Bản án 06/2026/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng vay tài sản

[1]. Về tố tụng:

[1.1]. Về quan hệ pháp luật: Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn phải trả lại số tiền gốc đã vay và lãi suất theo quy định của pháp luật nên quan hệ pháp luật là “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản” theo quy định tại khoản 3 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[1.3]. Quá trình giải quyết vụ án, bà L và chồng là ông Lê Hữu C cùng trình bày số tiền bà L cho bà P vay là tiền riêng của bà L, không liên quan đến ông C; bà P và chồng là ông Phan Ngọc A cùng trình bày số tiền bà P làm ăn giao dịch với bà L là dùng để trả tiền hụi cho những người khác, không dùng để chi tiêu sinh hoạt chung trong gia đình. Do đó, Tòa án không đưa ông Lê Hữu C và ông Phan Ngọc A vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án.

[2]. Về nội dung:

[2.1]. Xét yêu cầu khởi kiện của bà L buộc bà P phải trả lại số tiền gốc đã vay là 100.000.000 đồng:

[2.1.1]. Bà L cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình là giấy vay tiền nội dung: “hôm nay 10/2DL Em P mượn chị L (100 triệu) một trăm triệu chẵn”. Bà L trình bày giấy này do bà P tự viết và ký tên. Mặc dù trong giấy không ghi đầy đủ các nội dung của hợp đồng theo quy định tại Điều 398 của Bộ luật Dân sự năm 2015 nhưng ngoài giấy vay tiền này, bà L còn cung cấp giấy mượn tiền đề ngày 19-5ÂL, nội dung: “hôm nay 19/5 ÂL Em P mượn chị L 100 triệu, một trăm triệu đồng” và giấy mượn tiền đề ngày 23-8ÂL, nội dung: “hôm nay 23/8 ÂL Em P mượn chị L 150 trịu, một trăm năm mươi trịu”. Bà L trình bày 02 giấy này là các khoản tiền bà L cho bà P vay trong năm 2024 nhưng bà P đã trả xong nên bà L gạch bỏ, phù hợp với lời khai của bà P cho rằng ngày 24-6-2025 (trùng khớp với ngày 19/5 ÂL), bà L có chuyển cho bà P mượn số tiền 100.000.000 đồng, bà P đã trả đủ cho bà L (Ngày 19-7-2024 trả 40.000.000 đồng; ngày 12-8-2024 trả 50.000.000 đồng; ngày 22-10-2024 trả 10.000.000 đồng). Xét thấy, 03 giấy mượn tiền ngày 19/5 ÂL, 23/8 ÂL và 10/2DL tương đối giống nhau về nội dung và cách viết. Ngoài ra, bà L còn cung cấp một số giấy vay nội dung bà L cho người khác vay tiền đều không ghi năm, thể hiện thói quen giao dịch từ trước đến nay của bà L là chỉ ghi ngày tháng (âm lịch hoặc dương lịch) và không ghi năm. Do đó, có căn cứ xác định giấy vay đề ngày 10/2 DL là có thật.

[2.1.2]. Về xác định thời điểm cho vay: Mặc dù trong giấy vay tiền chỉ ghi ngày 10/2 DL, không ghi năm nhưng căn cứ lời khai của những người làm chứng cùng buôn bán ở chợ N gồm bà Trần Thị K, bà Nguyễn Thị H, bà Trần Thị S, bà Trần Thị T đều xác nhận khoảng tháng 02-2025, các bà nhiều lần nghe bà L nói về việc bà L cho bà P vay số tiền 100.000.000 đồng, bà LLệ đòi nhiều lần nhưng bà P không trả. Mặc khác, bà P cũng thừa nhận thời điểm khoảng Tết nguyên đán năm 2025, bà P có vay tiền của bà L nên có căn cứ xác định thời điểm bà L cho bà P vay tiền theo giấy vay ngày 10/2 DL là vào năm 2025, tức ngày 10-02-2025.

[2.1.3]. Về xác định số tiền cho vay: Bà P chỉ thừa nhận vay của bà L số tiền 50.000.000 đồng nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh cho ý kiến của mình; đối với bà L cung cấp được giấy mượn tiền thể hiện số tiền bà P vay của bà L là 100.000.000 đồng. Do đó, có căn cứ xác định số tiền bà P đã vay của bà L là 100.000.000 đồng.

[2.1.4]. Bà P cho rằng chữ viết và chữ ký mang tên Nguyễn Thị P trong giấy mượn tiền do bà L cung cấp không phải là chữ viết và chữ ký của bà P. Theo quy định tại khoản 2 Điều 91 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 thì: “Đương sự phản đối yêu cầu của người khác đối với mình phải thể hiện bằng văn bản và phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho sự phản đối đó”. Ngày 17-11-2025, Tòa án đã ban hành Công văn số: 103/2025/CV-TA-DS, thông báo cho bà P làm đơn yêu cầu Tòa án tiến hành trưng cầu giám định chữ viết và chữ ký trong giấy mượn tiền, hoặc giao nộp tài liệu, chứng cứ khác để chứng minh chữ viết và chữ ký trong giấy mượn tiền không phải của bà P. Tuy nhiên, hết thời hạn thông báo mà bà P không yêu Tòa án tiến hành trưng cầu giám định.

[2.1.5]. Xét thấy, nguyên đơn và bị đơn phải có nghĩa vụ chứng minh cho yêu cầu khởi kiện và ý kiến phản đối của mình. Nguyên đơn đã cung cấp chứng cứ là giấy vay tiền có chữ ký mang tên bị đơn, như vậy nghĩa vụ chứng minh của nguyên đơn đã hoàn thành. Đối với bị đơn mặc dù đã được Tòa án tống đạt thông báo về việc thụ lý vụ án, tiến hành lấy lời khai và tống đạt thông báo về việc yêu cầu Tòa án tiến hành trưng cầu giám định chữ viết và chữ ký nhưng bị đơn không yêu cầu Tòa án tiến hành trưng cầu giám định, cũng không giao nộp tài liệu, chứng cứ khác để chứng cho ý kiến phản đối của mình nên phải chịu trách nhiệm về việc không chứng minh được theo quy định tại khoản 4 Điều 91 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2.1.6]. Mặt khác, tại phiên tòa ngày 16-01-2026, bà L đã đề nghị Tòa án tiến hành trưng cầu giám định chữ viết và chữ ký trong giấy mượn tiền nên Tòa án đã tạm ngừng phiên tòa để trưng cầu giám định. Tại Kết luận giám định số: 182/KL-KTHS ngày 27-01-2026 của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Lâm Đồng kết luận: Nội dung trên giấy vay tiền không bị tẩy xóa; chữ viết, chữ ký mang tên Nguyễn Thị P so với chữ viết, chữ ký của Nguyễn Thị P trên tài liệu mẫu so sánh do cùng một người ký, viết ra. Như vậy, có căn cứ khẳng định số tiền bà P đã vay của bà L vào ngày 10-02-2025 là 100.000.000 đồng.

[2.1.7]. Bà P cho rằng sau khi vay, bà P đã trả cho bà L số tiền 24.500.000 đồng nhưng không lập văn bản, giấy tờ gì, tuy nhiên bà L không thừa nhận, bà P không cung cấp được tài liệu, chứng cứ để chứng minh việc đã trả tiền nên không có căn cứ để Hội đồng xét xử chấp nhận.

[2.1.8]. Hội đồng xét xử xét thấy, có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà L về việc buộc bà P phải trả cho bà L số tiền gốc đã vay là 100.000.000 đồng.

[2.2]. Xét yêu cầu khởi kiện của bà L buộc bà P phải trả lãi suất theo quy định của pháp luật tính từ ngày cho vay (10-02-2025) đến ngày xét xử sơ thẩm:

[2.2.1]. Về mức lãi suất: Tại giấy vay tiền không thể hiện lãi suất, bà L cho rằng hai bên có thỏa thuận miệng lãi suất 20%/năm nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh nên cần xác định đây là hợp đồng vay không có lãi. Theo hướng dẫn tại khoản 1 Điều 5 Nghị quyết số: 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11-01-2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về lãi, lãi suất, phạt vi phạm thì mức lãi suất được áp dụng theo khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015 (tức 10%/năm).

[2.2.2]. Về thời gian tính lãi: Tại giấy vay tiền không thể hiện thời hạn vay, bà L cho rằng hai bên có thỏa thuận miệng thời hạn vay là 20 ngày nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh nên cần xác định đây là hợp đồng vay không kỳ hạn. Ngày 21-7-2025, bà L gửi thông báo qua đường bưu điện yêu cầu bà P phải trả nợ trong vòng 10 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo. Bà P đã nhận được thông báo vào ngày 21-7-2025 nên cần xác định thời điểm bà P vi phạm nghĩa vụ trả nợ là ngày 31-7-2025.

[2.2.3]. Như vậy, số tiền lãi bà P phải trả cho bà L được tính từ ngày bà P vi phạm nghĩa vụ trả nợ (31-7-2025) đến ngày xét xử sơ thẩm (30-01-2026) là 05 tháng 29 ngày x (10%/năm) x 100.000.000 đồng = 4.972.000 đồng (đã làm tròn).

[2.2.4]. Đối với yêu cầu khởi kiện của bà L về việc tính lãi từ ngày cho vay (10-02-2025) đến ngày 30-7-2025 số tiền: 05 tháng 20 ngày x (10%/năm) x 100.000.000 đồng = 4.722.000 đồng (đã làm tròn) là không có căn cứ nên Hội đồng xét xử không chấp nhận.

[2.3]. Từ những vấn đề phân tích, nhận định nêu trên, Hội đồng xét xử xét thấy có căn cứ chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà L về việc buộc bà P phải trả cho bà L số tiền gốc đã vay là 100.000.000 đồng và số tiền lãi tính từ ngày 31-7-2025 đến ngày xét xử sơ thẩm 09-01-2026 là 4.972.000 đồng, tổng cộng là 104.972.000 đồng; không có căn cứ chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà L về việc buộc bà P phải trả cho bà L số tiền lãi tính từ ngày 10-02-2025 đến ngày 30-7-2025 là 4.722.000 đồng.

[2.4]. Xét quan điểm đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là có căn cứ nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[3]. Về chi phí giám định: Số tiền chi phí giám định là 5.800.000 đồng. Do kết quả giám định chứng minh yêu cầu của bà L là có căn cứ nên bà P phải chịu chi phí giám định theo quy định của pháp luật; do bà L đã nộp tạm ứng nên cần buộc bà P phải hoàn trả số tiền này cho bà L.

[4]. Về án phí:

[4.1]. Nguyên đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không được Tòa án chấp nhận (4.722.000 đồng), tương ứng với án phí 300.000 đồng, được trừ vào số tiền tạm ứng án phí sơ thẩm mà nguyên đơn đã nộp.

[4.2]. Bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được Tòa án chấp nhận (104.972.000 đồng), tương ứng với án phí 5.249.000 đồng (đã làm tròn).

[5]. Về quyền kháng cáo: Các đương sự được quyền kháng cáo bản án sơ thẩm theo quy định của pháp luật.