Bản án 05/2022/DS-PT — Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH HÀ TĨNH

Với thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ toạ phiên toà: Bà Trương Thị Lệ Thu

Các Thẩm phán: Nguyễn Thị Bích Đào- Ông Bùi Đình Thông

Thư ký Toà án ghi biên bản phiên toà: Bà Lê Nữ Ngọc Diệp.

Đại diện VKSND tỉnh Hà Tĩnh tham gia phiên toà: Bà Nguyễn Thị Thu Hương - Kiểm sát viên.

Ngày 21/6/2022 tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Hà Tĩnh xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số: 20/2021/TLPT-DS ngày 26 tháng 11 năm 2021 về việc: "Tranh chấp đất đai nhà thờ họ" theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số: 01/2022/QĐPT-DS ngày 04/01/2022, giữa các đương sự:

Nguyên đơn: Ông Trương Văn Th, sinh ngày: 10/7/1973; địa chỉ: Thôn N, xã H, huyện L, tỉnh Hà Tĩnh; nghề nghiệp: Lao động tự do (vắng mặt).

Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn:

- Ông Trương Văn M, sinh ngày: 21/10/1957; địa chỉ: Số nhà 08, ngõ 128, đường Trần Cảnh B, phường Tr, thành phố V, tỉnh Nghệ An; nghề nghiệp: Hưu trí (có mặt);

- Ông Trương Văn L, sinh ngày: 10/10/1971; địa chỉ: Tổ dân phố 4, thị trấn C, huyện C, tỉnh Hà Tĩnh; Nghề nghiệp: Hưu trí (có mặt);

Bị đơn: Ông Trương Văn L - Sinh ngày: 15/6/1957; địa chỉ: Thôn N, xã H, huyện L, tỉnh Hà Tĩnh; nghề nghiệp: Lao động tự do (có mặt).

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan:

- Ông Trương Văn H - sinh năm: 1961; Trú tại: Thôn V, xã H, huyện L, tỉnh Hà Tĩnh ( vắng mặt);

- Ông Trương Văn H - sinh năm: 1964; Trú tại: Thôn V, xã H, huyện L, tỉnh Hà Tĩnh (có mặt);

- Ông Trương Bá H - sinh năm: 1952; Trú tại: Thôn V, xã H, huyện L, tỉnh Hà Tĩnh (vắng mặt);

- Ông Trương Minh H - sinh năm: 1969

Trú tại: Số 24, ngõ 330, đường V, thành phố H, tỉnh Hà (có mặt).

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện L, tỉnh Hà Tĩnh và tại đơn khởi kiện đề ngày 16/10/2020 cũng như quá trình xét xử, nguyên đơn (anh Trương Văn Th) và người đại diện theo ủy quyền (ông Trương Văn M, ông Trương Văn L) trình bày: Chi họ Trương V ở thôn N, xã H làm nhà thờ năm 2002 xây bằng gạch, trên diện tích đất khoảng 100m2 tại thửa số 116, tờ bản đồ số 14, bản đồ 371 (thửa đất số 95, tờ bản đồ số 6, bản đồ 299). Nguồn gốc thửa đất do ông Trương Văn H là tộc trưởng (Đã chết) quản lý và kê khai trong hồ sơ 299 và 371. Khi đo đạc bản đồ địa chính năm 2012 khuôn viên đất nhà thờ đã được tách riêng thành một thửa nhưng chi họ chưa làm thủ tục đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đến năm 2019, ông Trương Văn L là em trai ông Trương Văn H đã tự ý xây dựng trái phép ngôi nhà phía sau nhà thờ họ, diện tích khoảng 45m2. Phần diện tích đất này chi họ Trương V dự định xây dựng công trình nhà hậu cần để phục vụ việc cúng tế trên nhà thờ và chỗ sinh hoạt cho con cháu, do đó nguyên đơn yêu cầu Tòa án nhân dân huyện L giải quyết buộc ông Trương Văn L tháo dỡ công trình xây dựng trái phép, trả lại toàn bộ diện tích đất cho chi họ Trương Văn tu bổ các công trình liên quan đến nhà thờ họ nhánh, nhằm mục đích sử dụng chung cho cả chi họ.

Tại bản tự khai ngày 01/4/2021 và trong quá trình xét xử, bị đơn (ông Trương Văn L) và người đại diện theo ủy quyền (ông Nguyễn Hữu L) trình bày: Nguồn gốc thửa đất đang tranh chấp của ông bà nội để lại từ năm 1940, năm 1968 ông nội mất, năm 1971 bà nội mất, từ đó thửa đất do cha mẹ và bảy anh em ông L sinh sống, đến năm 1985 ông Trương Văn H là anh trai cả làm nhà ở về phía tây khoảng một nửa diện tích đất, còn lại khoảng một nửa đất do cha mẹ và anh em ông L sinh sống, năm 1988 cha ông L chết, mẹ và anh em ông L tiếp tục sinh sống. Năm 2002 các chú trong họ nhánh đến xin mẹ ông L một phần đất để làm nhà thờ, mẹ ông L đồng ý bằng miệng cho khoảng 50m2 đất và từ năm 2002 họ nhánh mới có nhà thờ. Đến năm 2007 mẹ ông Luân chết, số diện tích đất trước đây bố mẹ ở, anh em ông L làm nhà thờ để thờ ông bà cha mẹ, các bác, các anh, còn phía sau anh em ông L làm nhà nấu ăn để phục vụ cho những ngày giỗ tết. Hiện nay ông L không đồng ý trả đất cho chi họ theo yêu cầu của anh Trương Văn Th vì nguồn gốc đất là của ông bà, cha mẹ ông L để lại.

Tại các bản tự khai ngày 17/8/2021 ông Trương Văn L, ông Trương Văn H, ông Trương Văn H, ông Trương Bá H đều trình bày: Công trình xây dựng phía sau nhà thờ do các ông đóng góp kinh phí xây dựng trên phần đất do cha mẹ để lại, nếu chi họ có nguyện vọng xin dùng chung thì phải về nhà thờ bàn bạc thỏa thuận thống nhất, còn kinh phí các ông không yêu cầu chi họ đóng góp.

Tại bản tự khai ngày 04/6/2021 và trong quá trình xét xử, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (anh Trương Văn Th) trình bày: Nguồn gốc thửa đất do các cố ngày xưa để lại, sau khi lập gia đình bố anh Th có mua một thửa đất nơi khác để ở, nhưng ông bà yêu cầu con trai trưởng phải ở đất hương hỏa để thờ cúng, thửa đất kia đổi lại cho ông bà. Tuy nhiên khi thủy sản Hà Tĩnh về canh tác thì đã đền bù thửa đất của cha đổi cho ông và ông nội đã lấy tiền đền bù, nên chính quyền đã cấp bìa và hồ sơ từ đầu cho cha Trương Văn H theo sự đồng ý của ông nội. Năm 2002 cha cho họ đất làm nhà thờ, khi ông bà mất, các chú xây dựng nhà thờ ông bà cũng trên diện tích đất của cha. Năm 2012 khi nhà nước tiến hành đo đạc lại đất thì cha đã tách phần đất phía sau nhà thờ cho chi, tuy nhiên không có văn bản ghi chép, chỉ là không còn thể hiện trên bìa, đến năm 2017 ông H đã sang tên cho anh Th. Năm 2020 các chú đã đập nhà nấu của nhà thờ ông bà và tiến hành xây lại nhà khác khi chưa có sự đồng ý của chủ đất và xây lên cả phần đất của chi họ. Vì vậy quan điểm của ông Thuýnh yêu cầu bị đơn ông Luân phải trả lại phần đất nói trên cho nguyên đơn.

Người liên quan UBND xã H và đại diện phòng Tài nguyên - Môi trường huyện L có quan điểm: Căn cứ vào hồ sơ quản lý đất đai lưu trữ qua các thời kỳ và quá trình thực tế sử dụng đất, Nhà nước đã công nhận ông Trương Văn H là chủ sử dụng đất đối với thửa đất các bên tranh chấp. Hiện nay Nhà nước công nhận anh Trương Văn Th là chủ sử dụng đất đối với thửa đất số 40, tờ bản đồ số 38, bản đồ địa chính đo đạc năm 2012, diện tích 489,2m2. Đối với thửa số 42, tờ bản đồ số 38, bản đồ địa chính đo đạc năm 2012, diện tích 101,4 m2, ông Trương Văn H tách thửa để hiến tặng đất nhà thờ chi họ Trương V thôn N, xã H, nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tuy nhiên đã được thể hiện vị trí trong các Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND huyện L cấp cho ông Trương Văn H và ông Trương Văn Th. Thực tiễn trên địa bàn xã H và huyện L, chỉ mới cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các nhà thờ dòng họ đã được công nhận di tích lịch sử, văn hóa, đối với nhà thờ các dòng họ còn lại chưa có dòng họ nào làm thủ tục đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nguyên nhân chủ yếu đất nhà thờ thường sử dụng ổn định, ít xảy ra tranh chấp, không phát sinh các quyền của chủ sử dụng đất như thừa kế, chuyển nhượng, thế chấp vv nên người dân chưa làm thủ tục đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Nội dung tranh chấp trên đã được Tòa án nhân dân huyện L giải quyết tại bản bản án số 05/2021/DS-PT ngày 29/9/2021: Áp dụng khoản 2 Điều 690 BLDS 1995; khoản 2 Điều 207; Điều 211; Điều 457; Điều 459 BLDS 2015; Điều 160; khoản 1 Điều 166; khoản 1 Điều 167 Luật đất đai năm 2013; Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 4 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của UBTVQH và danh mục mức án phí, lệ phí toà án ban hành kèm theo, tuyên xử:

- Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của anh Trương Văn Th.

- Buộc ông Trương Văn L trả lại cho chi họ Trương V ở thôn N, xã H 55,5m2 đất về phía Bắc thửa số 42, tờ bản đồ số 38, bản đồ địa chính đo đạc năm 2012, thuộc địa phận N, xã H, huyện L, tỉnh Hà Tĩnh và bàn giao phần tài sản gắn liền với đất. Ranh giới là một đường thẳng, dài 12m; điểm đầu có tọa độ X 2034311.88; Y 539858.72; điểm cuối có tọa độ X 2034321.48; Y 539847.53 (Có sơ đồ kèm theo).

- Buộc anh Trương Văn Th phải thanh toán trị giá tài sản gắn liền với đất cho ông Trương Văn L số tiền: 71.164.600đ (Bảy mốt triệu một trăm sáu tư nghìn sáu trăm đồng).

- Buộc anh Trương Văn Th và chi họ Trương V ở thôn N, xã H có nghĩa vụ tạo điều kiện thuận lợi cho anh em ông Trương Văn L tiếp tục thờ cúng Liệt sỹ Trương Văn H đến khi ông Trương Văn L tự nguyện di dời di ảnh và bằng Tổ quốc ghi công của Liệt sỹ Trương Văn H về vị trí thờ cúng phù hợp.

Ngoài ra, án còn tuyên về nghĩa vụ thi hành án, án phí và lệ phí theo quy định.

Ngày 10/10/2021, ông Trương Văn L, Trương Bá H, Trương Văn H, ông Trương Minh H, Trương Văn H, Trương Minh H kháng cáo đề nghị hủy toàn bộ bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Tĩnh có quan điểm: Đề nghị HĐXX áp dụng khoản 1 Điều 308 BLTTDS bác kháng cáo của các đương sự, giữ nguyên bản án sơ thẩm số 05/2021/DS-PT ngày 29/9/2021của TAND huyện L.