Bản án 03/2018/LĐ-PT — Tranh chấp về xử lý kỷ luật, sa thải, đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động

[1] Về tố tụng: Đơn kháng cáo và nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm, người kháng cáo đã thực hiện đúng theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung: Ông Phạm Văn T với Công ty cổ phần TĐHS (sau đây gọi tắt là Công ty) đều xác định hai bên có ký kết và thực hiện hợp đồng lao động từ năm 2001, nhưng hiện nay chỉ còn lưu giữ Hợp đồng lao động ngày 01/5/2004 (bút lục 229); Hợp đồng lao động không xác định thời hạn số E000020 ngày 01/01/2005 và Phụ lục hợp đồng lao động số E000020/02-PL04 ngày 01/10/2009 (bút lục 29, 30). Người đại diện hợp pháp của nguyên đơn cho rằng ông T bắt đầu làm việc tại Công ty từ ngày 16/4/2001, nhưng Công ty chỉ thừa nhận ông T bắt đầu làm việc tại Công ty từ ngày đầu mới thành lập. Căn cứ giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp Công ty cổ phần TĐHS thì Công ty được thành lập vào ngày 08/8/2001, nên có cơ sở xác định ông T bắt đầu làm việc tại Công ty từ ngày 08/8/2001. Ngày 18/3/2011, ông T được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc kể từ ngày 01/4/2011. Ngày 18/4/2011, ông T nộp “Đơn xin thôi việc” kể từ ngày 30/9/2011, Công ty lại chấp nhận cho ông T thôi việc kể từ ngày 01/7/2011. Do hai bên chưa thỏa thuận được với nhau về thời gian chấm dứt hợp đồng nên phát sinh tranh chấp. Ông T cho rằng Công ty đã đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật với ông T nên khởi kiện. Công ty lại phản tố cho rằng ông T xin nghỉ vào ngày 30/9/2011, nhưng thực tế ông T đã nghỉ từ ngày 19/4/2011 nên ông T đã đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật với Công ty, vi phạm thời gian báo trước nên phải bồi thường; đồng thời, Công ty còn yêu cầu ông T phải trả lại số tiền 1.220.000.000 đồng mà ông T đã tạm ứng trong thời gian làm việc tại Công ty.

[3] Xét thấy: Ngày 18/4/2011 ông T nộp “Đơn xin thôi việc” kể từ ngày 30/9/2011 (bút lục 08); theo đơn xin thôi việc thì ông T xác định ông vẫn phải tiếp tục làm việc tại Công ty cho đến ngày 30/9/2011 nên ông T đã thực hiện đúng thời hạn báo trước theo quy định tại khoản 3 Điều 37 của Bộ luật Lao động. Bị đơn Công ty cho rằng: Ngày 18/4/2011, ông T nộp đơn xin thôi việc và nghỉ việc từ ngày 19/4/2011 nên đã đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật với Công ty, nhưng ông T không đồng ý. Ông T thừa nhận ông chính thức nghỉ việc kể từ ngày 01/7/2011, theo Thông báo 53/TB/TGĐ/11 ngày 10/5/2011 của Công ty. Quá trình giải quyết vụ án, Công ty xuất trình chứng cứ để chứng minh việc Công ty không chấp nhận các đơn xin nghỉ phép của ông T, nhưng ông T vẫn nghỉ là: “Đơn xin nghỉ phép” năm từ ngày 25/4/2011 đến ngày 09/5/2011 (bút lục 219); “Đơn xin nghỉ phép” việc riêng không lương từ ngày 11/5/2011 đến ngày 14/5/2011 (bút lục 220); “Đơn xin nghỉ phép” việc riêng không lương từ ngày 16/5/2011 đến ngày 26/5/2011; “Đơn xin nghỉ phép” việc riêng không lương từ ngày 27/5/2011 đến ngày 27/6/2011 (bút lục 218); “Đơn xin nghỉ phép” việc riêng không lương từ ngày 28/6/2011 đến ngày 20/7/2011 (bút lục 346); “Đơn xin nghỉ phép” việc riêng không lương từ ngày 21/7/2011 đến ngày 20/8/2011 (bút lục 347) và “Đơn xin nghỉ phép” việc riêng không lương từ ngày 22/8/2011 đến ngày 30/9/2011 (bút lục 348). Trong khi đó, các đơn xin nghỉ phép của ông T đều được làm trước ngày 30/9/2011, cho thấy ông T vẫn duy trì quan hệ lao động với Công ty.

[4] Mặt khác, ngày 23/4/2011 ông T nộp đơn xin nghỉ phép năm kể từ ngày 25/4/2011 đến ngày 09/5/2011, chứng tỏ ông T vẫn đi làm từ ngày 18/4/2011 đến ngày 23/4/2011 (ngày 24/4/2011 là chủ nhật). Công ty cho rằng: Công ty không đồng ý cho ông T nghỉ phép nên không phê duyệt vào đơn; tuy nhiên ngày 07/5/2011, Công ty ban hành Thông báo số 51/TB/TGĐ/11 về việc “CBCNV làm việc sau thời gian nghỉ phép” để yêu cầu ông T vào làm việc lại kể từ ngày 10/5/2011 tại địa chỉ Đại lộ TN, Khu công nghiệp ST, phường DA, thị xã DA, tỉnh Bình Dương (bút lục 44), điều này chứng minh Công ty đã đồng ý cho ông T nghỉ phép năm. Từ ngày 11/5/2011 đến ngày 22/8/2011, ông T liên tục có đơn xin nghỉ phép về việc riêng và điều trị bệnh không hưởng lương, điều này chứng minh ông T không đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà vẫn duy trì quan hệ lao động với Công ty; trường hợp Công ty không chấp nhận đơn xin nghỉ phép không hưởng lương của ông T, nhưng ông T vẫn nghỉ là vi phạm kỷ luật lao động chứ không phải là đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động. Việc Công ty cho rằng ông T đã đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với Công ty kể từ ngày 19/4/2011 là không có căn cứ.

[5] Ngoài ra, ngày 10/5/2011 Công ty ban hành Thông báo 53/TB/TGĐ/11 với nội dung đồng ý chấm dứt hợp đồng lao động với ông T và ấn định thời gian chấm dứt là ngày 01/7/2011; đồng thời mời ông T đến Công ty để thỏa thuận chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng ông T không đến vì bận việc riêng. Do đó, không có căn cứ xác định giữa Công ty với ông T đã thỏa thuận được với nhau về thời gian chấm dứt hợp đồng lao động. Do vậy, Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ lao động giữa ông T với Công ty vẫn còn tồn tại và chấm dứt vào thời điểm ngày 30/9/2011 theo đề nghị ban đầu của ông T là phù hợp.

[6] Như đã phân tích tại các mục [3], [4] và [5] nêu trên, trong thời gian từ ngày 18/4/2011 đến ngày 30/9/2011, ông T phải có nghĩa vụ đến Công ty làm việc theo thỏa thuận trong hợp đồng và Công ty phải có nghĩa vụ trả lương cùng các khoản phụ cấp khác cho ông T. Mức lương để làm căn cứ giải quyết là 100.000.000 đồng/tháng, trên cơ sở mức lương ông T được hưởng từ tháng 4 năm 2011, vì tính đến thời điểm ngày 30/9/2011 Công ty vẫn không có văn bản nào về việc thay đổi mức lương của ông T. Do từ ngày 18/4/2011 đến ngày 23/4/2011, Công ty không chứng minh được việc ông T không vào Công ty làm việc nên Công ty phải có trách nhiệm thanh toán tiền lương cho ông T; từ ngày 25/4/2011 đến ngày 10/5/2011, ông T nghỉ phép năm, được Công ty chấp nhận tại Thông báo số 51/TB/TGĐ/11 ngày 07/5/2011 của Công ty về việc “CBCNV làm việc sau thời gian nghỉ phép” (bút lục 44). Do đó, việc ông T yêu cầu Công ty phải thanh toán tiền lương theo quy định là có căn cứ. Tòa án cấp sơ thẩm xử buộc Công ty phải thanh toán cho ông T, gồm các khoản: Tiền lương đợt 2 của tháng 4 năm 2011 là 50.000.000 đồng; tiền lương 08 ngày làm việc của tháng 5 năm 2011 (từ ngày 01/5/2011 đến 10/5/2011) là 100.000.000 đồng/26 ngày x 08 ngày = 30.769.224 đồng; trả bù lương đợt 1 tháng 4/2011 là 20.500.000 đồng; trả bù lương ngày thứ Bảy của tháng 9 năm 2010 là 3.114.000 đồng (mức lương tháng 9 năm 2010 của ông T là 54.000.000 đồng/tháng, căn cứ bảng tính lương đợt 1 và đợt 2, sao kê tài khoản của ông T thì tổng số tiền lương của ông T đã nhận tháng 9 là 50.886.000 đồng, nên chỉ bị trừ 3.114.000 đồng); tiền thù lao Hội đồng quản trị tháng 4 năm 2011 là 8.000.000 đồng và tiền thù lao Hội đồng quản trị 08 ngày làm việc trong tháng 5 năm 2011 là 2.461.536 đồng là hoàn toàn có căn cứ và phù hợp. Đồng thời, Tòa án cấp sơ thẩm buộc Công ty phải trả trợ cấp thôi việc cho ông T kể từ ngày 08/8/2001 cho đến ngày 31/12/2008 là 07 năm 06 tháng là phù hợp với quy định tại khoản 3 Điều 37 của Bộ luật Lao động. Mức lương bình quân 06 tháng liền kề trước khi ông T nghỉ việc, cụ thể: Tháng 4 năm 2011 là 108.000.000 đồng; tháng 5 năm 2011 là 102.461.536 đồng; từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2011 là 100.000.000 đồng. Như vậy, tiền trợ cấp thôi việc của ông T được tính là: 101.743.589 đồng x 7 năm 6 tháng x ½ = 381.538.459 đồng là phù hợp. Tổng cộng các khoản Công ty phải có trách nhiệm thanh toán cho ông T số tiền 496.383.219 đồng.

[7] Kể từ ngày 16/6/2011, Hội đồng quản trị có quyết định thôi nhiệm chức vụ thành viên Hội đồng quản trị đối với ông T, hơn nữa trong khoảng thời gian từ ngày 11/5/2011 đến ngày 30/9/2011, ông T có đơn xin nghỉ phép không hưởng lương nên Tòa án cấp sơ thẩm không buộc Công ty phải trả lương và thù lao thành viên Hội đồng quản trị cho ông T là phù hợp.

[8] Như đã nêu tại mục [6], việc Công ty phản tố cho rằng ông T đã đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với Công ty, vi phạm thời gian báo trước để yêu cầu ông T phải bồi thường cho Công ty nửa tháng tiền lương + phụ cấp lương là 29.052.583 đồng và bồi thường 307.957.385 đồng do vi phạm thời hạn báo trước là không có căn cứ. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu phản tố này của Công ty là có cơ sở. Công ty kháng cáo đối với yêu cầu này, nhưng không xuất trình được chứng cứ để chứng minh nên Hội đồng xét xử không chấp nhận.

[9] Xét yêu cầu kháng cáo của Công ty về việc buộc ông Phạm Văn T trả lại máy vi tính hiệu Dell Vostro 1014C943T trị giá 13.398.000 đồng; trả số tiền mua hàng 30.536.874 đồng và số tiền quảng cáo 33.000.000 đồng, nhận thấy: Quá trình giải quyết vụ án, Công ty không cung cấp được chứng cứ để chứng minh đã giao chiếc máy tính trên cho ông T nên ông T không thừa nhận; theo Hóa đơn giá trị gia tăng số 0107291 ngày 22/10/2010 mà Công ty cung cấp (bút lục 502) thể hiện: Họ tên người mua hàng “Anh T”, ở phần ký của “người mua hàng” xác định là “bán hàng qua điện thoại”, ông T không thừa nhận đã mua số hàng trên; đồng thời, theo Hợp đồng quảng cáo số 3184 ngày 11/4/2011, thể hiện: “Bên A Công ty cổ phần TĐHS. Ông (bà) Phạm Văn T, chức vụ TGĐ”; “Bên B Báo Đầu tư – Việt Nam Investment Review” (bút lục 579), cho thấy việc ông T ký hợp đồng trên là với tư cách người đại diện theo pháp luật của Công ty cổ phần TĐHS, việc Công ty yêu cầu ông T phải thanh toán các khoản chi phí trên cho Công ty là không có cơ sở. Do vậy, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận các yêu cầu phản tố này của Công ty là có căn cứ.

[10] Về khoản tiền thuế thu nhập cá nhân mà Công ty đã nộp thay cho ông T, theo xác nhận của Cục thuế tỉnh Bình Dương tại Công văn số 6423/CT-TNCN ngày 29/6/2012 (bút lục 208) thì Công ty đã nộp thay số tiền thuế thu nhập cá nhân năm 2010 cho ông T là 81.274.225 đồng. Công ty đã khấu trừ vào lương đợt 1 tháng 4 năm 2011 của ông T là 16.254.845 đồng, số tiền còn lại 65.019.380 đồng chưa được khấu trừ, Tòa án cấp sơ thẩm buộc ông T phải hoàn trả lại cho Công ty là phù hợp, ông T và Công ty không kháng cáo về phần này nên Hội đồng xét xử phúc thẩm không xem xét.

[11] Xét yêu cầu kháng cáo của ông T và của Công ty đối với số tiền tạm ứng 1.220.000.000 đồng, nhận thấy: Quá trình giải quyết vụ án, ông T chỉ thừa nhận trong thời gian làm việc tại Công ty, ông T có tạm ứng số tiền 500.000.000 đồng, cụ thể: Ngày 06/02/2010 tạm ứng 50.000.000 đồng, ngày 06/10/2010 tạm ứng 200.000.000 đồng, ngày 24/01/2011 tạm ứng 200.000.000 đồng và ngày 29/01/2011 tạm ứng 50.000.000 đồng (bút lục 505-513), ngoài khoản tiền trên thì ông T không ứng thêm khoản tiền nào khác. Đồng thời, ông T xác định ông T đã hoàn ứng cho Công ty số tiền trên theo quy định tại Thông báo số 92/TB/TGĐ/09 ngày 16/10/2009 của Tổng giám đốc về việc “Chấn chỉnh công tác chi tạm ứng, hoàn ứng cho CB.CNV”, theo đó: “Việc chi tạm ứng đợt sau liền kề phải đảm bảo hoàn ứng đợt trước đó”, trường hợp ông T chưa hoàn ứng số tiền trên cho Công ty thì trong báo cáo tài chính của Công ty phải có thể hiện. Do đó, ông T yêu cầu Công ty cung cấp các Báo cáo tài chính của Công ty từ năm 2010 cho đến năm 2017 để làm rõ. Phía Công ty cho rằng ông T chưa hoàn ứng, nhưng Công ty chưa thực hiện nghĩa vụ chứng minh theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 91 của Bộ luật Tố tụng dân sự; theo yêu cầu của Hội đồng xét xử, ngày 24/01/2018 Công ty đã cung cấp các báo cáo tài chính cho Tòa án. Tuy nhiên, tại mục “Tài sản ngắn hạn khác” của các báo cáo tài chính trên chỉ thể hiện tổng số tiền: “Tạm ứng cho nhân viên” thời điểm 30/9/2010 là 2.799.082.715 VNĐ, thời điểm 30/9/2011 là 6.108.106.507 VNĐ (trang 16 của Báo cáo Tài chính năm 2011); “Tạm ứng cho nhân viên” thời điểm 30/9/2011 là 4.542.839.658 VNĐ, thời điểm 30/9/2012 là 4.583.483.124 VNĐ (trang 15 của Báo cáo Tài chính năm 2012), chứ không xác định cụ thể số tiền của mỗi người ứng là bao nhiêu. Tòa án cấp sơ thẩm chưa tiến hành xác minh, thu thập chứng cứ về “sổ sách kế toán chi tiết” như: “Sổ tạm ứng”, “sổ tiền mặt chi thanh toán” v.v... tại Công ty để xác định có hay không có việc ông T đã hoàn ứng số tiền trên? nhưng lại buộc ông T phải trả cho Công ty số tiền 500.000.000 đồng là chưa có căn cứ vững chắc.

[12] Ngoài ra, Công ty còn cho rằng: Trong thời gian làm việc tại Công ty, ông T còn chỉ đạo cho ông Lê Văn V và ông Trần Quốc Tr tạm ứng dùm ông T số tiền 720.000.000 đồng, cho đến nay ông T chưa hoàn ứng. Chứng cứ mà Công ty cung cấp là “bản tường trình” của ông Lê Văn V, ông Trần Quốc Tr, các “giấy đề nghị tạm ứng” và “phiếu chi”. Xét thấy, theo “Giấy đề nghị tạm ứng ngày 20/12/2010” thì người đề nghị tạm ứng là “Lê Văn V, địa chỉ: Ban trợ lý HĐQT & TGĐ đề nghị cho tạm ứng số tiền 10.000 USD (viết bằng chữ) mười nghìn đô la Mỹ (ứng 220.000.000 VNĐ), lý do tạm ứng thù lao cho Luật sư” (bút lục 577) và theo “Phiếu chi ngày 21/12/2010” thì người trực tiếp ký nhận số tiền trên là “Lê Văn V” (bút lục 578), tại “Bản tường trình ngày 12/3/2012”, ông V xác định ông tạm ứng theo chỉ đạo của ông T và giao lại cho ông Nguyễn Thành L là Luật sư (bút lục 576); theo “Giấy đề nghị tạm ứng ngày 26/01/2011” thì người đề nghị tạm ứng là “Trần Quốc Tr, đề nghị cho tạm ứng số tiền 500.000.000 đồng (viết bằng chữ) năm trăm triệu đồng, lý do tạm ứng công tác” (bút lục 574), theo “Phiếu chi ngày 26/01/2011” thì người trực tiếp ký nhận số tiền trên là “Trần Quốc Tr” (bút lục 575), tại “Bản tường trình ngày 16/3/2012”, ông Tr xác định ông Tr tạm ứng theo chỉ đạo của ông T, sau đó ông Tr giao lại cho ông T có ông Phạm Mạnh H chứng kiến. Sau khi nhận số tiền 500.000.000 đồng từ ông Tr, ông T giao lại cho bà Huỳnh Nhuận B tại phòng làm việc của ông T (bút lục 572). Quá trình giải quyết vụ án, ông T không thừa nhận việc ông T có chỉ đạo cho ông V, ông Tr tạm ứng dùm ông T số tiền trên. Tòa án cấp sơ thẩm chưa tiến hành lấy lời khai của ông V, ông Tr; chưa đối chất giữa ông V, ông Tr, bà B với ông T để làm rõ vấn đề có hay không có việc ông T chỉ đạo ông V, ông Tr tạm ứng tiền? Mục đích tạm ứng để làm gì? Vì sao ông V, ông Tr khai là tạm ứng tiền dùm cho ông T, nhưng tiền tạm ứng lại giao cho ông L Luật sư và bà B để làm gì? Nhằm xác định rõ trách nhiệm của các bên đối với số tiền tạm ứng trên? Tòa án cấp sơ thẩm chưa tiến hành các bước trên, nhưng lại xử không chấp nhận yêu cầu phản tố của Công ty đối với số tiền trên là xác minh, thu thập chứng cứ chưa đầy đủ.

[13] Mặt khác, theo như phân tích tại mục [12] thì ông Lê Văn V, ông Trần Quốc Tr là người trực tiếp đề nghị tạm ứng tiền và cũng là người trực tiếp ký nhận tiền. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm lại xác định ông V, ông Tr tham gia tố tụng trong vụ án với tư cách “người làm chứng” là chưa phù hợp với quy định tại khoản 4 Điều 68, Điều 77 của Bộ luật Tố tụng dân sự, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

[14] Do Tòa án cấp sơ thẩm có những sai phạm mà Tòa án cấp phúc thẩm không thể khắc phục được, nên cần phải hủy Bản án sơ thẩm số 06/2017/LĐ-ST ngày 23 tháng 8 năm 2017 của Tòa án nhân dân thị xã DA, chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thị xã DA để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm. Do đó, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Dương đề nghị hủy Bản án sơ thẩm số 06/2017/LĐ-ST ngày 23 tháng 8 năm 2017 của Tòa án nhân dân thị xã DA để xét xử lại phù hợp nên chấp nhận. Ý kiến trình bày của các đương sự về việc đề nghị Hội đồng xét xử sửa một phần bản án sơ thẩm là không phù hợp, nên Hội đồng xét xử không chấp nhận.

[15] Về án phí lao động sơ thẩm: Sẽ được Tòa án cấp sơ thẩm xem xét khi giải quyết lại vụ án.

[16] Về án phí lao động phúc thẩm: Do hủy bản án sơ thẩm để giải quyết lại nên các đương sự kháng cáo không phải chịu án phí lao động phúc thẩm theo quy định tại khoản 3 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.