Bản án 07/2021/DS-ST — Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện đề ngày 20-11-2015 và các lời trình bày trong quá trình tố tụng, các nguyên đơn ông Tống Văn Gới, bà Tống Thị NĐ5, ông Tống Thành NĐ2, bà Tống Thị NĐ4, bà Tống Thị NĐ3 trình bày và yêu cầu như sau:

Về phần gia đình: Cha các nguyên đơn tên Tống Văn Lq13 (chết năm 1981) và mẹ Huỳnh Thị Lq14 (chết năm 2010), có tất cả 10 người con gồm:

- Tống Thị Lq15 (chết năm 2012): chồng bà Lq15 là ông Phạm Quang Lq16 (chết năm 2012) và 03 người con là Phạm Quốc BĐ, Phạm Quốc Lq3, Phạm Thị Lq2;

- Tống Văn NĐ1 (nguyên đơn);

- Tống Thị Lq17 (chết khoảng năm 2013); chồng bà Lq17 là Đinh Văn Lq18 (chết khoảng năm 1990) và 05 người con gồm: Đinh Văn Lq6, Đinh văn Lq4, Đinh Văn Lq5, Đinh Văn lq7, Đinh Văn Lq8;

- Tống Thị NĐ5 (nguyên đơn);

- Tống Văn Nho (đã chết năm 2005) có vợ là Dương Thị Lq9 và 03 người con là Tống Văn Lq10, Tống Thị Lq11;

- Tống Thành NĐ2 (nguyên đơn);

- Tống Thị NĐ4 (nguyên đơn);

- Tống Thị Tiến (chết hồi nhỏ, không chồng con);

- Tống Văn Lq12;

- Tống Thị NĐ3 (nguyên đơn).

Sinh thời cha, mẹ có tạo nhiều thửa đất, đã phân chia cho các con. Còn phần đất có căn nhà trên đất tọa lạc ấp 7X, xã ĐH, huyện An Minh, Kiên Giang có diện tích 1.745,88m2 (ngang 21,5m x dài 88,5m) và căn nhà ngang 7m x dài 15m. Phần nhà và đất này do cha mẹ để lại, không có di chúc. Sau khi mẹ chết vào năm 2010 giao bà Lq17 quản lý thờ cúng. Năm 2015 bà Lq17 chết thì phát sinh tranh chấp với ông BĐ. Phần đất này khi còn sống mẹ các nguyên đơn là bà Lq14 chưa được cấp Giấy chứng nhận QSD đất.

Phần đất tranh chấp có nguồn gốc là thuộc phần của cha mẹ nguyên đơn sang của ông 9 Chệt vào khoảng năm 1954 với bề ngang khoảng 1 công nhưng nay thực tế còn là 21,5m, dài từ mé sông đến Kênh chiến lược nhưng hiện nay là 88,5m. Sau khi sang thì cha mẹ nguyên đơn sống tại phần đất này. Đến khoảng năm 1974 về trên đất ở trên ruộng sinh sống, phần đất bỏ trống. Sau khi cha nguyên đơn chết (vào năm 1981) một thời gian thì mẹ nguyên đơn bà Lq14 về cất nhà ở trên phần đất đó; khi về bà sống cùng với bà Tống Thị Lq17. Đến năm 2010 má tôi chết thì bà Lq17 tiếp tục ở trên nhà và quản lý đất cho đến khi chết vào khoảng năm 2013. Sau khi bà Lq17 chết thì cháu là Đinh Văn Lq8 ở trong nhà cho đến khi nhà bị dở (do BĐ dở, không nhớ rõ năm) thì Lq8 không còn ở trên đất nửa.

Ngoài ra cha mẹ nguyên đơn có 01 phần đất khoảng 100 công tầm nhỏ ở Kênh ông Lục ấp 7X, xã ĐH. Phần đất này cha mẹ đã phân chia cho tất cả các người con, cho cả con trai và con gái.

Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu chia đều phần đất của cha mẹ để lại thành các phần bằng nhau đối với phần đất có diện tích 1.745,88m2, tọa lạc tại ấp 7X, xã ĐH, huyện An Minh, Kiên Giang. Năm anh em nguyên đơn gồm NĐ2, NĐ1, NĐ5, NĐ4, NĐ3 được nhận bằng hiện vật; nhận thành 01 phần để sử dụng cất nhà từ đường. Đất hiện nay không có nhà cửa (lý do nhà cũ dở ra chưa cất lại).

Đối với yêu cầu chia giá trị căn nhà xin rút lại yêu cầu vì tài sản không còn. Đối với yêu cầu hủy Giấy chứng nhận QSD đất đã cấp cho Phạm Quốc BĐ xác định rút lại yêu cầu.

Trong quá trình tố tụng bị đơn ông Phạm Quốc BĐ trình bày như sau: Nguồn gốc đất là của ông ngoại (Tống văn Lq13) sang nhượng từ ông Chệt vào năm 1953, sau đó cho cha, mẹ ông BĐ sử dụng. Năm 1981 ông Lq13 chết (trên phần đất ở Kênh ông Lục) gia đình ông BĐ tiếp tục sử dụng đất. Năm 2003 ông cha ông BĐ là ông Phạm Quang Lq16 đã kê khai và được cấp Giấy chứng nhận QSD đất. Năm 2005 ông Lq16, bà Tống Thị Lq15 xây cất 01 căn nhà và rước bà ngoại ông BĐ là bà Lq14 về sống chung. Sau khi bà Lq14 chết gia đình ông BĐ vẫn sử dụng đất. Sau khi cha, mẹ ông BĐ chết các anh, chị em ông BĐ lập thủ tục cho ông BĐ thừa kế và đứng tên phần đất.

Ông BĐ không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của cá nguyên đơn vì đất này ông được thừa kế từ cha, mẹ.

Tại Công văn số 487/UBND-TNMT ngày 30-12-2020 UBND huyện An Minh xác định: Việc cấp giấy chứng nhận QSD đất cho ông Phạm Quang Lq16 được thực hiện theo trình tự cấp tự kê khai (công nhận QSD đất lần đầu) do người sử dụng đất tự kê khai, không đo đạc thực tế; Việc cấp Giấy chứng nhận QSD đất thì căn cứ vào đơn xin đăng ký QSD đất của người sử dụng đất kê khai. Mặt khác pháp luật đất đai không quy định cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận QSD đất phải xác định là gồm những ai. Do đó UBND huyện không có cơ sở trả lời.

Kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ cho thấy: Qua biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 09-3-20127-6-2019 và Tờ trích đo địa chính số: TĐ-2019 thể hiện phần đất tranh chấp có diện tích 1.635,7m2 (bao gồm cả đất hành lang an toàn giao thông là 423,9m2) tọa lạc tại ấp 7X, xã ĐH, huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang. Trên đất có 05 cây dừa và 25 cây chuối; hiện phần đất do ông BĐ đang quản lý, sử dụng.

Kết quả định giá: QSD đất có giá trị 1.417.500 đồng; cây trồng trên đất giá trị 7.055.000 đồng.

Tại phiên tòa,

- Nguyên đơn: Giữ nguyên yêu cầu khởi kiện chia thừa kế QSD đất. Đối với yêu cầu chia tài sản là căn nhà và hủy Giấy chứng nhận QSD đất xin rút lại yêu cầu. Nếu được chia cả 5 người cùng nhận chung một phần và xin nhận phía giáp đất ông Ghi

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: về nguồn gốc thì đây là đất do bà Lq14 và ông Lq13 mua của ông 9 Chệt. Bị đơn có quản lý sử dụng đất nhưng không liên tục và sử dụng chung với bà Lq14. Ông Lq16, bà Lq15 cũng không có văn bản thể hiện việc ông Lq13, bà Lq14 đã cho phần đất này. Việc cấp giấy của ông Lq16 là do ông tự kê khai, cơ quan có thẩm quyền thiếu kiểm tra nên Giấy được cấp là chưa hợp pháp. Mặt khác, bà Lq15 trong văn bản ủy quyền cho ông NĐ1, ông NĐ2 trước đây đã xác định đây là di sản thừa kế. Do đó, có cơ sở xác định phần đất này là di sản chưa phân chia nên đề nghị chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện chia thừa kế QSD đất của các nguyên đơn. Về vị trí đề nghị xem xét phần nào cho phù hợp với việc sử dụng đất.

Bị đơn: Không đồng ý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn vì đất này là do cha mẹ để lại. Nếu chia thì chỉ đồng ý giao phía giáp đất ông Thảo.

- Đại diện viện kiểm sát phát biểu ý kiến:

+ Về tuân theo pháp luật, Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký Tòa án thực hiện đầy đủ, đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật tố tụng dân sự; đối với các đương sự thì từ khi thụ lý vụ án đến nay đã thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự;

+ Về quan điểm giải quyết vụ án: Đề nghị chấp nhận một phần yêu cầu khỉ kiện của các nguyên đơn. Theo đó xác định di sản của cụ Lq14 là ½ diện tích đất và chia đều cho các thừa kế. Theo đó chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn, chia cho các nguyên đơn 5 suất thừa kế; ông BĐ được hưởng ½ diện tích đất, suất thừa kế và công sức cải tạo của cha, mẹ và giao quản lý phần di sản còn lại.

.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, Hội đồng xét xử (HĐXX) nhận định:

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (có người có đơn xin vắng mặt, có người vắng mặt đến lần thứ hai không vì sự kiện bất khả khắng hay trở ngại khách quan) nên HĐXX căn cứ Điều 227, Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vắng mặt đối với họ.

Sinh thời cụ Lq13, cụ Lq14 có tạo nhiều thửa đất, gồm phần đất khoảng 100 công tầm nhỏ ở Kênh ông Lục và phần đất tại ấp 7X. Quá trình sử dụng đất các cụ đã phân chia đất cho các con đối với phần đất ở Kênh ông Lục; phần đất ở ấp 7X có nguồn gốc do các cụ sang của ông 9 Chệt vào khoảng năm 1953. Các cụ sử dụng một thời gian thì đến vợ chồng bà Lq15 (cha, mẹ ông BĐ) quản lý, sử dụng. Quá trình quản lý, sử dụng đất ông Lq16 đã kê khai và được cấp Giấy chứng nhận QSD đất vào năm 2003. Năm 2012 ông Lq16, bà Lq15 chết thì ông BĐ đã lập thủ tục thừa kế và được UBND huyện An Minh cấp Giấy chứng nhận QSD đất vào ngày 29-01-2013.

HĐXX nhận thấy: Phần đất tranh chấp có nguồn gốc là của cụ Lq13, cụ Lq14 mua của ông 9 Chệt vào khoảng năm 1953; sau đó ông Lq16, bà Lq15 (là con các cụ) đã quản lý, sử dụng và đã kê khai được Nhà nước cấp Giấy chứng nhận QSD đất vào năm 2003. Các nguyên đơn cho rằng ông Lq16, bà Lq15 không sử dụng đất này nhưng tại Bản án số 199/2009/DSPT ngày 30-7-2009 của Tòa án nhân dân tỉnh Kiên Giang đã xác định tình tiết “Xét thấy nguồn gốc diện tích đất thổ vườn của vợ chồng bà Lq15, ông Lq16 đang sử dụng tại thửa số 17 là của ông Tống Văn Lq13 (cha ruột của bà Lq15) để lại cho vợ chồng bà Lq15 sử dụng, ông Lq13 chết năm 1981 chưa được cấp Giấy chứng nhận QSD đất. Đến năm 2003 ông Lq16 được cấp giấy chứng nhận QSD đất”. Từ đó có cơ sở xác định ông Lq16, bà Lq15 có quản lý, sử dụng đất và việc sử dụng đất có sự đồng ý của cụ Lq13.

Tại thời điểm ông Lq16 kê khai đăng ký và được cấp Giấy cụ Lq14 còn sống nhưng hồ sơ kê khai không thể hiện có sự đồng ý hay không đồng ý của cụ Lq14 đối với việc vợ chồng bà Lq15 kê khai đăng ký QSD đất. Tờ khai xin cấp Giấy chứng nhận QSD đất của ông Lq16 lập ngày 12-6-2002 thể hiện nguồn gốc đất “do Nhà nước cấp”. Như vậy việc ông Lq16 kê khai là chưa phù hợp, chưa đúng về nguồn gốc đất. Bởi đất này là do cha, mẹ cho chứ không phải là do Nhà nước cấp. Mặt khác, tại các văn bản ủy quyền của bà Lq15 trong vụ án tranh chấp QSD đất giữa ông Thảo với ông Lq16, bà Lq15 về ranh NĐ1 đất bà Lq15 có nêu đất do cha mẹ để lại và các anh em là đồng thừa kế. Từ đó, đủ cơ sở xác định phần đất mà bà Lq15 quản lý chưa phải là của riêng bà Lq15. Tuy nhiên, tại thời điểm ông Lq16 kê khai và được cấp Giấy chứng nhận QSD đất vào năm 2003 thì phần di sản của cụ Lq13 đã hết thời hiệu yêu cầu chia thừa kế. Bởi vì cụ Lq13 chết năm 1981 và theo Pháp lệnh thừa kế và Bộ Luật dân sự năm 1995 thì thời hiệu yêu cầu chia thừa kế là 10 năm, tính từ ngày công bố Pháp lệnh thừa kế là ngày 30-8-1990. Nói cách khác ông Lq16, bà Lq15 là người quản lý di sản nên đã xác lập QSD đất đối với phần di sản của cụ Lq13 để lại. Mặt khác, ông NĐ2, ông NĐ1 tham gia trong vụ việc tranh chấp giữa ông Lq16, bà Lq15 với ông Thảo từ năm 2006 và đã biết phần đất ông Lq16 đã được cấp Giấy chứng nhận QSD đất nhưng cũng không có ý kiến khiếu nại hay phản đối gì. Từ đó, HĐXX có đủ cơ sở xác định ông Lq16, bà Lq15 đã xác lập QSD đất đối với phần đất do cụ Lq13 để lại. Sau khi ông Lq16, bà Lq15 chết các đồng thừa kế đã lập thủ tục cho ông BĐ hưởng thừa kế nên ông BĐ đã xác lập QSD đất đối với diện tích đất này.

Từ các phân tích trên cho thấy đến thời điểm cụ Lq14 chết vào năm 2010 thì cụ Lq14 chỉ có QSD đối với ½ diện tích đất chung giữa cụ Lq14 với cụ Lq13. Căn cứ Điều 634 Bộ luật Dân sự năm 2005 thì di sản của cụ Lq14 là ½ diện tích đất là 1.635,7m2 x ½ = 817,85m2 thuộc thửa số 00, tờ bản đồ số 00, tọa lạc ấp 7X, xã ĐH, huyện An Minh, Kiên Giang hiện do ông Phạm Quốc BĐ đứng tên Giấy chứng nhận QSD đất.

Ông BĐ được tiếp tục quản lý sử dụng phần đất có diện tích 1.227,36m2 gồm phần đã xác lập QSD đất là 817,85 m2, phần 02 phần thừa kế của cụ Lq14 165,75 m2 (suất thừa kế của bà Lq15 và công sức cải tạo, gìn giữ) và phần di sản còn lại của cụ Lq14 chưa phân chia. Các thừa kế còn lại chưa yêu cầu có quyền thỏa thuận nếu không được thì có quyền khởi kiện thành vụ kiện khác.

+ Các nguyên đơn không phải chịu án phí đối với yêu cầu được đình chỉ xét xử.

+ Các nguyên đơn cùng chịu án phí đối với phần tài sản được hưởng có giá trị theo định giá là 4,86m x 67.500.000 đồng/m = 328.050.000 đồng. Tiền án phí là 328.050.000 đồng x 5% = 16.402.500 đồng.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 2 Điều 147, khoản 1 Điều 165, Điều 227, 228, 244, 266, Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Các điều 634, 675, 676 Bộ luật Dân sự năm 2005 (nay là các điều 612, 623, 650, 651 Bộ luật Dân sự năm 2015); khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí của Tòa án,

Tuyên xử:

1- Đình chỉ xét xử đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc yêu cầu chia thừa kế đối với tài sản là căn nhà và yêu cầu hủy Giấy chứng nhận QSD đất đã cấp cho ông Phạm Quốc BĐ.

2- Xác định Di sản của cụ Huỳnh Thị Lq14 để lại là phần đất có diện tích 817,85m2 thuộc thửa số 00, tờ bản đồ số 00, tọa lạc ấp 7X, xã ĐH, huyện An Minh, Kiên Giang hiện do ông Phạm Quốc BĐ đứng tên Giấy chứng nhận QSD đất số BD 910555 do UBND huyện An Minh cấp ngày 29-01-2013.

Các nguyên đơn ông Tống Văn NĐ1, ông Tống Thành NĐ2, bà Tống Thị NĐ3, bà Tống Thị NĐ4, bà Tống Thị NĐ5 cùng được hưởng phần đất (bằng 5 suất thừa kế) có diện tích 408,34m2 có vị trí: phía giáp đường Thứ 7 – Cán Gáo và phía giáp đất vườn ông BĐ là 4,86 m (tính từ điểm 6 và điểm 7 phía giáp ông Thảo trên sơ đồ đo qua); cạnh 6-7 trên sơ đồ giáp đất ông Thảo là 84,02m; cạnh còn lại giáp đất ông BĐ quản lý.

Anh Phạm Quốc BĐ được quyền quản lý, sử dụng đối với phần diện tích đất là 1.227,36m2 gồm phần đã xác lập QSD đất là 817,85 m2, phần 02 phần thừa kế của cụ Lq14 165,75 m2 (suất thừa kế của bà Lq15 và công sức cải tạo, gìn giữ) và phần di sản còn lại của cụ Lq14 chưa phân chia.

(Các phần đất tọa lạc tại ấp 7X, xã ĐH, huyện An Minh, Kiên Giang theo sơ đồ, vị trí giáp ranh, các cạnh được xác định theo Tờ Trích đo địa chính số: TĐ 83- 2019, duyệt ngày 11-07-2019 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện An Minh được kèm theo).

3- Các đương sự có quyền và nghĩa vụ đến cơ quan có thẩm quyền kê khai, đăng ký QSD đất theo quy định. Trong quá trình thực hiện thủ tục chuyển quyền ông BĐ có trách nhiệm giao bản gốc Giấy chứng nhận QSD đất cho cơ quan có thẩm quyền để thực hiện thủ tục. Trong trường hợp ông BĐ không tự nguyện giao bản gốc thì người được thi hành án có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền thu hồi, hủy bỏ một phân Giấy đã cấp cho ông BĐ để thực hiện thủ tục.

4- Về án phí: Nguyên đơn ông Tống Văn NĐ1, ông Tống Thành NĐ2, bà Tống Thị NĐ3, bà Tống Thị NĐ4, bà Tống Thị NĐ5 cùng chịu án phí là 16.402.500 đồng. Khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm đã nộp 1.134.822 đồng theo biên lai số 0002148 ngày 07-4-2016 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện An Minh, các nguyên đơn ông NĐ2, NĐ1, bà NĐ4, NĐ5, NĐ3 còn phải nộp tiếp là 15.267678 đồng.

5- Về chi phí tố tụng: các nguyên đơn cùng chịu toàn bộ chi phí là là 9.073.000 đồng , gồm: chi phí đo đạc là 1.323.000 đồng, chi phí thẩm định giá tài sản là 7.500.000 đồng, chi phí khai thác hồ sơ lưu là 250.000 đồng. Khấu trừ vào số tiền tạm ứng các nguyên đơn đã tạm nộp, các nguyên đơn đã nộp xong.

6- Đương sự có mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày tuyên án (ngày 24-02-2021). Đương sự vắng mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết tại nơi cư trú.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại điều 6, 7 và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu yêu cầu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự./.