Bản án 03/2023/HNGĐ-PT — Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo nội dung án sơ thẩm:

* Nguyên đơn chị Lê Thị Cẩm T trình bày:

Chị T và anh Hồ Đắc P thuận tình ly hôn năm 2019 theo Quyết định số 03/2019/QĐST-HNGĐ ngày 04 tháng 01 năm 2019 của Tòa án nhân dân thị xã Long Khánh (nay là thành phố Y). Theo đó, về con các bên thỏa thuận và được Tòa án công nhận như sau:

Chị T được quyền trực tiếp nuôi dưỡng con Hồ Phúc Đ, sinh ngày 14-4-2016. Anh P được quyền trực tiếp nuôi dưỡng con Hồ Lê Khánh M, sinh ngày 01-01-2014 và Hồ Phước Đ1, sinh ngày 14-4-2016.

Sau khi ly hôn và thỏa thuận về việc nuôi con như trên, các cháu Hồ Lê Khánh M, Hồ Phước Đ1, Hồ Phúc Đ vẫn được anh P, chị T (ở chung một nhà) cùng chăm sóc, nuôi dưỡng. Tuy nhiên, đến tháng 3/2022, chị bán căn nhà ở đường L thì các bên tự thay đổi người trực tiếp nuôi con trên thực tế như sau: Chị T trực tiếp nuôi dưỡng cháu Phước Đ1; anh P trực tiếp nuôi cháu Phúc Đ và Khánh M. Nhưng anh P không trực tiếp nuôi dưỡng mà gửi cháu Khánh M cho cháu ruột là Trần Thị Bích N và gửi cháu Phúc Đ cho chị ruột là Hồ Thị Ngọc V (đều sinh sống tại Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh) nuôi dưỡng. Qua đó, chị không đồng ý vì cháu M là nữ giới, lại có bệnh rối loạn tăng động, rối loạn hoạt động và chú ý, sinh sống cùng gia đình cháu anh P (chị N) có con trai đang độ tuổi dậy thì. Mặt khác, việc anh P gửi các con cho người khác chăm sóc, nuôi dưỡng là không đảm bảo về điều kiện sống, sinh hoạt, học tập của các cháu. Khi chị T lên thăm con cũng bị cản trở gây khó khăn và bị xúc phạm danh dự. Do vậy, tháng 4-2022, chị đã đưa các cháu về lại thành phố Y để chăm sóc, nuôi dưỡng, học tập cho đến nay. Thời gian sống cùng chị T, các con được chăm sóc nuôi dưỡng tốt. Vào đầu năm học 2022-2023, chị T đã đăng ký và nhập học cho các con vào lớp 1, cùng học tại trường tiểu học S, thành phố Y.

Nhằm đảm bảo điều kiện sống tốt nhất cho các con, chị T yêu cầu thay đổi nuôi con, chị trực tiếp nuôi con là Hồ Lê Khánh M, sinh ngày 01-01-2014 và Hồ Phước Đ1, sinh ngày 14-4-2016. Đối với yêu cầu phản tố của anh P về việc yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng cháu Phúc Đ chị không đồng ý, vì cháu Phúc Đ hiện đang được chị chăm sóc tốt, không có lý do để thay đổi người trực tiếp nuôi con. Vì anh P hiện đang phải quản lý phòng tập Gym tại thành phố Y, không thể sắp xếp thời gian để chăm lo cho các con như chị, thời gian qua anh P đã giao con cho người khác nuôi dưỡng là vi phạm nghĩa vụ nuôi con nên chị yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con.

* Tại đơn khởi kiện (phản tố) đề ngày 05/5/2022, các lời khai trong quá trình chuẩn bị xét xử cũng như tại phiên tòa bị đơn anh Hồ Đắc P trình bày, tranh luận:

Theo Quyết định số 03/2019/QĐST-HNGĐ ngày 04 tháng 01 năm 2019 của Tòa án nhân dân thị xã Long Khánh (nay là thành phố Y), thì anh được trực tiếp nuôi dưỡng các con Khánh M và Phước Đ1; chị T được giao nuôi dưỡng cháu Phúc Đ. Sau khi có quyết định của Tòa án, các con vẫn do anh và chị T trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng.

Đến ngày 02-02-2022, anh P đưa các con Khánh M, Phúc Đ lên thành phố Thủ Đức để học tập. Còn cháu Phước Đ1 do chị T trực tiếp nuôi dưỡng; cũng thời gian này, do anh phải làm việc tại thành phố Y nên có nhờ chị ruột là Hồ Thị Ngọc V và cháu gái Trần Thị Bích N thay anh chăm sóc các cháu, nhưng anh vẫn thường xuyên về thăm các con các ngày thứ 2, thứ 5, thứ 7 và chủ nhật trong tuần.

Quá trình các cháu học tập ở thành phố Hồ Chí Minh, anh luôn tạo điều kiện cho các cháu được tham gia học tập tại cơ sở giáo dục tốt nhất. Nhưng chị T nhiều lần đưa các con về lại thành phố Y chơi, làm gián đoạn ảnh hưởng đến thời gian học tập và sinh hoạt của các con. Bản thân anh có nghề nghiệp và thu nhập ổn định, có đủ thời gian để chăm sóc các con. Vì vậy, anh đề nghị giữ nguyên việc giao các con Khánh M và Phước Đ1 cho anh nuôi dưỡng như Quyết định số 03/2019/QĐST-HNGĐ ngày 04 tháng 01 năm 2019 của Tòa án nhân dân thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai. Ngoài ra, anh có yêu cầu phản tố đề nghị thay đổi người trực tiếp nuôi cháu Phúc Đ vì chị T không có kỹ năng chăm sóc con, quá trình chăm sóc các con có những lời nói khiếm nhã, thiếu tế nhị anh sợ bị ảnh hưởng đến tâm sinh lý của các cháu.

Tại Bản án hôn nhân gia đình sơ thẩm số 55/2022/HNGĐ-ST ngày 05/9/2022 của Tòa án nhân dân thành phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai:

Tuyên xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.

Kể từ ngày 05-9-2022, bà Lê Thị Cẩm T được quyền trực tiếp chăm sóc, giáo dục và nuôi dưỡng các con Hồ Lê Khánh M, sinh ngày 01-01-2014 và Hồ Phước Đ1, sinh ngày 14-4-2016.

Anh Hồ Đắc P có quyền đi lại thăm nom, chăm sóc và giáo dục con mà không ai được quyền cản trở; vì lợi ích của con, khi có yêu cầu, Tòa án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con, cấp dưỡng hoặc thay đổi mức cấp dưỡng nuôi con theo quy định của pháp luật.

2. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn anh Hồ Đắc P về việc thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng cháu Hồ Phúc Đ, sinh ngày 14-4-2016 đối với nguyên đơn chị Lê Thị Cẩm T.

Ngoài ra, bản án còn tuyên về án phí, việc thi hành án và quyền kháng cáo của đương sự theo luật định.

Ngày 09/09/2022, bị đơn ông Hồ Đắc P có đơn kháng cáo đối với Bản án hôn nhân gia đình sơ thẩm số 55/2022/HNGĐ-ST ngày 05/9/2022 của Tòa án nhân dân thành phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai yêu cầu Toà án cấp phúc thẩm giải quyết theo hướng: Sửa Bản án hôn nhân gia đình sơ thẩm số 55/2022/HNGĐ-ST ngày 05/9/2022 của Tòa án nhân dân thành phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai theo hướng không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn bà Lê Thị Cẩm T. Hoặc Hủy toàn bộ Bản án hôn nhân gia đình sơ thẩm số 55/2022/HNGĐ-ST ngày 05/9/2022 của Tòa án nhân dân thành phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai.

Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai:

- Về việc chấp hành pháp luật tố tụng: Từ khi thụ lý vụ án đến khi xét xử tại phiên tòa, Thẩm phán chủ tọa và Hội đồng xét xử thực hiện đúng quy định của pháp luật. Các đương sự tham gia phiên tòa thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình theo quy định.

- Về việc giải quyết vụ án: Xét thấy, sau khi ly hôn, các con vẫn do anh P và chị T cùng chăm sóc, nuôi dưỡng. Đến tháng 02-2022, anh P đưa các con Phúc Đ và Khánh M lên Thành phố Hồ Chí Minh để học tập và sinh sống; cháu Phước Đ1 do chị T nuôi dưỡng tại thành phố Y. Đến tháng 04-2022, chị T đưa các con Phúc Đ và Khánh M cùng về sinh sống, học tập tại thành phố Y cho đến nay.

Xét quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng các con của các đương sự thì thấy, nguyên đơn, bị đơn đều đã nổ lực để tạo điều kiện sống tốt nhất cho các con.

Về điều kiện kinh tế, anh P, chị T đều có đủ điều kiện.

Về thời gian chăm sóc con, anh P trình bày thời gian trước đây các con ở chung với anh, do phải đi làm xa nên anh có ngày không về, phải gửi con cho người họ hàng chăm sóc. Chị T làm nghề buôn bán tự do, có điều kiện nhà ở, thời gian từ tháng 4/2022 đến nay chị T và các con cùng chung sống với nhau, chị T đã cho các con nhập học tại trường Tiểu học S, kết quả học tập đạt khá, tốt, sức khỏe thể chất phát triển bình thường. Riêng cháu Hồ Lê Khánh M có hơi chậm hơn so với bạn cùng tuổi nhưng không phải là bị khiếm khuyết gì.

Về các điều kiện tài chính, chỗ ở để chăm sóc, nuôi dưỡng các con của chị T: chị T nhiều nguồn thu nhập khác nhau từ việc cho thuê ô tô dịch vụ, góp vốn kinh doanh bất động sản, ngoài ra có sổ tiết kiệm số tiền tại Ngân hàng Thương mại cổ phần A (số tiền 500.000.000 đồng), chị xác định đủ khả năng nuôi cả 3 cháu, không yêu cầu anh P phải cấp dưỡng nuôi con.

Đối với cháu Hồ Lê Khánh M, hiện nay 9 tuổi, là con gái đang tuổi phát triển. Tại Tòa án, cháu có nguyện vọng được sống cùng mẹ, do vậy giao cháu My cho chị T chăm sóc nuôi dưỡng là phù hợp.

Đối với 02 cháu Hồ Phước Đ1, Hồ Phúc Đ là anh em sinh đôi, sống cùng nhau từ nhỏ với cha mẹ. Hiện cháu đang ở cùng với chị T và đang học lớp 1 ở Long Khánh. Về điều kiện sinh hoạt, học tập của các cháu đã ổn định. Do vậy, để không làm ảnh hưởng đến tâm lý phát triển, ổn định cuốc sống nên giao 02 cháu Phúc Đ, Phước Đ1 cho chị T chăm sóc, nuôi dưỡng là phù hợp.

Từ những nhận định nêu trên, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chị Lê Thị Cẩm T về việc thay đổi người trực tiếp nuôi các con Hồ Phước Đ1, Hồ Lê Khánh M; không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con đối với cháu Hồ Phúc Đ là có căn cứ. Kháng cáo của anh Hồ Đắc P là không có cơ sở.

Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự;

Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của ông Hồ Đắc P, giữ nguyên bản án hôn nhân gia đình sơ thẩm số 55/2022/HNGĐ-ST ngày 05/9/2022 của Tòa án nhân dân thành phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét tại phiên tòa và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Tại Quyết định công nhận thuận tình ly hôn số 03/2019/QĐST-HNGĐ ngày 04 tháng 01 năm 2019 của Tòa án nhân dân thành phố Long Khánh đã công nhận sự thỏa thuận của các đương sự như sau: Chị T được quyền trực tiếp nuôi dưỡng cháu Hồ Phúc Đ. Anh P được quyền trực tiếp nuôi dưỡng cháu Hồ Lê Khánh M và cháu Hồ Phước Đ1. Tuy nhiên đến tháng 3/2022 thì các bên tự thay đổi người trực tiếp nuôi con trên thực tế cụ thể: chị T trực tiếp nuôi dưỡng cháu Phước Đ1; anh P trực tiếp nuôi cháu Phúc Đ và Khánh M. Quá trình nuôi dưỡng và chăm sóc con do điều kiện và hoàn cảnh, anh P đưa các cháu về Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh và giao cho chị và cháu ruột của mình nuôi dưỡng. Hàng tuần anh đi về 04 ngày trong tuần để thăm con (được anh và những người liên quan thừa nhận) tại các bút lục số 126, 127; 128, 181; 298 – 300 (Bản tự khai của anh P; Biên bản đối chất giữa chị T với anh P; Bản tường trình của anh P); bút lục số 156 (Biên bản làm việc với bà Hồ Thị Ngọc V); bút lục số 158 (Biên bản làm việc với chị Trần Thị Bích N). Việc này làm chị T không an tâm nên tháng 4/2022 chị T đã đưa các con Phúc Đ và Khánh M cùng về sinh sống với chị tại thành phố Y cho đến nay.

Từ khi 03 cháu về Long Khánh sống cùng chị T được chị T trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, đi học tại trường tiểu học S. Quá trình học tập tại đây các cháu được học tập, sinh hoạt phát triển trong môi trường bình thường. Qua kết quả học tập (học lớp 1) do chị T cung cấp, các cháu đều được nhận xét là ngoan, lễ phép, đạt khá (trừ cháu My). Cho thấy sự nỗ lực, tận tâm của chị T trong việc chăm sóc, nuôi dạy các con. Về điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng các con: Theo tài liệu, chứng cứ có tại hồ sơ; chị T có nhiều nguồn thu nhập để nuôi con như cho thuê ô tô dịch vụ, góp vốn kinh doanh bất động sản, ngoài ra chị còn có sổ tiết kiệm tại Ngân hàng Thương mại cổ phần A (số tiền 500.000.000 đồng) và quan trọng nhất là chị có nhiều thời gian để trực tiếp chăm sóc, nuôi dạy để chăm lo tốt cho các con hơn so với anh P.

Anh P tuy có đủ điều kiện tài chính để nuôi con, nhưng do anh làm việc tại thành phố Y nhưng lại sinh sống và cư trú tại Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh nên có phần nào ảnh hưởng đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng các con, thời gian gần gũi chăm lo cho các con không được nhiều. Trong khi độ tuổi của các cháu rất cần sự chăm sóc, nuôi dưỡng, dạy dỗ của cha hoặc mẹ.

Do đó, để đảm bảo sự ổn định, không ảnh hưởng đến tâm, sinh lý của các con và gắn kết tình cảm chị em với nhau, không làm xáo trộn cuộc sống sinh hoạt của các con nên việc giao các con cho chị T trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng là có căn cứ.

Từ những nhận định trên, không chấp nhận kháng cáo của ông Hồ Đắc P, giữ nguyên bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân thành phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Không chấp nhận kháng cáo của ông Hồ Đắc P, giữ nguyên Bản án hôn nhân gia đình sơ thẩm số 55/2022/HNGĐ-ST ngày 05/9/2022 của Tòa án nhân dân thành phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai.

Căn cứ vào:

- Khoản 3 Điều 28; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 1 Điều 147; Điều 273; Điều 280 của Bộ luật tố tụng dân sự;

- Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014;

- Điều 22 Luật Trẻ em năm 2016;

- Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí lệ phí Tòa án.

Tuyên Xử:

1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.

Kể từ ngày 05-9-2022, bà Lê Thị Cẩm T được quyền trực tiếp tranh nom, chăm sóc, giáo dục và nuôi dưỡng các con Hồ Lê Khánh M, sinh ngày 01-01-2014 và Hồ Phước Đ1, sinh ngày 14-4-2016.

Anh Hồ Đắc P có quyền đi lại thăm nom, chăm sóc và giáo dục con mà không ai được quyền cản trở; vì lợi ích của con, khi có yêu cầu, Tòa án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con, cấp dưỡng hoặc thay đổi mức cấp dưỡng nuôi con theo quy định của pháp luật.

2. Không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn anh Hồ Đắc P về việc thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng con Hồ Phúc Đ, sinh ngày 14-4-2016 đối với nguyên đơn chị Lê Thị Cẩm T.

3. Về án phí:

Án phí dân sự sơ thẩm:

- Hoàn trả cho chị Lê Thị Cẩm T số tiền tạm ứng án phí 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) theo biên lai thu tiền số: 0005618 ngày 05/5/2022 của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Y, tỉnh Đồng Nai.

- Anh Hồ Đắc P phải nộp 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng án phí, được khấu trừ vào số tiền 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) anh P đã nộp tạm ứng theo biên lai thu số: 0005628 ngày 05/5/2022 tại Chi cục thi hành án dân sự thành phố Y, tỉnh Đồng Nai. Anh P đã nộp đủ án phí.

Người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014).

Án phí dân sự phúc thẩm: Ông Hồ Đắc P phải nộp 300.000đ (Ba trăm nghìn đồng) án phí phúc thẩm được trừ vào số tiền tạm ứng án phí ông P đã nộp theo biên lai thu tiền số 0005919 ngày 14/9/2022 tại Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Y, tỉnh Đồng Nai. Ông P đã nộp đủ án phí.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.