Bản án 02/2022/DS-PT — Dân sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong đơn khởi kiện, các bản tự khai, nguyên đơn và đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn trình bày:

Vợ chồng ông Nguyễn Văn Phây và bà Bùi Thị M có 04 người con gồm: Anh Nguyễn Văn Đ, sinh năm 1967, anh Nguyễn Văn Đ1, sinh năm 1972,anh Nguyễn Văn D, sinh năm 1974,anh Nguyễn Văn M, sinh năm 1977. Năm 1979 ông Nguyễn Văn Phây được Hợp tác xã Bắc Hà (nay là phường Văn Đẩu) cấp một diện tích đất khoảng 500m2 tại khu Đẩu Sơn, phường Văn Đẩu, quận KA để làm nhà ở. Sau khi được cấp, ông Phây đã dựng một căn nhà đất mái rạ để ở và sống cùng anh Đ1 và anh D; anh Đ và anh M sống cùng bà M tại xã Đa Phúc, huyện Kiến Thụy (nay là phường Đa Phúc, quận DK). Năm 1992, ông Phây chết, gia đình đã nhờ anh trai ông Phây là ông Nguyễn Văn Phin trông nom diện tích đất này (ông Phin đã chết năm 2016). Năm 1994, anh Nguyễn Văn Đ (là con trai của ông Phây và bà M) có ký Hợp đồng tín dụng với Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh KA để vay số T 5.000.000 (năm triệu đồng), thời hạn vay là 01 năm. Anh Đ có nhờ ông Nguyễn Văn V làm thủ tục vay. Do anh Đ chậm trả nợ đến hạn, nên bà M đã bán một số tài sản để giúp anh Đ trả nợ nhưng vẫn không đủ. Sau đó, anh Đ bỏ đi làm ăn xa, ông V có đưa cho bà M ký vào giấy tờ nhưng không biết nội dung là gì, sau này bà M mới biết đó là giấy bán nhà, đất cho ông V. Nguyên đơn, khẳng định không bán nhà, đất cho ông V, nội dung giấy bán nhà do ông V tự điền vào. Nay nguyên đơn yêu cầu Tòa án hủy giao dịch mua bán nhà, đất giữa nguyên đơn với ông V, đồng thời yêu cầu người đang quản lý diện tích đất hiện tại là ông Bùi Văn D1 trả lại quyền sử dụng đất cho nguyên đơn.

Bị đơn ông Nguyễn Văn V trình bày:

Ông V có quan hệ họ hàng với ông Nguyễn Văn Phây. Khoảng năm 1994 anh Nguyễn Văn Đ là con trai của ông Phây và bà M có nhờ ông làm thủ tục vay vốn ngân hàng Nông nghiệp quận KA số T 05 triệu đồng, nhưng sau đó chỉ trả được một phần T (ông không nhớ cụ thể là bao nhiêu). Do trước đây ông có đứng ra bảo lãnh với bà Mai nên ông đã phải cầm cố chiếc xe máy của ông cho ông Nguyễn Văn Điệt là chồng bà Mai để lấy số T 02 triệu đồng, cộng với một khoản T của ông để đưa cho bà Mai trả nợ ngân hàng thay cho anh Đ, tổng số T khoảng 05 triệu đồng. Sau đó ông có yêu cầu bà M trả lại ông số T trên nhưng bà M không có T, nên ngày 11/7/1995 đã ký văn bản bán cho ông thửa đất khoảng 500m2 tại khu Đẩu Sơn, phường Văn Đẩu với số T 06 triệu đồng, có ông Nguyễn Văn Điệt ký tên làm chứng. Sau khi mua đất của bà M ông đã cầm cố cho ông Vũ Văn T diện tích 176m2 để trừ vào số T 02 triệu đồng ông nợ ông T, còn lại diện tích 337m2 năm 2000 ông bán cho ông Bùi Văn D1. Việc mua bán các bên đều tự nguyện, đã thực hiện xong nhận T và giao đất từ năm 1995 đến nay nên ông không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Bị đơn ông Bùi Văn D1 và đại diện theo ủy quyền của ông D1 là bà Vũ Thị H trình bày:

Năm 2000 vợ chồng ông Bùi Văn D1 và bà Vũ Thị H mua diện tích đất 337m2 của ông Nguyễn Văn V, năm 2005 ông bà mua tiếp diện tích 176m2 đất của ông Vũ Văn T nằm liền kề với thửa đất ông mua của ông V trước đó (diện tích đất 176m2 của ông T trước đây mua của ông V). Việc mua bán hai bên có làm hợp đồng chuyển nhượng có xác nhận của UBND phường Văn Đẩu. Ông bà đã xây dựng nhà xưởng sản xuất kinh doanh đá giải khát, trồng trọt cây cối hoa màu, sử dụng ổn định từ đó đến nay và nộp thuế đầy đủ. Thửa đất này ông V và ông T mua của chủ cũ như thế nào ông bà không biết. Ông bà không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Vũ Văn T trình bày:

Khoảng năm 1997, 1998 ông và ông Nguyễn Văn V có làm ăn buôn bán sắt vụn chung với nhau. Do việc làm ăn không thuận lợi, ông V có nợ T ông nên đã bán cho ông thửa đất khoảng 176m2 ở khu Đẩu Sơn, quận KA với số T 02 triệu đồng. Ông không biết thửa đất này ông V mua của ai và mua từ bao giờ. Khi ông V bán đất cho ông có giao kèm bản chính Trích đo hiện trạng thửa đất mang tên chủ sử dụng đất là Nguyễn Văn V. Do không có nhu cầu sử dụng nên năm 2005 ông bán thửa đất này cho ông Bùi Văn D1 và bà Vũ Thị H với giá 40 triệu đồng. Hai bên có làm hợp đồng chuyển nhượng, có xác nhận của UBND phường Văn Đẩu và ông đã đưa cho ông D1 bản chính trích đo của thửa đất mang tên ông V. Việc mua bán giữa ông và ông D1 và bà H là hoàn toàn tự nguyện, không bên nào bị ép buộc hay lừa dối. Ông không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Các con của ông Phây và bà M là anh Nguyễn Văn Đ và anh Nguyễn Văn D trình bày:

Khoảng năm 1979 bố anh được Hợp tác xã Bắc Hà cấp một diện tích đất tại khu vực Đẩu Sơn, phường Văn Đẩu, diện tích khoảng khoảng 500m2 . Sau khi bố anh được cấp đất bố mẹ anh đã làm căn nhà đắp đất mái lợp rạ để ở. Năm 1992 bố anh chết, mẹ anh đã nhờ bác ruột anh là ông Nguyễn Văn Phin cấy lúa và trông nom giúp diện tích đất này. Năm 1994, anh Đ cần T để làm ăn nên đã nhờ ông V làm thủ tục vay Ngân hàng Nông nghiệp KA số T 5 triệu đồng, anh đã thế chấp thửa đất 1 sào 10 thước của bố anh được cấp nêu trên, đến hạn trả T anh Đ chỉ trả được khoảng 3,5 triệu đồng. Sau đó do hoàn cảnh kinh tế khó khăn nên anh đã đi làm ăn xa, anh không biết ai đã trả thay anh số T còn lại của ngân hàng và trả số T là bao nhiêu. Việc bà M có bán cho ông V thửa đất của ông Phây được cấp hay không thì anh không biết. Nay mẹ anh có đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp nhà đất với ông Nguyễn Văn V và ông Bùi Văn D1, anh đề nghị Tòa án giải quyết theo pháp luật.

Anh D khai có biết việc gia đình anh vay vốn Ngân hàng Nông nghiệp quận KA số T khoảng 05 triệu đồng nhưng anh không biết mẹ anh hay anh Đ đứng tên vay vốn. Anh cũng không biết ai là người trả khoản nợ của Ngân hàng và trả tổng số T là bao nhiêu. Sau đó không hiểu lý do gì mà ông Bùi Văn D1 lại quản lý sử dụng diện tích đất trên. Anh khẳng định mẹ anh không bán nhà, đất cho ông V; yêu cầu Tòa án giải quyết hủy giao dịch mua bán nhà, đất giữa bà M và ông V và buộc ông D1 trả lại quyền sử dụng đất cho gia đình anh.

Anh Nguyễn Văn Đ1, anh Nguyễn Văn M thống nhất trình bày giống như quan điểm khởi kiện của bà Bùi Thị M và quan điểm trình bày của anh Nguyễn Văn D và không có ý kiến gì khác.

Tại Bản ándân sự sơ thẩm số 10/2021/DS-ST ngày 21-9-2021của Tòa án nhân dân quận KA, thành phố Hải Phòng đã quyết định:

Căn cứ vào Điều 4; Điều 9; khoản 3, khoản 9 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 1 Điều 147; khoản 1 Điều 227; Điều 266 và khoản 1 Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ vào khoản 1 Điều 8, Điều 9, Điều 116, khoản 1 Điều 117 và các điều 158, 500, 501,502của Bộ luật dân sự năm 2015;

Căn cứ các điều 22, 166, 167, 203 của Luật đất đai;

Áp dụng Án lệ số 16/2017;

Căn cứ vào điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 15 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc H quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án,

Xử:

1. Không chấp nhận cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc hủy giao dịch mua bán nhà, đất giữa bà Bùi Thị M với ông Nguyễn Văn V.

2. Không chấp nhận cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc đòi quyền sử dụng đất đối với ông Bùi Văn D1.

Ngoài ra bản án còn tuyên án phí và quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

- Sau khi xét xử sơ thẩm, nguyên đơn có đơn kháng cáo với nội dung đề nghị Toà án cấp phúc thẩm:

1. Xét xử lại toàn bộ vụ án, hủy toàn bộ giao dịch chuyển nhượng nhà, đất dối với các thửa đất số 135 (diện tích 463,8m2 và thửa số 136 tờ bản đồ số 18 (với tổng diện tích 75,4m2) tại tổ dân phố Đẩu Sơn 1, phường Văn Đẩu, quận KA, thành phố Hải Phòng.

2. Yêu cầu ông Bùi Văn D1 (là người quản lý sử dụng đất hiện tại) trả lại tổng diện tích của hai thửa đất nêu trên cho gia đình nguyên đơn.

- Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn vẫn giữ nguyên nội dung khởi kiện và giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

- Người đại diện hợp pháp của nguyên đơn và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn thống nhất trình bày:

Giấy chuyển nhượng nhà, đất giữa bà Bùi Thị M với ông Nguyễn Văn V lập ngày 11/7/1995 là không phù hợp với quy định pháp luật; chữ ký trong giấy không phải là của bà M; người làm chứng là ông Điệt cũng khẳng định không trực tiếp chứng kiến việc mua bán. Như vậy giao dịch chuyển nhượng nhà, đất trên là có sự gian dối, giả tạo.

Bản án sơ thẩm vi phạm nghiêm trọng tố tụng: Không hỏi, không xem xét, đánh giá chứng cứ là giấy chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 15/7/1990 giữa bà M và ông D1; thay đổi tư cách tham gia tố tụng của ông Nguyễn Văn V là không đúng vì trong Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS), ông V phải là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan chứ không phải là bị đơn; ông Phin là người được giao trông coi, quản lý thửa đất nhà bà M, nhưng cấp sơ thẩm đã không xác minh, làm rõ nội dung này. Đề nghị H đồng xét xử tạm ngừng phiên tòa để giám định chữ ký của bà M và thu thập bổ sung tài liệu chứng cứ.

Các tài liệu có trong hồ sơ vụ án chưa đủ cơ sở để xác định số T giao dịch chuyển nhượng đất và tính xác thực của giao dịch giữa ông V và bà M. Không có cơ sở chứng minh việc các đồng thừa kế của ông Phây biết được giao dịch chuyển nhượng đất giữa bà M và ông V từ ai. Bản án sơ thẩm chỉ dựa trên cơ sở trình bày của anh D trong đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự đề ngày 18/7/2019 để nhận định tất cả các con của bà M đều biết về việc chuyển nhượng đất giữa bà M và ông V là đánh giá chưa đầy đủ toàn diện.

Bản án sơ thẩm áp dụng Án lệ số 16/2017 của H đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao công nhận giá trị pháp lý của Giấy nhượng đất ở ngày 11/7/1995 là không đúng với nguyên tắc áp dụng án lệ theo quy định của pháp luật, bởi lẽ trong vụ án này ông D1 chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Giao dịch giữa bà M và ông V là vô hiệu và đã thực hiện xong trước 01/01/2017 nhưng cấp sơ thẩm lại căn cứ BLDS 2015 để công nhận giao dịch chuyển nhượng đất từ năm 1995 là không đúng quy định. Như vậy, các giao dịch chuyển nhượng nhà và đất giữa ông Nguyễn Văn V và ông Bùi Bá D1 ngày 02/12/2000, giữa ông Nguyễn Văn V và ông Vũ Văn T đều vi phạm điều cấm nên căn cứ khoản 1 Điều 137 BLDS 1995 các giao dịch này là vô hiệu. Đề nghị H đồng xét xử, sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn tuyên hủy giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà M và ông V, buộc ông D1 trả lại quyền sử dụng đối với 2 thửa đất 135 và 136 tờ bản đồ số 18 cho bà M và các con của bà M.

- Người đại diện hợp pháp của bị đơn và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn ông Bùi Văn D1 trình bày:

Tòa án cấp sơ thẩm xác định ông V là bị đơn là đúng quy định của pháp luật. Nguyên đơn khai nhờ ông Phin trông nom thửa đất nhưng không cung cấp được tài liệu chứng minh, ông Phin hiện đã chết nên không thể lấy lời khai. Các tài liệu chứng cứ do Ngân hàng cung cấp thể hiện người trả số nợ của anh Đ là bà Mai; phù hợp với lời khai của ông V về việc đã trả nợ thay cho anh Đ và phù hợp một phần với lời khai của bà M. Như vậy, việc ông V trả nợ thay cho bà M là có thật.

Bà M đã xác nhận chữ ký trong giấy chuyển nhượng, ông Điệt cũng xác nhận chữ ký Điệt phần người làm chứng . Theo trình bày của anh Nguyễn Văn D tại Đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự 18/7/2019 thì các con của bà M, ông Phây đã biết việc bà M bán đất từ năm 1998. Giao dịch giữa ông T và ông D1 năm 2005 được UBND phường Văn Đẩu xác nhận; ông V, ông T và ông D1 xác định các giao dịch này đã thực hiện xong. Theo quy định tại Điều 100 Luật đất đai năm thì thửa đất ông D1 nhận chuyển nhượng đủ điều kiện cấp GCN QSDĐ. Đề nghị H đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà M.

- Tại phiên tòa phúc thẩm, Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng phát biểu ý kiến:

+ Về tố tụng: Thẩm phán, H đồng xét xử cấp phúc thẩm đã tuân theo đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Các đương sự đã chấp hành các quyền và nghĩa vụ, tham gia phiên tòa theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

+ Về nội dung:

Theo nội dung Giấy chuyển nhượng đất ngày 11/7/1995, bà M đã ký giấy chuyển nhượng cho ông V thửa đất ở trục đường 209 KA đi Đồ Sơn với số T là 06 triệu đồng, có chữ ký của người làm chứng là ông Nguyễn Văn Điệt; phù hợp lời khai M tại Biên bản lấy lời khai ngày 28/01/2021 và các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án. Mặc dù các con của ông Phây và bà M không ký vào giấy chuyển nhượng nhà đất nhưng họ cũng biết việc này và không có ý kiển gì. Mặt khác, sau đó, ông V đã chuyển nhượng lại một phần diện tích cho ông Vũ Văn T và ông Bùi Văn D1; ông T chuyển nhượng nốt diện tích đất mua của ông V cho ông D1. Vợ chồng ông D1 và bà H đã xây dựng xưởng kiên cố, trồng trọt cây cối hoa màu trên đất và sử dụng ổn định từ đó đến nay. Việc ông D1 và bà H quản lý sử dụng ổn định diện tích đất liên tục, công khai một thời gian dài tất cả mọi người xung quanh đều biết, mãi đến năm 2019 bà M mới có đơn đề nghị UBND phường Văn Đẩu hòa giải tranh chấp và khởi kiện ra Tòa án. Việc các con của ông Phây và bà M biết việc bà M chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho ông V nhưng không có ý kiến gì được coi như là đồng ý với việc chuyển nhượng đất của bà M đối với ông V. Do vậy, không có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc hủy giao dịch mua bán nhà, đất giữa nguyên đơn và ông Nguyễn Văn V.

Như vậy, giao dịch ngày 11/7/1995 giữa bà M và ông V có hiệu lực, việc ông V chuyển nhượng đất cho ông T và ông D1 và việc ông T chuyển nhượng lại cho ông D1 đến nay không có tranh chấp, phù hợp với quy định của pháp luật. Do vậy không có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện đòi quyền sử dụng đất của nguyên đơn đối với ông Bùi Văn D1.

Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự, đề nghị H đồng xét xử cấp phúc thẩm: Giữ nguyên bản án sơ thẩm. Về án phí phúc thẩm: Bà M được miễn án phí vì là người cao tuổi.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào tài liệu có trong hồ sơ vụ án và sau khi tranh tụng công khai tại phiên tòa, H đồng xét xử thấy:

- Về tố tụng:

- Về nội dung:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào Điều 4; Điều 9; khoản 3, khoản 9 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39; khoản 1 Điều 147; khoản 1 Điều 227; Điều 266 và khoản 1 Điều 273, khoản 2 Điều 308, 309 của Bộ luật Tố tụng dân sự; sửa Bản án sơ thẩm về phần áp dụng điều luật:

Căn cứ vào 121, 122, 688, 689, 697, 698 Bộ luật Dân sự 2005;

Căn cứ các điều 22, 166, 167, 203 của Luật đất đai;

Căn cứ vào điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 15 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc H quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án,

Tuyên xử:

Bác kháng cáo của bà Bùi Thị M, giữ nguyên Bản án sơ thẩm về các nội dung sau:

1. Không chấp nhận cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc hủy giao dịch mua bán nhà, đất giữa bà Bùi Thị M với ông Nguyễn Văn V.

2. Không chấp nhận cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc đòi quyền sử dụng đất đối với ông Bùi Văn D1.

3. Về án phí dân sự sơ thẩm và phúc thẩm: Miễn toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm và phúc thẩm cho bà Bùi Thị M.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.