Bản án 03/2025/DS-ST — Tranh chấp cá nhân

[1] Xác định quan hệ pháp luật tranh chấp và thẩm quyền của Tòa án: Nguyên đơn ông Trần Văn V khởi kiện bị đơn bà Phạm Thị D, yêu cầu bà D phải trả số tiền còn nợ từ hợp đồng mua bán tài sản. Do ông V không có đăng ký kinh doanh nên xác định quan hệ tranh chấp là tranh chấp về hợp đồng dân sự, cụ thể là tranh chấp hợp đồng mua bán tài sản theo quy định tại Điều 430 Bộ luật Dân sự năm 2015 và khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự. Do bị đơn có nơi cư trú tại phường H, tỉnh Tuyên Quang nên căn cứ Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi, bổ sung năm 2025; khoản 1 Điều 4 Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội thành lập Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; các điều 5 và 6 Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định về tiếp nhận nhiệm vụ, thực hiện thẩm quyền của các Tòa án nhân dân; tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 4 - Tuyên Quang.

[2] Việc xét xử vắng mặt bị đơn bà Phạm Thị D: Tòa án đã triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng bà Phạm Thị D vẫn vắng mặt tại phiên tòa không có lý do, căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227 và Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn bà Phạm Thị D.

[3] Về thời hiệu khởi kiện: Theo quy định tại Điều 429 Bộ luật Dân sự năm 2015 về thời hiệu khởi kiện về hợp đồng thì: “Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.” Theo quy định tại khoản 2 Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự thì: “Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc.” Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án không nhận được yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên. Do đó, không có căn cứ để Tòa án áp dụng quy định về thời hiệu khởi kiện theo quy định tại Điều 429 Bộ luật Dân sự năm 2015.

[4] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc bị đơn bà Phạm Thị D phải trả số tiền còn nợ từ hợp đồng mua bán tài sản: Bà Phạm Thị D và ông Trần Văn V đã lập Giấy chốt sổ tiền nợ mua lợn có nội dung: “Chốt sổ hết ngày 18/7/2016, vợ chồng tôi có nợ của anh V 156.000.000 (Một trăm năm mươi sáu triệu đồng chẵn) tiền lợn. Sau nợ thêm 18.000.000 (Mười tám triệu đồng chẵn)”, có chữ ký của bà Phạm Thị D. Tại Giấy xác nhận ngày 04/6/2025, ông Trần Văn B là người cũng có quan hệ hợp đồng mua bán lợn với bà Phạm Thị D xác nhận việc thỏa thuận hợp đồng mua bán lợn giữa ông V và bà D là có thật. Do đó, có căn cứ để xác định giữa ông V và bà D có thỏa thuận hợp đồng mua bán lợn trên thực tế. Hợp đồng mua bán lợn giữa ông V và bà D được giao kết vào năm 2011 (thời điểm Bộ luật Dân sự năm 2005 có hiệu lực); ông V đã thực hiện xong nghĩa vụ giao tài sản là đối tượng của hợp đồng mua bán; tuy nhiên đến nay ông V cho rằng bà D vẫn chưa thực hiện xong nghĩa vụ trả tiền, do đó hợp đồng thuộc trường hợp đang được thực hiện, có nội dung và hình thức phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 nên căn cứ Điều 688 Bộ luật Dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử quyết định áp dụng quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 để giải quyết tranh chấp.

[5] Xét thấy hợp đồng mua bán lợn giữa ông Trần Văn V và bà Phạm Thị D đáp ứng các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự theo quy định tại Điều 117 Bộ luật Dân sự năm 2015 nên căn cứ Điều 401 Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng có hiệu lực và các bên tham gia hợp đồng phải chịu ràng buộc về quyền và nghĩa vụ với nhau theo thỏa thuận. Bà D đã vi phạm nghĩa vụ trả tiền trong hợp đồng mua bán tài sản, đã ký giấy chốt nợ số tiền 174.000.000 đồng nên căn cứ các điều 280, 352 và 440 Bộ luật Dân sự năm 2015, cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Trần Văn V, buộc bà Phạm Thị D có trách nhiệm trả cho ông Trần Văn V số tiền còn nợ phát sinh từ hợp đồng mua bán lợn là 174.000.000 đồng (Một trăm bảy mươi tư triệu đồng).

[6] Về xác định người có nghĩa vụ trả tiền: Xét thấy Giấy chốt sổ tiền nợ giữa ông Trần Văn V và bà Phạm Thị D có nội dung “vợ chồng tôi có nợ của anh V”, tuy nhiên Giấy chốt sổ tiền nợ chỉ có chữ ký xác nhận của bà D; quá trình giải quyết vụ án, ông V xác định chỉ giao dịch thỏa thuận mua bán lợn với cá nhân bà D; bà D không có lời khai trong quá trình giải quyết vụ án nên không có căn cứ để xác định nghĩa vụ trả tiền theo hợp đồng mua bán tài sản là nghĩa vụ liên đới của bà D với người khác. Theo quy định tại Điều 288 Bộ luật Dân sự năm 2015 về thực hiện nghĩa vụ liên đới, ông V có quyền yêu cầu cá nhân bà D phải thực hiện nghĩa vụ. Bà D có quyền yêu cầu người có nghĩa vụ liên đới phải thực hiện phần nghĩa vụ liên đới của họ đối với bà D, nếu có tranh chấp thì bà D có quyền khởi kiện tại Tòa án để được giải quyết bằng một vụ án độc lập khác.

[7] Quá trình giải quyết vụ án, bị đơn mặc dù đã được Tòa án tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng nhưng vắng mặt, không có văn bản phản đối yêu cầu của nguyên đơn, không cung cấp, giao nộp cho Tòa án các tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho sự phản đối của mình nên phải chịu hậu quả pháp lý theo quy định tại khoản 4 Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[8] Về án phí: Căn cứ Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 2 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, do toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn được Tòa án chấp nhận nên bị đơn bà Phạm Thị D phải chịu toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm, cụ thể: 5% x 174.000.000 đồng = 8.700.000 đồng (Tám triệu bảy trăm nghìn đồng).

[9] Về quyền kháng cáo: Căn cứ các điều 271 và 273 Bộ luật Tố tụng dân sự, nguyên đơn có mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án sơ thẩm trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày tuyên án. Bị đơn vắng mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án sơ thẩm trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết.