Bản án 07/2021/HNGĐ-ST — Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

[1] Về xác định quan hệ pháp luật tranh chấp: Theo yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, Hội đồng xét xử xác định đây là tranh chấp hôn nhân và gia đình về“thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn” theo quy định tại Khoản 3 Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và Khoản 1 Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.

[2] Về thẩm quyền giải quyết vụ án: Bị đơn anh Bùi Phước N cư trú tại ấp M, thị trấn P, huyện T, tỉnh Sóc Trăng nên Tòa án nhân dân huyện T, tỉnh Sóc Trăng thụ lý, xét xử sơ thẩm theo đúng quy định Điểm a Khoản 1 Điều 35, Điểm a Khoản 1 Điều 40 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[3] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chị Ngô Ngọc H đối với bị đơn anh Bùi Phước N về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn. Nhận thấy, theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 58/2020/QĐST-HNGĐ ngày 15-5-2020 của Tòa án nhân dân huyện T thể hiện chị H và anh N thuận tình ly hôn và tự thỏa thuận giao hai con chung là cháu Bùi Ngọc Diễm T (sinh ngày 27-01-2016) và cháu Bùi Ngọc Băng C (sinh ngày 17-7-2017) cho anh N trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục đến tuổi trưởng thành, chị H không phải cấp dưỡng cho con và có quyền, nghĩa vụ thăm nom con chung không ai được cản trở. Quyết định này đã có hiệu lực pháp luật nên là tình tiết, sự kiện không phải chứng minh theo quy định tại Điểm b Khoản 1 Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Nay chị H cho rằng vì hai con là con gái và còn quá nhỏ nên cần sự chăm sóc của mẹ, trong khi anh N thường xuyên đi trực nên không có nhiều thời gian chăm sóc các con, chị đến thăm con thì đều bị cản trở. Nên yêu cầu thay đổi cho chị được trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục hai con chung đến tuổi trưởng thành, không yêu cầu anh N cấp dưỡng cho con và có quyền, nghĩa vụ thăm nom con chung không ai được cản trở.

[4] Xét thấy, theo quy định tại Khoản 1, 2, 3 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 khi có yêu cầu của cha, mẹ thì Tòa án có thể quyết định việc thay đổi người trực tiếp nuôi con. Việc thay đổi khi có một trong các căn cứ sau đây: Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con; Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con; Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên.

[5] Nhận thấy, chị H và anh N đã không thỏa thuận được về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con và chị H yêu cầu Tòa án giải quyết. Hiện cháu Diễm T và cháu Băng C chưa đủ 07 tuổi nên không thuộc trường hợp xem xét nguyện vọng của con.

[6] Qua Tòa án xác minh thì hiện cháu Diễm T và Băng C sống chung với anh N ở ấp M, thị trấn P, huyện T và hàng ngày hai cháu được anh N cùng gia đình đưa đón đi học tại Trường Mầm non H, thị trấn P, huyện T với sức khỏe tốt, lanh lợi, hoạt bát (bút lục số 48, 69). Xét về điều kiện kinh tế của chị H sống cùng cha mẹ ruột và có tiệm làm tóc tại nhà, được cha mẹ tặng cho đất ruộng canh tác lúa có thu nhập nhưng không xác định được (bút lục số 17-19, 24, 59). Còn anh N đang sống cùng cha mẹ ruột và có công việc làm ổn định với mức lương được đơn vị quản lý xác nhận (bút lục số 46-48, 60-66). Như vậy, cả nguyên đơn và bị đơn đều có công việc làm, có nơi ở và kinh tế để nuôi dưỡng con. Tuy nhiên, sau khi ly hôn thì hai cháu Diễm T và Băng C vốn sống cùng anh N và hiện hai cháu vẫn đang sống cùng anh N và khả năng thực tế của anh N hiện nay vẫn đảm bảo điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục tốt hai cháu.

[7] Qua Tòa án xác minh địa phương nơi cháu Diễm T, cháu Băng C đang sống với anh N cùng gia đình thì địa phương không nghe trình báo và người dân sống xung quanh cũng không thấy sự việc chị H đến thăm con chung bị cản trở (bút lục số 66, 69). Sự việc Công an thị trấn P lập biên bản ngày 09-11-2020 (bút lục số 21) là xảy ra sau khi chị H nộp đơn khởi kiện và được Tòa án thụ lý giải quyết yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con. Tuy nhiên, khi đến thăm con chung thì chị chở cả hai cháu về nhà chị tại ấp P, xã B, thị xã N, tỉnh Sóc Trăng để nuôi dưỡng và tự nhập học cho hai cháu tại đây mà không thỏa thuận với anh N là người đang được giao quyền, nghĩa vụ trực tiếp nuôi con là không chấp hành theo đúng Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 58/2020/QĐST-HNGĐ ngày 15-5-2020.

[8] Mặc khác, cháu Diễm T 05 tuổi và cháu Băng C 04 tuổi vốn sống cùng nhau từ nhỏ nên tình cảm hai cháu gắn bó, nếu thay đổi cho mỗi cháu sống một nơi cùng cha hoặc mẹ trong lứa tuổi này thì sẽ ảnh hưởng đến tâm lý và sự phát triển của cả hai cháu. Qua Tòa án tham khảo Phòng Lao động, Thương binh & Xã Hội huyện T ý kiến xem xét hoàn cảnh của người mẹ có đủ khả năng đảm bảo về sức khỏe, thời gian, tài chính để chăm sóc hai cháu không để quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp quy định pháp luật (bút lục số 57) và Ủy ban nhân dân thị trấn P, huyện T ý kiến hai cháu đang được cha chăm sóc tốt do đó cho hai cháu tiếp tục sống cùng cha (bút lục số 66).

[9] Qua những phân tích như đã nêu trên, xét thấy anh N đang trực tiếp nuôi dưỡng cả hai cháu Diễm T và Băng C và vẫn đảm bảo tốt nhất sự phát triển của cả hai cháu trong thời điểm hiện nay, đồng thời chấp hành theo đúng Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 58/2020/QĐST-HNGĐ ngày 15-5-2020. Chị H khởi kiện nhưng cũng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh anh N không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chung và khi chị đến thăm các con chung thì anh N cùng gia đình ngăn cản. Do đó, không có căn cứ để chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị H theo quy định tại Khoản 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 và Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Nếu sau này có những căn cứ theo quy định tại Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 khi có yêu cầu thì đương sự có quyền nộp đơn khởi kiện lại theo quy định pháp luật.

[10] Xét đề nghị của Kiểm sát viên tại phiên tòa là có căn cứ chấp nhận.

[11] Về án phí hôn nhân và gia đình sơ thẩm: Yêu cầu khởi kiện không được chấp nhận nên chị H phải chịu theo quy định tại Khoản 1 Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự và Khoản 1 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.