Bản án 01/2024/KDTM-PT — Tranh chấp về đầu tư tài chính, ngân hàng

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các tài liệu có trong hồ sơ, lời trình bày của phía nguyên đơn và bị đơn, ý ki n phát biểu của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

+ Yêu cầu đòi tiền bằng văn bản của chủ đầu tư kèm theo xác nhận của chủ đầu tư ghi rõ nghĩa vụ mà Công ty Cổ phần T đã không thực hiện đúng quy định trong Hợp đồng;

+ Bản gốc Thư bảo lãnh;

+ Tài liệu chứng minh.

[ 3.6] Xét, đối với yêu cầu kháng cáo của Tổng Công ty Nông Nghiệp S yêu cầu buộc Ngân hàng thực hiện nghĩa vụ chuyển trả tiền bảo lãnh thực hiện hợp đồng với số tiền 9.669.329.391 đồng- Hội đồng xét xử nhận thấy:

Ngày 24/07/2013, Công ty T và Tổng Công ty Nông Nghiệp S ký Biên bản thanh lý hợp đồng, cùng ngày các bên ký Biên bản đối chiếu công nợ số 607b/NNSG-BBĐC-2013 với nội dung: ố tiền phạt tr ti n độ thi công công trình so v i ti n độ được phê duyệt của Chủ đầu tư lần 01 và lần 02 là 5.940.000.000 đồng; ố tiền bên (Công ty T) đã tạm ứng của bên để tr dần vào các lần nghiệm thu thanh toán nhưng chưa tr h t, nay bên phải trả lại bên v i số tiền 8.569.544.948 đồng; ố tiền bên phải thanh toán cho bên theo đợt 12 là 2.098.307.494 đồng. T ng số tiền bên phải thanh toán ngay cho bên là 12.411.237.454 đồng.

Ngày 01/8/2013, Công ty T ban hành Công văn số 156/CV-COTECiN gửi Tổng Công ty Nông Nghiệp S với nội dung xác nhận khoản tiền còn nợ nêu trên và không có khả năng thanh toán.

Ngày 12/08/2013, Tổng Công ty Nông Nghiệp S ban hành Công văn số 661/CV-TCT yêu cầu Ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh theo Thư bảo lãnh thực hiện hợp đồng số 31036000194086 với số tiền là 9.669.329.391 đồng.

Tại phiên tòa, Ngân hàng xác nhận ngày 12/08/2013 Ngân hàng có nhận được hồ sơ của Tổng Công ty Nông Nghiệp S yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, tuy nhiên Ngân hàng không đồng ý thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh vì cho rằng Tổng Công ty Nông Nghiệp S đã cung cấp các tài liệu không đủ cơ sở khách quan để chứng minh số tiền mà Công ty T phải thanh toán cho Tổng Công ty Nông Nghiệp S, để yêu cầu Ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh và việc xác định tổng giá trị Công ty T phải thanh toán cho Tổng Công ty Nông Nghiệp S là không đúng và chưa phù hợp với các điều khoản, điều kiện của Hợp đồng thi công.

Tại Điểm 5.3.1 khoản 5.3 Điều 5 Hợp đồng thi công xây dựng số 175/2011/HĐTC-TCT ngày 19/7/2011 (gọi tắt là Hợp đồng thi công số 175) thì Tổng Công ty Nông Nghiệp S sẽ thanh toán cho Công ty T sau khi nhận được đầy đủ bộ hồ sơ thanh toán.

Tại Điểm b khoản 11.4 Điều 11 và Điều 13 Hợp đồng thi công số 175 cũng quy định: Không thanh toán thêm cho Nhà thầu cho đ n khi chi phí, thi công, hoàn thành và sửa chữa các sai sót và hư h ng do chậm tr trong hoàn thành (n u có) và các chi phí khác mà Chủ đầu tư chịu đã được thi t lập và Nhà thầu sẽ bị phạt n u như thực hiện tr ti n độ so v i ti n độ đã được phê duyệt của Chủ đầu tư v i giá trị 30 triệu đồng/01 ngày. Tr ti n độ không được vượt quá 30 ngày.

Như vậy, theo Hợp đồng thi công số 175 nêu trên quy định việc phạt trễ tiến độ là không được vượt quá 30 ngày x 30.000.000 đồng/ngày = 900.000.000 đồng nhưng Tổng Công ty Nông Nghiệp S và Công ty T thỏa thuận khoản phạt trễ tiến độ là 02 đợt với số tiền 5.940.000.000 đồng là không phù hợp với thỏa thuận tại Hợp đồng thi công số 175 và không thuộc phạm vi Thư bảo lãnh của Ngân hàng.

Tại phiên tòa ngày 25/12/2023, Tổng Công ty Nông Nghiệp S cho rằng do Công ty T thi công trễ tiến độ, thi công có sai phạm nên Tổng Công ty Nông Nghiệp S phải thuê đơn vị khác để thi công phần còn lại và sửa chữa lại các hạng mục mà Công ty T đã thi công có sai phạm, chưa đủ hồ sơ thanh toán nhưng Tổng Công ty Nông Nghiệp S vẫn thanh toán cho Công ty T nên khi thanh lý hợp đồng, Tổng Công ty Nông Nghiệp S được quyền giữ lại số tiền mà Công ty T thi công sai phạm. Tuy nhiên, Tổng Công ty Nông Nghiệp S không tách ra được khối lượng công việc thực tế mà Công ty T đã thực hiện nhưng không đảm bảo chất lượng nên phải khắc phục lại tương đương với số tiền cụ thể là bao nhiêu để cho rằng Tổng Công ty Nông Nghiệp S được quyền giữ lại số tiền mà Công ty T thi công sai phạm. Mặc khác, theo biên bản đối chiếu công nợ và thanh lý hợp đồng ngày 24/7/2013, Tổng Công ty Nông Nghiệp S và Công ty T tự thỏa thuận đồng ý cho Tổng Công ty Nông Nghiệp S tạm giữ phần tiền Bảo hành, tạm giữ tiền kiểm toán là 3.542.906.100 đồng; tiền tạm giữ do chưa đủ hồ sơ hoàn công từ đợt 1 đến đợt 5 là 2.268.272.226 đồng; tạm giữ phạt 243.219.979 đồng và sau đó xác nhận đó là các khoản mà Công ty T phải thanh toán cho Tổng Công ty Nông Nghiệp S và yêu cầu Ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh là không phù hợp với các điều khoản, điều kiện của Hợp đồng thi công số 175 và không thuộc phạm vi Thư bảo lãnh của Ngân hàng. Do vậy, Ngân hàng không đồng ý thanh toán bảo lãnh các khoản tiền mà Tổng Công ty Nông Nghiệp S cho rằng được quyền giữ lại tại biên bản đối chiếu công nợ và thanh lý hợp đồng ngày 24/7/2013 giữa Tổng Công ty Nông Nghiệp S và Công ty T là có cơ sở.

Căn cứ Bảng xác nhận công nợ tính đến ngày 17/7/2013 giữa Tổng Công ty Nông Nghiệp S và Công ty T, lời khai của các bên cùng các tài liệu chứng cứ, các ủy nhiệm chi... có cơ sở để xác định giá trị thi công và thanh toán giữa Tổng Công ty Nông Nghiệp S và Công ty T tại Hợp đồng thi công xây dựng số 175/2011/HĐTC-TCT ngày 19/7/2011 như sau:

+ Giá trị sản lượng mà Công ty Cổ phần T đã thi công được Chủ đầu tư xác nhận qua 12 đợt nghiệm thu tại các bảng đề nghị thanh toán là 44.286.326.252 đồng (sau giảm giá) (bút lục 216 đến 233);

+ Số tiền Chủ đầu tư đã thanh toán theo các đợt nghiệm thu của Chủ đầu tư chuyển cho Công ty Cổ phần T qua Ngân hàng là 31.321.872.407 đồng (bút lục 381 đến 293 và bút lục 295 đến 306);

+ Tổng Công ty Nông Nghiệp S tạm ứng ban đầu cho Công ty Cổ phần T: 13.380.400.000đ (bút lục 294 và 307).

Như vậy, số tiền Công ty T còn nợ Tổng Công ty Nông Nghiệp S là 415.946.155 đồng.

Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Tổng Công ty Nông Nghiệp S, buộc Ngân hàng phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh với tổng số tiền là 1.315.946.155 đồng (trong đó bao gồm 415.946.155 đồng Công ty T còn nợ Tổng Công ty Nông Nghiệp S và 900.000.000 đồng tiền phạt trễ tiến độ thi công) là có căn cứ và phù hợp với các điều khoản, điều kiện của Hợp đồng thi công số 175. Do đó, yêu cầu kháng cáo của Tổng Công ty Nông Nghiệp S về việc buộc Ngân hàng phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh với tổng số tiền 9.669.329.391 đồng là không có cơ sở để Hội đồng xét xử chấp nhận.

Tại Thư bảo lãnh số 31036000194086 ngày 02/8/2011 quy định điều kiện để bảo lãnh bao gồm: Yêu cầu bằng văn bản của Chủ đầu tư kèm theo xác nhận của Chủ đầu tư ghi rõ nghĩa vụ mà Nhà thầu đã không thực hiện đúng theo quy định trong hợp đồng; ản gốc Thư bảo lãnh; Tài liệu chứng minh.

Ngày 12/08/2013, Ngân hàng nhận được hồ sơ của Tổng Công ty Nông Nghiệp S yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh.

Ngân hàng đã ban hành các Công văn số 0752/CV-QHKHDN ngày 21/8/2023; Công văn số 0764/CV-QHKHDN ngày 23/8/2013; Công văn số 0811/CV-QHKHDN ngày 06/9/2013 với nội dung: .....Ngân hàng đề nghị Tổng Công ty Nông nghiệp Sài Gòn và Công ty T xác định lại các nội dung tại biên bản đối chiếu công nợ và biên bản thanh lý hợp đồng ngày 24/7/2913 theo đúng các quy định tại hợp đồng thi công“ tuy nhiên Tổng Công ty Nông Nghiệp S cho rằng đã thực hiện việc cung cấp đầy đủ các tài liệu chứng minh của Chủ đầu tư để nhận lại tiền bảo lãnh và từ chối giải thích thêm.

Căn cứ Điều 363 và khoản 2 Điều 366 Bộ luật Dân sự 2005 quy định: Nghĩa vụ bảo lãnh bao gồm cả tiền lãi trên nợ gốc, tiền phạt, tiền bồi thường thiệt hại, tr trường hợp có thoả thuận khác và ên bảo lãnh không phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh trong trường hợp bên nhận bảo lãnh có thể bù tr nghĩa vụ v i bên được bảo lãnh.

Căn cứ Khoản 1 Điều 27 Quyết định số 26/2006/QĐ-NHNN ngày 26/06/2006 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định: Trong thời hạn của bảo lãnh, bên bảo lãnh hoặc bên xác nhận bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh khi bên nhận bảo lãnh xuất trình yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh và các tài liệu, chứng t kèm theo (n u có), thoả mãn đầy đủ các điều kiện đã quy định trong cam k t bảo lãnh.

Căn cứ Khoản 1 Điều 20 Thông tư số 28/2012/TT-NHNN ngày 03/10/2012 của Ngân hàng Nhà nước cũng quy định: Trong thời hạn bảo lãnh, bên bảo lãnh hoặc bên xác nhận bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh khi bên nhận bảo lãnh xuất trình yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh và các hồ sơ, tài liệu, chứng t kèm theo hợp pháp, hợp lệ (n u có) th a mãn đầy đủ các điều kiện đã quy định trong cam k t bảo lãnh hoặc cam k t xác nhận bảo lãnh. Chậm nhất sau 05 (năm) ngày làm việc kể t ngày bên nhận bảo lãnh xuất trình đầy đủ bộ hồ sơ đề nghị thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, bên bảo lãnh, bên xác nhận bảo lãnh có trách nhiệm thực hiện đầy đủ, đúng nghĩa vụ bảo lãnh đối v i bên nhận bảo lãnh. Trường hợp t chối thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh, bên bảo lãnh, bên xác nhận bảo lãnh phải trả lời bằng văn bản nêu rõ lý do t chối.

Như đã nhận định ở trên, số tiền mà Tổng Công ty Nông Nghiệp S yêu cầu Ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh là không đúng và chưa phù hợp với các điều khoản, điều kiện của Hợp đồng thi công số 175 do vậy, Ngân hàng đã yêu cầu Tổng Công ty Nông Nghiệp S cung cấp các tài liệu, chứng cứ chứng minh nhưng Tổng Công ty Nông Nghiệp S không thực hiện. Do đó, việc Tổng Công ty Nông Nghiệp S yêu cầu Ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh là chưa đảm bảo yêu cầu về tài liệu chứng minh được quy định tại Thư bảo lãnh số 31036000194086 ngày 02/8/2011 nên việc Ngân hàng từ chối thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh là phù hợp quy định của pháp luật.

Căn cứ Khoản 3 Điều 302 Bộ luật Dân sự 2005 quy định: ên có nghĩa vụ không phải chịu trách nhiệm dân sự n u chứng minh được nghĩa vụ không thực hiện được là hoàn toàn do lỗi của bên có quyền.

Từ những nhận định và căn cứ nêu trên nhận thấy yêu cầu kháng cáo của Tổng Công ty Nông Nghiệp S về việc buộc Ngân hàng phải trả tiền lãi suất chậm trả do không thực hiện nghĩa vụ theo quy định của pháp luật tính từ ngày 26/8/2013 đến ngày xét xử sơ thẩm là không có cơ sở để chấp nhận. Tòa án cấp sơ thẩm đã căn cứ Điều 306 Luật Thương mại để chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Tổng Công ty Nông Nghiệp S, buộc Ngân hàng phải trả tiền lãi do chậm thanh toán đối với số tiền 1.315.946.155 đồng là chưa phù hợp với quy định của pháp luật.

Như trên đã nhận định thì Ngân hàng không có lỗi trong việc chậm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh đối với Tổng Công ty Nông Nghiệp S nên Tòa án cấp sơ thẩm buộc Ngân hàng phải trả tiền lãi chậm thanh toán với lãi suất 1%/tháng trên số tiền Ngân hàng phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh tính từ ngày 26/8/2013 đến ngày xét xử sơ thẩm là không có cơ sở. Do đó, yêu cầu kháng cáo của Ngân hàng là có cơ sở chấp nhận nên cần sửa một phần bản án sơ thẩm đối với phần tiền lãi suất mà Ngân hàng phải trả cho Tổng Công ty Nông Nghiệp S.

Tại phiên tòa, nguyên đơn cũng không xuất trình được chứng cứ gì khác để chứng minh cho yêu cầu kháng cáo, do vậy không có cơ sở để chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn.

Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cũng đề nghị không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn và chấp nhận kháng cáo của bị đơn sửa một phần bản án sơ thẩm đối với phần tiền lãi suất mà Ngân hàng phải trả cho Tổng Công ty Nông Nghiệp S, đề nghị này của đại diện Viện kiểm sát là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên chấp nhận.

Yêu cầu kháng cáo của bị đơn được chấp nhận nên bị đơn không phải chịu án phí phúc thẩm.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308; Điều 309 Bộ luật Tố tụng dân sự,

Căn cứ Khoản 3 Điều 302 Điều 363; khoản 2 Điều 366 Bộ luật Dân sự 2005 cùng các Điều luật đã viện dẫn.

Căn cứ Luật thi hành án dân sự năm 2008 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2014);

Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Căn cứ Pháp lệnh số 10/2009/UBTVQH12 ngày 27 tháng 02 năm 2009 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí tòa án, Tuyên xử:

1/ Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của Tổng Công ty Nông nghiệp Sài Gòn – TNHH một thành viên.

2/ Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.

Sửa một phần Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 422/2023/KDTM-ST ngày 22/6/2023 của Tòa án nhân dân quận Phú Nhuận:

2.1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Tổng Công ty Nông Nghiệp S – TNHH một thành viên.

Buộc Ngân hàng TMCP V thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh theo Thư bảo lãnh số 31036000194096 ngày 02/8/2011 và Thư tu chỉnh bảo lãnh số 007/TBL-QHKHDN ngày 23/01/2013, thanh toán cho Tổng Công ty Nông Nghiệp S – TNHH một thành viên số tiền 1.315.946.155 đồng (Một tỷ ba trăm mười lăm triệu chín trăm bốn mươi sáu ngàn một trăm năm mươi lăm đồng)

Thi hành một lần ngay khi bản án có hiệu lực pháp luật.

Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định Điều 306 Luật Thương mại năm 2005.

2.2. Không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Tổng Công ty Nông Nghiệp S – TNHH một thành viên yêu cầu Ngân hàng TMCP V thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh theo Thư bảo lãnh số 31036000194096 ngày 02/8/2011 và Thư tu chỉnh bảo lãnh số 007/TBL-QHKHDN ngày 23/01/2013 đối với số tiền 8.353.383.236 đồng và 11.313.115.387 đồng tiền lãi chậm thanh toán. Tổng cộng: 19.666.498.623 đồng,

3. Về án phí:

- Án phí kinh doanh thương mại sơ thẩm:

Nguyên đơn Tổng Công ty Nông Nghiệp S – TNHH một thành viên phải chịu số tiền là 127.666.499 đồng, được cấn trừ vào số tiền tạm ứng án phí đã nộp là 58.340.000 đồng theo biên lai thu số AB/2011/03578 ngày 07 tháng 10 năm 2013 của Chi cục Thi hành án dân sự quận Phú Nhuận, còn phải nộp thêm 69.326.499 đồng (Sáu mươi chín triệu ba trăm hai mươi sáu ngàn bốn trăm chín mươi chín đồng. )

Bị đơn Ngân hàng TMCP V phải chịu án phí là 51.478.385 đồng (Năm mươi mốt triệu bốn trăm bảy mươi tám ngàn ba trăm tám mươi lăm đồng).

- Án phí kinh doanh thương mại phúc thẩm:

Nguyên đơn Tổng Công ty Nông Nghiệp S – TNHH một thành viên phải chịu án phí dân sự phúc thẩm số tiền là 2.000.000 (hai triệu) đồng, được cấn trừ vào số tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp theo Biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số AA/2023/0022150 ngày 17/7/2023 của Chi cục Thi hành án dân sự quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh.

Bị đơn Ngân hàng TMCP V không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Hoàn tiền tạm ứng án phí cho bị đơn Ngân hàng TMCP V số tiền là 2.000.000 (hai triệu) đồng theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số AA/2023/0022151 ngày 17/7/2023 của Chi cục Thi hành án dân sự quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh.

4. Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự năm 2008 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2014.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.