Bản án 08/2018/HC-ST — Hành chính

[1] Về thẩm quyền của Tòa án: Ngày 18/01/2017, UBND huyện Đ ban hành quyết định thu hồi đất số 271/QĐ-UBND đối với diện tích đất 187,1m2 trong tổng diện tích 770m2 loại đất LUC thuộc thửa đất số 195 tờ bản đồ 06 tại Khu phố 4, thị trấn H, huyện Đ, tỉnh Phú Yên, đã được UBND huyện Đ giao quyền sử dụng theo Nghị định 64/CP và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số G 157155 ngày 27/9/1995 cho hộ bà Nguyễn Thị Đ (gồm 02 nhân khẩu là Nguyễn Thị Đ và con là Nguyễn Minh T); quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư số 258/QĐ-UBND nội dung bồi thường về đất bị thu hồi và không hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất, không hỗ trợ đào tạo nghề và tìm kiếm việc làm khi thu hồi đất. Nhận thấy việc này ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình nên ngày 15/12/2017, ông Nguyễn Minh T có đơn khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân tỉnh Phú Yên. Căn cứ điểm a khoản 2 Điều 166 Luật Tố tụng hành chính thì yêu cầu khởi kiện của người khởi kiện còn trong thời hiệu khởi kiện. Căn cứ Điều 30 và Điều 32 Luật tố tụng hành chính thì Tòa án nhân dân tỉnh Phú Yên có thẩm quyền thụ lý giải quyết vụ án.

[2] Về đối tượng khởi kiện: Người khởi kiện không khiếu kiện việc thu hồi đất, diện tích, loại đất bị thu hồi mà chỉ khiếu kiện yêu cầu xem xét thực hiện hỗ trợ ổn định đời sống; hỗ trợ đào tạo nghề và tìm kiếm việc làm cũng như các khoản hỗ trợ khác khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định pháp luật. Vì vậy, quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư số 258/QĐ-UBND ngày 18/01/2017 là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính theo quy định tại khoản 2 Điều 3, Điều 30 Luật tố tụng hành chính.

[3] Xét yêu cầu hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất: Điểm a khoản 2 Điều 83 Luật đất đai 2013 quy định các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: “Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất;” (được tính là hai khoản hỗ trợ và không quy định điều kiện trực tiếp sản xuất nông nghiệp). Tại thời điểm ban hành quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án đền bù hỗ trợ, Nghị định 47/2014/NĐ-CP đang có hiệu lực thi hành. Điểm a khoản 1 Điều 19 Nghị định này quy định đối tượng được hỗ trợ: “Hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất nông nghiệp khi thực hiện nghị định số 64/CP ngày 27/9/1993 của Chính phủ, …”; điểm a khoản 2 Điều này quy định điều kiện hỗ trợ: Đối với hộ gia đình, cá nhân … đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất…”. Như vậy ông Nguyễn Minh T được Nhà nước giao đất nông nghiệp khi thực hiện nghị định số 64/CP ngày 27/9/1993 của Chính phủ và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên đủ điều kiện được xem xét hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất theo quy định của pháp luật. Theo quy định tại điểm a khoản 4 Điều 19 Nghị định 47/2014/NĐ-CP thì việc hỗ trợ ổn định sản xuất chỉ thực hiện khi được bồi thường bằng đất nông nghiệp, trường hợp ông Nguyễn Minh T được bồi thường bằng tiền nên không được hỗ trợ ổn định sản xuất. Tại phiên tòa, người đại diện hợp pháp của người khởi kiện rút yêu cầu hỗ trợ ổn định sản xuất nên căn cứ khoản 2 Điều 173 Luật Tố tụng hành chính đình chỉ xét xử đối với phần yêu cầu này. Ông Nguyễn Minh T bị thu hồi 187,1 m2 tức bằng 20,33% trên tổng diện tích đất được giao là 920m2. Việc hỗ trợ ổn định đời sống đối với diện tích đất bị thu hồi dưới 30% thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 5 Thông tư liên tịch số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Tuy nhiên, UBND huyện Đ không căn cứ quy định này và quy định của UBND tỉnh Phú Yên để xem xét việc hỗ trợ ổn định đời sống là thiếu sót.

[4] Xét yêu cầu hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cũng như hỗ trợ khác: Điểm b khoản 2 Điều 83 Luật đất đai 2013 quy định chỉ hỗ trợ khi trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Căn cứ lời khai của bà Trần Thị P thì ông T có thuê bà P làm và trả tiền thuê, hoa lợi, lợi tức thu được từ sản xuất trên đất do ông T sở hữu. Đồng thời, theo lời khai của ông Nguyễn Văn T (là người được Hội đồng xét nguồn gốc đất UBND thị trấn H xác định sản xuất sử dụng ổn định thửa đất của ông T bị thu hồi) thừa nhận ông chỉ canh tác trên đất của mình gần bên đất ông T chứ chưa từng canh tác trên đất của ông T. Hiện tại, ông T cư trú tại phường B, quận B, Tp Hồ Chí Minh, được UBND phường B xác nhận ngày 05/9/2018 là hộ không có đăng ký kinh doanh sản xuất, kinh doanh ngành nghề nào. Như vậy, tuy không tự mình canh tác, sử dụng đất nhưng ông Nguyễn Minh T có thu nhập thường xuyên từ sản xuất trên diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi (thông qua hình thức thuê mướn lao động) nên cũng thuộc trường hợp trực tiếp sản xuất nông nghiệp, phù hợp với quy định tại Điều 3 Thông tư số 33/2017/TT-BTNMT ngày 29/9/2017, có hiệu lực thi hành ngày 05/12/2017. UBND huyện Đ xác định ông Nguyễn Minh T có hộ khẩu tại phường B, quận B, thành phố Hồ Chí Minh và không trực tiếp sản xuất nông nghiệp là không đúng quy định pháp luật dẫn đến không xem xét hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cũng như các khoản hỗ trợ khác là chưa đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của ông T.

[5] Căn cứ các chứng cứ và quy định pháp luật nêu trên thì yêu cầu khởi kiện của người khởi kiện là có căn cứ nên chấp nhận đề nghị của đại diện Viện kiểm sát, hủy một phần quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư số 258/QĐ-UBND ngày 18/01/2017 của UBND huyện Đ về nội dung hỗ trợ ổn định đời sống; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm khi thu hồi đất đối với ông Nguyễn Minh T. Buộc Ủy ban nhân dân huyện Đ điều chỉnh bổ, sung phương án hỗ trợ ổn định đời sống; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm, hỗ trợ khác cho ông Nguyễn Minh T đúng quy định pháp luật.

[6] Về án phí: Tòa án chấp nhận yêu cầu khởi kiện nên người khởi kiện không phải chịu án phí HCST. Trả lại tạm ứng án phí đã nộp cho ông Nguyễn Minh T. Người bị kiện phải chịu 300.000 đồng án phí HCST.