Bản án 09/2019/DS-PT — Tranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm...

[1].Đơn kháng cáo của ông Lê Văn Q và ông Dương Văn S đúng thời hạn luật định nên hợp lệ, cần được xem xét về nội dung.

[2]. Xét kháng cáo của ông Dương Văn S: Theo hồ sơ xin đăng ký quyền sử dụng đất của bà Thái Thị K, nguồn gốc thửa đất số 951, tờ bản đồ số 8 tại xã P1, huyện D, tỉnh Khánh Hòa là do bà K khai hoang, không có giấy tờ và không có ai tranh chấp. Ngày 01/9/1998 Ủy ban nhân dân huyện D đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa 951 trên cho hộ bà Thái Thị K gồm 02 nhân khẩu là bà Thái Thị K và ông Dương Văn Đ1 theo Nghị định 64/CP. Thửa đất này bà K cho vợ chồng ông S sử dụng canh tác, trồng trọt để sinh sống. Năm 2007 vợ chồng ông S, bà T lại tự ý chuyển nhượng thửa đất 951 cho ông Q, không có sự đồng ý của bà. Do đó, bà K yêu cầu Tòa án buộc ông Q phải trả lại thửa đất 951 tờ bản đồ số 8 tại xã P1, huyện D, tỉnh Khánh Hòa là có cơ sở, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu của bà K, buộc ông Q phải trả lại thửa đất 951 cho bà K là có căn cứ; Nội dung kháng cáo của ông Dương Văn S là không có căn cứ để chấp nhận.

[3]. Tuy nhiên, theo Giấy chứng nhận QSDĐ số L324238, vào sổ cấp GCN số 00610 QSDĐ/DP-DK do UBND huyện D cấp ngày 01/9/1998 cho hộ bà Thái Thị K đối với thửa đất số 951, tờ bản đồ số 8 tại xã P1, huyện D, tỉnh Khánh Hòa có diện tích 640m2 nhưng theo đo đạc thực tế thể hiện trong Mảnh trích đo địa chính số 1871-2018 ngày 24/7/2018 do Văn phòng đăng ký đất đai Khánh Hòa - Chi nhánh D thực hiện thì tổng diện tích thửa đất theo hiện trạng là 781,4m2, so với diện tích hộ bà K được cấp 640m2 thì diện tích chênh lệch tăng là 141,4m2. Tòa án cấp sơ thẩm không xác minh tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền về quản lý đất đai để làm rõ phần diện tích tăng thêm 141,4m2 do đâu mà có; Đồng thời, phần chú thích trong Mảnh trích đo địa chính số 1871-2018 có nội dung: Ranh giới thửa đất trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (theo yêu cầu của TAND huyện D) được đo đạc lại là 690m2, so với diện tích ghi trong Giấy CNQSDĐ tăng 50m2, bản án tuyên buộc bị đơn phải trả cho nguyên đơn diện tích đất 640m2 nhưng không có ranh giới cụ thể chỗ nào trên sơ đồ kèm theo bản án nên không có căn cứ để thi hành án.

[4]. Xét kháng cáo của ông Dương Văn Q: Ông Q đồng ý trả đất cho bà K nhưng yêu cầu Tòa án giải quyết buộc ông S trả cho ông 100.000.000đ tương đương với 10.000.000 đồng mà ông Q đã thanh toán cho ông S, bà T để nhận chuyển nhượng thửa đất 951, tờ bản đồ số 8 xã P1, huyện D, tỉnh Khánh Hòa.

[5]. Theo hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất không ghi ngày, tháng, năm giữa: Bên chuyển nhượng là ông Dương Văn S và bà Nguyễn Thị Mỹ T và bên nhận chuyển nhượng là ông Lê Văn Q đối với thửa đất số 816, tờ bản đồ số 8 tại thôn P, xã P1, huyện D có diện tích 645m2; với giá 10 triệu đồng (lô đất này hiện bà Dương Thị N đang quản lý sử dụng nhưng Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lại cấp cho ông S, bà T). Tuy vậy trên thực tế thì hai bên lại giao dịch đối với thửa đất số 951 tờ bản đồ số 8 xã P1, huyện D, tỉnh Khánh Hòa của bà Thái Thị K đã được UBND huyện D cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1998, ông S đã giao thửa đất này cho ông Q quản lý sử dụng từ năm 2007, sau khi ông S, bà T với ông Q ký hợp đồng chuyển nhượng thửa đất số 816, tờ bản đồ số 8 tại thôn P, xã P1, huyện D.

[6]. Như vậy, ông S và ông Q đã nhầm lẫn về đối tượng giao dịch là thửa đất số 951 thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà K, không phải của ông S, bà T, đồng thời hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa các bên không được công chứng, chứng thực nên giao dịch này là vô hiệu. Tòa án cấp sơ thẩm hủy Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ký kết giữa ông S, bà T và ông Q vào năm 2007 trên là có căn cứ.

[7]. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm xác định hai bên đều có lỗi dẫn đến giao dịch dân sự trên bị vô hiệu, nhưng lỗi của mỗi bên cụ thể là bao nhiêu thì không xác định cụ thể mà lại nhận định không bên nào phải bồi thường thiệt hại là không có cơ sở, làm thiệt hại đến quyền lợi của ông Q, bởi lẽ: Theo biên bản định giá thì thửa đất 951diện tích 640m2 có giá trị 192.000.000 đồng, chênh lệch so với giá chuyền nhượng giữa ông S, bà T và ông Q là 186.000.000đ. Trong trường hợp Tòa án cấp sơ thẩm xác định hai bên đều có lỗi đối với Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên thì ông S phải bồi thường thiệt hại cho ông Q. Trường hợp xác định đối tượng giao dịch giữa các bên là thửa đất số 816, tờ bản đồ số 8 tại thôn P, xã P1, huyện D thì cũng phải xác định giá trị quyền sử dụng đấtkhi xét xử sơ thẩm để giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu. Như vậy, Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết hậu quả đối với hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông S, bà T và ông Q không đúng qui định của pháp luật.

[8]. Mặt khác, Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết yêu cầu độc lập của ông Lê Văn Q nên đã xem xét Hợp đồng chuyển nhượng giữa ông S, bà T và ông Q ký kết năm 2007. Đối tượng của Hợp đồng là thửa số 816 tờ bản đồ số 8 xã P1, huyện D, tỉnh Khánh Hòa là thửa đất do bà Dương Thị N đang quản lý sử dụng nhưng khi xét xử Tòa án cấp sơ thẩm lại không đưa bà N vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bỏ sót người tham gia tố tụng. Mặc dù trước đó bà Dương Thị N đã có đơn yêu cầu Tòa án nhân dân huyện D hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00725 do UBND huyện D cấp ngày 01/9/1998 mang tên ông Dương Văn S, bà Nguyễn Thị Mỹ T và Tòa án nhân dân huyện D đã thụ lý yêu cầu độc lập của bà N vào ngày 30/10/2017 (BL458). Xét yêu cầu của bà N có liên quan đến quan hệ tranh chấp mà Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý giải quyết; Cụ thể trong vụ án này Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ký kết giữa ông S, bà T và ông Q là đối với thửa đất số 816, tờ bản đồ số 8 xã P1, huyện D, tỉnh Khánh Hòa là thửa đất bà N đang quản lý, sử dụng nhưng thửa đất này Ủy ban nhân dân huyện D lại cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông S, bà T theo bà là không đúng, ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của bà. Đối tượng của Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông S, bà T và ông Q mà Tòa án đang xem xét giải quyết lại là thửa 816 trên nên có liên quan đến quyền lợi của bà N. Vì vậy, Tòa án thụ lý yêu cầu độc lập của bà N để giải quyết trong vụ án này là đúng, nhưng khi giải quyết vụ án lại không xem xét yêu cầu của bà theo các qui định của Bộ luật tố tụng dân sự mà chỉ ban hành công văn hành chính không coi bà là người có quyền và nghĩa vụ liên quan trong vụ án là không đảm bảo quyền lợi của đương sự.

[9]. Do các thiếu sót nêu trên Tòa án cấp phúc thẩm thấy cần phải hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, giao hồ sơ cho Tòa án nhân dân huyện D giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.