Bản án 09/2019/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về tố tụng: Sau khi xét xử, nguyên đơn ông Nguyễn Văn H làm đơn kháng cáo trong thời hạn luật định nên được chấp nhận.

[2] Về nội dung: Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra chứng cứ tại phiên toà. Xét nội dung kháng cáo của ông Nguyễn Văn H, Hội đồng xét xử nhận định:

[2.1] Theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng ngày 10/8/1995 của UBND huyện N cấp cho ông Nguyễn Thế K phản ánh tại thửa số 220, tờ bản đồ số 02 có diện tích 366 m2 (tăng 06m2 so với bản đồ đo đạc cũ) theo trích sao hiện trạng sử dụng đất đo đạc mới thì thửa đất ông Kỷ bà Th đang sử dụng thuộc thửa số 334, tờ bản đồ số 09 có diện tích 426 m2 (tăng 60 m2 so với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp năm 1995). Theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng số E: 0611422, ngày 10/8/1995 của UBND huyện N cấp cho ông Nguyễn Văn H phản ánh tại thửa số 219, tờ bản đồ số 02 có diện tích 433 m2 (tăng 23m2 so với bản đồ đo đạc cũ); theo trích sao hiện trạng sử dụng đất đo đạc mới thì thửa đất ông H đang sử dụng thuộc thửa số 361, tờ bản đồ số 09 có diện tích là 469 m2 (tăng 36m2 so với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp năm 1995). Ông H yêu cầu căn cứ vào bản đồ 299 để xác định bà Th lấn đất gia đình ông là không có cơ sở vì bản đồ 299 chỉ xác định vị trí thửa đất và diện tích đất. Sau Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho hai gia đình vào năm 1995 đều ghi bổ sung: Diện tích này thay đổi khi đo lại theo tọa độ lưới và hiện trạng sử dụng đất của hai hộ gia đình đều tăng so với bản đồ đo đạc cũ.

[2.2] Về kích thước, hình thể: Quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa phúc thẩm ông H cho rằng căn cứ vào bản đồ 299 thì thửa đất gia đình ông đã bị biến dạng, mặc dù diện tích không thiếu. Ông H thừa nhận người trực tiếp làm biến dạng thửa đất là ông Nguyễn Xuân Th. Cụ thể: Ranh giới hai thửa đất là phía Đông trồng cây lộc vừng; phía Tây trồng cây trồng có gai. Năm 1985 ông Th đã đào cây trồng có gai ở phía Tây để xây nhà (ngôi nhà đề năm 1985 và hiện đang còn). Như vậy người có hành vi dịch chuyển mốc giới năm 1985 là ông Th nhưng tại thời điểm này cha mẹ ông H đang còn sống và không có ý kiến gì. Hai gia đình không có tranh chấp gì, ông Th sử dụng đất ổn định cho đến năm 1990 thì bán cho ông K, bà Th. Ông H thừa nhận: Thửa đất ông Th bán cho ông Kỷ bà Th đang còn giữ nguyên hiện trạng như khi mua, bà Th không xây dựng, cơi nới gì thêm, chỉ xây đoạn bờ tường rào phía Nam giáp với thửa đất ông H dài 14,7 m sau khi ông H đã xây dựng các công trình sinh hoạt của gia đình trước đó. Đây là tình tiết không phải chứng minh theo quy định tại Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự. Ông H khẳng định ông Th là người lấn nhưng không khởi kiện ông Th do là anh em ruột thịt và sau đó ông Th đã bán đất cho ông Kỷ bà Th nên phải yêu cầu bà Th trả lại đất là không có cơ sở.

[2.3] Hơn nữa, tại biên bản xác minh ngày 19/3/2019 Ủy ban nhân dân xã N, huyện N đã xác định nguyên nhân về sự biến dạng, thay đổi về hình thể thửa đất số 219, tờ bản đồ 02 (nay là thửa số 361, tờ bản đồ 09); hình thể thửa đất số 220, tờ bản đồ 09 (nay là thửa số 334, tờ bản đồ 09) như sau: Khi so sánh giữa số liệu đo đạc cũ (bản đồ 299) và theo đo đạc mới năm 2003 thì có sự thay đổi về hình thể ở cạnh phía Bắc thửa số 361 giáp phần đất hộ bà Nguyễn Thị Th, cụ thể theo bản đồ 299 là đường thẳng nhưng theo đo đạc 2003 thì bị gấp khúc tại một điểm 11,90 m tính từ hướng Tây sang Đông, các cạnh khác của hai thửa đất không thay đổi. Diện tích hai thửa đều tăng so với bản đồ 299. Lí do của sự khác nhau về hình thể là do bản đồ 299 đo bằng thước dây và phản ánh trên bản đồ bằng thước kẻ thủ công, còn bản đồ 2003 được đo chụp cụ thể bằng máy kinh vĩ có tọa độ. Mặt khác bản đồ 2003 được đo theo hiện trạng sử dụng nên các công trình trên đất cũng được phản ánh. Do thửa đất số 334 có 01 ngôi nhà cấp 4 xây dựng từ năm 1985 nên điểm gấp khúc là vị trí ngôi nhà (mép tường nhà giáp phần đất ông H). Năm 2018 Sở nông nghiệp tỉnh Nghệ An thực hiện dự án đo đạc, chỉnh lý bản đồ địa chính đất xã N để chỉnh lý một số thửa đất trong khu dân cư có đăng ký biến động nhưng đa số là ốp bản đồ 2003 chứ không đo đạc lại, thửa đất 361 và 334 tờ bản đồ số 09 theo đo đạc mới chỉ thể hiện lại chỉ giới an toàn giao thông còn hình thể và diện tích theo kết quả đo đạc năm 2003. Do đó, việc thay đổi về hình thể thửa đất của ông H không phải do bà Th, và cũng không có căn cứ xác định bà Th đã lấn chiếm đất của ông H.

[2.4] Trên thửa đất gia đình bà Th đang sử dụng có 01 ngôi nhà 04 gian cấp 4 lợp ngói vẩy, chiều dài 5,4 m; chiều rộng 2,4 m do ông Th xây dựng đề năm 1985. Ngăn cách giữa ngôi nhà của ông Th xây và công trình nhà ở của gia đình ông H là đoạn bờ tường rào dài 6,75 m do ông H xây. Đoạn bờ tường rào này cách bờ tường và cột quyết của ngôi nhà ông Th xây là 0,34 m; vê tăng đa rộng 0,5m, dài 0,24 m dọi xuống cách bờ tường rào ông H xây là 10cm. Như vậy đoạn bờ tường rào ngăn cách hai thửa đất do ông H xây; ngôi nhà do ông Th xây năm 1985 (khi gia đình bà Th chưa mua đất của ông Th), ngôi nhà đã tồn tại trên 30 năm, không có tranh chấp nhưng ông H xác định ngôi nhà lấn đất gia đình ông với kích thước chiều rộng phía Nam là 1,69 m; phía Đông là 0,36 m (diện tích 9 m2) để xác định bà Th lấn đất là không có căn cứ theo quy định tại Điều 175, Điều 176 Bộ luật Dân sự.

[2.5] Ông H xác định đoạn bờ tường rào do bà Th xây đã lấn sang đất kích thước cạnh phía Đông giáp đường trục xã gia đình ông là 2,97 m kéo thẳng trên phần đất gia đình bà Th đang sử dụng lên phía Nam thửa đất. Tổng diện tích đất lấn chiếm là 82 m2. Căn cứ vào biên bản xem xét thẩm định tại chỗ và sơ đồ hiện trang đang tranh chấp lập ngày 09/5/2018 xác định: Phần đất giáp với đất của gia đình bà Th, gia đình ông H đã xây dựng các công trình nhà ở, ki ốt, công trình phụ khác hết dọc thửa đất. Các công trình này do ông H xây dựng trước và không theo đường thẳng từ phía Nam thửa đất kéo lên. Bà Th có xây đoạn bờ tường rào dài 4,7 m đoạn sân lát gạch chỉ cách chái lợp tôn có tường của ông H xây dựng trước đó. Ông H thừa nhận năm 1987 ông Th có trồng 01 cây dừa giữa hai thửa đất nhưng cây dừa này nằm trên đất của gia đình ông H là không đúng. Bởi vì ông Th tự trồng cây dừa thì chỉ được trồng trên đất của gia đình ông Th hoặc có sự thỏa thuận giữa bố mẹ ông H (thời điểm này ông H không có mặt ở nhà) về việc cây dừa đó là ranh giới giữa hai gia đình. Cây dừa hiện nay vẫn còn sống và bà Th đã xây 2 đoạn bờ tường rào vào năm 2003 và năm 2012 thẳng với tim của cây dừa cách các công trình của ông H xây trước đó 20 cm là phù hợp với thực tế và quy định của pháp luật. Các công trình bà Th xây hoàn toàn nằm trên đất thuộc quyền sử dụng của gia đình bà Th nên ông H yêu cầu tháo dỡ là không có căn cứ.

[2.6] Ông H đề nghị Tòa án căn cứ bản đồ 299 để xác định kích thước theo tỷ lệ 1/2000, cạnh phía Đông của hai gia đình phải bằng nhau, tức mỗi bên kích thước 12m. Tuy nhiên, bản đồ 299 không phản ánh kích thước cụ thể mà chỉ phản ánh diện tích trong khi diện tích hiện tại đang sử dụng của gia đình ông H lớn hơn 69 m2 so với số liệu ghi trong bản đồ 299 nên không có căn cứ xác định đất ông H bị thiếu. Mặt khác các công trình ông H xây dựng đã sử dụng ổn định từ trước. Năm 2003 khi đo đạc lại đã căn cứ vào hiện trạng sử dụng để xác định kích thước cụ thể và ranh giới hai thửa đất là phù hợp. Tại phiên tòa phúc thẩm, ông H không xuất trình được bản đồ 299 thể hiện kích thước các cạnh như ý kiến ông đưa ra, nên cấp phúc thẩm không có căn cứ chấp nhận đề nghị xác định kích thước cạnh phía Đông của hai gia đình phải bằng nhau là 12m.

[2.7] Như vậy, các mốc giới giữa gia đình ông H và gia đình bà Th đã có từ trước, hiện trạng vẫn còn giữ nguyên là ngôi nhà xây năm 1985 và cây dừa trồng năm 1987; ông H là người xây dựng các công trình của mình trước khi bà Th xây đoạn tường rào dài 14,7 m. Bà Th không tự chuyển mốc giới hoặc ranh giới để mở rộng diện tích đất nên Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn H là có căn cứ cần chấp nhận.

[3] Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử thấy rằng cấp sơ thẩm đã xem xét, đánh giá các chứng cứ một cách khách quan, toàn diện. Không chấp nhận nội dung yêu cầu của ông Nguyễn Văn H về việc yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà Nguyễn Thị Th trả diện tích đất lấn chiếm là 82 m2 đồng thời tháo dỡ bờ tường rào và các công trình xây dựng trên đất của gia đình nguyên đơn là có căn cứ, đúng pháp luật. Do đó, kháng cáo của ông Nguyễn Văn H không có cơ sở chấp nhận, cần giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[4] Về chi phí tố tụng (chi phí xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản): Cấp sơ thẩm nhận định do yêu cầu của nguyên đơn không được Tòa án chấp nhận nên phải chịu toàn bộ chi phí, nguyên đơn đã nộp đủ số tiền chi phí tố tụng, nhưng tại phần quyết định của bản án lại không giải quyết nội dung này, cần rút kinh nghiệm cho cấp sơ thẩm

[5] Về án phí: Ông Nguyễn Văn H là người cao tuổi nên không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo qui định của pháp luật.