Bản án 03/2024/HNGĐ-PT — Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Về yêu cầu khởi kiện theo đơn khởi kiện và theo trình bày của nguyên đơn chị Vũ Thị Trà M có nội dung như sau:

Về quan hệ hôn nhân: Chị M và anh L đã ly hôn theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thoả thuận của các đương sự số 50/2019/QĐST-HNGĐ ngày 01/7/2019 của Toà án nhân dân huyện Krông Búk.

Về con chung: Cũng theo quyết định nêu trên chị M và anh L thoả thuận giao con chung là cháu Đặng Vũ Lam T- sinh ngày 23/10/2017 cho chị M nuôi dưỡng đến khi cháu T đủ 03 tuổi thì giao con chung cho anh L chăm sóc, nuôi dưỡng đến khi trưởng thành.

Từ khi ly hôn đến lúc cháu T đủ 03 tuổi thì ông bà nội đón cháu về ở và cho đi học. Đến tháng 4/2022 chị M đón cháu về ở cùng, cuộc sống, sinh hoạt của cháu vẫn diễn ra bình thường, ổn định. Chị M vẫn thường xuyên cho con về thăm ông bà nội, ngoại. Đến giữa tháng 5/2023 anh L đón cháu T xuống thành phố Hồ Chí Minh gửi cháu vào trường Quốc tế học. Tuy nhiên cháu còn chỏ, sức khoẻ yếu và là con gái nên chị M không đồng ý.

Về điều kiện nuôi con thì chị M đang là nhân viên Maketing của Công ty TNHH S và làm dịch vụ chăm sóc mẹ và bé sau sinh tại thành phố B với thu nhập từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

Quá trình cháu T ở với anh L thì chị M thường xuyên liên lạc và được biết chế độ sinh hoạt của cháu không ổn định, ăn uống thất thường, việc trông nom con cũng không đảm bảo thường gửi cho nhân viên trông coi hoặc tự ỏ nhà một mình. Nên việc giao con chung cho anh L chăm sóc là không đảm bảo. Vì vậy chị M khởi kiện yêu cầu toà án giải quyết thay đổi người nuôi con chung và giao cháu Đặng Vũ Lam T cho chị M chăm sóc, nuôi dưỡng đến khi cháu trưởng thành đủ 18 tuổi. Chị M không yêu cầu cấp dưỡng nuôi con chung.

* Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn bà Phạm Thị T trình bày:

Bà thống nhất với ý kiến trình bày của chị M về quan hệ hôn nhân, về con chung cũng như về điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng con chung thì chị M có nơi ở ổn định và mức thu nhập từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng tương đối cao mặc dù không bằng anh L nhưng với mức sống ở thành phố B thì đủ để đảm bảo nuôi con. Do đó, để đảm bảo cho sự phát triển toàn diện của cháu T về mọi mặt, cũng như cuộc sống của cháu không bị xáo trộn bà đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị M, giao cháu Đặng Vũ Lam T cho chị M chăm sóc, nuôi dưỡng đến khi cháu trưởng thành đủ 18 tuổi và chị M không yêu cầu cấp dưỡng nuôi con chung.

* Bị đơn anh Đặng Thanh L trình bày có nội dung như sau:

Đối với nội dung tại Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thoả thuận của các đương sự 50/2019/QĐST-HNGĐ ngày 01/7/2019 của Toà án nhân dân huyện Krông Búk đúng như chị M trình bày.

Theo thoả thuận khi cháu Tuyền được 03 tuổi sẽ giao cho tôi nuôi dưỡng như từ khi cháu đủ 03 tuổi đến 05 tuổi thì cháu T được ông bà nội đón về nuôi do anh thấy ông bà nuôi tốt hơn anh và có mẹ là chị M ở gần còn anh L thì làm việc tại thành phố Hồ Chí Minh. Đến khi cháu T đủ 06 tuổi thì anh cho cháu về ở với chị M để đi học và hàng tháng anh có gửi tiền về cho cháu ăn học đầy đủ. Đến tháng 5/2023 anh L quyết định đón cháu về sống tại thành phố Hồ Chí Minh. Hiện nay cuộc sống của cháu vẫn ổn định về cả tinh thần và thể chất. Hiện nay anh L cũng đã đăng ký cho cháu đi học tại một trường ở thành phố Hồ Chí Minh.

Việc chị M cho rằng chế độ ăn uống và trông nom cháu T khi ở với tôi không được đảm bảo là không đúng vì cháu được ăn uống tại trường, cuối buổi chiều cháu được ăn rồi mới đón về nên buổi tối có ăn muộn, cũng như do môi trường sinh hoạt tại thành phố Hồ Chí Minh cũng khác so với ở Đắk Lắk. Tuy nhiên, chế dộ dinh dưỡng của cháu vẫn được đảm bảo. Mặt khác, do cháu mới về ở với anh nên không quen có một số việc hai cha con chưa thích nghi kịp.

Về điều kiện kinh tế thì hiện nay anh L đang làm chủ công ty riêng về mũ bảo hiểm với 02 cửa hàng, với mức thu nhập dao động từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng và bản thân tôi cũng dành thời gian cho con rất nhiều và chủ động vì tôi làm chủ công ty, còn khi có việc bận thì tôi gửi cháu cho anh họ trông coi chứ không phải người lạ nên tôi không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của chị M.

* Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn ông Đỗ Xuân N trình bày:

Tại đơn khởi kiện đề ngày 27/4/2023, bản tự khai ngày 18/5/2023 nguyên đơn chị M xin được thay đổi quyền nuôi con. Lý do anh L đề cập đến việc đưa cháu Đặng Vũ Lam T xuống Thành phố Hồ Chí Minh để cho cháu vào học trường quốc tế, đó là căn cứ chính để chị M khởi kiện. Tại Quyết định công nhận thuận tình ly hôn số 50/2019 ngày 01/7/2019 của TAND huyện Krông Búk, có thoả thuận về việc nuôi dưỡng, trên thực tế chị M thừa nhận đã thực hiện việc giao con cho anh L, thông qua người thân thích ông bà nội nuôi dưỡng. Đến tháng 4/2022 thì chị M đón cháu về ở với chị M. Khi anh L đầy đủ các điều kiện quan tâm đến quyền lợi và lợi ích mọi mặt của cháu T được cụ thể hoá bằng việc đưa cháu vào Thành phố Hồ Chí Minh sinh sống, học tập và để tiện chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng cháu T thì chị M phản đối. Việc chị M không đồng ý là trái với quy định tại Điều 15, Điều 16 của Luật trẻ em. Quá trình giải quyết vụ án, chị M có cung cấp những hình ảnh mà bị đơn anh L có phương pháp giáo dục không phù hợp bằng việc trích xuất Camera (vào ngày 09/05/2023) để làm căn cứ thay đổi quyền nuôi con là không phù hợp, vì trên thực tế tại thời điểm này cháu T đang sống với chị M chứ không phải anh L; nguyên nhân do anh L về thăm cháu, đón cháu đi chơi thì chị M cản trở dẫn đến sự bức xúc, thực tế trong quá trình cháu T sống với anh L được chăm sóc, giáo dục, phát triển thể chất và tinh thần đều tốt. Hiện nay anh L đang cho cháu đang học tại hệ thống trường Pathway Tuệ Đức với môi trường giáo dục chất lượng, cháu T đang ổn định sinh sống và học tập, việc yêu cầu thay đổi quyền nuôi con của chị M làm xáo trộn môi trường sinh sống học tập của trẻ em là không phù hợp, đồng thời gây thiệt hại rất lớn về tiền bạc, công sức của anh L. Mặt khác, chị M chuẩn bị lấy chồng vì vậy cuộc sống có sự thay đổi, không đảm bảo được toàn diện để chăm sóc cho cháu T bằng anh L được. Đó cũng là lý do rất quan trọng để xem xét việc giao con. Chị M cung cấp cho Toà án đoạn hội thoại giữa cháu T và chị M, không có giá trị về mặt chứng cứ, người không trực tiếp nuôi con phải tuân thủ quy định tại Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình 2014; theo đó, người không trực tiếp nuôi con phải có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con khi con sống với người còn lại. Cảm xúc của trẻ nhỏ thay đổi do nhớ mẹ hoặc nhớ ba là chuyện bình thường. Do cháu T mới ở với anh L trong môi trường mới nên hai cha con chưa kịp thích nghi là điều tất yếu. Mục đích của việc yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con là nhằm đảm bảo tốt quyền lợi tốt nhất cho con. Về mọi mặt điều kiện vật chất, tinh thần, môi trường sinh hoạt học tập của cháu T được anh L đáp ứng và đảm bảo hơn so với chị M nên không có căn cứ thay đổi quyền nuôi con. Mặt khác, tại khoản 2 Điều 84 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 thì đơn khởi kiện đề ngày 27/4/2023 của chị M trên thực tế không đủ điều kiện khởi kiện, vì tại thời điểm này theo chị M trình bày thì con đang ở với chị M, đến giữa tháng 5/2023 anh L mới chuyển cháu vào Thành phố Hồ Chí Minh sinh sống, học tập để tiện chăm sóc, chị M không có quyền khởi kiện yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con vì quyền được nuôi con của chị lúc này chưa bị ảnh hưởng và trên thực tế tại thời điểm khởi kiện đang thực hiện quyền này của mình.

Tại bản án Hôn nhân và gia đình sơ thẩm số: 17/2023/HNGĐ-ST ngày 21/9/2023 của Tòa án nhân dân huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk đã quyết định:

- Căn cứ khoản 3 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự.

- Căn cứ Điều 81, Điều 82, Điều 83 và Diều 84 của Luật hôn nhân và gia đình.

- Khoản 1 Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự;

- Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và Lệ phí Tòa án.

Tuyên xử: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chị Vũ Thị Trà M về việc yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con chung sau khi ly hôn. Giao con chung tên Đặng Vũ Lam T (sinh ngày 23/10/2017) cho chị Vũ Thị Trà M trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục đến khi con chung đủ 18 tuổi.

Anh Đặng Thanh L có trách nhiệm giao cháu Đặng Vũ Lam T cho chị Vũ Thị Trà M trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục kể từ khi bản án có hiệu lực.

Về cấp dưỡng nuôi con chung: Các bên không yêu cầu giải quyết.

Anh Đặng Thanh L được quyền đi lại thăm nom con chung không ai được cản trở, vì lợi ích của con theo yêu cầu của một hoặc hai bên Toà án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con chung.

Ngoài ra bản án sơ thẩm còn quyết định về án phí và tuyên quyền kháng cáo của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 29/9/2023 bị đơn anh Đặng Thanh L có đơn kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm với lý do bản án sơ thẩm xét xử không khách quan, áp dụng pháp luật không có căn cứ làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của anh, gây thiệt hại về tài sản và làm xáo trộn đời sống tinh thần, sức khoẻ, học tập của trẻ em.

Quá trình giải quyết phúc thẩm, nguyên đơn chị Vũ Thị Trà M vẫn giữ nguyên nội dung yêu cầu khởi kiện; bị đơn anh Đặng Thanh L vẫn giữ nguyên nội dung đơn kháng cáo.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn và bị đơn vẫn giữ nguyên quan điểm bảo vệ cũng như ý kiến đã trình bày tại cấp sơ thẩm.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk tham gia phiên tòa trình bày ý kiến xác định: Trong quá trình giải quyết vụ án của Thẩm phán cũng như tại phiên tòa, Hội đồng xét xử và các đương sự đã tuân thủ đúng các quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Về nội dung: Ngày 29/9/2023, ông Đặng Thanh L có đơn kháng cáo đối với toàn bộ bản án sơ thẩm số 17/2023/DSST ngày 09/8/2023. Ông L cho rằng phán quyết của Tòa án nhân dân huyện Krông Búk là không khách quan, áp dụng pháp luật không có căn cứ trong nội dung giải quyết vụ án, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn và làm xáo trộn đời sống tinh thần, sức khỏe, học tập của trẻ em.

Xét thấy tại Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thoả thuận của các đương sự số 50/2019/QĐST-HNGĐ ngày 01/7/2019 của Toà án nhân dân huyện Krông Búk quyết định: Về con chung: Chị Vũ Thị Trà M là người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng con chung là cháu Đặng Vũ Lam T, sinh ngày 23/10/2017 cho đến khi cháu Lam T đủ 03 tuổi thì giao con chung cho anh Đặng Thanh L trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng cho đến khi cháu Lam T đủ 18 tuổi. Sau khi ly hôn các bên đều đã thực hiện đúng việc thoả thuận người trực tiếp nuôi dưỡng cháu T như Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 50/2019. Mặt khác, bà M và ông L đều trong độ tuổi lao động và tạo ra thu nhập nên cả hai đều có đủ điều kiện để nuôi dưỡng con chung. Về môi trường học tập của cháu T được học tại thành phố Hồ Chí Minh nơi ông L đang làm việc hay học tại thành phố Buôn Ma Thuột nơi bà M đang làm việc thì đều là môi trường tốt. Tuy nhiên, cháu T mới hơn 05 tuổi và là con gái nên cần sự chăm sóc của người mẹ hơn. Vì vậy, Tòa án nhân dân huyện Krông Búk tuyên xử thay đổi người trực tiếp nuôi con chung và giao cháu T cho chị M là người trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục đến đủ 18 tuổi là phù hợp với quy định tại Điều 81, Điều 82, Điều 83, Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình.

Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được thẩm tra tại phiên toà; căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các tài liệu, chứng cứ, lời trình bày của các đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

1. Về hình thức:

Kháng cáo của anh Đặng Thanh L là trong hạn luật định và đã nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm nên được giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

Việc anh Đăng Thanh L cho rằng mình đã đăng ký cho cháu Đặng Vũ Lam T học tại Trường PATHWAY Tuệ Đức và đã nộp học phí cho cháu nên việc giao con chung cho chị Vũ Thị Trà M làm thiệt hại về mặt tài sản thì thấy: Ngày 27/4/2023 chị M viết đơn khởi kiện đến ngày 09/5/2023 Toà án nhân dân huyện Krông Búk nhận đơn khởi kiện, ngày 12/5/2023 Toà án ban hành Thông báo thụ lý đến 17/5/2023 anh Đặng Thanh L mới nộp tiền học phí cho cháu T. Như vậy, có thể thấy việc chị M khởi kiện thay đổi người nuôi con là trước thời điểm anh L nộp tiền học phí cho cháu T cũng như quá trình giải quyết tại cấp sơ thẩm anh L không có yêu cầu xem xét, giải quyết đối với số tiền này nên Toà án cấp sơ thẩm không xem xét, giải quyết là phù hợp.

Do đó, kháng cáo của anh Đặng Thanh L là không có căn cứ chấp nhận và cần giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự;

- Áp dụng: Điều 81, Điều 82, Điều 83 và Diều 84 của Luật Hôn nhân và gia đình; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

- Không chấp nhận kháng cáo của bị đơn anh Đặng Thanh L; giữ nguyên Bản án sơ thẩm số: 17/2023/HNGĐ-ST ngày 21/9/2023 của Tòa án nhân dân huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk.

Tuyên xử:

[1] Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chị Vũ Thị Trà M về việc yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con chung sau khi ly hôn. Giao con chung tên Đặng Vũ Lam T (sinh ngày 23/10/2017) cho chị Vũ Thị Trà M trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục đến khi con chung đủ 18 tuổi.

- Anh Đặng Thanh L có trách nhiệm giao cháu Đặng Vũ Lam T cho chị Vũ Thị Trà M trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục kể từ khi bản án có hiệu lực pháp luật.

- Về cấp dưỡng nuôi con chung: Các bên không yêu cầu giải quyết.

- Anh Đặng Thanh L được quyền đi lại thăm nom con chung không ai được cản trở, vì lợi ích của con theo yêu cầu của một hoặc hai bên Toà án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con chung.

[2] Về án phí:

- Về án phí sơ thẩm: Anh Đặng Thanh L phải chịu 300.000 đồng án phí thay đổi nuôi con chung. Hoàn trả cho chị Vũ Thị Trà M số tiền 300.000 đồng tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai thu số AA/2022/0000372 ngày 10/5/2023 tại Chi cục thi hành án dân sự huyện Krông Búk.

- Về án phí phúc thẩm: Anh Đặng Thanh L phải 300.000 đồng án phí phúc thẩm, được khấu trừ vào số tiền 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai thu số AA/2022/0004167 ngày 17/10/2023 của Chi cục thi hành án dân sự huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk.

[3] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.