Bản án 10/2024/DS-ST — Vụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo nội dung đơn khởi kiện của anh Nguyễn Xuân T cùng các tài liệu, chứng cứ có tại hồ sơ, vụ án có nội dung:

Về quan hệ hôn nhân: Sau thời gian tự do tìm hiểu, yêu đương, ngày 11/02/2015, anh Nguyễn Xuân T và chị Hoàng Thị T1 đăng ký kết hôn tại Ủy ban nhân dân xã C, huyện N, tỉnh Hà Tĩnh theo số đăng ký: 13/2015. Gia đình hai bên tổ chức lễ cưới công khai theo phong tục địa phương. Sau khi kết hôn vợ chồng chung sống hạnh phúc cùng gia đình anh trai anh T ở xã C, huyện N, tỉnh Hà Tĩnh và có 01 con chung. Sau đó, vợ chồng phát sinh mâu thuẫn nguyên nhân do bất đồng quan điểm, không còn sự quan tâm, chăm sóc, yêu thương. Khoảng đầu năm 2016, chị T1 cùng con về nhà bố mẹ đẻ sinh sống. Anh T, chị T1 ly thân từ đó đến nay. Nhận thấy đời sống hôn nhân không thể duy trì, mục đích hôn nhân không đạt được nên anh Nguyễn Xuân T khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.

Về con chung: Anh Nguyễn Xuân T và chị Hoàng Thị T1 có 01 con chung là Nguyễn Như Q, sinh ngày: 19/11/2015. Anh T có nguyện vọng được Tòa án giao con chung cho anh trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục, không yêu cầu chị T1 cấp dưỡng nuôi con chung. Ngày 24/4/2024, anh T thay đổi nội dung giao người trực tiếp nuôi dưỡng con chung, theo đó trường hợp chị T1 có nguyện vọng được trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng con chung anh T đồng ý và tự nguyện cấp dưỡng nuôi con 2.000.000đ/tháng; về phương thức cấp dưỡng: Anh T tự nguyện cấp dưỡng vào ngày 05 hàng tháng, tại phiên toà anh đề nghị được cấp dưỡng cho con thông qua chị T1 vào ngày 10 hàng tháng, thời điểm cấp dưỡng từ ngày bản án, quyết định của Toà án có hiệu lực pháp luật đến khi con chung đủ 18 tuổi.

Về tài sản chung, nợ chung: Anh Nguyễn Xuân T trình bày, anh và chị Hoàng Thị T1 không có tài sản chung, nợ chung, không yêu cầu Tòa án giải quyết. Anh T có văn bản từ chối hòa giải, đề nghị giải quyết vắng mặt theo quy định của pháp luật.

Tại Biên bản lấy lời khai, các Biên bản làm việc và tại phiên toà, chị Hoàng Thị T1 trình bày: Về quan hệ hôn nhân và nguyên nhân phát sinh mâu thuẫn, quan hệ con chung, tài sản chung, nợ chung đúng như nội dung Đơn khởi kiện của anh Nguyễn Xuân T. Tuy nhiên, thời điểm phát sinh mâu thuẫn là từ đầu năm 2016. Do anh T không có trách nhiệm với vợ con nên tháng 02/2016 chị T1 cùng con về nhà bố mẹ đẻ sinh sống chứ không phải tự ý bỏ về và ly thân từ đó đến nay. Nhận thấy anh T không còn tình cảm yêu thương, sự quan tâm đối với vợ, con nên chị Hoàng Thị T1 đồng ý ly hôn để mỗi người xây dựng cuộc sống mới tốt đẹp hơn. Về con chung, chị T1 có nguyện vọng được trực tiếp nuôi dưỡng con Nguyễn Như Q, sinh ngày: 19/11/2015. Chị đồng ý sự tự nguyện cấp dưỡng nuôi con chung của anh T với số tiền 2.000.000đ/tháng vào ngày 10 hàng tháng tính từ ngày bản án, quyết định của Toà án có hiệu lực pháp luật đến khi con chung đủ 18 tuổi; vợ chồng sống chung trong thời gian ngắn nên chưa tạo lập được tài sản chung, không có nợ chung, không yêu cầu Toà án giải quyết. Chị T1 có văn bản đề nghị giải quyết vắng mặt theo quy định của pháp luật.

Quá trình giải quyết vụ án, Toà án xác minh tình trạng hôn nhân tại nơi bị đơn hiện đang sinh sống (thôn H, xã T, huyện L) theo đó chị T1 và anh T là vợ chồng hợp pháp, đăng ký kết hôn tại Ủy ban nhân dân xã C, huyện N, có 01 con chung; chị T1 cùng con đã về sinh sống tại thôn H, xã T là đúng sự thật. Về nguyên nhân mâu thuẫn chính quyền không nhận biết được thông tin và đề nghị giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật.

Tại phiên toà sơ thẩm, các đương sự đều có mặt và đề nghị Hội đồng xét xử công nhận thuận tình ly hôn theo quy định của pháp luật. Anh Nguyễn Xuân T xác nhận lời khai của chị T1 về thời điểm phát sinh mâu thuẫn là từ đầu năm 2016 và tháng 02/1016 chị T1 cùng con gái về sinh sống tại thôn H, xã T là đúng.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh nhận xét việc chấp hành pháp luật của Hội đồng xét xử, Thẩm phán, Thư ký, các đương sự: Đơn khởi kiện của anh Nguyễn Xuân T được lập theo đúng quy định; sau khi thụ lý vụ án, Thẩm phán tiến hành lấy lời khai của các đương sự; gửi thông báo thụ lý vụ án; sau khi ban hành Quyết định đưa vụ án ra xét xử đã chuyển hồ sơ cho Viện kiểm sát nghiên cứu; xác định tư cách pháp lý, mối quan hệ giữa những người tham gia tố tụng đúng quy định; thời hạn xét xử đảm bảo quy định. Tại phiên toà, có lúc Thẩm phán bức xúc (từ lúc bắt đầu phiên toà) thể hiện không đúng chuẩn mực khi điều hành phiên toà; nguyên đơn thực hiện đúng nghĩa vụ giao nộp tài liệu, chứng cứ, đã nộp tiền tạm ứng án phí tuy nhiên quá trình làm việc không khai báo rõ ràng về việc cư trú và làm việc tại nước ngoài; bị đơn thực hiện đúng nghĩa vụ của mình. Về xác định thẩm quyền giải quyết vụ án: Nếu căn cứ vào địa chỉ của đương sự cung cấp thì vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án nhân dân huyện Lộc Hà theo quy định tại các Điều 28, 35, 191, 204 Bộ luật Tố tụng dân sự. Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết vụ án, Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án đã không thực hiện việc xác minh thông tin nơi cư trú và các vấn đề liên quan tại thôn Đ, xã C, huyện N, tỉnh Hà Tĩnh mà dựa trên giấy xác nhận thông tin nơi cư trú số 314/XN ngày 15/4/2024 của Công an xã C xác nhận anh Nguyễn Xuân T thường trú tại thôn Đ, xã C, huyện N mặc dù hồ sơ thể hiện nguyên đơn và bị đơn sau khi kết hôn đã về chung sống tại thôn Đ, xã C từ năm 2015 cho đến năm 2019. Viện kiểm sát đã xác minh thông tin xuất nhập cảnh của nguyên đơn, kết quả: “Ngày 23/5/2018, anh T với thông tin như trên đã được cục A cấp Hộ chiếu xxxxxxxx, đã sử dụng hộ chiếu xuất cảnh ngày 08/10/2010, nhập cảnh ngày 01/4/2024 qua Sân bay T, xuất cảnh ngày 30/4/2024 qua Sân bay Quốc tế N, không thấy thông tin nhập cảnh trên hệ thống”. Theo quy định tại khoản 1, khoản 3 Điều 7 Nghị quyết 03/2012/NQ-HĐTP ngày 03/12/2012 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao Hướng dẫn thi hành một số quy định trong Phần thứ nhất “Những quy định chung” của Bộ luật Tố tụng dân sự đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự (viết tắt là Nghị quyết số 03/2012) quy định “Đương sự ở nước ngoài bao gồm: Đương sự là người Việt Nam định cư, làm ăn, học tập, công tác ở nước ngoài có mặt hoặc không có mặt tại Việt Nam vào thời điểm Tòa án thụ lý vụ việc dân sự” thì vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án nhân dân tỉnh Hà Tĩnh, việc Toà án nhân dân huyện Lộc Hà thụ lý, giải quyết là vi phạm quy định tại khoản 3 Điều 35, Điều 37 Bộ luật Tố tụng dân sự và Điều 123 Luật Hôn nhân và gia đình. Viện kiểm sát nhân dân huyện Lộc Hà yêu cầu Toà án xoá sổ thụ lý, chuyển hồ sơ vụ án đến Toà án nhân dân tỉnh giải quyết đúng thẩm quyền.

NHẬN ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN:

[1.2.3] Khoản 2 Điều 464 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định:“Vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài là vụ việc dân sự thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Có ít nhất một trong các bên tham gia là cá nhân, cơ quan, tổ chức nước ngoài;

b) Các bên tham gia đều là công dân, cơ quan, tổ chức Việt Nam nhưng việc xác lập, thay đổi, thực hiện hoặc chấm dứt quan hệ đó xảy ra tại nước ngoài;

c) Các bên tham gia đều là công dân, cơ quan, tổ chức Việt Nam nhưng đối tượng của quan hệ dân sự đó ở nước ngoài”.

[1.2.4] Khoản 2 Điều 663 Bộ luật Dân sự quy định: “Phạm vi áp dụng: Quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài là quan hệ dân sự thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Có ít nhất một trong các bên tham gia là cá nhân, pháp nhân nước ngoài;

b) Các bên tham gia đều là công dân Việt Nam, pháp nhân Việt Nam nhưng việc xác lập, thay đổi, thực hiện hoặc chấm dứt quan hệ đó xảy ra tại nước ngoài;

c) Các bên tham gia đều là công dân Việt Nam, pháp nhân Việt Nam nhưng đối tượng của quan hệ dân sự đó ở nước ngoài”

1. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với người lao động có hành vi không đăng ký hợp đồng cá nhân tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định.

2. Phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

a) Ở lại nước ngoài trái phép sau khi hết hạn hợp đồng lao động;

b) Bỏ trốn khỏi nơi đang làm việc theo hợp đồng mà không phải do bị cưỡng bức lao động;

c) Sau khi nhập cảnh nước tiếp nhận lao động mà không đến nơi làm việc theo hợp đồng.

3. Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc về nước đối với hành vi vi phạm quy định tại các điểm a, b, c khoản 2 Điều này”.

Như vậy, nhà nước Việt Nam không bảo hộ đối với các hành vi người lao động cư trú, lao động bất hợp pháp ở nước ngoài.

Từ những quy định pháp luật nêu trên, Hội đồng xét xử nhận định: Xác định công dân Việt Nam là đương sự ở nước ngoài được hiểu là người có tình trạng cư trú ổn định ở nước ngoài (“Đương sự là người Việt Nam định cư, làm ăn, học tập, công tác ở nước ngoài”). Việc xác định có hay không có yếu tố nước nước ngoài vào thời điểm thụ lý nhằm phục vụ hoạt động tố tụng một cách thuận tiện cho cả quá trình giải quyết vụ án đồng thời đảm bảo quyền, nghĩa vụ tố tụng của đương sự được thực hiện đúng pháp luật. Trong vụ án này, anh Nguyễn Xuân T vẫn luôn có mặt khi Toà án yêu cầu và thực tế chưa cắt hộ khẩu thường trú (giữ thường trú) và nơi ở hiện tại được xác định là thôn Đ, xã C, huyện N, tỉnh Hà Tĩnh nên việc ra nước ngoài của anh T chỉ mang tính chất tạm thời, vụ việc. Tình trạng cư trú chính thức của đương sự vẫn theo thông tin cư trú và thẩm quyền xác nhận thông tin cư trú thuộc Công an cấp xã. Do đó, Giấy xác nhận thông tin cư trú số 314/XN, ngày 15/4/2024 của Công an xã C, huyện N, tỉnh Hà Tĩnh là tài liệu, chứng cứ hợp pháp được Toà án sử dụng làm cơ sở thụ lý vụ án. Mặt khác, tại phiên toà anh T khai anh bị tật bẩm sinh (lệch bàn chân trái, teo chân trái – không đủ điều kiện để xuất khẩu lao động (lao động hợp pháp)) nên khó khăn trong tìm kiếm công việc ở nước ngoài nên anh thường xuyên đi về Việt Nam; trên thực tế việc đi từ Singapore về Việt Nam và ngược lại vẫn được thực hiện bằng đường biển và đường hàng không. Ngày 01/4/2024 anh T nhập cảnh về Việt Nam, ngày 30/4/2024 xuất cảnh, ngày 22/7/2024 nhập cảnh về nước và có mặt tại phiên toà. Tại thời điểm thụ lý vụ án, chưa có tài liệu, chứng cứ chứng minh vụ án có yếu tố nước ngoài; anh T trực tiếp ký nhận thông báo thụ lý vụ án, Toà án lấy lời khai, làm việc và có mặt tại phiên toà. Việc uỷ thác tư pháp không đặt ra trong toàn bộ quá trình giải quyết vụ án. Quyền kháng cáo bản án được thực hiện kể từ ngày tuyên án. Do đó, Toà án nhân dân huyện Lộc Hà thụ lý giải quyết là đúng quy định của pháp luật. Trường hợp sau khi thụ lý vụ án có chứng cứ chứng minh vụ án không thuộc thẩm quyền Tòa án nhân dân huyện Lộc Hà thì căn cứ điểm a khoản 5 Điều 7 Nghị quyết số 02/2012 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, vụ án vẫn thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Lộc Hà mà không thay đổi thẩm quyền giải quyết.

“Điều 22. Yêu cầu Tòa án xác minh, thu thập chứng cứ

1. Trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự, nếu Kiểm sát viên xét thấy cần xác minh, thu thập thêm chứng cứ để bảo đảm cho việc giải quyết vụ việc dân sự kịp thời, đúng pháp luật thì Kiểm sát viên gửi văn bản yêu cầu Tòa án xác minh, thu thập chứng cứ theo quy định tại khoản 3 Điều 58 BLTTDS.

2. Trước khi mở phiên tòa, phiên họp, Kiểm sát viên gửi văn bản yêu cầu Tòa án xác minh, thu thập chứng cứ cho Tòa án đang giải quyết vụ việc dân sự. Văn bản yêu cầu phải nêu rõ chứng cứ cần xác minh, thu thập, lý do cần xác minh, thu thập chứng cứ đó. Tòa án gửi cho Kiểm sát viên bản sao tài liệu, chứng cứ ngay sau khi Tòa án thu thập được. Nếu tại phiên tòa, phiên họp, Tòa án mới nhận được tài liệu, chứng cứ đó thì Tòa án công bố tài liệu, chứng cứ theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 254, khoản 1 Điều 303 BLTTDS.

Trường hợp việc xác minh, thu thập chứng cứ theo yêu cầu của Kiểm sát viên là không thể thực hiện được hoặc Tòa án xét thấy không cần thiết thì chậm nhất là đến ngày hết thời hạn mở phiên tòa, phiên họp theo quyết định của Tòa án, Tòa án thông báo cho Kiểm sát viên bằng văn bản và nêu rõ lý do”.

Tại Điều 14 và 19 Quy chế công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự ban hành kèm theo Quyết định số 364/QĐ-VKSTC ngày 02/10/2017 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao quy định: “Trường hợp xét thấy tài liệu, chứng cứ chưa bảo đảm cho việc giải quyết vụ án thì Kiểm sát viên, Kiểm tra viên báo cáo lãnh đạo Viện kiểm sát để kịp thời yêu cầu Tòa án xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ bổ sung theo quy định tại khoản 3 Điều 58 BLTTDS và Điều 22 Thông tư liên tịch số 02/2016”. Như vậy, văn bản kiến nghị của Viện kiểm sát nhân dân huyện Lộc Hà ban hành không phù hợp, các tài liệu làm cơ sở ban hành kiến nghị cũng như trình bày tại phiên toà thu thập không hợp pháp, trái pháp luật tố tụng dân sự. Do đó, các tài liệu do Viện kiểm sát (Kiểm sát viên) thu thập không phải là chứng cứ trong vụ án.

Khoản 1 Điều 3 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP ngày 16/5/2024 của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao Hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết vụ việc về hôn nhân và gia đình quy định: “”Vợ chồng cùng yêu càu ly hôn” quy định tại Điều 55 của Luật Hôn nhân và gia đình là trường hợp vợ chồng cùng ký vào đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thoả thuận nuôi con, chia tài sản khi ly hôn hoặc một bên có đơn khởi kiện ly hôn, còn bên kia đồng ý ly hôn, thoả thuận nuôi con, chia tài sản khi ly hôn”.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, khoản 1 Điều 235, Điều 266 Bộ luật Tố tụng dân sự;

Áp dụng Điều 39 Bộ luật Dân sự; khoản 14 Điều 3, khoản 1 Điều 51, Điều 55, 57, 81, 82, 83, 107, 110, 116, 117 Luật Hôn nhân và Gia đình:

1.

Về quan hệ hôn nhân: Công nhận thuận tình ly hôn giữa anh

Nguyễn Xuân T và chị Hoàng Thị T1.

2.

Về con chung: Vợ chồng có 01 con chung là Nguyễn Như Q, sinh

ngày: 19/11/2015. Công nhận sự thỏa thuận của các đương sự: Giao quyền

trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng con chung Nguyễn Như Q, sinh ngày:

19/11/2015 cho chị Hoàng Thị T1.

Về nghĩa vụ cấp dưỡng: Công nhận sự tự nguyện của anh Nguyễn Xuân T cấp dưỡng nuôi con chung 2.000.000đ (hai triệu đồng)/tháng, thực hiện cấp dưỡng qua chị T1 vào ngày 10 hàng tháng từ ngày bản án quyết định có hiệu lực thi hành đến khi con chung đủ 18 tuổi.

Anh Nguyễn Xuân T được quyền đi lại thăm nom con chung mà không ai được ngăn cấm, cản trở.

1. Về tài sản chung, nợ chung: Anh Nguyễn Xuân T và chị Hoàng Thị T1 không có tài sản chung, nợ chung, không yêu cầu Tòa án giải quyết nên miễn xét.

4. Về án phí: Áp dụng khoản 4 Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 8 Điều 26, điểm a khoản 5, điểm a, b khoản 6 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/NQ-UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án: Ghi nhận sự tự nguyện chịu toàn bộ án phí của anh Nguyễn Xuân T. Buộc anh Nguyễn Xuân T phải chịu 300.000đ (ba trăm nghìn đồng) án phí Hôn nhân gia đình sơ thẩm và 150.000đ (một trăm năm mươi nghìn đồng) án phí cấp dưỡng nuôi con. Anh Nguyễn Xuân T đã nộp 300.000đ (ba trăm nghìn đồng) tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án theo Biên lai số 0012421 ngày 17/4/2024 tại Chi cục Thi hành án Dân sự huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh, anh Nguyễn Xuân t còn phải nộp số tiền 150.000đ (một trăm năm mươi nghìn đồng) án phí cấp dưỡng nuôi con.

5. Quyền kháng cáo: Căn cứ Điều 271; khoản 1, 3 Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự: Nguyên đơn, bị đơn có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án.

Án xử công khai sơ thẩm, có mặt nguyên đơn, bị đơn.