Bản án 02/2024/HNGĐ-PT — Các yêu cầu trong trường hợp chưa có điều kiện áp dụng

NỘI DUNG VỤ ÁN

Theo đơn khởi kiện và quá trình giải quyết vụ án nguyên đơn ông Dương Đình T trình bày: Ông T và bà S quen nhau từ đầu năm 1988, tìm hiểu nhau được một thời gian đến cuối năm 1988 ông T và bà S được hai bên gia đình đồng ý tổ chức cưới hỏi theo phong tục địa phương nên bà S đã về chung sống cùng gia đình nhà ông T tại Thôn L, xã T, huyện Q, tỉnh Hà Giang nhưng không đăng ký kết hôn. Vợ chồng ông T, bà S chung sống hạnh phúc được một thời gian, đến năm 1997 ông T đi học tại trường Trung học Lâm nghiệp I (có địa chỉ tại tỉnh Quảng Ninh), trong thời gian ông T đi học bà S đã có quan hệ bất chính với người đàn ông khác. Năm 2009 ông T phát hiện và đề nghị Công an huyện Q điều tra, xác minh sự việc. Ngày 21/10/2010 Công an huyện Q đã có kết luận điều tra, xác minh số 668/KL, đồng thời bà S cũng thừa nhận hành vi quan hệ bất chính của mình. Sau đó ông T đã yêu cầu bà S tự dọn đồ đạc cá nhân ra khỏi nhà nhưng bà S không chấp thuận, từ đó vợ chồng thường xuyên xảy ra mâu thuẫn, không hạnh phúc, ông T và bà S đã sống ly thân từ năm 2016 đến nay. Vì vậy, ông T đề nghị Tòa án nhân dân huyện Q không công nhận quan hệ vợ chồng giữa ông T và bà S.

- Về con chung: Quá trình chung sống, ông T và bà S có 03 con chung là anh Dương Chí P, sinh năm 1990, chị Dương Thị M, sinh năm 1991 và chị Dương Thị X, sinh năm 1993. Hiện nay cả 03 con đều đã trưởng thành và có gia đình riêng nên không yêu cầu Tòa án giải quyết.

- Về tài sản và công nợ chung: Không yêu cầu Tòa án giải quyết.

- Về án phí: Ông T tự nguyện chịu toàn bộ án phí ly hôn sơ thẩm theo quy định của pháp luật.

Theo bản tự khai và quá trình giải quyết vụ án, bị đơn bà Vàng Thị S trình bày: Bà và ông Dương Đình T sau một thời gian tìm hiểu được hai bên gia đình đồng ý tổ chức cưới hỏi theo phong tục địa phương, bà Svà ông T đã về sống chung với nhau từ cuối năm 1988. Thời điểm đó ông T, bà S chưa đủ tuổi kết hôn nên chưa đi đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật, thời gian đầu vợ chồng chung sống hạnh phúc. Từ năm 1997 ông T đi học xa nhà, một mình bà ở nhà chăm sóc bà, bố mẹ chồng và 03 con nhỏ. Đến khi ông T đi làm cán bộ, ông T không chăm lo, chu cấp cho gia đình, vợ chồng thường xuyên xảy ra mâu thuẫn nên đã sống ly thân từ năm 2016 đến nay. Khi ông T chuyển công tác lên huyện M đã có quan hệ bất chính với người phụ nữ khác và bị bà phát hiện, bà đã yêu cầu Công an xã lập biên bản sự việc vào ngày 07/7/2023; Ủy ban kiểm tra Huyện ủy M đã có Thông báo số 33/TB/UBNK ngày 07/11/2023 kết luận về giải quyết tố cáo và ông T cũng xác nhận ông T có ngủ qua đêm ở nhà người phụ nữ khác khi chỉ có hai người trong nhà. Vì đã vất vả hơn 30 năm để chăm sóc cho gia đình đến nay ông T yêu cầu ly hôn, bà S không đồng ý ly hôn với ông T.

- Về con chung: Bà S xác nhận vợ chồng bà có 03 con chung là anh Dương Chí P, sinh năm 1990, chị Dương Thị M, sinh năm 1991 và chị Dương Thị X, sinh năm 1993. Hiện nay cả 03 con đều đã trưởng thành nên không yêu cầu Tòa án giải quyết.

- Về tài sản và công nợ chung: Không yêu cầu Tòa án giải quyết.

Tại Bản án số 03/2024/HNGĐ-ST ngày 29/02/2024 của Toà án nhân dân huyện Q quyết định:

Áp dụng Điều 11, Điều 87 luật Hôn nhân và gia đình năm 2000; điểm b mục 3 Nghị quyết 35/2000/NQ-QH10 ngày 09/6/2000 về việc hướng dẫn áp dụng khoản 1 Điều 11 luật Hôn nhân và gia đình năm 2000; Khoản 4 Điều 147 Bộ luật tố tụng Dân sự; điểm a khoản 5 Điều 27 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Dương Đình T. Tuyên bố không công nhận ông Dương Đình T và bà Vàng Thị S là vợ chồng.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn quyết định về án phí và thông báo quyền kháng cáo, quyền và nghĩa vụ thi hành án của các đương sự theo quy định của pháp luật.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 11/3/2024 bị đơn bà Vàng Thị S kháng cáo (ngày 28/3/2024 sửa đổi, bổ sung đơn kháng cáo) với nội dung: Đề nghị cấp phúc thẩm phân chia tài sản chung giữa bà S và ông T trong thời gian chung sống.

Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và đề nghị Toà án cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm; bị đơn giữ nguyên nội dung kháng cáo.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Giang phát biểu ý kiến: Việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và những người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng, đầy đủ theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Về quan điểm giải quyết vụ án: Toà án nhân dân huyện Q tuyên bố không công nhận quan hệ vợ chồng giữa ông T và bà S là có căn cứ, tuy nhiên Toà án cấp sơ thẩm áp dụng Điều 11, Điều 87 luật Hôn nhân và gia đình năm 2000; điểm b mục 3 Nghị quyết 35/2000/NQ-QH10 ngày 09/6/2000 về việc hướng dẫn áp dụng khoản 1 Điều 11 luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 là chưa đúng mà phải áp dụng khoản 1 Điều 14 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 mới phù hợp. Kháng cáo của bị đơn Vàng Thị S là vượt quá phạm vi xét xử phúc thẩm nên không có cơ sở để xem xét. Đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, tuyên lại phần Quyết định và giữ nguyên Bản án số 03/2024/HNGĐ-ST ngày 29/02/2024 của TAND huyện Q. Về án phí: Bà S phải chịu án phí dân sự phúc thẩm, tuy nhiên bà S là dân tộc thiểu số, sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, tại phiên toà bà S đề nghị xin được miễn án phí nên đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, miễn án phí dân sự phúc thẩm cho bà S.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự; điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án: Không chấp nhận kháng cáo của bà Vàng Thị S, giữ nguyên Bản án hôn nhân và gia đình sơ thẩm số 03/2024/HNGĐ-ST ngày 29/02/2024 của Tòa án nhân dân huyện Q, tỉnh Hà Giang.

1. Áp dụng khoản 1 Điều 14 Luật hôn nhân và gia đình 2014; khoản 4 Điều 147 Bộ luật tố tụng Dân sự; điểm a khoản 5 Điều 27 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Dương Đình T. Tuyên bố không công nhận ông Dương Đình T và bà Vàng Thị S là vợ chồng.

2. Về án phí dân sự sơ thẩm: Ông Dương Đình T phải chịu 300.000 đ (Ba trăm nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm, được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai số 0004620 nộp ngày 13/10/2023 tại Chi cục thi hành án dân sự huyện Q, tỉnh Hà Giang.

3. Về án phí dân sự phúc thẩm: Miễn án phí dân sự phúc thẩm cho bà Vàng Thị S, trả lại cho bà Say 300.000đ (Ba trăm nghìn đồng chẵn) tiền tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai số 0002802 ngày 28/3/2024 tại Chi cục thi hành án dân sự huyện Q, tỉnh Hà Giang.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và Điều 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.