dựng Sài Gòn “Vấn đề này Công ty Cổ phần Tư vấn và kiểm định xây dựng Bạc Liêu đã nêu trong văn bản số 106/CTY-TTGS ngày 08/7/2020 là giá trị khắc phục nghiêng, lún do Công ty Cổ phần kiểm định xây dựng Sài Gòn lập chỉ là tạm tính (các bản vẽ trong kết quả kiểm định chỉ đo vẽ độ nghiêng của cột, độ lún của nền,… nhưng chưa có giải pháp thiết kế, khắc phục cụ thể) nên chưa có cơ sở xác định giá trị này (để có đủ cơ sở xác định giá trị này thì phải có bản vẽ thiết kế chi tiết, đủ số liệu để tính toán được khối lượng công việc cụ thể từ đó mới tính được giá trị dự toán khắc phục nghiêng lún)” (công văn số 149/CV-CTYKĐ ngày 07/9/2020 của Công ty cổ phần tư vấn và kiểm định xây dựng Bạc Liêu). Tòa án cấp sơ thẩm cũng đã yêu cầu anh A, chị B tìm kiếm, liên hệ với các đơn vị đủ điều kiện năng lực thực hiện chức năng giám định tư pháp trong lĩnh vực xây dựng và thông báo cho Tòa án biết để tiến hành thủ tục trưng cầu giám định. Tuy nhiên, anh A, chị B không đồng ý thực hiện, không có yêu cầu Tòa án tiến hành thủ tục trưng cầu giám định và yêu cầu Tòa án căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ để tiếp tục giải quyết. Ngoài ra, anh A, chị B không đưa ra được tài liệu, chứng cứ nào khác để chứng minh chi phí khắc phục nghiêng, lún của căn nhà là 94.439.000 đồng nên cấp sơ thẩm bác yêu cầu bồi thường chi phí khắc phục nghiêng, lún nhà 94.439.000 đồng của anh A, chị B là có căn cứ, đã xem xét, đánh giá chứng cứ và áp dụng pháp luật đúng. Tại cấp phúc thẩm, anh A, chị B cũng không cung cấp thêm chứng cứ mới và cũng không yêu cầu trưng cầu giám định đối với chi phí khắc phục độ nghiêng, lún nhà nên không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của anh A, chị B.

[6] Xét kháng cáo của anh A về việc không đồng ý chịu chi phí giám định và án phí như án sơ thẩm đã tuyên: Căn cứ Điều 161 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định về “Nghĩa vụ chịu chi phí giám định” thì anh A và chị B là người yêu cầu giám định và kết quả giám định chứng minh yêu cầu của anh chị chỉ có căn cứ một phần nên anh chị phải chịu một phần chi phí giám định. Căn cứ khoản 4 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án thì nguyên đơn phải chịu án phí đối với phần yêu cầu không được Tòa án chấp nhận. Do đó, việc anh A, chị B kháng cáo không đồng ý chịu chi phí giám định và án phí là không có căn cứ, không phù hợp quy định pháp luật nên không được chấp nhận.

[7] Xét kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu: Đối với nội dung số tiền chi phí khắc phục, sữa chữa nhà bị hư hỏng nguyên đơn bị bác yêu cầu chính xác là 25.376.000 đồng nhưng cấp sơ thẩm tuyên bác 25.331.000 đồng là không chính xác, cần sửa án sơ thẩm để đảm bảo tính chính xác của bản án. Đối với nội dung kháng nghị liên quan đến số tiền nguyên đơn bị bác yêu cầu, xét thấy, nguyên đơn yêu cầu buộc bị đơn bồi thường tổng cộng 158.133.000 đồng và đủ căn cứ chấp nhận số tiền buộc bị đơn bồi thường là 38.318.000 đồng nên số tiền nguyên đơn bị bác yêu cầu là 119.815.000 đồng đúng như kháng nghị của Viện kiểm sát. Như vậy, số tiền án phí nguyên đơn phải chịu do bị bác yêu cầu là 119.815.000 đồng x 5% = 5.990.750 đồng (làm tròn số là 5.991.000 đồng). Đối với nội dung kháng nghị về án phí bị đơn Ngoan và Ni phải chịu, căn cứ quy định tại khoản 4 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án thì bị đơn phải chịu án phí tương ứng yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận. Do đó, căn cứ vào số tiền các đương sự phải trả cho nguyên đơn thì số tiền án phí của anh C và chị D mỗi người phải chịu là: 19.159.000 đồng x 5% = 957.950 đồng (làm tròn số là 958.000 đồng). Do đó, đủ căn cứ chấp nhận toàn bộ kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu, sửa một phần án sơ thẩm đối với các nội dung theo kháng nghị của Viện kiểm sát.

[8] Xét ý kiến của Kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 2 Điều 308; Điều 309 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, không chấp nhận toàn bộ kháng cáo của nguyên đơn, chấp nhận toàn bộ kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu, sửa một phần Bản án số 48/2021/DS-ST ngày 30 tháng 6 năm 2021 của Tòa án nhân dân huyện N, tỉnh Bạc Liêu. Như đã phân tích trên, đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là có căn cứ nên được chấp nhận toàn bộ.

[9] Án phí: Do nguyên đơn kháng cáo và không được chấp nhận, việc sửa án sơ thẩm là do chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát và không liên quan đến nội dung kháng cáo của anh A, chị B nên anh A, chị B phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Do chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát liên quan đến án phí nên xác định lại mức án phí dân sự sơ thẩm các đương sự phải chịu theo quy định tại Điều 147 Bộ luật tố ttụng dân sự và khoản 4 Điều 26 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội, anh A, chị B phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là 5.991.000 đồng; anh C và chị D mỗi người phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là 958.000 đồng.

[10] Các phần khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị được giữ nguyên.