Bản án 04/2020/DS-PT — Tranh chấp liên quan đến yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân thành phố Đồng Hới thì

nội dung vụ án như sau:

Năm 2011 vợ chồng ông Trương Văn M, bà Nguyễn Thị H có thỏa thuận bằng miệng chuyển nhượng cho anh Nguyễn Hoài N ( bà H là em ruột mẹ anh N) 112,8m2 đất tại thửa đất số 58, tờ bản đồ số 16 phường H, thành phố Đ nhưng hai bên chưa làm thủ tục chuyển quyền sử dụng đất theo quy định. Tháng 01 năm 2012 vợ chồng ông M, bà H ký kết hợp đồng ủy quyền cho anh Nguyễn Hoài N được thế chấp, cầm cố và xử lý tài sản khi đến hạn toàn bộ quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất; chuyển nhượng, tặng cho toàn bộ quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất; tách thửa và chuyển mục đích sử dụng đất; được uỷ quyền cho bên thứ ba trong phạm vi được ủy quyền, hợp đồng được Phòng Công chứng số A tỉnh Quảng Bình công chứng ngày 12 tháng 01 năm 2012.

Ngày 05 tháng 4 năm 2012, anh Nguyễn Hoài N chuyển nhượng cho anh Trương Quang T 116,5 m2 đất với giá 50.000.000 đồng (năm mươi triệu đồng) tại thửa đất số 58, tờ bản đồ số 16 phường H, thành phố Đ (diện tích đất thuộc quyền quản lý, sử dụng của ông M, bà H), hợp đồng được Phòng Công chứng số A tỉnh Quảng Bình công chứng.

Cùng ngày 05 tháng 4 năm 2012, anh Nguyễn Hoài N chuyển nhượng cho chị Trần Thị Tiểu M 112,8m2 đất gắn liền 01 nhà đổ bằng có diện tích xây dựng 81m2 với giá 350.000.000 đồng (ba trăm năm mươi triệu đồng) tại thửa đất số 58, tờ bản đồ số 16 phường H, thành phố Đ (diện tích đất thuộc quyền quản lý, sử dụng của ông M, bà H), hợp đồng được Phòng Công chứng số A tỉnh Quảng Bình công chứng.

Ngày 10 tháng 4 năm 2012, khi biết tin anh Nguyễn Hoài N bán toàn bộ tài sản nhà, đất của gia đình nên ông M, bà H đã làm đơn gửi các cơ quan có thẩm quyền yêu cầu dừng việc làm thủ tục chuyển nhượng tài sản của mình do anh Nguyễn Hoài N đã bán. Để đảm bảo quyền lợi của mình ông M, bà H yêu cầu Tòa án tuyên hủy hợp đồng uỷ quyền giữa: Bên uỷ quyền ông Trương Văn M, bà Nguyễn Thị H; bên được uỷ quyền anh Nguyễn Hoài N, đã được phòng công chứng số A tỉnh Quảng Bình chứng thực vào ngày 12/01/2012, vô hiệu. Vì khi ký kết hợp đồng ủy quyền,vợ chồng ông bà đang lo việc tang cho mẹ ông M (mẹ ông M chết) nên không đọc văn bản ủy quyền, lúc ông bà ký không có mặt Công chứng viên Trà Đình Ph, hồ sơ ủy quyền do anh Nguyễn Hoài N đưa đến tại nhà bố mẹ ông M tại phường Đ, thành phố Đ ký, anh N đã lừa dối bảo ký ủy quyền để đi tách thửa không phải ủy quyền để bán tài sản.

Ông Trà Đình Ph đại diện Phòng công chứng số 1 tỉnh Quảng Bình không chấp nhận việc khởi kiện yêu cầu hủy hợp đồng công chứng của nguyên đơn. Vì, Hợp đồng uỷ quyền được ký kết giữa: Bên uỷ quyền ông Trương Văn M, bà Nguyễn Thị H; bên được uỷ quyền anh Nguyễn Hoài N, đã được Phòng công chứng số A tỉnh Quảng Bình chứng thực vào ngày 12/01/2012, việc công chứng có đầy đủ chữ ký của các bên tham gia ký kết, được đánh số và đóng dấu của Phòng công chứng. Theo quy định tại khoản 3 Điều 3 của luật Công chứng, công chứng viên đã thực hiện đúng theo quy định tại khoản 2 Điều 6, Điều 36, khoản 1 Điều 39; khoản 1 Điều 41 Luật Công chứng 2006 nên việc ông M, bà H yêu cầu huỷ bỏ hợp đồng uỷ quyền trên là không có căn cứ.

Ông Trà Đình Ph là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vụ án trình bày: Ngày 10 tháng 01 năm 2012 anh Nguyễn Hoài N đến Phòng công chứng số A tỉnh Quảng Bình, liên hệ về việc chứng thực hợp đồng uỷ quyền giữa: Bên uỷ quyền ông Trương Văn M, bà Nguyễn Thị H; bên được uỷ quyền anh Nguyễn Hoài N, anh N có xuất trình Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quyền sở hữu nhà ở của thửa đất số 58, tờ bản đồ số 16, mang tên ông M, bà H và chứng minh thư của ông M, bà H, anh N. Qua kiểm tra thấy đầy đủ nên Công chứng viên đã soạn thảo hợp đồng. Ngày 12 tháng 01 năm 2012 ông M, bà H, anh N đến tại phòng công chứng số A tỉnh Quảng Bình để ký hợp đồng, trước khi ký các bên đã đọc lại hợp đồng. Thấy các bên có đủ năng lực hành vi dân sự, tự nguyện thoả thuận, cam đoan chịu trách nhiệm trước pháp luật, nội dung hợp đồng không vi phạm pháp luật, không trái đạo đức xã hội, đối tượng của hợp đồng là có thật nên đã hướng dẫn cho các bên ký vào hợp đồng và chuyển bộ phận văn thư đóng dấu, thu phí. Do đó yêu cầu hủy hợp đồng công chứng của ông M, bà H không có căn cứ.

Anh Nguyễn Hoài N người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vụ án trình bày: Ngày 12 tháng 01 năm 2012 ông Trà Đình Ph - Công chứng viên, Phòng công chứng số A tỉnh Quảng Bình có đưa cho anh hồ sơ hợp đồng uỷ quyền đã soạn sẵn giữa anh là người được uỷ quyền và vợ chồng ông Trương Văn M, bà Nguyễn Thị H là người uỷ quyền, lúc đó hồ sơ chưa có bên nào ký vào hợp đồng. Anh Nam đã mang bộ hồ sơ đến gặp trực tiếp ông M, bà H tại nhà bố mẹ ông M ở phường Đ, thành phố Đ (lúc đó gia đình ông M đang theo việc tang, do mẹ ông M chết) để ký hợp đồng uỷ quyền, lúc ông M, bà H ký chỉ có mình ông không có ông Ph – Công chứng viên chứng kiến, nay anh N đề nghị huỷ bỏ hợp đồng uỷ quyền này.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập chị Trần Thị Tiểu M trình bày: Chị nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ anh Nguyễn Hoài N với diện tích 112,8m2 đất gắn liền 01 nhà đổ bằng có diện tích xây dựng 81m2 với giá ghi trong hợp đồng là 350.000.000 đồng nhưng giá thực tế nhận chuyển nhượng 1.100.000.000 đồng tại thửa đất số 58, tờ bản đồ số 16 phường H, thành phố Đ (diện tích đất thuộc quyền quản lý, sử dụng của ông M, bà H), hợp đồng được Phòng Công chứng số A tỉnh Quảng Bình công chứng vào ngày 05 tháng 4 năm 2012 nhưng chưa chuyển quyền sử dụng đất. Vị trí thửa đất như sau: Phía Đông Bắc giáp thửa đất số 45 dài 6,0 mét; phía Đông Nam giáp thửa đất số 74 dài 18,8 mét; phía Tây Bắc giáp phần đất còn lại của thửa đất số 58 dài 18,8 mét; phía Tây Nam giáp đường giao thông dài 6,0 mét. Nay chị M yêu cầu Toà án công nhận Hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất là hợp pháp và yêu cầu ông M, bà H giao trả tài sản theo hợp đồng đã chuyển nhượng.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 34/2019/DS - ST ngày 29 tháng 11 năm 2019 của Toà án nhân dân thành phố Đồng Hới đã quyết định: Áp dụng Điều 26, Điều 35, điểm a khoản1 Điều 39, khoản 2 Điều 227 của Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 121, 122, 124, 581, 582, 584, 585, 586, 587, 689, 690, 691, 697, 698, 699, 700, 701, 702 của Bộ luật dân sự 2005; xử:

- Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Trương Văn M, bà Nguyễn Thị H về việc yêu cầu Toà án huỷ bỏ Hợp đồng uỷ quyền được ký kết giữa: Bên uỷ quyền ông Trương Văn M, sinh 1964, bà Nguyễn Thị H, sinh 1965, hộ khẩu thường trú tại: Phường H, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình; bên được uỷ quyền anh Nguyễn Hoài N, sinh 1981, hộ khẩu thường trú: Phường H, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình, đã được Phòng công chứng số A tỉnh Quảng Bình công chứng vào ngày 12/01/2012, số công chứng: 06, quyển số: 01/TP/CC-SCC/HĐGDK.

- Chấp nhận yêu cầu của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập chị Trần Thị Tiểu M. Công nhận Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa: Bên chuyển nhượng ông Trương Văn M, sinh 1964, bà Nguyễn Thị H, sinh 1965; hộ khẩu thường trú tại: Phường H, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình; người được uỷ quyền anh Nguyễn Hoài N, sinh 1981, hộ khẩu thường trú: Phường H, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình; bên nhận chuyển nhượng chị Trần Thị Tiểu M, sinh 1973, hộ khẩu thường trú: Phường H, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình; chuyển nhượng một phần thửa đất số 58, tờ bản đồ số 16, với diện tích đất chuyển nhượng là 112,8m2, trong đó đất ở 81,0m2, đất trồng cây lâu năm 31,8m2 và tài sản trên đất ngôi nhà đổ bằng 01 tầng, đã được công chứng vào ngày 05/4/2012, số công chứng: 12, quyển số: 04/TP/CC-SCC/HĐGD, có hiệu lực pháp luật, buộc các bên tham gia ký kết hợp đồng là ông M, bà H, anh N, chị M phải có nghĩa vụ thực hiện các điều khoản trong hợp đồng, các điều khoản nào trong hợp đồng chưa được thực hiện thì phải có nghĩa vụ tiếp tục thực hiện.

Thửa đất được chuyển nhượng có kích thước theo hợp đồng như sau: Phía Đông Bắc giáp thửa đất số 45 có dài 6,0 mét; phía Đông Nam giáp thửa đất số 74 dài 18,8 mét; phía Tây Bắc giáp phần đất còn lại của thửa đất số 58 dài 18,8 mét; phía Tây Nam giáp đường giao thông dài 6,0 mét.

- Buộc ông Trương Văn M, bà Nguyễn Thị H, anh Nguyễn Hoài N phải giao tài sản, nhà đất theo Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất giữa; Bên chuyển nhượng ông Trương Văn M, sinh 1964, bà Nguyễn Thị H, sinh 1965; hộ khẩu thường trú tại: Phường H, thành phố Đ tỉnh Quảng Bình; người được uỷ quyền anh Nguyễn Hoài N, sinh 1981, hộ khẩu thường trú: Phường H, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình; bên nhận chuyển nhượng chị Trần Thị Tiểu M, sinh 1973, hộ khẩu thường trú: Phường H, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình; nằm trên một phần thửa đất số 58, tờ bản đồ số 16, với diện tích chuyển nhượng 112,8m2, trong đó đất ở 81,0m2, đất trồng cây lâu năm 31,8m2 và tài sản trên đất ngôi nhà đổ bằng 01 tầng, đã được công chứng vào ngày 05/4/2012, số công chứng: 12, quyển số: 04/TP/CC-SCC/HĐGD cho chị Trần Thị Tiểu M .

Ngoài ra bản án sơ thẩm còn tuyên chịu án phí dân sự sơ thẩm và quyền kháng cáo cho các đương sự.

Ngày 13 tháng 12 năm 2019, nguyên đơn ông Trương Văn M, bà Nguyễn Thị H kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm với nội dung: Không chấp nhận kết quả xét xử của bản án sơ thẩm, đề nghị cấp phúc thẩm xem xét chấp nhận việc khởi kiện của nguyên đơn.

Tại phiên tòa phúc thẩm nguyên đơn vẫn giữ nguyên đơn khởi kiện, đơn kháng cáo, bị đơn không chấp nhận việc khởi kiện của nguyên đơn, người có quyền lợi liên quan vụ án có đơn yêu cầu độc lập đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm. Các đương sự không thỏa thuận được với nhau về giải quyết vụ án.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Bình tham gia phiên tòa phúc thẩm phát biểu quan điểm:

- Về tố tụng: Tại giai đoạn xét xử phúc thẩm các đương sự và những người tiến hành tố tụng đã thực hiện đúng quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

- Về nội dung: Đề nghi ̣ Hô ̣i đồng xét xử hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, giao hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

Sau khi xem xét nội dung kháng cáo, căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu đã được thẩm tra tại phiên tòa phúc thẩm; kết quả tranh luận, ý kiến của kiểm sát viên; nguyên đơn và bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vụ án.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Cùng ngày 05 tháng 4 năm 2012, anh Nguyễn Hoài N chuyển nhượng cho chị Trần Thị Tiểu M 112,8m2 đất gắn liền 01 nhà đổ bằng một tầng có diện tích xây dựng 81m2 với giá 350.000.000 đồng (ba trăm năm mươi triệu đồng) tại thửa đất số 58, tờ bản đồ số 16 phường H, thành phố Đ (diện tích đất ông M, bà H đã thỏa thuận bằng miệng chuyển nhượng cho anh N), hợp đồng được Phòng Công chứng số A tỉnh Quảng Bình công chứng; vị trí thửa đất chuyển nhượng như sau: Phía Đông Bắc giáp thửa đất số 45 dài 6,0 mét; phía Đông Nam giáp thửa đất số 74 dài 18,8 mét; phía Tây Bắc giáp diện tích còn lại của thửa đất số 58 dài 18,8 mét; phía Tây Nam giáp đường giao thông dài 6,0 mét.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 272, Điều 273, khoản 3 Điều 308, khoản 1 Điều 310 của Bộ luật tố tụng Dân sự năm 2015; khoản 3 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc Hội về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án, xử:

1. Hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 34/2019/DS - ST ngày 29 tháng 11 năm 2019 của Tòa án nhân dân thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

2. Về án phí: Ông Trương Văn M, bà Nguyễn Thị H không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm, trả lại cho ông Trương Văn M, bà Nguyễn Thị H 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp tại biên lai số 0005689 ngày 25 tháng 12 năm 2019 của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Đồng Hới.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án 13/5/2020.

Nơi nhận: