Bản án 06/2024/DS-ST — Tranh chấp đất đai đối với đất nông nghiệp để trồng cây lâu năm, đất lâm nghiệp để trồng rừng, đất ở

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện và các tài liệu, chứng cứ kèm theo, nguyên đơn là ông Quách Văn T trình bày: Tháng 4/2015, ông Quách Văn T ký hợp đồng hợp tác trồng rừng nguyên liệu với Lâm trường L2 (sau đổi thành Đội lâm nghiệp T1 trực thuộc Công ty -). Tổng diện tích theo hợp đồng là 13,8ha tại xã M, huyện L, tỉnh Hòa Bình. Hợp đồng có chu kỳ trồng cây keo là 07 năm, từ năm 2015 đến năm 2021. Theo đó Lâm trường L2 đầu tư tiền cây giống, phân bón và thu sản phẩm bằng khối lượng gỗ cây keo trên đơn vị một ha. Khi ký hợp đồng, Lâm trường có cử cán bộ kỹ thuật là ông Bùi Văn L đến chỉ mốc giới thửa đất trên thực tế nhưng không lập biên bản mà sau đó đến UBND xã ký hợp đồng. Thực hiện hợp đồng ông Quách Văn T thuê người phát dọn thực bì, cuốc hố trồng cây. Ông T thuê hai đội nhân công do hai ông Bùi Văn D và ông Bùi Văn B làm tổ trưởng để trồng cây. Khi đang trồng thì ông T phát hiện ông Bùi Văn H, bà Bùi Thị V cũng thuê người lén lút trồng xen cây keo vào đất ông đã trồng keo. Ông H, bà V trồng một lần và số lượng cây khoảng từ 1.000 đến 2.000 cây, trồng xen với khoảng cách 10m một cây, diện tích trồng xâm lấn khoảng từ 0,5 đến 0,7 ha (lúc này không có ông Hà Văn M vì ông M đi làm ăn xa). Sau 03 ngày, ông T có mời ông H, bà V đến nhà và nói rõ là đất ông đã hợp đồng với Lâm trường để trồng keo. Thấy vậy ông H, bà V nói là tưởng đất của Lâm trường thì họ tranh còn đất ông T đã hợp đồng thì họ thôi không trồng nữa và xin tiền cây giống và tiền công. Hai bên thoả thuận ông T trả tiền cây và tiền công cho ông H, bà V là 2.000.000đ và hẹn một tuần sau đưa tiền nhưng khi ông T đưa tiền thì ông H, bà V nói là không nhận tiền nữa mà tranh đất với Lâm trường. Sau đó ông T báo lại với Lâm trường và Lâm trường cử cán bộ Lâm trường là ông Bùi Văn L và bà Bùi Thị H2 đến kiểm tra và vào nhà làm việc với ông H, bà V nhưng ông H, bà V không hợp tác. Sự việc sau đó lắng xuống, ông H, bà V cũng không quan tâm đến cây đã trồng mà do ông T quản lý, chăm sóc, bảo vệ cây. Năm 2018, ông H, bà V và cả ông Hà Văn M phát đường băng bao quanh diện tích hơn 04ha và chiếm dụng. Ông T báo sự việc đến Lâm trường và làm đơn đến UBND xã M yêu cầu giải quyết. Quá trình giải quyết, vì lo sợ bất an và vì có mối quan hệ gần gũi thông gia nên ông T đồng ý để cho ông H, bà V quản lý, sử dụng diện tích đất và cây đã khoanh bao và trả cho ông T tiền cây giống, công chăm sóc, tiền nhân công từ năm 2015 đến năm 2018. Ông H, bà V phải làm hợp đồng trồng rừng với Lâm trường và trả sản phẩm cho Lâm trường theo hợp đồng; hợp đồng của ông T với Lâm trường chỉ còn khoảng 09ha. Ông H, bà V và Lâm trường đồng ý; Lâm trường đã vào kiểm tra diện tích đất khoanh bao nhưng sau đó ông H không ký hợp đồng với Lâm trường mà chiếm dụng luôn diện tích đất nêu trên nên tranh chấp xảy ra từ đó đến nay. Năm 2021 đến kỳ khai thác gỗ keo thì ông H, bà V, ông M khoanh nhận diện tích đến 6,1ha và ngăn cản ông T khai thác gỗ trên diện tích đất nêu trên. UBND xã M đã có văn bản yêu cầu dừng khai thác cho đến khi giải quyết xong tranh chấp nhưng ông H, bà V, ông M vẫn cố tình khai thác khoảng 0,7ha cây keo. Lâm trường phải phối hợp với Công an xã M ngăn chặn thì ông H, bà V, ông M mới ngừng khai thác. Nay ông Quách Văn T cho rằng diện tích 6,1ha cây keo nằm trong diện tích hợp đồng trồng rừng nguyên liệu giữa ông và Lâm trường nên khởi kiện yêu cầu ông Bùi Văn H, bà Bùi Thị V và ông Hà Văn M giao trả lại diện tích đất 6,1ha đất nêu trên cho ông và trả lại ông số cây keo trên diện tích còn lại là 5,5ha để ông khai thác. Ông T chấp nhận trả sản phẩm theo hợp đồng đã ký kết với Lâm trường đối với cả diện tích 6,1ha cây keo. Số cây keo trên diện tích 0,7ha ông T cho rằng tương đương với số lượng cây ông H, bà V đã trồng và đã thu hoạch bán lấy tiền ông không có ý kiến gì; ông chấp nhận trả phần sản phẩm trên diện tích 0,7ha cho Lâm trường.

Phía bị đơn cho rằng: Tuy đất không thuộc quyền sử dụng của mình nhưng trước đó khoảng năm 2007, 2008 đã được hợp tác trồng chung với ông Quách Văn A, có thỏa thuận phân chia với ông Bùi Văn H nhưng sau khi thu hoạch không được phân chia nên bị đơn cứ trồng vào đất cho rằng là đất hợp tác cùng ông Quách Văn A, không biết đất đó là của ai, thấy xung quanh các hộ dân cũng trồng nên các bị đơn cứ trồng. Các bị đơn thừa nhận có được trồng một lần vào đất nêu trên nhưng không thấy ông Quách Văn T hay Lâm trường ngăn cản. Do vậy, các bị đơn không nhất trí với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, đề nghị được giải quyết theo quy định của pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Bà Bùi Thị V đề nghị được khai thác số cây keo còn lại trên đất.

Phía người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Hà Văn M đồng nhất ý kiến, quan điểm với các bị đơn.

Phía Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Công ty - xác nhận có ký kết hợp đồng trồng rừng nguyện liệu với ông Quách Văn T như ông T trình bày là đúng. Đất ký hợp đồng với ông T thuộc tiểu khu B, khoảnh 15 lô 1, 2, 3 với tổng diện tích 13,8m2 tại xóm B, xã M. Trước khi ký hợp đồng Lâm trường Lạc S đã cử người của Lâm trường là ông Bùi Văn L đến chỉ giao mốc thực địa thửa đất cho ông Quách Văn T nhưng không làm biên bản giao mà sau khi chỉ mốc giới thì trở lại UBND xã ký hợp đồng luôn. Sau đó, ông Bùi Văn L được giao theo dõi, hướng dẫn kỹ thuật cho ông T trong việc trồng rừng. Công ty đã cung cấp vốn đầy đủ cho ông T sau khi đã nghiệm thu kết quả trồng rừng của ông T. Khi có xảy ra tranh chấp, Lâm trường đã cử người làm việc với ông H, bà V nhưng ông H, bà V không hợp tác. Lâm trường cũng đã nhất trí để ông Bùi Văn H được ký hợp đồng với phần đất ông H, bà V khoanh bao năm 2018 theo thoả thuận của các bên nhưng ông H sau đó không ký hợp đồng với Lâm trường. UBND xã M đã hoà giải nhiều lần nhưng không thành. Ngày 08/4/2021, UBND xã M đã có thông báo đình chỉ việc khai thác gỗ keo tại tiểu khu B, khoảnh 15, lô 1,2,3 để làm rõ đơn đề nghị của ông Quách Văn T nhưng gia đình ông H, bà V vẫn khai thác 0,7ha. Quan điểm của Công ty - là giữa Lâm trường Lạc S và ông Quách Văn T đã giao kết hợp đồng trồng rừng có hiệu lực và đã hết hạn chu kỳ trồng rừng theo hợp đồng; phía Lâm trường đã thực hiện đầy đủ các thoả thuận theo hợp đồng, phía ông Quách Văn T còn một phần nghĩa vụ nộp sản phẩm theo hợp đồng nên yêu cầu ông Quách Văn T thực hiện theo đúng hợp đồng đã ký kết; thanh toán trả cho Công ty - toàn bộ chi phí thu hồi sản phẩm đối với diện tích 6,1ha còn lại theo hợp đồng thành tiền là 181.871.500đ.

Người làm chứng là ông Quách Văn A trình bày: Năm 2007, ông và ông Bùi Văn H3 có thoả thuận với nhau bằng miệng về việc trồng rừng lấy gỗ keo. Theo đó, ông Bùi Văn H có trách nhiệm bảo vệ rừng còn ông Quách Văn A có trách nhiệm trả các chi phí thuê phát thực bì, mua cây giống, làm cỏ và chăm sóc cho đến khi thu hoạch và trực tiếp trả sản phẩm cho Lâm trường. Sản phẩm còn lại chia theo tỷ lệ ông Quách Văn A 04 phần, ông Bùi Văn H 01 phần. Sau đó, ông Quách Văn A ký hợp đồng trồng rừng với Lâm trường diện tích 18,2ha và thực hiện trồng rừng trong khi ông Bùi Văn H không thực hiện việc trông coi, bảo vệ rừng để trâu bò phá hoại làm ông Quách Văn A phải trồng dặm lại nhiều lần. Năm 2014, đến kỳ thu hoạch sau khi trả sản phẩm cho Lâm trường thì ông Quách Văn A không có lãi nên không thể chia cho ông H theo thoả thuận. Nếu có lãi thì ông Quách Văn A cũng không chia cho ông H vì ông H không thực hiện việc trông coi bảo vệ như đã thoả thuận.

Người làm chứng là ông Bùi Văn L trình bày: Ông là cán bộ của Lâm trường Lạc Sơn được giao phụ trách kỹ thuật địa bàn các xã M, X, Hương N và T, huyện L, tỉnh Hòa Bình. Theo đó ông L được giao giám sát kỹ thuật các hộ đối tác trồng rừng theo hợp đồng đã ký kết với Công ty -, trong đó có hợp đồng nhà ông Quách Văn T. Công việc chính là đo đạc diện tích, giám sát các đối tác trong việc phát dọn thực bì, cuốc hố trồng cây, cấp cây giống, trồng, bảo vệ và chăm sóc rừng đã trồng. Diện tích ông Quách Văn T ký hợp đồng với Lâm trường là 13,8ha. Ông L đã đi đo đạc, giao mốc giới thực địa cho ông T, không lập biên bản giao mốc giới mà các bên đến UBND xã M để ký hợp đồng. Sau khi ký, ông L giao cây giống cho ông T với số lượng 25.280 cây. Ông T đã thực hiện trồng theo đúng diện tích và quy định của Công ty - . Ngày 01/6/2015 ông T có đề nghị kiểm tra rừng sau khi trồng. Cán bộ Lâm trường đã đến kiểm tra, lập biên bản nghiệm thu kết quả để làm căn cứ chi trả tiền nhân công, cây giống. Kết quả nghiệm thu, ông T đã trồng đúng và đủ diện tích 13,8ha theo hợp đồng. Sau khi nghiệm thu, ông T có báo lại là có ông Bùi Văn H, bà Bùi Thị V trồng xem vào diện tích ông T đã trồng. Ông L đã phối hợp với ông T làm việc với ông H, bà V nhưng ông H, bà V không hợp tác mà còn nói rằng trồng rừng cùng ông Quách Việt A1 (không nói là Quách Văn A), không biết Lâm trường là ai. Ông L có lập biên bản nhưng ông H, bà V không ký biên bản. Mấy ngày sau ông L lại đến làm việc nhưng ông H, bà V không có nhà, không liên lạc được. Sau đó ông H, bà V bỏ bẵng một thời gian, không có ý kiến gì. Quá trình ông Bùi Văn L giám sát cũng không thấy ông H, bà V chăm sóc, bảo vệ rừng (phần đã trồng). Phần trồng xem lấn còn có rất nhiều cây keo tái sinh tự mọc. Năm 2018, ông H, bà V có phát khoanh bao một phần diện tích trong 13,8ha đã giao cho ông T. Ông T đồng ý để ông H quản lý, sử dụng diện tích đã khoanh bao và ông H tự ký hợp đồng trổng rừng với Lâm trường. Ông H phải trả cho ông T tiền công chăm sóc, tiền giống và tiền nhân công. Ông H đồng ý và Lâm trường cử ông Bùi Văn L kiểm tra diện tích khoanh bao đo được là 4,1ha, có làm thủ tục, hồ sơ và ông H đã ký vào hợp đồng. Hẹn một tuần sau Lâm trường giao tiền đầu tư ban đầu cho ông H nhưng ông H lại không nhận tiền, không đồng ý nhận trồng rừng mà chỉ muốn chiếm dụng đất. Do vậy, hợp đồng chưa được xác nhận của UBND xã; không thực hiện được hợp đồng với ông H. Năm 2021, ông H, bà V lại khoanh bao, chiếm giữ diện tích lên đến 6,1ha. UBND xã đã có văn bản yêu cầu dừng khai thác nhưng ông H, bà V vẫn khai thác và bán đi 0,7ha keo. Lâm trường phải phối hợp với Công an xã M đến làm việc thì ông H, bà V mới dừng khai thác và diện tích keo hiện nay còn 5,5ha. Về phần đất ông Quách Văn T ký hợp đồng với Lâm trường nằm trong diện tích 19,8ha trước đó Lâm trường ký hợp đồng với ông Quách Văn A chu kỳ 2008 – 2014. Sau khi thu hoạch, ông Quách Văn A không còn nhu cầu trổng rừng nên đất được Công ty - thu hồi, giao lại cho UBND xã M khoảng 06ha (trong tổng số 1.327ha toàn địa bàn), diện tích còn lại 13,8ha giao lại cho ông Quách Văn T theo hợp đồng đã ký kết. Phần đất giao lại cho UBND xã M do ông Bùi Văn H, bà Bùi Thị V chiếm dụng trồng keo. Diện tích đất này nằm giáp liền kê phần đất ông H, bà V trồng xen vào đất đã giao cho ông Quách Văn T. Phần đất chiếm dụng khoảng 06ha đến kỳ khai thác thì ông H, bà V khai thác đúng ranh giới. Phần đất trồng xen vào đất ông T sau một năm mới khai thác.

Người làm chứng là các ông Bùi Văn B, Bùi Văn D xác nhận năm 2015 và 2016 có được làm tổ trường tổ nhân công đi phát dọn thực bì, trồng keo, làm cỏ rừng cho ông Quách Văn T với diện tích 13,8ha.

Kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ của Toà án: Xác định vị trí thửa đất đúng theo hợp đồng ông T đã ký với Lâm trường. Diện tích cây keo tranh chấp 61.055,3m2 (tương đương 6,1ha), trong đó phần ông H, bà V đã khai thác đo được là 6.267m2, diện tích cây còn lại là 54.783,3m2. Các đương sự đều thừa nhận diện tích nêu trên. Quá trình thu thập chứng cứ: Sau khi ký hợp đồng Lâm trường đã có biên bản làm việc ngày 03/6/2015 về việc nghiệm thu kết quả trồng rừng của ông Quách Văn T đối với diện tích 13,8ha. Tranh chấp nêu trên đã được U hai lần vào các ngày 21 và 26/11/2018. Tại các lần hoà giải các bên đều xác nhận ông Bùi Văn H có chiếm dụng 4,8ha và có yêu cầu ông H muốn tiếp tục sử dụng thì cần làm hợp đồng trồng rừng với Lâm trường nhưng ông H không đồng ý. Về phần đất ông Quách Việt A1 ký hợp đồng với Lâm trường đã được Lâm trường thu hồi theo Quyết định số 25/QĐ-LT, ngày 07/10/2014, diện tích thu hồi là 18,5ha.

Ngày 10/8/2024, ông Quách Văn T có đơn đề nghị thay đổi yêu cầu khởi kiện. Theo đó ông T rút yêu cầu đòi lại đất đối với ông Bùi Văn H và bà Bùi Thị V; yêu cầu khai thác số cây keo còn lại trên diện tích 5,5ha trong diện tích 13,8ha đất lâm nghiệp đã ký hợp đồng với Lâm trường.

Tại phiên toà, nguyên đơn giữ nguyên ý kiến tại đơn đề nghị thay đổi yêu cầu khởi kiện; rút yêu cầu đòi đất đối với các bị đơn. Các đương sự khác giữ nguyên ý kiến, quan điểm của mình. Ông Bùi Văn H thừa nhận có chiếm dụng phần đất Công ty Lâm nghiệp trả lại cho UBND xã nằm trong phần đất thu hồi từ ông Quách Văn A; thừa nhận ông và bà V, ông M có khai thác và bán đi diện tích keo khoảng 0,7ha được khoảng 50.000.000 (Năm mươi triệu) đồng.

Phía đại diện Viện kiểm sát nhận định về tố tụng: Thẩm phán, Thư ký Tòa án đã thực hiện đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự khi giải quyết vụ án từ khi thụ lý vụ án đến khi xét xử. Hội đồng xét xử đã tuân thủ đầy đủ các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự về phiên tòa sơ thẩm. Đối với các đương sự đã thực hiện đúng các quyền, nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật tố tụng. Về nội dung vụ án thấy rằng: Nguyên đơn rút một phần yêu cầu khởi kiện là phù hợp các quy định của pháp luật nên đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận và đình chỉ phần yêu cầu này của nguyên đơn. Đối với tài sản trên đất: số cây còn lại trên đất là do ông Quách Văn T trồng, đã có nghiệm thu của cán bộ Lâm trường. Việc ông H, bà V trồng xen lấn chỉ nhằm mục đích chiếm dụng đất và tranh chấp tài sản trên đất trong khi ông H, bà V đã chiếm dụng một phần diện tích đất đã từng giao cho ông Quách Văn A. Do vậy, cần chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn: ông Quách Văn T được quyền khai thác cây keo trên diện tích đất còn lại là 5,5ha tại xã M, huyện L, tỉnh Hòa Bình. Về nghĩa vụ trả nợ sản phẩm: Đề nghị chấp nhận yêu cầu của Công ty -; buộc ông Quách Văn T phải có nghĩa vụ thanh toán trả cho Công ty - số tiền 181.871.500 đồng là toàn bộ chi phí thu hồi sản phẩm theo hợp đồng giữa ông T với Công ty - tương ứng với 6,1ha còn chưa khai thác trên phần đất ông T đã ký hợp đồng hợp tác trồng rừng với Công ty -. Về án phí đề nghị giải quyết theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa; căn cứ ý kiến của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa HĐXX nhận định:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Áp dụng khoản 1 Điều 163; Điều 166; khoản 1 Điều 221; Điều 385 và Điều 419 của Bộ luật Dân sự 2015;

Căn cứ khoản 2 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 1 Điều 147; khoản 1 Điều 157; Điều 244; Điều 271; Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 1, 2, 6 Điều 26; điểm a, khoản 2, Điều 27 Nghị quyết 326/2016/NQ-UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án;

Tuyên xử:

1. Đình chỉ yêu cầu của nguyên đơn về việc yêu cầu các bị đơn trả lại diện tích đất đã chiếm dụng trong diện tích 13,8ha đã ký hợp đồng trồng rừng với Công ty -.

2. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về yêu cầu khai thác cây keo trên đất: Xác nhận số lượng cây keo trên diện tích 54.783,3m2, nằm trong diện tích 13,8ha đất ông Quách Văn T đã ký các hợp đồng trồng rừng với Lâm trường L, thuộc sở hữu của ông Quách Văn T. Ông Quách Văn T có quyền khai thác, thu hoạch số cây keo nêu trên. Ông Bùi Văn H, bà Bùi Thị V và ông Hà Văn M không được quyền ngăn cản ông Quách Văn T khai thác số lượng cây keo nêu trên.

3. Chấp nhận yêu cầu của Công ty - đối với ông Quách Văn T về nghĩa vụ nộp sản phẩm theo các hợp đồng trồng rừng đã ký kết ngày 26/4/2015: Ông Quách Văn T có nghĩa vụ nộp sản phẩm còn lại theo hợp đồng cho Công ty - với số tiền là 181.871.500 (Một trăm tám mươi mốt triệu, tám trăm bảy mươi mốt nghìn, năm trăm) đồng.

4. Án phí, chi phí tố tụng:

4.1. Án phí: Ông Bùi Văn H và bà Bùi Thị V phải chịu 300.000đ án phí dân sự sơ thẩm; mỗi người phải chịu 150.000đ. Ông Quách Văn T phải chịu 9.093.500đ án phí dân sự sơ thẩm, được trừ vào 300.000đ tiền tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai số 0004387 ngày 19/7/2022 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Lạc Sơn, tỉnh Hoà Bình; ông Quách Văn T còn phải nộp tiếp 8.793.500đ án phí dân sự. Trả lại cho Công ty - 4.500.000đ tiền tạm ứng án phí đã nộp theo Biên lai số 0004583 ngày 14/8/2023 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Lạc Sơn, tỉnh Hoà Bình.

4.2. Chi phí tố tụng: Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ hết 5.000.000đ. Khoản tiền này ông Bùi Văn H và bà Bùi Thị V phải chịu; mỗi người phải chịu 2.500.000đ. Số tiền này Công ty - đã nộp tạm ứng nên ông Bùi Văn H và bà Bùi Thị V có nghĩa vụ liên đới trả khoản tiền này cho Công ty -.

5. Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật thi hành án dân sự. Thời hiệu thi hành án dân sự được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Các đương sự có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án.