Bản án 02/2023/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng tặng cho tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo Đơn khởi kiện đề ngày 24 tháng 10 năm 2022 và các lời khai tại Tòa án nhân dân huyện An Lão, nguyên đơn ông Lê Văn L trình bày:

Vợ chồng ông Lê Văn L, bà Bùi Thị P có 03 con trai là: Lê Văn T, Lê Văn T, Lê Văn Đ. Vợ chồng ông L, bà P sở hữu quyền sử dụng diện tích đất 331 m2 tại thửa đất số 72, tờ bản đồ số 294-D-III-2, địa chỉ tại thôn N, xã A, huyện A, thành phố Hải Phòng (sau đây viết tắt là Thửa đất 331m2) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất CI 526503, số vào sổ cấp Giấy chứng nhận CH0254/AL của Ủy ban nhân dân huyện An Lão, thành phố Hải Phòng cấp ngày 08-8-2017 đứng tên ông Lê Văn L, bà Bùi Thị P. Vợ chồng ông bà đã ký kết hợp đồng tặng cho 85 m2/ tổng diện tích 331 m2 theo thủ tục chứng thực tại UBND xã An Thọ. Vợ chồng anh Lê Văn T đã xây nhà, đăng ký thay đổi biến động chủ quyền sử dụng thửa đất 85 m2 (sau đây viết tắt là Thửa đất 85m2). Vợ chồng ông bà đã ký kết hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất 122 m2 cho anh Lê Văn Đ theo thủ tục chứng thực tại UBND xã An Thọ, sau đó, anh Đ hoàn thiện thủ tục đăng ký thay đổi biến động chủ quyền sử dụng thửa đất này vào ngày 30-3-2021. Đến ngày 26-4-2021, vợ chồng ông bà đã ký kết hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất 124 m2 cho vợ chồng anh Lê Văn T, chị Bùi Thị L theo thủ tục chứng thực tại UBND xã An Thọ. Đến ngày 06-8-2021, vợ chồng anh T, chị L được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DC 382220, số vào sổ cấp Giấy chứng nhận CS0621/AL của Ủy ban nhân dân huyện An Lão, thành phố Hải Phòng cấp ngày 06-8-2021 về quyền sử dụng 124 m2 tại thửa đất số 72, tờ bản đồ số 294-D-III-2, địa chỉ tại thôn N, xã A, huyện A, thành phố Hải Phòng.

Ông bị điếc từ còn nhỏ nên nghe khó khăn; còn bà P vẫn đi lại được nhưng bị tai biến từ năm 2019. Ông bà tặng cho quyền sử dụng đất cho vợ chồng anh Lê Văn T, chị Bùi Thị G theo Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 11-6-2018 (sau đây viết tắt là Hợp đồng ngày 11-6-2018). Ông bà tặng cho quyền sử dụng đất cho anh Lê Văn Đ theo Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 13-01-2019 (sau đây viết tắt là Hợp đồng ngày 13-01-2019). Vợ chồng ông bà ký các hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất cho vợ chồng anh T1 và anh Đ là tự nguyện, không khiếu kiện tranh chấp. Sau khi ông bà ký Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất 124m2 cho vợ chồng con lớn là anh Lê Văn T, chị Bùi Thị L vào ngày 26-4-2021 (sau đây viết tắt là Hợp đồng ngày 26-4-2021) để anh T, chị L được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thì ông biết Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền, sửa chữa nhà cho ông bà thuộc diện khó khăn. Vợ chồng ông bà không thể được hỗ trợ sửa chữa nhà đất này nữa do không còn đứng tên sử dụng thửa đất này. Vợ chồng anh T, chị L đã đưa vợ chồng ông ký vào hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất đối với diện tích 124m2 và Ủy ban nhân dân (sau đây viết tắt là UBND) xã An Thọ chứng thực trái ý chí của ông. Ông khởi kiện còn lý do muốn con Lê Văn Đ có chỗ ở sau khi ông bà chết đi vì anh Đ đã chuyển nhượng đất được tặng cho riêng.

Mặc dù, ông bà được Tòa án giải thích, hướng dẫn thủ tục yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, nhưng ông, bà P cùng các con đều không thực hiện thủ tục yêu cầu việc dân sự hoặc không yêu cầu Tòa án giải quyết mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự với lý do không có tiền chi phí tố tụng, không có bệnh án liên quan về tâm thần hoặc các thủ tục, giấy tờ liên quan trưng cầu giám định tâm thần.

Ông khởi kiện và Tòa án thụ lý việc giải quyết hủy Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 26-4-2021 giữa vợ chồng ông Lê Văn L, bà Bùi Thị P và anh Lê Văn T vợ là chị Bùi Thị L. Đến ngày 21 tháng 3 năm 2023 và tại phiên tòa, ông sửa đổi, bổ sung yêu cầu khởi kiện về việc đề nghị Tòa án tuyên bố hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 26-4-2021 giữa ông Lê Văn L, bà Bùi Thị P và anh Lê Văn T, chị Bùi Thị L vô hiệu, yêu cầu anh T, chị L trả lại cho ông L, bà P quyền sử dụng đất 124 m2 tại Thửa đất số 72, tờ bản đồ số 294-D-III-2, địa chỉ tại thôn N, xã A, huyện A, thành phố Hải Phòng.

Tại phiên tòa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông Lê Văn L là bà Đặng Thị Minh L, trợ giúp viên pháp lý trình bày:

Thống nhất với ý kiến và yêu cầu khởi kiện của ông Lê Văn L về việc đề nghị Tòa án tuyên bố hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 26-4-2021 giữa ông Lê Văn L, bà Bùi Thị P và anh Lê Văn T, chị Bùi Thị L vô hiệu, yêu cầu anh T, chị L trả lại cho ông L, bà P quyền sử dụng đất 124 m2 tại Thửa đất số 72, tờ bản đồ số 294-D-III-2, địa chỉ tại thôn N, xã A, huyện A, thành phố Hải Phòng với những lý do bổ sung đó là: UBND xã An Thọ chứng thực Hợp đồng ngày 26-4-2021 không bảo đảm quy định về lời chứng theo Điều 12; không bảo đảm quy định về việc có người làm chứng theo Điều 36 của Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16-02-2015 của Chính phủ vì ông L thuộc diện không nghe được.

Tại các bản tự khai ngày 11-11-2022,các biên bản lấy lời khai và tại phiên tòa, bị đơn anh Lê Văn T, chị Bùi Thị L thống nhất trình bày:

Thừa nhận lời khai của nguyên đơn về thành phần gia đình của vợ chồng ông L, bà P; quyền sử dụng thửa đất, diện tích, các hợp đồng tặng cho của vợ chồng ông L, bà P cho 03 con đều có xác nhận chứng thực của UBND xã An Thọ. Bố, mẹ và vợ chồng anh chị tự nguyện, minh mẫn, đọc hiểu đầy đủ , ký kết Hợp đồng ngày 26-4-2021 và việc chứng thực của UBND xã An Thọ hoàn toàn khách quan, đúng quy định pháp luật. Anh chị tự lập, mua nhà đất sinh sống tại thôn Đ, xã A. Bố mẹ anh ý kiến cho 3 con mỗi người một phần của Thửa đất số 72. Vợ chồng em Tương hiện đang sử dụng nhà đất do bố mẹ cho. Em Đ thiếu chí thú lao động, hay chơi bời, cờ bạc, dẫn đến nợ nần nhiều, không có tiền trả nợ, nên sau khi được cấp GCNQSDĐ của bố mẹ cho, thì em Đ đã chuyển nhượng quyền sử dụng

2 đất 122m cho anh Nguyễn Trung H với giá 410.000.000 đồng. Hiện nay, em Đ vẫn ở

2 cùng với ông L, bà P tại nhà đất trên Thửa đất 124m . Ông L, bà P ý kiến cho tặng vợ chồng anh và cả 4 người đến liên hệ ký kết Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, xác nhận chứng thực tại UBND xã An Thọ vào ngày 26-4-2021. Anh chị đã có nhà, đất nên tiếp tục để bố mẹ cùng em Đ tiếp tục sinh sống. Anh chị phản đối yêu cầu khởi kiện của bố nhằm muốn giữ lại nhà đất 124m2 để làm nơi thờ cúng, không quá nặng nề về giá trị nhà đất này vì giá trị không lớn. Sau khi ông L, bà P tặng cho quyền sử dụng đất anh chị được khoảng 1 năm thì em Đ đã xúi giục bố mẹ đòi lại đất đã cho anh chị. Trường hợp bố mẹ anh nhận lại quyền sử dụng đất này thì lại tặng cho em Đ bán đi trả nợ thì không còn đất thổ thờ cúng gia tiên. Anh chị có thể sửa chữa nhà đất này không cần lý do chính quyền địa phương hỗ trợ khó khăn. Ông L bị điếc từ khi còn trẻ, chứ không phải từ khi sinh ra. Ông L nghe không ổn định, lúc nghe được, lúc nghe không đầy đủ, nhưng ông L có thể nhìn khẩu hình của người nói chuyện có thể hiểu hết, hoàn toàn nhìn, đọc, hiểu chữ viết bình thường. Ông L đọc thông, viết thạo, từng viết và trang trí báo tường thuê cho những người có nhu cầu. Trong cuộc sống hàng ngày, ông L tự mình xác lập các giao dịch mà không phải phụ thuộc vào ai. Ông L hoàn toàn khỏe mạnh, minh mẫn, không có vấn đề gì về tâm thần. Bà P quá trình sinh sống cũng không có bệnh tật về nhận thức và tâm thần. Đến khoảng cuối năm 2019, bà P đi làm đồng thì bị ngã, kêu đau đầu. Sau đó, các con đưa bà P đến Bệnh viện khám, lấy thuốc uống, mà không xét nghiệm, điều trị tại Bệnh viện. Bà P vẫn đi lại, sinh hoạt bình thường. Việc ông L, bà P cho đất các con đều trong tình trạng hoàn toàn tỉnh táo, minh mẫn, không bị ai lừa dối, ép buộc gì.

Anh chị phản đối yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Trường hợp Tòa án giải quyết Hợp đồng ngày 26-4-2021 vô hiệu, thì anh chị không có bất kỳ yêu cầu gì về việc giải quyết hậu quả vô hiệu của hợp đồng này, trong đó không yêu cầu các chi phí nộp làm thủ tục sang tên GCNQSDĐ.

Theo Bản tự khai ngày 07-11-2022,các biên bản lấy lời khai và tại phiên tòa, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Bùi Thị P trình bày:

Vợ chồng ông bà hoàn toàn minh mẫn, tự nguyện tặng cho quyền sử dụng 124 m2 đất cho con T, L và ký kết Hợp đồng ngày 26-4-2021 có xác nhận chứng thực khách quan của UBND xã An Thọ, phù hợp theo quy định pháp luật. Sau khi con T, L được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 124 m2, ông L yêu cầu khởi kiện tuyên bố vô hiệu Hợp đồng 26-4-2021, nhưng bà vẫn tự nguyện tặng cho quyền sử dụng đất 124 m2 cho các con T, L công bằng như 2 người con khác. Trước năm 2019 bà vẫn lao động kiếm thu nhập bằng công việc thu gom rác của thôn, xã. Sau khi bà làm đồng bị ngã thì sức khỏe yếu nên không làm việc thu gom rác, nhưng vẫn đi lại, nói chuyện, đọc hiểu, sinh hoạt, ăn uống bình thường. Bà không yêu cầu Tòa án tuyên bố mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự của bà vì sức khỏe, tâm thần của bà bình thường.

Tại phiên tòa, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan anh Lê Văn Đ ý kiến như sau:

Thừa nhận lời khai của nguyên đơn ông L, bà P, anh T, chị L, anh T1 về thành phần gia đình của vợ chồng ông L, bà P; quyền sử dụng thửa đất, diện tích, các hợp đồng tặng cho của vợ chồng ông L, bà P cho 03 con đều có xác nhận chứng thực của UBND xã An Thọ và tình trạng sức khỏe của ông L, bà P. Tháng 3 năm 2021, anh đã đăng ký thay đổi biến động quyền sử dụng Thửa đất 122m2 tại Văn phòng đăng ký đất đai huyện An Lão. Sau đó anh chuyển nhượng quyền sử dụng Thửa đất này cho anh Nguyễn Trung H vào tháng 6/2021 với giá 410.000.000 đồng. Hiện nay, anh đang sống cùng bố mẹ trên nhà đất tại Thửa đất 124m2 có nguồn gốc thuộc sở hữu của bố mẹ anh. Khoảng cuối năm 2019, bà P đến khám nhưng Bệnh viện tâm thần Hải Phòng không khám, điều trị mà hướng dẫn bà P sang khám tại Bệnh viện Việt Tiệp lấy thuốc uống, không điều trị. Sau đó, anh T, anh T1 đưa bà P đến khám, nhưng không xét nghiệm, điều trị tại Bệnh viện 108 ở Hà Nội vì không có tiền. Gia đình anh đã liên hệ thì Bệnh viện 108 Hà Nội thông báo không còn lưu hồ sơ khám bệnh do quá 02 năm, bà P chỉ đi khám bệnh, không xét nghiệm, điều trị. Do không có kết quả khám bệnh, nên gia đình không xác định bà P cụ thể bị bệnh gì. Bà P vẫn đi lại, nói chuyện, sinh hoạt bình thường, nhưng hay đau ốm và phải phụ thuộc sự chăm sóc của anh. Anh nhất trí yêu cầu khởi kiện và ý kiến của nguyên đơn đề nghị Tòa án tuyên bố hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 26-4-2021 giữa ông Lê Văn L, bà Bùi Thị P và anh Lê Văn T, chị Bùi Thị L vô hiệu, yêu cầu anh T, chị L trả lại cho ông L, bà P quyền sử dụng đất 124 m2 tại Thửa đất số 72, tờ bản đồ số 294-D-III-2, địa chỉ tại thôn N, xã A, huyện A, thành phố Hải Phòng.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan UBND xã An Thọ, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng trình bày ý kiến:

Trình bày phù hợp ý kiến của nguyên đơn ông L, bà P, anh T, chị L, anh T1, anh Đ về thành phần gia đình của vợ chồng ông L, bà P; quyền sử dụng thửa đất, diện tích, các hợp đồng tặng cho của vợ chồng ông L, bà P cho 03 con đều có xác nhận chứng thực của UBND xã An Thọ và tình trạng sức khỏe của ông L, bà P. Thủ tục chứng thực tại UBND xã An Thọ đối với Hợp đồng ngày 26-4-2021 cũng thực hiện trên cơ sở tự nguyện, minh mẫn, khách quan của các bên, theo đúng quy định pháp luật, tương tự như hai lần chứng thực hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất nêu trên cho ông Lê Văn T và ông Lê Văn Đ. Vợ chồng ông L, bà P cùng vợ chồng anh T, chị L tự nguyện đến trụ sở UBND xã An Thọ và cam đoan các bên tham gia hợp đồng tặng cho tự nguyện, minh mẫn và nhận thức, làm chủ được hành vi của mình. Trên cơ sở đầy đủ hồ sơ yêu cầu chứng thực, gồm các giấy tờ sau đây: Dự thảo hợp đồng tặng cho quyền sử đụng đất; Bản sao Giấy chứng minh nhân dân còn giá trị sử dụng của người yêu cầu chứng thực; Bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, được xuất trình kèm bản chính để đối chiếu. Do vậy, UBND xã An Thọ đề nghị Tòa án không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn về việc tuyên hủy hoặc vô hiệu Hợp đồng ngày 26-4-2021 có chứng thực.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, thư ký phiên tòa và của người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý:

Trong quá trình giải quyết vụ án, Thẩm phán được phân công thụ lý, giải quyết vụ án đã thực hiện đúng, đầy đủ quy định tại Điều 48 của Bộ luật Tố tụng dân sự (sau đây viết tắt là BLTTDS), trong đó về quan hệ pháp luật, thẩm quyền giải quyết vụ án; xác định đúng, đầy đủ đương sự, người tham gia tố tụng; về nhận đơn khởi kiện, thụ lý, ra thông báo việc thụ lý vụ án; việc tiếp nhận, yêu cầu đương sự giao nộp tài liệu, chứng cứ; việc cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng; việc tổ chức hòa giải, phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận công khai chứng cứ và hòa giải. Các đương sự trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa đã cơ bản thực hiện đúng các quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Về quan điểm giải quyết vụ án: Căn cứ vào tài liệu có trong hồ sơ vụ án, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, thì Hợp đồng ngày 26-4-2021 có hiệu lực pháp luật và không có căn cứ hợp pháp xác định hợp đồng này vô hiệu. Đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng: Các điều: 19, 20, 117, 119, 459 Bộ luật Dân sự (sau đây viết tắt là BLDS); điều 34, 35 và 36 của Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16-02-2015 của Chính phủ; Điều 188 Luật đất đai; không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Về án phí: Áp dụng điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội miễn án phí cho ông Lê Văn L.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a, c khoản 1 Điều 39, Điều 147, Điều 157, Điều 165, Điều 228, Điều 266, Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ vào các điều khoản 1 Điều 275, 19, 20, 117, 119, 401, 459 Bộ luật Dân sự;

Căn cứ vào điều 12, 34, 35 và 36 của Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16 tháng 02 năm 2015 của Chính phủ;

Căn cứ vào khoản 1, 3 Điều 167, khoản 1 Điều 168, Điều 188 Luật đất đai;

Căn cứ vào Điều 2 Luật Người cao tuổi; điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 26 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội, quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Lê Văn L về việc tuyên bố vô hiệu Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 26 tháng 4 năm 2021 giữa ông Lê Văn L, bà Bùi Thị P với anh Lê Văn T, chị Bùi Thị L.

2. Về án phí: Miễn án phí dân sự sơ thẩm cho ông Lê Văn L.

3. Về quyền kháng cáo: Các đương sự có mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Đương sự vắng mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự, người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7, 7a và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.