Bản án 01/2026/HS-PT — Hình sự

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA PHÚC THẨM TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO TẠI ĐÀ NẴNG

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa:

ông Nguyễn Tấn Long

Các Thẩm phán:

ông Lê Văn Thường

ông Đặng Kim Nhân

- Thư ký phiên tòa: bà Nguyễn Thị Thúy Kiều, Thẩm tra viên.

- Đại diện Viện công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng tham gia phiên tòa: ông Quách Đức Dũng - Kiểm sát viên.

Ngày 15 tháng 01 năm 2026, tại Trụ sở Toà phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng mở phiên tòa xét xử phúc thẩm công khai vụ án hình sự thụ lý số 276/2025/TLPT-HS ngày 11 tháng 11 năm 2025 đối với bị cáo Trần Văn N về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”; do có kháng cáo của bị cáo đối với Bản án hình sự sơ thẩm số 188/2025/HS-ST ngày 29-9-2025 của Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng.

- Bị cáo có kháng cáo:

Trần Văn N, tên gọi khác: không; sinh ngày 09/3/1989 tại Gia Lai; nơi cư trú: A H, thị trấn B, xã K, tỉnh Đắk Lắk (nay là xã K, tỉnh Đắk Lắk); nghề nghiệp: lái xe; trình độ học vấn: 10/12; giới tính: nam; quốc tịch: Việt Nam; dân tộc: Kinh; tôn giáo: không; con ông Trần Văn L (đã chết) và bà Nguyễn Thị G (sinh năm 1969), gia đình có 02 anh, em; bị cáo là con thứ hai; tiền án, tiền sự: không.

Bị cáo bị bắt tạm giam từ ngày 19/8/2025 cho đến nay; có mặt.

- Người bào chữa cho bị cáo Trần Văn N theo yêu cầu: Luật sư Nguyễn Văn P - Công ty L1, thuộc Đoàn Luật sư thành phố Đ; địa chỉ: F Ỷ, phường H, thành phố Đà Nẵng; có mặt.

- Bị hại: ông Lê Nguyễn Bảo Q, địa chỉ: 3 N, phường H, thành phố Đà Nẵng. Người đại diện theo uỷ quyền có bà Trần Thị D, địa chỉ: D N, phường H, thành phố Đà Nẵng; có mặt.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

[1] Theo Bản án sơ thẩm, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Vào đầu năm 2017, anh Lê Nguyễn Bảo Q (sinh năm: 1990; trú: 3 N, thành phố H, tỉnh Quảng Nam) có nhu cầu đầu tư bất động sản, thông qua bạn bè giới thiệu, anh Q quen biết Võ M làm nghề môi giới bất động sản. Khoảng giữa tháng 12/2018, M tư vấn cho anh Q bán thành công thửa đất khu B2-58 thửa số 47, khu N với giá 2.900.000.000 đồng. Sau khi anh Q bán được thửa đất trên, M nảy sinh ý định chiếm đoạt số tiền đó của anh Q nên M đã chủ động nói với anh Q tiếp tục đầu tư đất để bán kiếm lời, tin tưởng M, anh Q đồng ý. Thông qua môi giới bất động sản nên M biết thông tin của thửa đất tại địa chỉ Lô A khu B mở rộng KĐT biệt thự sinh thái, công viên văn hóa L và quần thể du lịch sông nước phường H, quận N, thành phố Đà Nẵng nên M giới thiệu cho anh Q. Ngày 10/01/2019, M hẹn vợ chồng anh Lê Nguyễn Bảo Q và chị Phan Thị Xuân T (sinh năm: 1992) đến văn phòng của Công ty TNHH B tại Tầng A, tòa nhà A B, phường P, quận H, thành phố Đà Nẵng để làm hợp đồng đặt cọc chuyển nhượng quyền sử dụng đất số 27031/2018/HĐĐC-SLR-VCCND đối với thửa đất trên với giá trị là 2.290.000.000 đồng, M nói dối với vợ chồng anh Q là thửa đất cần bán của hai vợ chồng sống tại miền T, do ở xa nên muốn bán. Hồ sơ giấy tờ của thửa đất thì M đã chuẩn bị làm sẵn.

Tại văn phòng Công ty B, M lấy lý do tại Tầng 11 đông người nên đề nghị vợ chồng anh Q lên Tầng 12 để uống cà phê và giới thiệu cho vợ chồng anh Q gặp người bán đất. Trước đó M đã gặp và nhờ Trần Văn N (sinh năm: 1989; trú : 112 H, thị trấn B, huyện K, tỉnh Đắk Lắk) bán giúp M thửa đất trên, M nói dối với N là thửa đất là của M, giờ bán cho người quen với giá cao nên Minh N1 và nhờ N đứng ra bán giúp. N không xem cũng không hỏi M về giấy tờ liên quan, nhưng vì chỗ quen biết tin lời của M là thật nên N đã đồng ý giúp và đến Công ty TNHH B tại Tầng A, tòa nhà A B, phường P, quận H, thành phố Đà Nẵng để bán dùm đất cho M. M dặn N nếu người mua đất hỏi thì cứ nói là thửa đất của hai vợ chồng miền T1 ở xa nên muốn bán.

Sau khi vợ chồng anh Q đồng ý mua thửa đất trên thì M đưa hồ sơ giấy tờ đất (do M tự đánh máy làm giả) cho vợ chồng anh Q ký tên vào Hợp đồng đặt cọc rồi M nói vợ chồng anh Q và N xuống Tầng A để giao tiền với số tiền 2.290.000.000 đồng. Tại Tầng A, anh Q đã đưa toàn bộ số tiền trên bằng tiền mặt cho N. Sau khi nhận tiền, M bảo vợ chồng anh Q lên lại Tầng 12 để uống cà phê, ăn trưa đợi M làm thủ tục nhằm cố tình kéo dài thời gian để vợ chồng anh Q tin vào việc M đang làm thủ tục thanh toán và chờ nhận Hợp đồng đặt cọc kèm giấy Biên bản xác nhận. Khoảng 13 giờ 30 phút cùng ngày, M xuống Tầng A rồi đem lên Tầng 12 cho vợ chồng anh Q giấy Biên bản xác nhận (do M tự đánh máy) thể hiện việc vợ chồng anh Q đã thực hiện xong giao dịch và Hợp đồng đặt cọc mà anh Q đã ký trước đó. Sau đó, N gặp và đưa toàn bộ số tiền đã nhận của anh Q cho M.

Sau khi ký hợp đồng đặt cọc với anh Q, cũng trong tháng 01/2019, M thông qua mạng Intenet M1 sử dụng sim rác đăng nhập vào tài khoản Zalo và liên hệ với dịch vụ làm giả giấy tờ, cung cấp thông tin lô đất để đặt làm giả 01 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất tại địa chỉ Lô A khu B mở rộng KĐT biệt thự sinh thái, công viên văn hóa L và quần thể du lịch sông nước phường H, quận N, thành phố Đà Nẵng đứng tên vợ chồng anh Lê Nguyễn Bảo Q và chị Phan Thị Xuân T với số tiền 8.000.000 đồng. Sau đó, M1 nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giả qua đường bưu điện. Sau khi có được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giả Minh nhắn cho anh Q và thông báo sổ đất đã có, anh Q có thể đến nhận hoặc uỷ quyền cho người khác nhận. Do bận không đi lấy được nên anh Q đưa chứng minh nhân dân, Hợp đồng đặt cọc và biên bản xác nhận nhờ M1 đi lấy giúp. Sau đó, M1 đưa cho anh Q 01 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giả này.

Sau khi chiếm đoạt tiền của anh Q, M1 đã sử dụng 1.800.000.000 đồng để mua thửa đất số 61, tờ bản đồ số 8, địa chỉ K N, phường H, quận H, thành phố Đà Nẵng của vợ chồng ông Trần H và bà Lê Thị Hoa H1 (cùng trú tại 1 đường B, phường H, quận H); mua sắm nội thất hết 200.000.000 đồng, số tiền 290.000.000 đồng còn lại M1 tiêu xài cá nhân hết. Đến ngày 10/4/2020, M1 đã chuyển nhượng thửa đất trên cho vợ chồng ông Trần Mạnh C (sinh năm 1991, trú : 228 L, phường H, quận C) và bà Lê Thị T2 với số tiền 2.000.000.000 đồng. Do trước đó, M1 vay của ông C 1.500.000.000 đồng, lãi suất 0,15%/ ngày nên sau kh thoả thuận mua ông C yêu cầu M1 trả tiền vay, lấy tiền lãi là 200.000.000 đồng, còn 300.000.000 đồng ông C trả cho M1. Đến ngày 24/12/2020, vợ chồng ông C đã chuyển nhượng thửa đất trên cho vợ chồng ông Lưu Văn H2 (Sinh năm: 1986, trú: K N, phường H, quận H) và bà Lê Kim Ngọc Á với số tiền 2.030.000.000 đồng. Ngày 25/6/2024, vợ chồng ông H2 đã chuyển nhượng thửa đất cho vợ chồng ông Phan Tấn H3 (Sinh năm 1987; trú: K T, phường H, quận H) và bà Đinh Thị Ngọc H4 với số tiền 2.230.000.000 đồng.

Ngày 19/9/2023, vợ chồng anh Lê Nguyễn Bảo Q mang giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giả nêu trên đến Văn phòng C1, số B đường P, xã H, huyện H, thành phố Đà Nẵng để làm thủ tục vay vốn thì Công chứng viên phát hiện nghi là giả, nên anh Q đã đến Công an huyện H tố cáo Võ Minh V hành vi “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức”, và làm đơn tố cáo Võ Minh V hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Đ.

Tại Bản kết luận giám định số: 966/KL-KTHS ngày 10/11/2023 của Phòng K Công an thành phố Đ kết luận: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất đứng tên vợ chồng anh Lê Nguyễn Bảo Q và bà Phan Thị Xuân T số CM 703036 mang tên Công ty Cổ phần Địa cầu cấp ngày 12/01/2019 (ký hiệu A) là giả.

Với nội dung nêu trên, tại bản Cáo trạng số 54/CT-VKS-P2 ngày 11/3/2025, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đà Nẵng đã truy tố bị cáo Võ Minh về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo điểm a khoản 4 Điều 174 của Bộ luật Hình sự và tội “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; Sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức” theo điểm b khoản 3 Điều 341 Bộ luật Hình sự.

* Ngày 14/4/2025, Toà án nhân dân thành phố Đà Nẵng có quyết định trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung số 13/2025/HSST-QĐ đề nghị: Điều tra làm rõ vai trò, hành vi của ông Trần Văn N có dấu hiệu đồng phạm với vai trò giúp sức cho bị cáo Võ Minh T3 việc lừa đảo chiếm đoạt tài sản đối với vợ chồng ông Lê Nguyễn Bảo Q hay không?

* Ngày 07/5/2025, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đà Nẵng có văn bản số 401/VKS-P2, giữ nguyên quan điểm cũng như nội dung đã truy tố tại Bản cáo trạng số 54/CT-VKS-P2 ngày 11/3/2025.

* Ngày 12/6/2025, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đà Nẵng có văn bản gửi cho Toà án nhân dân thành phố Đà Nẵng về việc rút hồ sơ để điều tra bổ sung, tránh bỏ lọt tội phạm.

* Ngày 30/6/2025, Toà án nhân dân thành phố Đà Nẵng có quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung số 23/2025/HSST – QĐ theo đề nghị của Viện kiểm sát.

* Ngày 07/7/2025, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đà Nẵng có quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung số 01/QĐ-VKS-P2 đề nghị: (1) Làm rõ ý thức chủ quan của Trần Văn N có biết Võ M lừa đảo chiếm đoạt tài sản của Lê Nguyễn Bảo Q không? Cụ thể đất không phải của N tại sao Nam lại đứng ra nhận bán giúp cho M? (2) Tiến hành lấy lời khai của bị hại để làm rõ khi tiến hành giao dịch thì Trần Văn N có nói đất đó có phải của N hay không hay là đất của người khác? N có đưa ra giấy tờ gì chứng minh là đất thuộc quyền sở hữu của N hay không? (3) Làm rõ hơn về việc N có hưởng lợi gì từ việc này?

* Ngày 10/9/2025, Viện kiểm sát đã ban hành Cáo trạng số 61/CT-VKS-P2 và thông báo về việc truy tố số 61/TB-VKS-P2 đã truy tố bị cáo Võ M về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo điểm a khoản 4 Điều 174 của Bộ luật Hình sự và tội “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; Sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức” theo khoản 1 Điều 341 Bộ luật Hình sự và bị cáo Trần Văn N về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo điểm a khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự.

[2] Tại Bản án hình sự sơ thẩm số 188/2025/HS-ST ngày 29-9-2025 của Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng đã quyết định:

Tuyên bố: bị cáo Trần Văn N phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Về điều luật áp dụng và mức hình phạt: Căn cứ điểm a khoản 4 Điều 174; điểm s khoản 1, khoản 2 Điều 51; khoản 2 Điều 54, Điều 58 và Điều 38 Bộ luật Hình sự; Xử phạt bị cáo Trần Văn N 08 (T4) năm tù. Thời hạn tù được tính từ ngày bị bắt tạm giam, ngày 19/8/2025.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định hình phạt đối với bị cáo Võ M, về phần trách nhiệm dân sự, xử lý vật chứng, án phí và quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

[3] Kháng cáo:

Ngày 10-10-2025, bị cáo Trần Văn N kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt.

[4] Tại phiên tòa phúc thẩm:

Bị cáo Trần Văn N giữ nguyên nội dung như đơn kháng cáo.

Bị cáo và người bào chữa cho bị cáo cùng trình bày ý kiến: bị cáo N khi tham gia thì chỉ nghĩ là giúp cho M bán phiếu đất, vào thời điểm này các bên mới mua bán Phiếu đất chứ chưa có Giấy chứng nhận, nên phiếu đất còn đứng tên người khác là bình thường, N không biết M có ý thức chiếm đoạt tiền, N không được hưởng tiền. Sau khi xét xử sơ thẩm đã tự nguyện nộp bồi thường cho bị hại số tiền 30.000.000 đồng và được bị hại xin giảm nhẹ hình phạt. Xin được giảm nhẹ hình phạt và xem xét lại việc buộc bị cáo liên đới bồi thường cho bị hại.

Đại diện Viện công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng phát biểu ý kiến: tại giai đoạn phúc thẩm, Thẩm phán, Thư ký Tòa án, những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng đã thực hiện đúng và đầy đủ các thủ tục theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Về kháng cáo của bị cáo thì đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo, giữ nguyên Bản án hình sự sơ thẩm số 188/2025/HS-ST ngày 29-9-2025 của Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng.